{"id":101996,"date":"2025-01-21T09:21:36","date_gmt":"2025-01-21T09:21:36","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=101996"},"modified":"2025-01-21T09:21:36","modified_gmt":"2025-01-21T09:21:36","slug":"shqiperia-me-ndotjen-me-vdekjeprurese-te-ajrit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2025\/01\/21\/shqiperia-me-ndotjen-me-vdekjeprurese-te-ajrit\/","title":{"rendered":"Shqip\u00ebria me ndotjen m\u00eb vdekjeprur\u00ebse t\u00eb ajrit"},"content":{"rendered":"<p>Vdekjet nga ndotja e ajrit kan\u00eb r\u00ebn\u00eb n\u00eb Bashkimin Europian, por shkalla e vdekshm\u00ebris\u00eb ishte m\u00eb e lart\u00eb n\u00eb Bullgari, Poloni dhe Hungari.<\/p>\n<p>Ndotja e ajrit shkaktoi humbjen e jet\u00ebs s\u00eb 357,000 njer\u00ebzve n\u00eb Bashkimin Europian n\u00eb vitin 2022, por rreziku juaj varet kryesisht nga vendi ku jetoni.<\/p>\n<p>Shumica e k\u00ebtyre vdekjeve jan\u00eb nga ekspozimi ndaj grimcave t\u00eb imta, ose PM2.5, q\u00eb vijn\u00eb nga pluhuri, tymi dhe shkarkimet e automjeteve. Por dhjet\u00ebra mij\u00ebra jan\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb dioksidit t\u00eb azotit nga djegia e karburantit, si dhe ozonit, i cili gjendet n\u00eb smog.<\/p>\n<p>Ndotja e ajrit \u00ebsht\u00eb e lidhur me nj\u00eb s\u00ebr\u00eb problemesh sh\u00ebndet\u00ebsore, duke p\u00ebrfshir\u00eb s\u00ebmundjet e zemr\u00ebs dhe t\u00eb frym\u00ebmarrjes, goditjet n\u00eb tru, diabetin, lindjet dhe kancerin e mushk\u00ebrive.<\/p>\n<p>Ekspozimi \u00ebsht\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht i rreziksh\u00ebm p\u00ebr njer\u00ebzit e moshuar, f\u00ebmij\u00ebt dhe njer\u00ebzit me probleme t\u00eb tjera sh\u00ebndet\u00ebsore.<\/p>\n<p>Maqedonia e Veriut kishte shkall\u00ebn m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb vdekshm\u00ebris\u00eb n\u00eb Europ\u00eb n\u00eb vitin 2021, me 255 vdekje t\u00eb parakohshme nga ekspozimi ndaj grimcave t\u00eb imta p\u00ebr \u00e7do 100,000 njer\u00ebz. M\u00eb pas ishte Serbia me nj\u00eb shkall\u00eb vdekshm\u00ebrie prej 217 dhe Mali i Zi me nj\u00eb shkall\u00eb prej 174.<\/p>\n<p>Shqip\u00ebria renditej e kat\u00ebrta me nj\u00eb shkall\u00eb t\u00eb lart\u00eb vdekshm\u00ebrie p\u00ebr shkak t\u00eb ndotjes s\u00eb ajrit, prej 164.<\/p>\n<p>Bullgaria kishte vdekshm\u00ebrin\u00eb m\u00eb t\u00eb lart\u00eb n\u00eb BE, me 158 vdekje t\u00eb parakohshme p\u00ebr 100,000, e ndjekur nga Polonia (125) dhe Hungaria (107).<\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa numri i vdekjeve t\u00eb lidhura me PM2.5 ra me 45 % nga 2005 n\u00eb 2022, Agjencia Europiane e Mjedisit (EEA) thot\u00eb se ndotja e ajrit \u201cmbetet rreziku m\u00eb i madh p\u00ebr sh\u00ebndetin mjedisor n\u00eb Europ\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>EEA paralajm\u00ebroi gjithashtu se ndotja e ajrit d\u00ebmton ekonomin\u00eb e Europ\u00ebs p\u00ebrmes kostove m\u00eb t\u00eb larta t\u00eb kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor, jet\u00ebgjat\u00ebsis\u00eb m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt dhe uljes s\u00eb produktivitetit n\u00eb pun\u00eb. Ndotja e ajrit d\u00ebmton gjithashtu mjedisin, duke p\u00ebrfshir\u00eb cil\u00ebsin\u00eb e ujit dhe tok\u00ebs.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2024, BE-ja miratoi rregulla m\u00eb t\u00eb rrepta t\u00eb cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb ajrit, q\u00eb synojn\u00eb t\u00eb afrojn\u00eb nivelet e ndotjes me standardet globale t\u00eb sh\u00ebndetit. Direktiva gjithashtu u jep qytetar\u00ebve me probleme sh\u00ebndet\u00ebsore t\u00eb lidhura me ndotjen, t\u00eb drejt\u00ebn t\u00eb \u00e7ojn\u00eb qeverin\u00eb e tyre n\u00eb gjykat\u00eb n\u00ebse nuk respektojn\u00eb rregullat.\/<strong>Monitor<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vdekjet nga ndotja e ajrit kan\u00eb r\u00ebn\u00eb n\u00eb Bashkimin Europian, por shkalla e vdekshm\u00ebris\u00eb ishte m\u00eb e lart\u00eb n\u00eb Bullgari, Poloni dhe Hungari. Ndotja e ajrit shkaktoi humbjen e jet\u00ebs s\u00eb 357,000 njer\u00ebzve n\u00eb Bashkimin Europian n\u00eb vitin 2022, por rreziku juaj varet kryesisht nga vendi ku jetoni. Shumica e k\u00ebtyre vdekjeve jan\u00eb nga ekspozimi &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":101997,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-101996","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/101996","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=101996"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/101996\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":101998,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/101996\/revisions\/101998"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/101997"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=101996"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=101996"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=101996"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}