{"id":10273,"date":"2022-04-03T13:33:50","date_gmt":"2022-04-03T13:33:50","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=10273"},"modified":"2022-04-23T13:57:43","modified_gmt":"2022-04-23T13:57:43","slug":"koci-petriti-akt-ekspertiza-letrare-per-poezine-saharaja-te-vilson-blloshmit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2022\/04\/03\/koci-petriti-akt-ekspertiza-letrare-per-poezine-saharaja-te-vilson-blloshmit\/","title":{"rendered":"Ko\u00e7i Petriti, Akt-Ekspertiza letrare p\u00ebr poezin\u00eb \u201cSaharaja\u201d t\u00eb Vilson Blloshmit"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga Bedri BLLOSHMI<\/strong><\/p>\n<p>Po e publikoj edhe nj\u00eb her\u00eb Akt-Ekspertiz\u00ebn e bashk\u00ebpun\u00ebtorit t\u00eb Sigurimit, Ko\u00e7i Petriti p\u00ebr ata q\u00eb e marrin n\u00eb mbrojtje. Le t\u00eb shikojn\u00eb k\u00ebt\u00eb fotografi t\u00eb Ko\u00e7it dal\u00eb n\u00eb Komitetin e Partis\u00eb Librazhd dhe t\u00eb lexojn\u00eb Akt-Ekspertimin Letrar p\u00ebr poezin\u00eb \u201cSaharaja\u201d t\u00eb Vilson Blloshmit.<\/p>\n<p><strong>Akt-Ekspertimi Letrar<\/strong><\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb vjersh\u00eb hermetike d.m.th e err\u00ebt nga p\u00ebrmbajtja dhe figuracioni. \u00cbsht\u00eb vjersh\u00eb simbolike dhe vende-vende kalon n\u00eb alegori (dometh\u00ebn\u00eb flet p\u00ebr nj\u00eb gj\u00eb dhe k\u00ebrkon t\u00eb aludoj\u00eb p\u00ebr di\u00e7ka tjet\u00ebr). N\u00eb k\u00ebt\u00eb alegori fshihet nj\u00eb mendim tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Vjersha hermetike \u00ebsht\u00eb rezultat i ndikimeve t\u00eb rrymave letrare dekadente si simbolizmi. Manifestime t\u00eb figuracionit t\u00eb err\u00ebt i kritikoi Plenumi i IV i KQ. Shoku Enver Hoxha n\u00eb k\u00ebt\u00eb Plenum, midis t\u00eb tjerave tha: \u201cN\u00eb poezi \u00ebsht\u00eb shfaqur prirja e p\u00ebrdorimit t\u00eb nj\u00eb figuracioni t\u00eb err\u00ebt, n\u00eb kund\u00ebrshtim me tradit\u00ebn e poezis\u00eb aq t\u00eb qart\u00eb shqipe. Disa t\u00eb pakt\u00eb poet\u00eb t\u00eb rinj filluan t\u00eb adaptonin n\u00eb poezit\u00eb e tyre hermetizmin. Kjo \u00ebsht\u00eb far\u00eb e huaj p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb ton\u00eb\u201d. (Raport n\u00eb Pl. IV, fq 20)<\/p>\n<p>Cili \u00ebsht\u00eb kuptimi i k\u00ebsaj vjershe hermetike dhe simbolike? P\u00ebr t\u00eb kuptuar k\u00ebt\u00eb duhet qart\u00ebsuar se \u00e7far\u00eb kuptimi ka simboli \u201cSahara\u201d dhe simboli \u201cnat\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Vjersha n\u00eb fjal\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb peizazh i thjesht\u00eb, d.m.th, p\u00ebrshkrim mbi shkret\u00ebtir\u00ebn e Saharas\u00eb Afrikane. Po t\u00eb qe k\u00ebshtu ajo do t\u00eb kishte detaje t\u00eb nj\u00eb shkret\u00ebtire, nd\u00ebrsa k\u00ebtu p\u00ebrmendet vet\u00ebm emri dhe r\u00ebra.<\/p>\n<p>S\u00eb dyti, kuptimin direkt t\u00eb k\u00ebsaj shkret\u00ebtire me nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb shum\u00eb t\u00eb madhe e ngushton vargu \u201cSaharaja \u00ebsht\u00eb nj\u00eb cop\u00eb tok\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>S\u00eb treti dhe m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishmja \u00ebsht\u00eb se nuk ka kuptim q\u00eb njeriu t\u00eb shkruaj\u00eb nj\u00eb vjersh\u00eb p\u00ebr nj\u00eb vend q\u00eb nuk e njeh, q\u00eb \u00ebsht\u00eb jasht\u00eb sfer\u00ebs s\u00eb v\u00ebzhgimit t\u00eb tij. Ky interesim gjeografik, n\u00eb qoft\u00eb se do t\u00eb supozohej se do t\u00eb ishte k\u00ebshtu, apo do t\u00eb pretendohej, \u00ebsht\u00eb gjithashtu absurd, \u00ebsht\u00eb pa lidhje.<\/p>\n<p>S\u00eb kat\u00ebrti, po t\u00eb ishte ky thjesht nj\u00eb peizazh, at\u00ebher\u00eb n\u00eb vjersh\u00eb nuk do t\u00eb gjente vend mendimi se kjo shkret\u00ebtir\u00eb ngrihet si nj\u00eb mallkim, i krijuar prej njer\u00ebzimit. N\u00eb vjersh\u00eb del mendimi se ky njer\u00ebzim e th\u00ebrret kujtimin e shkret\u00ebtir\u00ebs kur urren e mallkon. Kjo ka lidhje me at\u00eb mallkim q\u00eb nj\u00eb njeri ia drejton nj\u00eb tjetri, apo nj\u00eb vendi, apo bot\u00ebs duke u shprehur: U shkretofsh! U b\u00ebfsh si shkret\u00ebtira!<\/p>\n<p>Pra, vjersha po t\u00eb ishte peizazh do t\u00eb dilte si pjell\u00eb e natyr\u00ebs dhe jo si pjell\u00eb e njer\u00ebzimit e shoq\u00ebris\u00eb njer\u00ebzore. Simbolik\u00ebn e vjersh\u00ebs e kuptojm\u00eb deri n\u00eb nj\u00eb far\u00eb shkalle, po t\u00eb kemi parasysh pozit\u00ebn e vet\u00eb autorit t\u00eb saj. \u00c7far\u00eb q\u00ebndrimi mban ai ndaj realitetit ton\u00eb socialist? Me \u00e7far\u00eb syri e sheh ai jet\u00ebn ton\u00eb? Pak\u00ebnaq\u00ebsia ndaj k\u00ebtij realiteti e b\u00ebn at\u00eb t\u00eb shpreh mendime dhe ndjenja regresive, nihiliste.<\/p>\n<p>Simboli \u201cSahara\u201d \u00ebsht\u00eb n\u00eb adres\u00eb t\u00eb nj\u00eb vendi t\u00eb caktuar, p\u00ebrve\u00e7 shkret\u00ebtir\u00ebs s\u00eb v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb Saharas\u00eb. At\u00ebher\u00eb cili mbetet t\u00eb jet\u00eb ky vend, q\u00eb n\u00eb vjersh\u00eb del pa miq e shok\u00eb, pa bij e bija? Simboli \u201cSahara\u201d \u00ebsht\u00eb sqaruar deri n\u00eb nj\u00eb far mase me vargun \u201cSaharaja \u00ebsht\u00eb nj\u00eb cop\u00eb tok\u00eb\u201d, si dhe me detajet \u201cShk\u00ebmb e gur\u00eb\u201d dhe nata k\u00ebtu gjen ve\u00e7 gur\u00eb p\u00ebr shtroj\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Po k\u00ebshtu edhe n\u00eb vargun \u201cSaharaja e mban vesh e qesh etj.\u201d kur ai \u201cp\u00ebr keq e mban n\u00eb goj\u00eb\u201d K\u00ebtu, \u201cai\u201d, mbase \u00ebsht\u00eb fjala p\u00ebr njer\u00ebzimin, apo p\u00ebr ata \u201cmiqt\u00eb e shok\u00ebt\u201d q\u00eb Saharaja nuk i ka. Aludimi m\u00eb i af\u00ebrt, pra \u00ebsht\u00eb p\u00ebr nj\u00eb vend t\u00eb vog\u00ebl, nj\u00eb cop\u00eb tok\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb konflikt edhe me \u201cmiqt\u00eb e shok\u00ebt\u201d q\u00eb nuk i ka dhe me \u201cnat\u00ebn\u201d, me t\u00eb cil\u00ebn nuk shkon mir\u00eb.<\/p>\n<p>Nga fryma e p\u00ebrgjithshme e vjersh\u00ebs, p\u00ebr autorin \u201ckjo cop\u00eb tok\u00eb\u201d pa miq e shok\u00eb, \u00ebsht\u00eb shkret\u00ebtir\u00eb, e rrethuar nga armiq\u00ebsia dhe mallkimi, e si nj\u00eb plag\u00eb mbi shpin\u00eb t\u00eb rruzullit, ajo i sh\u00ebrben njer\u00ebzimit si mallkim q\u00eb del n\u00eb momente urrejtjeje. Kjo cop\u00eb tok\u00eb nuk shkon mir\u00eb as me nat\u00ebn. Po cila \u00ebsht\u00eb kjo nat\u00eb? \u00c7far\u00eb simbolizon ajo? Q\u00eb nata k\u00ebtu \u00ebsht\u00eb nj\u00eb simbol, kjo duket nga detajet: \u201cnata nuk shkon mir\u00eb me shkret\u00ebtir\u00ebn\u201d, nat\u00ebs nuk i p\u00eblqen t\u00eb ket\u00eb ve\u00e7 \u201cgur p\u00ebr shtroje\u201d, \u201cper\u00e7ja e saj e zez\u00eb nuk ka \u00e7\u2019t\u00eb mbuloj\u00eb\u201d, sepse n\u00eb shkret\u00ebtir\u00eb q\u00eb \u201c\u00ebsht\u00eb nj\u00eb cop\u00eb tok\u00eb\u201d, \u201cfjal\u00eb e dashuri e njer\u00ebz nuk ka\u201d, \u201cnuk ka as lot t\u00eb qaj\u00eb\u201d \u201cas k\u00ebng\u00eb t\u00eb k\u00ebndoj\u00eb\u201d, \u201cnuk di t\u00eb \u00ebnd\u00ebrroj\u00eb kjo cop\u00eb tok\u00eb\u201d etj. K\u00ebshtu pra, k\u00ebsaj cope toke i mbetka vet\u00ebm mallkimi, q\u00eb e th\u00ebrret nga skuta kujtimi i dehur.<\/p>\n<p>Ideja e vetmis\u00eb, e shkret\u00ebtir\u00ebs, p\u00ebrs\u00ebritet gjat\u00eb gjith\u00eb vjersh\u00ebs dhe mbyll edhe fundin e saj \u201cShkret\u00ebtir\u00eb e shkret\u00eb mbetet shkret\u00eb\u201d. Po le t\u00eb kthehemi te simboli \u201cnat\u00eb\u201d q\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb konflikt me simbolin \u201cshkret\u00ebtir\u00eb\u201d. Shkret\u00ebtira, si\u00e7 thot\u00eb vjersha, ka dy lloj forcash me t\u00eb cilat nuk shkon mir\u00eb: me shok\u00ebt dhe miqt\u00eb q\u00eb nuk ka dhe me nat\u00ebn. K\u00ebtu nata qenka jasht\u00eb sfer\u00ebs s\u00eb shok\u00ebve dhe t\u00eb miqve q\u00eb \u201cshkret\u00ebtira\u201d nuk i ka. Dometh\u00ebn\u00eb \u201cnata \u00ebsht\u00eb nj\u00eb forc\u00eb brenda sfer\u00ebs s\u00eb \u201cSaharas\u00eb\u201d dhe, konkretisht, mbi t\u00eb si per\u00e7e e zez\u00eb, po q\u00eb nuk ka se \u00e7\u2019t\u00eb mbuloj\u00eb. Simboli \u201cnat\u00eb\u201d \u00ebsht\u00eb mjaft i pakuptuesh\u00ebm. Po t\u00eb jet\u00eb \u201cnata\u201d nj\u00eb forc\u00eb q\u00eb e simpatizon autori, ajo duhej t\u00eb ishte n\u00eb rrethin e \u201cmiqve dhe shok\u00ebve\u201d q\u00eb nuk i ka kjo \u201ccop\u00eb tok\u00eb\u201d. At\u00ebher\u00eb mbetet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb simbol i nj\u00eb force q\u00eb nuk e do as autori, q\u00eb p\u00ebr at\u00eb \u00ebsht\u00eb nat\u00eb. \u00c7far\u00eb mund t\u2019i duket nat\u00eb n\u00eb realitetin ton\u00eb autorit? N\u00eb qoft\u00eb se simbolet i q\u00ebndrojn\u00eb k\u00ebtij interpretimi, n\u00eb vjersh\u00eb aludohet (b\u00ebhet fjal\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb alegorike, t\u00eb t\u00ebrthort\u00eb) p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u201ccop\u00eb tok\u00eb\u201d t\u00eb shkretuar, t\u00eb braktisur, t\u00eb vetmuar, ku sipas autorit jeta qenka shkret\u00ebtir\u00eb. Aty nuk nd\u00ebrtohet asgj\u00eb. Bile kjo \u201ccop\u00eb tok\u00eb\u201d, ndieka k\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb (fillon t\u00eb g\u00ebzoj\u00eb) kur e p\u00ebrdorkan si mallkim. Vjersha ka frym\u00eb pesimiste, nihiliste, mohon gjith\u00e7ka q\u00eb lidhet me aktivitetin e njer\u00ebzve, simbolika e b\u00ebn at\u00eb me nj\u00eb alegori, e cila e b\u00ebn me nj\u00eb p\u00ebrmbajtje reaksionare. Vjersha ka edhe mjaft vargje pa kuptim, t\u00eb err\u00ebt e kontradiktor\u00eb, q\u00eb n\u00eb fakt shprehin \u00e7oroditje, pak\u00ebnaq\u00ebsi nga realiteti yn\u00eb dhe frik\u00eb p\u00ebr t\u00eb mos e th\u00ebn\u00eb direkt mendimin. Nuk e besoj q\u00eb vjersha t\u00eb ket\u00eb interpretim jasht\u00eb simbolit dhe alegoris\u00eb q\u00eb p\u00ebrdor. Por simbolin ajo e ka vende-vende t\u00eb pakuptuesh\u00ebm dhe manovrues.<\/p>\n<p><strong>Librazhd, 20.I.1977<\/strong><\/p>\n<p><strong>Eksperti letrar<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ko\u00e7i Petriti<\/strong><\/p>\n<p><em><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-10274\" src=\"https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Koci-Petritiii-261x300.jpg\" alt=\"\" width=\"261\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Koci-Petritiii-261x300.jpg 261w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Koci-Petritiii-768x882.jpg 768w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Koci-Petritiii.jpg 788w\" sizes=\"auto, (max-width: 261px) 100vw, 261px\" \/><\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>Foto: I pari, nga e majta n\u00eb t\u00eb djatht\u00eb \u00ebsht\u00eb Ko\u00e7i Petriti n\u00eb Komitetin Partis\u00eb, Librazhd<\/strong><\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-10275\" src=\"https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ven-202x300.jpg\" alt=\"\" width=\"254\" height=\"377\" srcset=\"https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ven-202x300.jpg 202w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ven.jpg 606w\" sizes=\"auto, (max-width: 254px) 100vw, 254px\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-10276\" src=\"https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ekspertize-205x300.jpg\" alt=\"\" width=\"254\" height=\"372\" srcset=\"https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ekspertize-205x300.jpg 205w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ekspertize-699x1024.jpg 699w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ekspertize-768x1126.jpg 768w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ekspertize-1048x1536.jpg 1048w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ekspertize.jpg 1185w\" sizes=\"auto, (max-width: 254px) 100vw, 254px\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-10277\" src=\"https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ekspertize1-215x300.jpg\" alt=\"\" width=\"253\" height=\"353\" srcset=\"https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ekspertize1-215x300.jpg 215w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ekspertize1-734x1024.jpg 734w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ekspertize1-768x1071.jpg 768w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ekspertize1-1101x1536.jpg 1101w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ekspertize1.jpg 1297w\" sizes=\"auto, (max-width: 253px) 100vw, 253px\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-10278\" src=\"https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ekspe-koci-245x300.jpg\" alt=\"\" width=\"255\" height=\"312\" srcset=\"https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ekspe-koci-245x300.jpg 245w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ekspe-koci-835x1024.jpg 835w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ekspe-koci-768x942.jpg 768w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ekspe-koci-1253x1536.jpg 1253w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/ekspe-koci.jpg 1345w\" sizes=\"auto, (max-width: 255px) 100vw, 255px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Bedri BLLOSHMI Po e publikoj edhe nj\u00eb her\u00eb Akt-Ekspertiz\u00ebn e bashk\u00ebpun\u00ebtorit t\u00eb Sigurimit, Ko\u00e7i Petriti p\u00ebr ata q\u00eb e marrin n\u00eb mbrojtje. Le t\u00eb shikojn\u00eb k\u00ebt\u00eb fotografi t\u00eb Ko\u00e7it dal\u00eb n\u00eb Komitetin e Partis\u00eb Librazhd dhe t\u00eb lexojn\u00eb Akt-Ekspertimin Letrar p\u00ebr poezin\u00eb \u201cSaharaja\u201d t\u00eb Vilson Blloshmit. Akt-Ekspertimi Letrar \u00cbsht\u00eb vjersh\u00eb hermetike d.m.th e err\u00ebt &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":10274,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[],"class_list":["post-10273","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-aktualitet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10273","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10273"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10273\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10274"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10273"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10273"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10273"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}