{"id":10342,"date":"2022-04-25T09:38:39","date_gmt":"2022-04-25T09:38:39","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=10342"},"modified":"2022-04-25T10:28:36","modified_gmt":"2022-04-25T10:28:36","slug":"strategu-gjeopolitik-lufta-midis-rusise-dhe-ukraines-eshte-territoriale-jo-ideologjike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2022\/04\/25\/strategu-gjeopolitik-lufta-midis-rusise-dhe-ukraines-eshte-territoriale-jo-ideologjike\/","title":{"rendered":"Strategu gjeopolitik: \u201cLufta midis Rusis\u00eb dhe Ukrain\u00ebs \u00ebsht\u00eb territoriale, jo ideologjike\u201d"},"content":{"rendered":"<p>Parag Khanna \u00ebsht\u00eb nj\u00eb strateg gjeopolitik. I lindur n\u00eb Indi m\u00eb 1977, \u00ebsht\u00eb themelues dhe drejtues i <em>FutureMap<\/em>, ka qen\u00eb k\u00ebshilltar i Kombeve t\u00eb Bashkuara p\u00ebr programin <em>Global Trends<\/em> dhe i forcave speciale amerikane n\u00eb institucione t\u00eb ndryshme nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Nga Singapori, ku jeton, analizon bot\u00ebn duke ravij\u00ebzuar skenar\u00eb, si n\u00eb librat \u201cConnectography\u201d, \u201cShekulli aziatik?\u201d dhe \u201cL\u00ebvizja e bot\u00ebs\u201d, t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb botuara n\u00eb Itali nga Fazi Editore.<\/p>\n<p><strong>Parag Khanna, p\u00ebr \u00e7far\u00eb luftohet n\u00eb Ukrain\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abVizioni im \u00ebsht\u00eb se ky konflikt, ashtu si t\u00eb tjer\u00eb, luftohet m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr ar\u00ebsye territoriale sesa p\u00ebr ato ideologjike. Disa e konsiderojn\u00eb si nj\u00eb p\u00ebrplasje midis demokracis\u00eb dhe regjimeve autoritare, midis Per\u00ebndimit dhe Lindjes, midis liris\u00eb dhe diktatur\u00ebs, por un\u00eb nuk jam dakord\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Ideologjia nuk q\u00ebndron?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abSigurisht q\u00eb ekzistojn\u00eb diferenca, Kina dhe Rusia jan\u00eb shtete autoritare; ama ky konflikt \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb territorial: Putini beson se Rusia ka t\u00eb drejt\u00ebn sovrane t\u2019i marr\u00eb k\u00ebto territore. N\u00ebse besohet se \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm ideologjike, nuk ka asnj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb fund k\u00ebsaj lufte\u00bb.<\/p>\n<p><strong>\u00eb fakt m\u00ebnyra ekziston?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abEdhe me Putinin mund t\u00eb arrihet nj\u00eb marr\u00ebveshje territoriale. Duhet ta kujtojm\u00eb. Me Kin\u00ebn pika \u00ebsht\u00eb Taivani, me Rusin\u00eb Donbasi dhe Krimeja. Shpesh k\u00ebto konsiderohen si <em>frozen conflicts<\/em>, konflikte t\u00eb ngrira, por ka nj\u00eb ide t\u00eb rrezikshme, q\u00eb na b\u00ebn t\u00eb besojm\u00eb se n\u00eb nj\u00eb far\u00eb m\u00ebnyre ato jan\u00eb stabilizuar\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Nuk \u00ebsht\u00eb k\u00ebshtu?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abAspak. Jan\u00eb gjithmon\u00eb n\u00eb rrezik shp\u00ebrthimi. K\u00ebshtu q\u00eb duhet qen\u00eb propozitiv\u00eb dhe k\u00ebrkuar nj\u00eb zgjidhje territoriale\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Lufta ishte e paparashikueshme?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abNuk do ta thoja. Jan\u00eb 10 vite q\u00eb Rusia k\u00ebrkon ta ndryshoj\u00eb gjeografin\u00eb e zon\u00ebs\u00bb.<\/p>\n<p><strong>At\u00ebhere pse nuk kemi nd\u00ebrhyr\u00eb m\u00eb par\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abSepse, pik\u00ebrisht, e kemi trajtuar si nj\u00eb <em>frozen conflict<\/em>, me bindjen se Rusia do ta respektonte autonomin\u00eb e Ukrain\u00ebs dhe pa e zgjidhur \u00e7\u00ebshtjen e statusit t\u00eb Krimes\u00eb dhe t\u00eb provincave lindore\u00bb.<\/p>\n<p><strong>\u00c7far\u00eb roli ka Kina?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abBesoj se fuqit\u00eb aziatike jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb vet\u00ebdijshme dhe shum\u00eb oportuniste. Duan t\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb nga kostoja e reduktuar e importeve t\u00eb gazit\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Qysh n\u00eb librin \u201cShekulli aziatik?\u201d flitej p\u00ebr \u00abazianizimin\u00bb e Rusis\u00eb.<\/strong><\/p>\n<p>\u00abP\u00ebr mua kjo luft\u00eb \u00e7imenton rolin e Rusis\u00eb si veriu i Azis\u00eb. Ka q\u00eb e konsiderojn\u00eb Rusin\u00eb si lindjen e Europ\u00ebs, por un\u00eb e shoh si veriun e Azis\u00eb dhe do jet\u00eb ende m\u00eb gjeopolitikisht e v\u00ebrtet\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhmen: Rusia do t\u00eb jet\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb e marxhinalizuar nga Per\u00ebndimi dhe e mir\u00ebpritur n\u00eb Lindje\u00bb.<\/p>\n<p><strong>\u00c7far\u00eb lloj af\u00ebrsie \u00ebsht\u00eb kjo midis Kin\u00ebs dhe Rusis\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abN\u00eb 10\/15 vitet e fundit t\u00eb dy vendet jan\u00eb afruar gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb. N\u00eb janar kan\u00eb n\u00ebnshkruar nj\u00eb marr\u00ebveshje vendimtare mbi nj\u00eb gazsjell\u00ebs dhe naft\u00ebsjell\u00ebs t\u00eb ri. \u00cbsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb imagjinohet q\u00eb Pekini t\u00eb heq\u00eb dor\u00eb nga gjith\u00eb k\u00ebto avantazhe pasi \u00ebsht\u00eb lufta n\u00eb Ukrain\u00eb\u00bb.<\/p>\n<p><strong>K\u00ebshtu Kina nuk do t\u00eb b\u00ebj\u00eb asgj\u00eb p\u00ebr ta ndaluar konfliktin?<\/strong><\/p>\n<p>\u00ab\u00cbsht\u00eb irealiste q\u00eb Europa t\u00eb shpresoj\u00eb se Kina do ta rishikoj\u00eb mb\u00ebshtetjen e saj ndaj Rusis\u00eb. Edhe nj\u00eb dit\u00eb m\u00eb par\u00eb p\u00ebrgjigja e Pekinit ka qen\u00eb e qart\u00eb: &#8220;Do t\u00eb ecim n\u00eb rrug\u00ebn ton\u00eb&#8221;\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Si do t\u00eb jet\u00eb Europa n\u00eb fundin e k\u00ebsaj lufte?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abNuk e di n\u00ebse do t\u00eb arrij\u00eb ta realizoj\u00eb v\u00ebrtet sistemin e mbrojtjes unike europiane, por do t\u00eb jet\u00eb m\u00eb e fort\u00eb. Kurse Shtetet e Bashkuara, pavar\u00ebsisht se Biden e ka demonstruar se nuk d\u00ebshiron t\u00eb jet\u00eb i p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb konflikte n\u00ebp\u00ebr bot\u00eb, do t\u00eb duhet ta shum\u00ebfishojn\u00eb impenjimin e tyre n\u00eb Europ\u00eb: duhet t\u00eb jen\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb si n\u00eb mb\u00ebshtetjen ushtarake, ashtu edhe n\u00eb furnizimin me energji, n\u00eb form\u00ebn e gazit t\u00eb l\u00ebngsh\u00ebm\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Sanksionet e k\u00ebrc\u00ebnojn\u00eb treg\u00ebtin\u00eb globale?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abTreg\u00ebtia globale \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb e gjer\u00eb sesa roli i Rusis\u00eb n\u00eb t\u00eb: e ka tejkaluar shokun e pandemis\u00eb, krizat financiare, Brexit, 11 shtatorin&#8230; dhe \u00ebsht\u00eb rritur gjithmon\u00eb. Edhe importet e Amerik\u00ebs nga Kina jan\u00eb rritur, pavar\u00ebsisht pandemis\u00eb. Do t\u00eb isha shum\u00eb i matur n\u00eb afirmimin se sanksionet jan\u00eb fundi i globalizimit: faktikisht, n\u00eb nd\u00ebrkoh\u00eb, si\u00e7 e shohim me syt\u00eb tan\u00eb, ajo ec\u00ebn p\u00ebrpara\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb luft\u00eb e Azis\u00eb kund\u00ebr Europ\u00ebs?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abJo. N\u00eb k\u00ebt\u00eb moment, treg\u00ebtia midis Europ\u00ebs dhe Azis\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb rritje: ato jan\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb af\u00ebrta, pavar\u00ebsisht tensioneve gjeopolitike\u00bb.<\/p>\n<p><strong>Po raportet treg\u00ebtare midis Europ\u00ebs dhe Rusis\u00eb do t\u00eb kthehen t\u00eb barabarta?<\/strong><\/p>\n<p>\u00abJo, besoj se do t\u00eb bien. Nuk e shoh mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb edhe pas p\u00ebrfundimit t\u00eb luft\u00ebs marr\u00ebdh\u00ebniet midis Europs dhe Rusis\u00eb mund t\u00eb kthehen si m\u00eb par\u00eb\u00bb.<\/p>\n<p>(nga <em>Il Giornale<\/em>)<\/p>\n<p><strong>P\u00ebrgatiti<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARMIN TIRANA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Parag Khanna \u00ebsht\u00eb nj\u00eb strateg gjeopolitik. I lindur n\u00eb Indi m\u00eb 1977, \u00ebsht\u00eb themelues dhe drejtues i FutureMap, ka qen\u00eb k\u00ebshilltar i Kombeve t\u00eb Bashkuara p\u00ebr programin Global Trends dhe i forcave speciale amerikane n\u00eb institucione t\u00eb ndryshme nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Nga Singapori, ku jeton, analizon bot\u00ebn duke ravij\u00ebzuar skenar\u00eb, si n\u00eb librat \u201cConnectography\u201d, \u201cShekulli aziatik?\u201d dhe &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":10343,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"class_list":["post-10342","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-bota"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10342","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10342"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10342\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10343"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10342"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10342"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10342"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}