{"id":105905,"date":"2025-02-26T18:51:06","date_gmt":"2025-02-26T18:51:06","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=105905"},"modified":"2025-02-26T18:51:06","modified_gmt":"2025-02-26T18:51:06","slug":"freedom-house-ne-shqiperi-te-drejtat-e-plota-politike-dhe-lirite-qytetare-mbesin-te-kufizuara","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2025\/02\/26\/freedom-house-ne-shqiperi-te-drejtat-e-plota-politike-dhe-lirite-qytetare-mbesin-te-kufizuara\/","title":{"rendered":"\u201cFreedom House\u201d: N\u00eb Shqip\u00ebri t\u00eb drejtat e plota politike dhe lirit\u00eb qytetare mbesin t\u00eb kufizuara"},"content":{"rendered":"<p>Organizata \u201cFreedom House\u201d tha t\u00eb m\u00ebrkur\u00ebn se lirit\u00eb politike dhe civile kan\u00eb sh\u00ebnuar p\u00ebrkeq\u00ebsim n\u00eb vitin e fundit n\u00eb gjasht\u00ebdhjet\u00eb shtete n\u00eb bot\u00eb, nd\u00ebrkaq situata \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar n\u00eb vet\u00ebm 34 prej tyre. Sipas organizat\u00ebs, mbi 40 p\u00ebr qind e popullsis\u00eb s\u00eb bot\u00ebs jan\u00eb t\u00eb prekur nga ky p\u00ebrkeq\u00ebsim n\u00eb vitin 2024, q\u00eb sh\u00ebnon edhe vitin e 19 t\u00eb k\u00ebsaj prirjeje n\u00eb nivel bot\u00ebror.<\/p>\n<p>N\u00eb raportin \u201cBeteja e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbrojtur t\u00eb drejtat\u201d, organizata ia atribuon k\u00ebt\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsim \u201cdhun\u00ebs politike, manipulimit t\u00eb zgjedhjeve, konflikteve t\u00eb vazhdueshme t\u00eb armatosura dhe thellimit t\u00eb shtypjes gjat\u00eb vitit 2024\u201d.<\/p>\n<p>Sipas vler\u00ebsimeve t\u00eb \u2018Freedom House\u2019, q\u00eb analizon gjendjen e t\u00eb drejtave dhe lirive n\u00eb 195 shtete dhe 13 territore, situata n\u00eb Shqip\u00ebri dhe Kosov\u00eb mbetet e pandryshuar dhe t\u00eb dyja vendet vazhdojn\u00eb t\u00eb cil\u00ebsohen si \u201cpjes\u00ebrisht t\u00eb lira\u201d, klasifikim q\u00eb kjo organizat\u00eb p\u00ebrdor p\u00ebr shtetet ku zhvillohen procese elektorale, por ku t\u00eb drejtat e plota politike dhe lirit\u00eb qytetare mbesin t\u00eb kufizuara.<\/p>\n<p>Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb vler\u00ebsuar me 68 pik\u00eb nga 100, nd\u00ebrsa Kosova me 60. T\u00eb dyja shtetet kishin t\u00eb nj\u00ebjtin vler\u00ebsim edhe p\u00ebr vitin 2023.<\/p>\n<p>Kapitujt e plota p\u00ebr k\u00ebto dy vende ende nuk jan\u00eb publikuar.<\/p>\n<p>Nj\u00eb gjendje e pandryshuar, sipas vler\u00ebsimit t\u00eb \u2018Freedom House\u2019 ekziston edhe shtetet fqinje n\u00eb Mal t\u00eb Zi dhe Maqedonin\u00eb e Veriut, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb Serbia ka sh\u00ebnuar p\u00ebrkeq\u00ebsim me nj\u00eb pik\u00eb krahasuar me vitin e kaluar, nga 57 n\u00eb 56 dhe gjendja n\u00eb Bosnje e Hercegovin\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar me nj\u00eb pik\u00eb nga 51 n\u00eb 52.<\/p>\n<p>\u2018Freedom House\u2019 ve\u00e7on Serbin\u00eb, n\u00ebn udh\u00ebheqjen e Presidentit Aleksandar Vu\u00e7i\u00e7 dhe partis\u00eb s\u00eb tij, si shembull se si drejtuesit e zgjedhur minojn\u00eb lirin\u00eb e mediave. Serbia n\u00eb vitin 2019 kaloi nga kategoria e shteteve t\u00eb lira n\u00eb shtete \u201cpjes\u00ebrisht t\u00eb lira\u201d dhe radhitet n\u00eb mesin e shteteve q\u00eb kan\u00eb p\u00ebsuar r\u00ebnien m\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb 19 vitet e fundit me shkat\u00ebrrim gradual t\u00eb institucioneve demokratike, sipas \u2018Freedom House\u2019.<\/p>\n<p>\u201cSulmet ndaj gazetar\u00ebve dhe kontrolli i rrept\u00eb ndaj mediave ishin disa nga pikat kryesore t\u00eb k\u00ebtij erozioni\u201d, thuhet n\u00eb raport.<\/p>\n<p>N\u00eb nivel bot\u00ebror, raporti vler\u00ebson se vet\u00ebm 20 p\u00ebr qind e popullsis\u00eb bot\u00ebrore jeton n\u00eb vende t\u00eb lira. Sipas \u2018Freedom House\u2019, n\u00eb 66 vende ku jan\u00eb mbajtur zgjedhje gjat\u00eb vitit 2024, rreth 40 p\u00ebr qind e tyre jan\u00eb shoq\u00ebruar me dhun\u00eb. Raporti thekson se kandidat\u00ebt jan\u00eb sulmuar n\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn 20 shtete, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb sulme ndaj vendvotimeve jan\u00eb regjistruar n\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn 14 shtete.<\/p>\n<p>\u201cLirit\u00eb e p\u00ebrgjithshme p\u00ebsuan edhe nj\u00eb goditje tjet\u00ebr gjat\u00eb k\u00ebtij viti me zgjedhje n\u00eb gjith\u00eb rajonet e bot\u00ebs\u201d, deklaroi presidenti n\u00eb detyr\u00eb i organizat\u00ebs \u2018Freedom House\u2019, Gerardo Berthin. \u201cPor p\u00ebrkund\u00ebr k\u00ebtyre sfidave, njer\u00ebzit vazhduan t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb d\u00ebgjimin e z\u00ebrit t\u00eb tyre. Po b\u00ebhet gjithnj\u00eb e m\u00eb e qart\u00eb q\u00eb m\u00ebnyra e vetme p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb fund r\u00ebnies prej gati dy dekadash t\u00eb liris\u00eb n\u00eb nivel global \u00ebsht\u00eb q\u00eb banor\u00ebt kudo q\u00eb jan\u00eb t\u00eb luftojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb drejtat dhe sigurin\u00eb e tyre dhe p\u00ebr qeverit\u00eb dhe institucionet demokratike t\u00eb punojn\u00eb bashk\u00eb p\u00ebr t\u2019i p\u00ebrkrahur ata\u201d.<\/p>\n<p>Sipas gjetjeve kryesore t\u00eb raportit, ve\u00e7 dhun\u00ebs politike gjat\u00eb zgjedhjeve dhe manipulimit t\u00eb tyre, konfliktet e armatosura nd\u00ebrshtet\u00ebrore dhe luft\u00ebrat civile nga Ukrain\u00ebs deri n\u00eb Sudan, si dhe dhuna e grupeve militante t\u00eb armatosura dhe e organizatave kriminale nga Amerika Latine deri n\u00eb Afrik\u00eb, \u201cka minuar sigurin\u00eb dhe ka parandaluar realizimin e t\u00eb drejtave themelore\u201d.<\/p>\n<p>\u201cBanor\u00ebt n\u00eb 20 p\u00ebr qind t\u00eb shteteve n\u00eb bot\u00eb jetojn\u00eb aktualisht pa mbrojtjet m\u00eb bazike nga p\u00ebrdorimi i paautorizuar i forc\u00ebs\u201d, thuhet n\u00eb raport.<\/p>\n<p>Sipas \u2018Freedom House\u2019, nj\u00ebri prej k\u00ebrc\u00ebnimeve m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha ndaj demokracive n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn gjat\u00eb k\u00ebtij viti ishin edhe udh\u00ebheq\u00ebsit e zgjedhur, t\u00eb cil\u00ebt sulmuan institucionet demokratike, p\u00ebrfshir\u00eb minimin e organeve q\u00eb mbik\u00ebqyrin kompetencat e tyre, sulmet ndaj mediave, ndaj agjencive kund\u00ebr korrupsionit dhe ndaj gjykatave. \u201cK\u00ebto sulme rrezikojn\u00eb demokracin\u00eb dhe lirit\u00eb themelore\u201d, shton raporti.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, raporti sh\u00ebnon edhe disa p\u00ebrmir\u00ebsime, p\u00ebrfshir\u00eb r\u00ebnien e regjimit brutal t\u00eb diktatorit sirian Bashar al-Asad n\u00eb Siri pas luft\u00ebs civile 13 vje\u00e7are n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend.<\/p>\n<p>Raporti po ashtu ofron disa rekomandime drejtuar qeverive demokratike dhe organizatave joqeveritare p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar gjendjen e t\u00eb drejtave dhe lirive politike dhe qytetare, duke i dh\u00ebn\u00eb p\u00ebrpar\u00ebsi forcimit t\u00eb sundimit t\u00eb ligjit dhe ofrimit t\u00eb sh\u00ebrbimeve dhe mir\u00ebqenies ekonomike.<\/p>\n<p>\u201cK\u00ebt\u00eb vit, t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb e kuptojn\u00eb vler\u00ebn e t\u00eb drejtave politike dhe lirive qytetare duhet t\u00eb punojn\u00eb bashk\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbrojtur demokracin\u00eb dhe t\u00eb jen\u00eb t\u00eb gatsh\u00ebm t\u00eb shfryt\u00ebzojn\u00eb mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebnuar p\u00ebrparim kudo q\u00eb lindin ato\u201d, thuhet n\u00eb raport.<\/p>\n<p><strong>\/<a href=\"https:\/\/www.zeriamerikes.com\/a\/7988879.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">VOA<\/a><\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-1512634\" src=\"https:\/\/boldnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/fredom-hos-640x360.avif\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" srcset=\"https:\/\/boldnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/fredom-hos-640x360.avif 640w, https:\/\/boldnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/fredom-hos-750x422.avif 750w, https:\/\/boldnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/fredom-hos.avif 1023w\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"360\" data-pin-no-hover=\"true\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Organizata \u201cFreedom House\u201d tha t\u00eb m\u00ebrkur\u00ebn se lirit\u00eb politike dhe civile kan\u00eb sh\u00ebnuar p\u00ebrkeq\u00ebsim n\u00eb vitin e fundit n\u00eb gjasht\u00ebdhjet\u00eb shtete n\u00eb bot\u00eb, nd\u00ebrkaq situata \u00ebsht\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar n\u00eb vet\u00ebm 34 prej tyre. Sipas organizat\u00ebs, mbi 40 p\u00ebr qind e popullsis\u00eb s\u00eb bot\u00ebs jan\u00eb t\u00eb prekur nga ky p\u00ebrkeq\u00ebsim n\u00eb vitin 2024, q\u00eb sh\u00ebnon edhe vitin &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":105906,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-105905","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105905","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=105905"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105905\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":105907,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105905\/revisions\/105907"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/105906"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=105905"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=105905"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=105905"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}