{"id":106714,"date":"2025-03-07T17:05:24","date_gmt":"2025-03-07T17:05:24","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=106714"},"modified":"2025-03-07T17:05:24","modified_gmt":"2025-03-07T17:05:24","slug":"mesuesit-e-arte-te-vlores-perhapesit-e-drites","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2025\/03\/07\/mesuesit-e-arte-te-vlores-perhapesit-e-drites\/","title":{"rendered":"M\u00ebsuesit e art\u00eb t\u00eb Vlor\u00ebs, p\u00ebrhap\u00ebsit e drit\u00ebs!"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga Bujar LESKAJ<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7do vit, n\u00eb prag t\u00eb pranver\u00ebs n\u00eb kalendarin ton\u00eb zyrtar vjen e mir\u00ebpritur dita e 7 Marsit, Festa jon\u00eb e M\u00ebsuesit e simbolit m\u00eb madh\u00ebshtor t\u00eb p\u00ebrparimit, t\u00eb qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor shqiptar. M\u00ebsuesit jan\u00eb modeli dhe frym\u00ebzimi yn\u00eb, madje t\u00eb kesh nj\u00eb m\u00ebsues model \u00ebsht\u00eb si t\u00eb kesh nj\u00eb busull orientuese pran\u00eb, q\u00eb t\u00eb ndihmon sa her\u00eb ti je konfuz p\u00ebr drejtimin q\u00eb do t\u00eb marr\u00ebsh apo p\u00ebr hapat q\u00eb do t\u00eb hedh\u00ebsh. Mir\u00ebnjohje pafund \u00e7do m\u00ebsuesi q\u00eb \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb prind t\u00eb dyt\u00eb p\u00ebr breza t\u00eb t\u00ebr\u00eb nx\u00ebn\u00ebsish! Askush nga ne s\u2019do ishim k\u00ebta q\u00eb jemi sot, pa p\u00ebrkushtimin dhe sakrificat e tyre. Shoq\u00ebria jon\u00eb u ka nj\u00eb borxh t\u00eb madh brezave t\u00eb t\u00ebr\u00eb t\u00eb m\u00ebsuesve.<\/p>\n<p>Un\u00eb e kuptoj dhimbjen, q\u00eb shoq\u00ebron k\u00ebto fjal\u00eb kur i krahason aktualisht me situat\u00ebn e sotme t\u00eb m\u00ebsuesve. N\u00eb fakt, m\u00ebsues t\u00eb till\u00eb, me t\u00eb cil\u00ebt, kur hynin n\u00eb klas\u00eb hynte figurativisht edhe dielli i kultur\u00ebs, ka patur vazhdimisht n\u00eb Shqip\u00ebri, q\u00eb nga fillimet e arsimit shqiptar e deri sot. Madje, po t\u00eb zhbirosh, ata mund t\u00eb jen\u00eb n\u00eb nj\u00eb num\u00ebr shum\u00eb t\u00eb madh, me t\u00eb cilin b\u00ebhet nj\u00eb enciklopedi. Por k\u00ebtu do flas p\u00ebr disa prej atyre q\u00eb i dhan\u00eb em\u00ebr qytetit t\u00eb Vlor\u00ebs n\u00eb historin\u00eb m\u00eb t\u00eb re t\u00eb gjysm\u00ebs s\u00eb dyt\u00eb t\u00eb shekullit XX e m\u00eb pas n\u00eb dekadat e para t\u00eb shekullit ton\u00eb, ndon\u00ebse sot jan\u00eb n\u00eb koh\u00eb t\u00eb tjera. \u00cbsht\u00eb fjala p\u00ebr intelektual\u00eb model t\u00eb institucioneve m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb arsimit brenda rrethit t\u00eb Vlor\u00ebs, si gjimnazi \u201cAli Demi\u201d, gjimnazi \u201cHalim Xhelo\u201d, etj, q\u00eb ndoshta g\u00ebzonin at\u00ebher\u00eb nj\u00eb nderim moral m\u00eb t\u00eb lart\u00eb se autoritetet zyrtare n\u00eb qytet.<\/p>\n<p>Aq m\u00eb tep\u00ebr qen\u00eb ata m\u00ebsues, q\u00eb, qoft\u00eb me shkollime t\u00eb mira e qoft\u00eb me aft\u00ebsi t\u00eb lindura si autodidakt\u00eb, ishin n\u00eb pararoj\u00eb t\u00eb inteligjenc\u00ebs s\u00eb qyteteve m\u00eb me r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb vendit. N\u00eb munges\u00eb t\u00eb plot\u00eb t\u00eb literatur\u00ebs shkollore e librore, t\u00eb radiove e bibliotekave t\u00eb pakta, t\u00eb televizor\u00ebve ende t\u00eb pamasivizuar e, mbi gjith\u00e7ka, me analfabetizmin q\u00eb po zbriste ngadal\u00eb drejt 50%, k\u00ebta m\u00ebsues n\u00eb ato vite t\u00eb err\u00ebta u b\u00ebn\u00eb fanar\u00eb kulture t\u00eb qyteteve. N\u00eb mes t\u00eb mang\u00ebsive ekonomike, q\u00eb shoq\u00ebronin jet\u00ebn e \u00e7do njeriu, ata i dhan\u00eb shoq\u00ebris\u00eb shqiptare nj\u00eb ushqim intelektual me cil\u00ebsi. Edhe p\u00ebr kaq, k\u00ebta \u201cpun\u00ebtor\u00eb elitar\u00eb t\u00eb dijes\u201d s\u00eb sh\u00ebndosh\u00eb, m\u00ebsuesit e art\u00eb t\u00eb Vlor\u00ebs, Xhevdet Kofina, Harrilla Ku\u00e7uli, Konstandin Baltadori, Kristaq Suli, Nestor Nepravishta, Ibrahim Zejno, Abedin Elmazi,Vasil Mino, Shaban Demiraj meritojn\u00eb mir\u00ebnjohjen ton\u00eb t\u00eb p\u00ebrjetshme.<\/p>\n<p><strong>1-<\/strong> N\u00eb mbarim t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore n\u00eb Vlor\u00eb do t\u00eb em\u00ebrohej si m\u00ebsues matematike nj\u00eb burr\u00eb ende i ri n\u00eb mosh\u00eb, q\u00eb pati punuar si i till\u00eb n\u00eb disa rrethe t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Ai quhej Xhevdet Kofina e shum\u00eb shpejt do t\u00eb b\u00ebhej i famsh\u00ebm me m\u00ebsimdh\u00ebnien e tij t\u00eb shk\u00eblqyer n\u00eb t\u00eb dy shkollat ku ai punoi, n\u00eb gjimnazin \u201cAli Demi\u201d e m\u00eb pas n\u00eb Shkoll\u00ebn e Mesme Pedagogjike. Shpjegimi i tij fantastik, q\u00eb i b\u00ebnte nocionet e larta t\u00eb matematik\u00ebs t\u00eb kuptueshme p\u00ebr \u00e7do nx\u00ebn\u00ebs, t\u00ebrhoqi v\u00ebmendjen, duke e b\u00ebr\u00eb nj\u00eb m\u00ebsues metodist q\u00eb e ftonin kudo n\u00eb Shqip\u00ebri. N\u00eb gjith\u00eb seminaret metodike t\u00eb p\u00ebrvitshme t\u00eb Ministris\u00eb s\u00eb Arsimit ai do ishte p\u00ebrher\u00eb \u201cviolina\u201d e par\u00eb e m\u00ebsuesve t\u00eb shpallur nga ajo si metodist\u00ebt e dalluar t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Ky virtuoz i matematik\u00ebs, nga i cili dol\u00ebn n\u00eb 20 vjet me mij\u00ebra nx\u00ebn\u00ebs, ka qen\u00eb dhe nj\u00eb humanist i madh, i cili i trajtoi nx\u00ebn\u00ebsit e nx\u00ebn\u00ebset e tij si f\u00ebmij\u00ebt biologjik\u00eb. Ky gjeni i l\u00ebnd\u00ebs qe n\u00eb gjendje q\u00eb t\u00eb zgjidhte dhe ushtrimet e r\u00ebnda, duke qen\u00eb gjithashtu i aft\u00eb q\u00eb t\u00eb llogariste p\u00ebrmend\u00ebsh veprime t\u00eb matematik\u00ebs nga m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtirat. I lindur n\u00eb Fterr\u00eb t\u00eb Sarand\u00ebs me nj\u00eb v\u00eblla q\u00eb ka qen\u00eb edhe ai nj\u00eb m\u00ebsues shembullor i qytetit ton\u00eb, vdekja e tij do qe e ngjashme me misionin fisnik q\u00eb i pati v\u00ebn\u00eb vetes. Ai vdiq n\u00eb detyr\u00eb pas nj\u00eb ore m\u00ebsimi e varrimi i tij do qe nj\u00eb ceremoni e jasht\u00ebzakonshme n\u00eb qytetin ton\u00eb. Nj\u00eb popull i t\u00ebr\u00eb e p\u00ebrcolli at\u00eb si nj\u00eb emblem\u00eb e heronjve t\u00eb arsimit.<\/p>\n<p><strong>2-<\/strong> M\u00ebsuesi i dyt\u00eb, p\u00ebr t\u00eb cilin do flas lindi n\u00eb Dh\u00ebrmi t\u00eb Himar\u00ebs e ai \u00ebsht\u00eb m\u00ebsuesi Harilla Ku\u00e7uli. Pas disa vitesh studimi n\u00eb Itali n\u00eb nj\u00eb institut pedagogjik, ai kthehet n\u00eb vendlindje si m\u00ebsues p\u00ebr t\u2019u transferuar pas pak kohe n\u00eb Vlor\u00eb n\u00eb nj\u00eb shkoll\u00eb unike e m\u00eb pas q\u00eb n\u00eb disa shkolla t\u00eb mesme. Ka punuar si m\u00ebsues let\u00ebrsie p\u00ebr disa dekada te gjimnazi \u201cAli Demi\u201d e Shkolla e Mesme Pedagogjike. Ai \u00ebsht\u00eb dhe drejtori i par\u00eb n\u00eb vitin 1947 i tempullit t\u00eb arsimit vlonjat, gjimnazit \u201cAli Demi\u201d. Kur ai shpjegonte let\u00ebrsi, fjal\u00ebt e tij ting\u00ebllonin si muzik\u00eb e shkrimtar\u00ebt b\u00ebheshin si t\u00eb af\u00ebrm p\u00ebr nx\u00ebn\u00ebsit. Rrall\u00eb ndonj\u00eb m\u00ebsues si ai kishte dhuntin\u00eb p\u00ebr t\u00eb zb\u00ebrthyer edhe figurat m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira t\u00eb let\u00ebrsis\u00eb n\u00eb imazhe t\u00eb af\u00ebrta p\u00ebr mendjet e atyre q\u00eb d\u00ebgjonin p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb p\u00ebr let\u00ebrsin\u00eb bot\u00ebrore t\u00eb \u00e7do kohe.<\/p>\n<p>Edhe ky ka qen\u00eb model i m\u00ebsuesit metodist, jo vet\u00ebm n\u00eb Vlor\u00eb, por edhe n\u00eb shum\u00eb qytete, ku at\u00eb e ftonin. Por kontributi i tij do njihte kulmin kur ishte n\u00eb Shkoll\u00ebn Pedagogjike. \u00cbsht\u00eb merita e tij e dor\u00ebs s\u00eb par\u00eb kur nx\u00ebn\u00ebsit e tij pedagogjikas u b\u00ebn\u00eb model p\u00ebr m\u00ebsimin cil\u00ebsor. Te ai s\u2019ndahej prestigji si m\u00ebsues elitar nga ai q\u00eb njihej si njeri me dinjitet moral t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm. Harilla Ku\u00e7uli ka qen\u00eb shembull i virtytsh\u00ebm jo vet\u00ebm n\u00eb profesion, po dhe si qytetar i rangut t\u00eb lart\u00eb. Ai jo vet\u00ebm u dha gjith\u00eb bagazhin e vet metodologjik nx\u00ebn\u00ebsve t\u00eb tij, po dhe u rrinte af\u00ebr n\u00eb hallet e tyre. \u00cbsht\u00eb m\u00ebsuesi i par\u00eb i let\u00ebrsis\u00eb n\u00eb Vlor\u00eb q\u00eb krijoi rrethet e let\u00ebrsis\u00eb, nga t\u00eb cilat nis\u00ebn t\u00eb dilnin edhe shkrimtar\u00ebt e par\u00eb t\u00eb qytetit ton\u00eb. Ndon\u00ebse i par\u00eb me dyshim politik, ai vdiq i nderuar nga mij\u00ebra njer\u00ebz q\u00eb e desh\u00ebn me gjith\u00eb shpirt.<\/p>\n<p><strong>3-<\/strong> Nj\u00eb m\u00ebsues tjet\u00ebr q\u00eb la gjurm\u00eb t\u00eb ndritura p\u00ebr disa dekada n\u00eb Vlor\u00eb \u00ebsht\u00eb dhe Konstandin Baltadori. Ai lindi n\u00eb fillim t\u00eb shekullit XX n\u00eb Kor\u00e7\u00eb n\u00eb nj\u00eb familje patriotike me prejardhje nga qyteti i Manastirit. I formuar n\u00eb Liceun e Kor\u00e7\u00ebs, pas diplomimit studion n\u00eb Franc\u00eb p\u00ebr shkenc\u00ebn e historis\u00eb universale. Fillimisht punoi n\u00eb gjimnazin e Tiran\u00ebs e m\u00eb von\u00eb pas vitit 1944 u em\u00ebrua n\u00eb gjimnazin \u201cAli Demi\u201d. Gjat\u00eb dy dekadave q\u00eb dha m\u00ebsim shk\u00eblqeu p\u00ebr dituri enciklopedike e p\u00ebr talentin origjinal pedagogjik. Historia e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb goj\u00ebn e tij kthehej n\u00eb nj\u00eb imazh t\u00eb adhuruar kur ai ligj\u00ebronte n\u00eb or\u00ebn e m\u00ebsimit. Nj\u00ebher\u00ebsh, dinte t\u00eb komunikonte qet\u00eb me koleg\u00ebt e gjith\u00eb nx\u00ebn\u00ebsit.<\/p>\n<p>Me njohje brilante t\u00eb disa gjuh\u00ebve, ai e pasuronte p\u00ebrher\u00eb m\u00ebsimin me detaje t\u00eb panum\u00ebrta historike. P\u00ebr nj\u00eb periudhe t\u00eb shkurt\u00ebr ai u aktivizua edhe me grupe pune, q\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb po hidhnin bazat p\u00ebr ngritjen e pasurimin e muzeumeve t\u00eb reja q\u00eb po nd\u00ebrtoheshin n\u00eb Vlor\u00eb. Ishte ndoshta m\u00ebsuesi m\u00eb korrekt n\u00eb kryerjen e detyrave shkollore, q\u00eb bashk\u00eb me arsenalin e kultur\u00ebs b\u00ebnin tipin e nj\u00eb m\u00ebsuesi t\u00eb rrall\u00eb. U pa me ftoht\u00ebsi nga regjimi qoft\u00eb si intelektual me edukim borgjez, qoft\u00eb edhe p\u00ebr indiferenc\u00ebn q\u00eb shfaqte ndaj frym\u00ebs ideologjike. P\u00ebr ata nx\u00ebn\u00ebs, q\u00eb m\u00ebsuan prej tij, ai do mbetet i skalitur si edukatori i art\u00eb i disa brezave.<\/p>\n<p><strong>4-<\/strong> Po aq i gdhendur do t\u00eb mbetet n\u00eb historin\u00eb e inteligjenc\u00ebs s\u00eb Vlor\u00ebs dhe m\u00ebsuesi Kristaq Suli. Ai lindi n\u00eb vitin 1929 n\u00eb familjen e nj\u00eb personi t\u00eb njohur, si Spiro Suli. Pasi mbaroi studimet p\u00ebr gjuh\u00eb e let\u00ebrsi ruse n\u00eb Tiran\u00eb n\u00eb vitin 1950, punoi n\u00eb gjimnazin e Gjirokastr\u00ebs, m\u00eb pas n\u00eb gjimnazin \u201cAli Demi\u201d dhe e mbylli karrier\u00ebn n\u00eb gjimnazin \u201cHalim Xhelo\u201d. Kristaq Suli \u00ebsht\u00eb nj\u00eb themelues i m\u00ebsimdh\u00ebnies s\u00eb gjuh\u00ebs ruse n\u00eb shkollat e mesme t\u00eb qytetit ton\u00eb. Ai ka qen\u00eb nd\u00ebr m\u00ebsuesit m\u00eb t\u00eb shquar t\u00eb rusishtes n\u00eb Shqip\u00ebri, i vler\u00ebsuar si i till\u00eb qysh n\u00eb vitet \u201950, kur u b\u00eb autor i disa teksteve p\u00ebr shkollat e mesme t\u00eb vendit. N\u00eb qytetin ton\u00eb ishte i njohur, sidomos p\u00ebr m\u00ebsimin e shk\u00eblqyer.<\/p>\n<p>Nx\u00ebn\u00ebsit e tij kujtojn\u00eb mjaft her\u00eb se ai e zhvillonte or\u00ebn e m\u00ebsimit t\u00ebr\u00ebsisht n\u00eb gjuh\u00ebn ruse, duke i nxitur edhe ata t\u00eb vepronin po k\u00ebshtu. Nd\u00ebrkoh\u00eb pjes\u00ebt e v\u00ebshtira gramatikore i alternonte me autor\u00ebt vigan\u00eb rus\u00eb, q\u00eb shpesh i recitonte p\u00ebrmend\u00ebsh. N\u00eb ambientin e kolektivave ku ai punoi, kujtohet si njeri i kulturuar, arsenali i dijeve t\u00eb t\u00eb cilit ishte me literatur\u00eb filologjike t\u00eb shum\u00ebfisht\u00eb. Gjat\u00eb dy dekadave q\u00eb atij iu dha mund\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb kontribuar n\u00eb arsimin e mes\u00ebm t\u00eb qytetit, ai arriti t\u00eb \u00e7mohet maksimalisht nga t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb pat\u00ebn fatin ta kishin at\u00eb m\u00ebsues.<\/p>\n<p><strong>5-<\/strong> Nj\u00eb tjet\u00ebr em\u00ebr unikal n\u00eb arsimin vlonjat ka qen\u00eb edhe m\u00ebsuesi i shk\u00eblqyer, Nestor Nepravishta. I lindur n\u00eb 1931 n\u00eb Tiran\u00eb, si bir i kryetarit t\u00eb bashkis\u00eb s\u00eb saj n\u00eb vitet \u201930, Abedin Nepravishta, ndon\u00ebse n\u00eb vitin 1949 u vler\u00ebsua nga specialist\u00eb rus\u00eb si njoh\u00ebs i shk\u00eblqyer i 5 gjuh\u00ebve t\u00eb huaja kur ende nuk i kishte mbushur 18 vje\u00e7, pas mbarimit t\u00eb gjimnazit, p\u00ebr shkak t\u00eb burgosjes s\u00eb babait t\u00eb tij, nuk iu dha e drejta e universitetit. Pas gjimnazit filloi pun\u00eb si m\u00ebsues n\u00eb Fier. Pas q\u00ebndrimit 10 vje\u00e7ar n\u00eb Shkoll\u00ebn e Mesme Bujq\u00ebsore e n\u00eb gjimnazin \u201cJanaq Kilica\u201d n\u00eb Fier, do t\u00eb jetonte e punonte p\u00ebr 36 vjet n\u00eb Vlor\u00eb, ku u b\u00eb bir n\u00eb shpirt i saj.<\/p>\n<p>N\u00eb gjith\u00eb shkollat ku punoi n\u00eb Vlor\u00eb, si m\u00ebsues i gjuh\u00ebve angleze, fr\u00ebnge dhe ruse n\u00eb gjimnazin \u201cAli Demi\u201d p\u00ebr 12 vjet, si m\u00ebsues i gjuh\u00ebs fr\u00ebnge n\u00eb shkollat \u201cLef Sallata\u201d, Babic\u00eb e \u201c8 N\u00ebntori\u201d p\u00ebr 16 vjet, si m\u00ebsues i gjuh\u00ebs s\u00eb sapofutur italiane n\u00eb gjimnazin \u201cAli Demi\u201d p\u00ebr kat\u00ebr vjet pas daljes n\u00eb pension (1986-1990) e qoft\u00eb gjat\u00eb q\u00ebndrimit 4 vje\u00e7ar si m\u00ebsues i gjuh\u00ebs s\u00eb sapofutur gjermane n\u00eb Shkoll\u00ebn Industriale p\u00ebrs\u00ebri pas pensionit (1990-1994) shk\u00eblqeu si m\u00ebsues themelues e i fuqish\u00ebm i gjuh\u00ebve ruse, angleze, gjermane, fr\u00ebnge e italiane n\u00eb Fier e Vlor\u00eb. N\u00eb vitet \u201950-\u201960 p\u00ebr nj\u00eb dekad\u00eb u vler\u00ebsua nga Ministria e Arsimit si m\u00ebsuesi m\u00eb i mir\u00eb i Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebr m\u00ebsimin e gjuh\u00ebve t\u00eb huaja.<\/p>\n<p>Nestor Nepravishta \u00ebsht\u00eb autori i vet\u00ebm i Fjalorit t\u00eb par\u00eb n\u00eb historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb Anglisht-Shqip (1966) e i 2 teksteve t\u00eb para n\u00eb historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb me autor\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb gjuh\u00ebs fr\u00ebnge p\u00ebr gjimnazet, ndon\u00ebse n\u00eb t\u00eb dy rastet iu mohua e drejta p\u00ebr t\u2019i botuar emrin p\u00ebr shkak t\u00eb \u201cbiografis\u00eb s\u00eb keqe\u201d! Fjalori i vitit 1966 mbeti Fjalori i vet\u00ebm Anglisht-Shqip q\u00eb p\u00ebr 40 vjet e me 40 ribotime u m\u00ebsoi mbar\u00eb shqiptar\u00ebve k\u00ebtu e jasht\u00eb gjuh\u00ebn m\u00eb t\u00eb njohur sot n\u00eb bot\u00eb. Zot\u00ebrimi i 15 gjuh\u00ebve t\u00eb huaja e b\u00ebjn\u00eb Nestor Nepravisht\u00ebn, ndoshta poliglotin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p><strong>6-<\/strong> Nj\u00eb tjet\u00ebr yll plejade i m\u00ebsuesve t\u00eb shk\u00eblqyer t\u00eb Vlor\u00ebs q\u00eb dhan\u00eb gjith\u00e7ka, \u00ebsht\u00eb dhe Ibrahim Zejno. I lindur n\u00eb Delvin\u00eb n\u00eb vitin 1934 n\u00eb nj\u00eb nga familjet m\u00eb me kultur\u00eb t\u00eb gjith\u00eb zon\u00ebs Sarand\u00eb-Delvin\u00eb, pasi kreu studimet me medalje t\u00eb art\u00eb p\u00ebr matematik\u00eb n\u00eb 1956, u em\u00ebrua po at\u00eb vit si pedagog i Katedr\u00ebs s\u00eb Matematik\u00ebs n\u00eb Fakultetin e Shkencave n\u00eb Tiran\u00eb. Gjat\u00eb q\u00ebndrimit t\u00eb tij gjasht\u00ebvje\u00e7ar n\u00eb vitet 1956-1962 si pedagog aty, Ibrahim Zejno bashk\u00eb me Kristian Bukuroshin, drejtorin e ardhsh\u00ebm t\u00eb Qendr\u00ebs s\u00eb Informatik\u00ebs son\u00eb, u b\u00ebn\u00eb autor\u00ebt e vet\u00ebm t\u00eb tekstit t\u00eb par\u00eb t\u00eb matematik\u00ebs me autor\u00eb shqiptar\u00eb p\u00ebr gjith\u00eb universitetin.<\/p>\n<p>Ndon\u00ebse i r\u00ebnduar nga biografia e familjes s\u00eb tij, dyfish e persekutuar, ai, me gjenin\u00eb e matematicienit u imponua si m\u00ebsues i p\u00ebrhersh\u00ebm legjendar i gjimnazit \u201cAli Demi\u201d. Ky mjesht\u00ebr i m\u00ebsimit t\u00eb algjebr\u00ebs, jo vet\u00ebm u aktivizua si hartues provimeve t\u00eb Matur\u00ebs, por ishte m\u00ebsuesi q\u00eb zgjidhte i pari n\u00eb Vlor\u00eb \u00e7do problem t\u00eb Matur\u00ebs Shtet\u00ebrore, sapo ato mb\u00ebrrinin. Nga m\u00ebsimet e tij u p\u00ebrgatit p\u00ebr gati gjysm\u00eb shekulli shumica e inteligjenc\u00ebs teknike t\u00eb qytetit ton\u00eb. M\u00ebnyra me t\u00eb cil\u00ebn ai p\u00ebrpiqej q\u00eb t\u2019u nguliste matematik\u00ebn n\u00eb klas\u00eb qe e p\u00ebrsosur deri n\u00eb perfeksion. Ashtu si mbetet p\u00ebrher\u00eb n\u00eb kujtes\u00eb rrept\u00ebsia, por edhe drejt\u00ebsia e tij n\u00eb vler\u00ebsim. U largua nga jeta n\u00eb vitin 2016 duke l\u00ebn\u00eb emrin e tij n\u00eb panteonin e arsimit vlonjat.<\/p>\n<p><strong>7-<\/strong> Pedagogu Abedin Elmazi i p\u00ebrket nj\u00eb brezi tjet\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuesve t\u00eb matematik\u00ebs, t\u00eb cil\u00ebt dol\u00ebn n\u00eb sken\u00eb e u afirmuan n\u00eb vitet \u201970-\u201980. Ai lindi n\u00eb Filat t\u00eb krahin\u00ebs s\u00eb \u00c7am\u00ebris\u00eb n\u00eb vitin e larg\u00ebt 1940. I ardhur n\u00eb Vlor\u00eb qysh n\u00eb mosh\u00ebn 5-vje\u00e7are, ai u rrit mes dy trash\u00ebgimive. Qysh n\u00eb bankat e gjimnazit ai do shfaqej me talent n\u00eb matematik\u00eb, \u00e7\u2019ka do t\u2019i mund\u00ebsonte q\u00eb ndryshe nga t\u00eb tjer\u00eb t\u00eb studionte p\u00ebr k\u00ebt\u00eb l\u00ebnd\u00eb. N\u00eb Fakultetin e Shkencave ai do tregonte k\u00ebmb\u00ebngulje stoike, tipar i rac\u00ebs s\u00eb tij luftarake, p\u00ebr t\u00eb dal\u00eb me t\u00eb gjitha notat 10.<\/p>\n<p>Pasi u em\u00ebrua n\u00eb Vlor\u00eb, ai arriti kulmin e veprimtaris\u00eb si m\u00ebsues kur punoi si pedagog n\u00eb Filialin e Universitetit t\u00eb Tiran\u00ebs n\u00eb Vlor\u00eb, ku i dha nj\u00eb impuls mjaft dinamik p\u00ebrgatitjes s\u00eb nj\u00eb mase shum\u00eb t\u00eb madhe student\u00ebsh. Edhe n\u00eb shkollat e mesme ku punoi m\u00eb pas ai u afirmua si nj\u00eb m\u00ebsues me elokuence i l\u00ebnd\u00ebs q\u00eb jepte. Si deputet i Vlor\u00ebs (1991- 1992), kontribuoi thell\u00ebsisht n\u00eb krijimin e Universitetit t\u00eb Vlor\u00ebs, \u201cIsmail Qemali\u201d. \u00cbsht\u00eb ndoshta m\u00ebsuesi i par\u00eb i Vlor\u00ebs n\u00eb matematik\u00eb q\u00eb mori grad\u00ebn \u201cDoktor i Shkencave\u201d. Ikja e tij n\u00eb vitin 2019 qe si fikja e nj\u00eb ylli, q\u00eb ende rrezaton e l\u00ebshon drit\u00eb te ne.<\/p>\n<p><strong>8-<\/strong> Ndoshta u zgjata me m\u00ebsuesit e matematik\u00ebs s\u00eb qytetit ton\u00eb, por nuk mund t\u00eb l\u00eb pa p\u00ebrmendur m\u00ebsuesin tim, pedagogun Vasil Mino. Nj\u00eb tjet\u00ebr m\u00ebsues,\u201dmagjistar\u201d i matematik\u00ebs deri n\u00eb sofistikim, profesor virtuoz, pedagog themelues i matematik\u00ebs n\u00eb Universitetin e Vlor\u00ebs, ku punoi p\u00ebr mbi 10 vjet, nd\u00ebrkoh\u00eb m\u00eb par\u00eb ushtroi misionin e m\u00ebsuesit n\u00eb shkoll\u00ebn Industriale t\u00eb qytetit ton\u00eb. Profesor Vasil Mino lindi n\u00eb 1\/03\/1947 n\u00eb Vlor\u00eb n\u00eb nj\u00eb familje me origjin\u00eb q\u00eb i p\u00ebrket atij mozaiku t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb familjeve nga treva t\u00eb ndryshme Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb Jugut, t\u00eb cilat u vendos\u00ebn n\u00eb Vlor\u00eb n\u00eb dekadat e para pas Pavar\u00ebsis\u00eb e kontribuuan n\u00eb p\u00ebrsosjen e qytetit.<\/p>\n<p>I diplomuar shk\u00eblqyer n\u00eb deg\u00ebn e matematik\u00ebs speciale, profesor Vasili b\u00ebri nj\u00eb em\u00ebr dinjitoz me shpjegimin e tij impresionues magnetizonte nx\u00ebn\u00ebsit n\u00eb Shkoll\u00ebn Industriale. Rigoroz n\u00eb vler\u00ebsim n\u00eb nj\u00eb hark t\u00eb shkurt\u00ebr kohor fitoi nj\u00eb respekt t\u00eb pakontestuesh\u00ebm p\u00ebr dijet e tij. Kujtimi q\u00eb kan\u00eb sot p\u00ebr t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb pat\u00ebn fatin t\u00eb lumturoheshin nga shpjegimi i tij i t\u00eb gjith\u00eb atyre q\u00eb kaluan nga ajo shkoll\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb admirim gati mistik. Edhe tani kur flas jam i bindur q\u00eb shpirti i tij endet n\u00ebp\u00ebr ato klasa. Por merit\u00eb edhe m\u00eb madh\u00ebshtore ai ka si nj\u00eb pedagog themelues i universitetit t\u00eb ri t\u00eb qytetit ton\u00eb. Profesor Vasil Mino vuri potencial intelekti si m\u00ebsues i nj\u00eb l\u00ebnde primare aty, n\u00eb rritjen e k\u00ebtij institucioni t\u00eb lart\u00eb q\u00eb ishte nj\u00eb tjet\u00ebr stad zhvillimi p\u00ebr arsimin e Vlor\u00ebs.<\/p>\n<p>Jan\u00eb t\u00eb panum\u00ebrt edhe ata student\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt pat\u00eb fatin t\u00eb merrnin dije nga dija e tij, kultur\u00eb nga kultura e tij. Patjet\u00ebr auditoret ku ai q\u00ebndisi formulat e bukura t\u00eb matematik\u00ebs e ndjejn\u00eb munges\u00ebn e mjeshtrit. Por fati jo p\u00ebrher\u00eb \u00ebsht\u00eb me njeriun e n\u00eb vitin 2014 ai nd\u00ebrroi jet\u00eb duke na l\u00ebn\u00eb nj\u00eb boshll\u00ebk q\u00eb nuk mbushet kurr\u00eb e nj\u00eb dashuri q\u00eb nuk shteron kurr\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb portretizim kronologjik t\u00eb disa prej m\u00ebsuesve t\u00eb shk\u00eblqyer t\u00eb historis\u00eb s\u00eb re t\u00eb qytetit ton\u00eb, nuk mund t\u00eb rri pa skicuar edhe nj\u00eb m\u00ebsues t\u00eb lindur e rritur n\u00eb Vlor\u00eb, por q\u00eb karrier\u00ebn e zhvilloi n\u00eb Tiran\u00eb, duke z\u00ebn\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb ndritur n\u00eb panteonin e shkenc\u00ebs dhe arsimit shqiptar. Ia vlen t\u2019i shprehim konsiderat\u00ebn m\u00eb t\u00eb thell\u00eb, sepse edhe pse nuk punoi n\u00eb Vlor\u00eb ai mbetet nj\u00eb yll p\u00ebr arsimin ton\u00eb dhe padiskutim ishte nj\u00eb udh\u00ebrr\u00ebfyes p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn se si duhet t\u00eb jen\u00eb t\u00eb formuar arsimtar\u00ebt tan\u00eb.<\/p>\n<p><strong>9- <\/strong>\u00cbsht\u00eb fjala p\u00ebr Akademik, Profesor Doktor Shaban Demiraj, gjuh\u00ebtari m\u00eb i famsh\u00ebm shqiptar pas Eqrem \u00c7abej, Kryetar i Akademis\u00eb s\u00eb Shkencave e p\u00ebr 50 vjet nj\u00eb nga pedagog\u00ebt brilant\u00eb t\u00eb Universitetit t\u00eb Tiran\u00ebs. Nisi studimet p\u00ebr Gjuh\u00ebsi n\u00eb kryeqytetin e Italis\u00eb, por p\u00ebr shkak t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore i p\u00ebrfundoi n\u00eb Tiran\u00eb. Fillimisht punoi n\u00eb disa gjimnaze (Gjirokast\u00ebr, Tiran\u00eb). N\u00eb vitin 1954 filloi pun\u00ebn si pedagog n\u00eb Institutin e Lart\u00eb Pedagogjik dhe m\u00eb pas n\u00eb Katedr\u00ebn e Gjuh\u00ebs Shqipe n\u00eb Fakultetin e Historis\u00eb e t\u00eb Filologjis\u00eb t\u00eb Universitetit t\u00eb Tiran\u00ebs, ku sh\u00ebrbeu deri m\u00eb 1990, kur doli n\u00eb pension. K\u00ebshtu, ai punon si m\u00ebsues, profesor e shkenc\u00ebtar mbi 60 vite, \u00e7ka p\u00ebrb\u00ebn n\u00eb vetvete rekord t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm Kushdo q\u00eb ishte student i tij e dha provimet me t\u00eb, drith\u00ebrohet kur kujton pasionin e leksionet e tij t\u00eb mbushura me dije enciklopedike p\u00ebr gjuh\u00ebn shqipe e historin\u00eb e saj.<\/p>\n<p>Erudicioni i tij figurativisht ishte nj\u00eb simfoni informacioni, ku n\u00eb rol t\u00eb veglave t\u00eb muzik\u00ebs s\u00eb gjuh\u00ebs qen\u00eb historia, arkeologjia, folklori e shum\u00eb shkenca p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfunduar me finalen e simfonis\u00eb: lasht\u00ebsin\u00eb e gjuh\u00ebs son\u00eb. I p\u00ebrgatitur shkenc\u00ebrisht, me karakter t\u00eb rrept\u00eb e k\u00ebrkues n\u00eb radh\u00eb t\u00eb par\u00eb ndaj vetes e mandej edhe ndaj t\u00eb tjer\u00ebve, student\u00eb e koleg\u00eb, me ndershm\u00ebri t\u00eb panjoll\u00eb, gjithher\u00eb i njer\u00ebzish\u00ebm. Profesor Shaban Demiraj ka qen\u00eb dhe mbetet shembull p\u00ebr ish-student\u00ebt dhe koleg\u00ebt e tij: i drejt\u00eb, k\u00ebrkues, nxit\u00ebs i p\u00ebrhersh\u00ebm, duke dh\u00ebn\u00eb vet\u00eb shembullin personal, duke u b\u00ebr\u00eb p\u00ebr ne sh\u00ebmb\u00eblltyra e pedagogut dhe shkenc\u00ebtarit t\u00eb pasionuar. Edhe takti i tij pedagogjik njihte nj\u00eb durim deri n\u00eb p\u00ebrkryerje kur u p\u00ebrgjigjej pyetjeve t\u00eb student\u00ebve.<\/p>\n<p>Profesor Shaban Demiraj i p\u00ebrket yllnaj\u00ebs m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb albanist\u00ebve dhe albanolog\u00ebve t\u00eb t\u00eb gjitha koh\u00ebrave. Jeta dhe vepra e vet flet p\u00ebr dashuri ndaj gjuh\u00ebs shqipe, ndaj gjuh\u00ebve, madje ndaj gjuh\u00ebs vet\u00eb, p\u00ebr pasion, durim e k\u00ebmb\u00ebngulje shembullore n\u00eb rrug\u00ebn e k\u00ebrkuesit, t\u00eb shkenc\u00ebtarit t\u00eb palodhur. P\u00ebr 50 vjet profesor Shaban Demiraj u dha me dhjet\u00ebra mij\u00ebra student\u00ebve n\u00eb l\u00ebnd\u00ebt baz\u00eb t\u00eb gramatik\u00ebs shqipe, shkroi tekste ky\u00e7e t\u00eb gjuh\u00ebs son\u00eb e botoi kryevepra t\u00eb gjuh\u00ebsis\u00eb, si libri \u201cGramatika historike e shqipes\u201d, duke u b\u00ebr\u00eb p\u00ebr Vlor\u00ebn nj\u00eb nga bijt\u00eb m\u00eb t\u00eb njohur n\u00eb bot\u00eb. P\u00ebr qytetin ton\u00eb ai duhet t\u00eb jet\u00eb monument i p\u00ebrjetsh\u00ebm krenarie.<\/p>\n<p>N\u00eb historin\u00eb ton\u00eb t\u00eb re m\u00ebsuesit q\u00eb lan\u00eb gjurm\u00eb t\u00eb pashlyeshme jan\u00eb me qindra dhe qindra t\u00eb till\u00eb. P\u00ebr arsye kohe u p\u00ebrqendrova te portretet e m\u00ebsuesve q\u00eb nuk jan\u00eb m\u00eb. Ky masiv njer\u00ebzor q\u00eb arsimoi nj\u00eb qytet t\u00eb t\u00ebr\u00eb p\u00ebr gjysm\u00eb shekulli, q\u00eb nga fundi i Luft\u00ebs II Bot\u00ebrore, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb himn i mrekulluesh\u00ebm i mir\u00ebnjohjes s\u00eb pakufishme, sepse edukoi gjenerata t\u00eb t\u00ebra t\u00eb Vlor\u00ebs, e cila n\u00eb vetvete simbolizonte dhe simbolizon nj\u00eb nga qytetet me t\u00eb ndritura t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb moderne. Me dhjet\u00ebra e dhjet\u00ebra nx\u00ebn\u00ebs t\u00eb tyre m\u00eb pas u b\u00ebn\u00eb personalitete t\u00eb politik\u00ebs, kultur\u00ebs e shkenc\u00ebs, me mij\u00ebra e mij\u00ebra prej atyre m\u00eb pas u transferuan n\u00eb Tiran\u00eb e kudo n\u00eb detyra, poste dhe n\u00eb \u00e7do pun\u00eb, por n\u00eb themelin e k\u00ebtij uragani njer\u00ebzor vlonjat q\u00eb zot\u00ebroi vendin \u00ebsht\u00eb edhe mundi i m\u00ebsuesve q\u00eb u dhan\u00eb pasaportat e shkollimit.<\/p>\n<p>Por m\u00ebsuesit, t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebrmenda m\u00eb sip\u00ebr jan\u00eb shum\u00eb pak n\u00eb krahasim me at\u00eb plejad\u00eb m\u00ebsuesish model t\u00eb qytetit ton\u00eb. Me dhjet\u00ebra m\u00ebsues, model frym\u00ebzimi, t\u00eb cil\u00ebt i vler\u00ebsoj e do t\u2019i vler\u00ebsoj, jo vet\u00ebm un\u00eb, por nj\u00eb qytet i t\u00ebr\u00eb, breza t\u00eb t\u00ebr\u00eb vlonjat\u00ebsh. Nuk mund t\u00eb le pa p\u00ebrmendur m\u00ebsuesit e mi, p\u00ebrpara t\u00eb cil\u00ebve fjal\u00ebt humbasin e varf\u00ebrohen: Balil Resuli, Piro Mone, Luan Duka, Zhaneta Nova, Beirie Lulaj, Tefta Hajno, Aneta Bollano, Kushulla Karalliu, Fejzie Osmani, Njazi Azizi, Petrit Meminaj, Fatmir Gjebrea, Frosina Papa, Arshi Sula, Vllasi Guberaj.<\/p>\n<p>Duke e mbyllur, dua t\u2019iu kujtoj t\u00eb gjith\u00ebve se dhjet\u00ebra m\u00ebsues vlonjat\u00eb trup\u00ebzuan nj\u00eb zinxhir brezash, q\u00eb soll\u00ebn edhe kontribute t\u00eb posa\u00e7me n\u00eb arsimin vlonjat. Mir\u00ebnjohje p\u00ebr m\u00ebsuesit: Ibrahim Vasjari, G\u00ebzim Zilja, Tahsim Likaj, Besnik Deromemaj, Harallamb Papakroni, Halo Sinani, Teuta Resuli, Bedri Shaska, Tefta Agalliu, Petrit Osmani, Dashamir Ramosa\u00e7o, Ebeet Xhyheri, Muhamet Haxhiu, Astrit Isaraj, Masar Sinoimeri, Milto Shuka, Engj\u00ebll Saliu, Hatika Lu\u00e7i, Konstanca Sinoimeri, Zhaneta Dodi, Petraq Dodi, Ali Belshi, Tefta M\u00ebrkuri, Aqif Sulo, Lubjana Pema, Diana Pavli, Evanthi Adhami, Teuta Zilja, Xhorxhi Skrame, Eli Skrame, Ruzhdi Zoto, Lefteri Zilja, Violeta Rusha, Spiro Billa, Shyqyri Kasemi, Zenel Zeneli, Nasip Xhelili, Pranvera Xhelili, Zili Azizaj, Niko Dumani, Spiro Caushi, Piro Stefa, Miliano Stefa, Marie Pici, Jolanda Panajoti, Dafina Brokaj, Luljeta Braka, Hixhlal Xhyheri, Shp\u00ebtim Xhyheri, Dajlan Luzaj, Shyqyri Zeneli, Myrvete Zeneli, Resul Mahmuti, Engj\u00ebll Hasimi, Abdurrahman Me\u00e7e, Vaso Pata, e dhjet\u00ebra e dhjet\u00ebra m\u00ebsues t\u00eb tjer\u00eb.<\/p>\n<p>K\u00ebta m\u00ebsues q\u00eb pat\u00ebn nj\u00eb mision t\u00eb nderuar n\u00eb iluminimin e qytetit ton\u00eb heroik dhe inteligjent kishin origjin\u00eb e p\u00ebrkat\u00ebsi t\u00eb ndryshme, nga Lab\u00ebria, Gjirokastra, Libohova, \u00c7am\u00ebria, etj. Por q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb kishin nj\u00eb \u00ebnd\u00ebrr, q\u00eb vinte nga historia e lasht\u00eb e Vlor\u00ebs: \u201cT\u2019i shtojm\u00eb k\u00ebtij qyteti me bukuri natyrore magjeps\u00ebse edhe njer\u00ebz t\u00eb pajisur me kultur\u00eb po aq magjeps\u00ebse\u201d. Ata e nis\u00ebn me sukses realizimin e \u00ebndrr\u00ebs dhe dhan\u00eb sa mund\u00ebn nga shpirti, dija, kultura e tyre! Qoft\u00eb dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb do mbeten t\u00eb pavdeksh\u00ebm n\u00eb kujtes\u00ebn e Vlor\u00ebs!<\/p>\n<p>Uroj q\u00eb arsimi yn\u00eb t\u00eb mish\u00ebroj\u00eb at\u00eb vokacion, t\u00eb mish\u00ebroj\u00eb ato vlera dhe t\u00eb p\u00ebrmbush\u00eb at\u00eb \u00ebnd\u00ebrr e p\u00ebrkushtim t\u00eb m\u00ebsuesve tan\u00eb t\u00eb shk\u00eblqyer. Nj\u00eb arsim q\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb shkoll\u00eb, por, si\u00e7 m\u00ebson m\u00ebsuesit tan\u00eb t\u00eb nderuar, duhet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb shkoll\u00eb e shkollave, q\u00eb formon intelektual\u00eb, por q\u00eb n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb edukon qytetar\u00eb t\u00eb mir\u00eb. G\u00ebzuar 7 Marsin!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Bujar LESKAJ \u00c7do vit, n\u00eb prag t\u00eb pranver\u00ebs n\u00eb kalendarin ton\u00eb zyrtar vjen e mir\u00ebpritur dita e 7 Marsit, Festa jon\u00eb e M\u00ebsuesit e simbolit m\u00eb madh\u00ebshtor t\u00eb p\u00ebrparimit, t\u00eb qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor shqiptar. M\u00ebsuesit jan\u00eb modeli dhe frym\u00ebzimi yn\u00eb, madje t\u00eb kesh nj\u00eb m\u00ebsues model \u00ebsht\u00eb si t\u00eb kesh nj\u00eb busull orientuese pran\u00eb, q\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":73556,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-106714","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-editorial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106714","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=106714"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106714\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":106715,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106714\/revisions\/106715"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/73556"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=106714"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=106714"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=106714"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}