{"id":106769,"date":"2025-03-08T09:06:53","date_gmt":"2025-03-08T09:06:53","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=106769"},"modified":"2025-03-08T09:06:53","modified_gmt":"2025-03-08T09:06:53","slug":"sot-8-marsi-feste-apo-proteste","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2025\/03\/08\/sot-8-marsi-feste-apo-proteste\/","title":{"rendered":"Sot 8 Marsi\/ Fest\u00eb apo protest\u00eb?"},"content":{"rendered":"<p>P\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb shekull, njer\u00ebzit n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn kan\u00eb sh\u00ebnuar Dit\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Gruas m\u00eb 8 Mars.<\/p>\n<p>Por p\u00ebr \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb dita dhe pse ka r\u00ebnd\u00ebsi?<\/p>\n<p><strong>Si nisi Dita Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Gruas?<\/strong><\/p>\n<p>Dita Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Gruas (IWD) erdhi nga l\u00ebvizja e pun\u00ebs.<\/p>\n<p>Gjith\u00e7ka nisi n\u00eb vitin 1908, kur 15,000 gra marshuan n\u00ebp\u00ebr qytetin e Nju Jorkut duke k\u00ebrkuar or\u00eb m\u00eb t\u00eb shkurtra pune, paga m\u00eb t\u00eb mira dhe t\u00eb drejt\u00ebn e vot\u00ebs.<\/p>\n<p>Nj\u00eb vit m\u00eb von\u00eb, Partia Socialiste e Amerik\u00ebs shpalli Dit\u00ebn e par\u00eb Komb\u00ebtare t\u00eb Gruas.<\/p>\n<p>Ideja p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb at\u00eb nj\u00eb ngjarje nd\u00ebrkomb\u00ebtare erdhi nga Clara Zetkin, nj\u00eb aktiviste komuniste dhe avokate p\u00ebr t\u00eb drejtat e grave.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1910, ajo e ngriti at\u00eb n\u00eb nj\u00eb Konferenc\u00eb Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Grave Pun\u00ebtore n\u00eb Kopenhag\u00eb.<\/p>\n<p>Sugjerimi i saj u mb\u00ebshtet nj\u00ebz\u00ebri nga 100 gra nga 17 vende q\u00eb ishin n\u00eb konferenc\u00eb.<\/p>\n<p>Dita e par\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare e gruas u festua n\u00eb vitin 1911, n\u00eb Austri, Danimark\u00eb, Gjermani dhe Zvic\u00ebr.<\/p>\n<p>Kombet e Bashkuara (OKB) filluan sh\u00ebnimin e ngjarjes n\u00eb vitin 1975. Tema e par\u00eb e miratuar nga OKB-ja (n\u00eb vitin 1996) ishte \u201c<em>Festimi i s\u00eb kaluar\u00ebs, planifikimi p\u00ebr t\u00eb ardhmen\u201d.<\/em><\/p>\n<p><strong>Pse festohet Dita Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Gruas m\u00eb 8 Mars?<\/strong><\/p>\n<p>Ideja origjinale e Zetkin p\u00ebr nj\u00eb fest\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare nuk ishte e lidhur me nj\u00eb dit\u00eb t\u00eb caktuar.<\/p>\n<p>Data e 8 marsit u zgjodh pasi grat\u00eb ruse k\u00ebrkuan \u201cbuk\u00eb dhe paqe\u201d gjat\u00eb nj\u00eb greve t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb luft\u00ebs n\u00eb 1917.<\/p>\n<figure id=\"attachment_1399691\" class=\"wp-caption alignnone\">\n<figure id=\"attachment_1399691\" class=\"wp-caption alignnone\" aria-describedby=\"caption-attachment-1399691\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-1399691 size-full\" src=\"https:\/\/www.panorama.com.al\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/clara.jpg\" alt=\"Clara Zetkin\" width=\"784\" height=\"399\" data-pin-no-hover=\"true\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-1399691\" class=\"wp-caption-text\"><strong><em>Clara Zetkin<\/em><\/strong><\/figcaption><\/figure><figcaption class=\"wp-caption-text\">Kat\u00ebr dit\u00eb pas grev\u00ebs, cari u detyrua t\u00eb abdikonte dhe qeveria e p\u00ebrkohshme u dha grave t\u00eb drejt\u00ebn e vot\u00ebs.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Sipas kalendarit Julian, i cili at\u00ebher\u00eb p\u00ebrdorej n\u00eb Rusi, greva e grave filloi m\u00eb 23 shkurt.<\/p>\n<p>N\u00eb kalendarin Gregorian t\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb bot\u00ebs, kjo dat\u00eb \u00ebsht\u00eb 8 Marsi.<\/p>\n<p><strong>Si festohet Dita Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Gruas n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn?<\/strong><\/p>\n<p>Dita Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Gruas \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fest\u00eb komb\u00ebtare n\u00eb shum\u00eb vende. N\u00eb Kin\u00eb, shum\u00eb grave u jepet nj\u00eb gjysm\u00eb dite pushimi nga puna, si\u00e7 k\u00ebshillohet nga K\u00ebshilli i Shtetit.<\/p>\n<div class=\"jnews_inline_related_post_wrapper left\">\n<div class=\"jnews_inline_related_post\">\n<div class=\"jeg_postblock_29 jeg_postblock jeg_module_hook jeg_pagination_disable jeg_col_2o3 jnews_module_1517042_1_67cc073d03d9c   \" data-unique=\"jnews_module_1517042_1_67cc073d03d9c\">\n<div class=\"jeg_block_heading jeg_block_heading_6 jeg_subcat_right\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"jeg_ad jeg_ad_article jnews_content_inline_2_ads  \">\n<div class=\"ads-wrapper align-center \">\n<div class=\"ads_code\">Mij\u00ebra ngjarje zhvillohen n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn, duke p\u00ebrfshir\u00eb marshime, biseda, koncerte, ekspozita dhe debate.<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>N\u00eb Itali, IWD quhet Festa della Donna, dhe lulet e mimoz\u00ebs jan\u00eb nj\u00eb dhurat\u00eb popullore. Shitjet e luleve n\u00eb Rusi zakonisht dyfishohen rreth Dit\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Gruas.<\/p>\n<p>N\u00eb SHBA, marsi \u00ebsht\u00eb muaji i historis\u00eb s\u00eb grave . Nj\u00eb shpallje presidenciale e l\u00ebshuar \u00e7do vit nderon arritjet e grave amerikane.<\/p>\n<p><strong>Pse njer\u00ebzit veshin ngjyr\u00ebn vjollc\u00eb p\u00ebr Dit\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Gruas?<\/strong><\/p>\n<p>Vjollca, jeshile dhe e bardha jan\u00eb ngjyrat e IWD, sipas faqes s\u00eb internetit t\u00eb Dit\u00ebs Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Gruas .<\/p>\n<p><em>\u201cVjollca n\u00ebnkupton drejt\u00ebsi dhe dinjitet. E gjelb\u00ebrta simbolizon shpres\u00ebn. E bardha p\u00ebrfaq\u00ebson past\u00ebrtin\u00eb, megjith\u00ebse nj\u00eb koncept i diskutuesh\u00ebm\u201d.<\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-1399690\" src=\"https:\/\/www.panorama.com.al\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/vjollce.jpg\" alt=\"vjollce\" width=\"941\" height=\"535\" data-pin-no-hover=\"true\" \/><\/p>\n<p><strong>Pse aktivist\u00ebt argumentojn\u00eb se Dita Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Gruas \u00ebsht\u00eb e nevojshme?<\/strong><\/p>\n<p>Organizator\u00ebt thon\u00eb se dita ofron nj\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebnuar progresin e b\u00ebr\u00eb, por edhe p\u00ebr t\u00eb theksuar erozionin e t\u00eb drejtave t\u00eb grave n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn, si dhe efektet e dhun\u00ebs dhe abuzimit gjinor.<\/p>\n<p>N\u00eb 12 muajt e fundit, grat\u00eb n\u00eb Lindjen e Mesme, Afganistan, Iran dhe Ukrain\u00eb kan\u00eb luftuar p\u00ebr t\u00eb drejtat e tyre mes luft\u00ebs dhe dhun\u00ebs.<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt e OKB-s\u00eb thon\u00eb se kan\u00eb marr\u00eb akuza t\u00eb besueshme p\u00ebr shkelje t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut ndaj grave dhe vajzave n\u00eb Gaza , duke p\u00ebrfshir\u00eb rastet e p\u00ebrdhunimeve nga forcat izraelite.<\/p>\n<p>BBC shkruan se ka par\u00eb gjithashtu prova t\u00eb p\u00ebrdhunimit, dhun\u00ebs seksuale dhe gjymtimit t\u00eb grave izraelite gjat\u00eb sulmeve t\u00eb Hamasit t\u00eb 7 tetorit.<\/p>\n<p>N\u00eb Afganistan, vajzat mbi mosh\u00ebn e shkoll\u00ebs fillore mbeten t\u00eb ndaluara nga klasa nga taleban\u00ebt, duke penguar aksesin e grave n\u00eb arsimim t\u00eb barabart\u00eb .<\/p>\n<p>N\u00eb Iran, shum\u00eb vazhdojn\u00eb t\u00eb sfidojn\u00eb rregullat q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb q\u00eb grat\u00eb t\u00eb mbulojn\u00eb flok\u00ebt e tyre, nd\u00ebrsa aktivistet si laureatja e \u00c7mimit Nobel p\u00ebr Paqen Narges Mohammadi po p\u00ebrballen me d\u00ebnime t\u00eb gjata me burg .<\/p>\n<p>OKB-ja thot\u00eb se grat\u00eb dhe vajzat n\u00eb Sudan po rr\u00ebmbehen dhe p\u00ebrdhunohen n\u00eb zonat e kontrolluara nga Forcat e Mb\u00ebshtetjes s\u00eb Shpejt\u00eb (RSF), ku ato detyrohen t\u00eb martohen dhe mbahen p\u00ebr shp\u00ebrblim .<\/p>\n<p>Sipas Indeksit Global t\u00eb Hendekut Gjinor 2023, i publikuar \u00e7do vit nga Forumi Ekonomik Bot\u00ebror, asnj\u00eb vend nuk ka arritur ende barazi ose barazi t\u00eb plot\u00eb gjinore.<\/p>\n<p>Ai paralajm\u00ebron se ka t\u00eb ngjar\u00eb t\u00eb duhet m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb shekull para se t\u00eb arrihet n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb globin.<\/p>\n<p>A ka nj\u00eb dit\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb burrave?<\/p>\n<p>Dita Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Burrave mbahet m\u00eb 19 N\u00ebntor q\u00eb nga vitet 1990.<\/p>\n<p>Ngjarja nuk njihet nga OKB-ja, por \u00ebsht\u00eb sh\u00ebnuar n\u00eb m\u00eb shum\u00eb se 80 vende n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn.<\/p>\n<p>Sipas organizator\u00ebve, dita fokusohet n\u00eb\u00a0<em>\u201cvler\u00ebn pozitive q\u00eb burrat i sjellin bot\u00ebs, familjeve dhe komuniteteve t\u00eb tyre\u201d.<\/em><\/p>\n<p>Ai synon t\u00eb nxjerr\u00eb n\u00eb pah modelet pozitive, t\u00eb rris\u00eb nd\u00ebrgjegj\u00ebsimin p\u00ebr mir\u00ebqenien e burrave dhe t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet gjinore.<\/p>\n<p>P\u00ebr shum\u00eb vite, komediani Richard Herring mblodhi dhjet\u00ebra mij\u00ebra paund p\u00ebr organizat\u00ebn bamir\u00ebse t\u00eb dhun\u00ebs n\u00eb familje Refuge \u00e7do Dit\u00eb Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Gruas, duke iu p\u00ebrgjigjur njer\u00ebzve n\u00eb X, t\u00eb cil\u00ebt ishin t\u00eb zem\u00ebruar p\u00ebr munges\u00ebn e nj\u00eb Dite Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Burrave.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>P\u00ebr m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb shekull, njer\u00ebzit n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn kan\u00eb sh\u00ebnuar Dit\u00ebn Nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb Gruas m\u00eb 8 Mars. Por p\u00ebr \u00e7far\u00eb \u00ebsht\u00eb dita dhe pse ka r\u00ebnd\u00ebsi? Si nisi Dita Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Gruas? Dita Nd\u00ebrkomb\u00ebtare e Gruas (IWD) erdhi nga l\u00ebvizja e pun\u00ebs. Gjith\u00e7ka nisi n\u00eb vitin 1908, kur 15,000 gra marshuan n\u00ebp\u00ebr qytetin &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":106770,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-106769","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106769","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=106769"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106769\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":106771,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106769\/revisions\/106771"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/106770"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=106769"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=106769"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=106769"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}