{"id":11281,"date":"2022-05-05T13:16:38","date_gmt":"2022-05-05T13:16:38","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=11281"},"modified":"2022-05-05T13:16:38","modified_gmt":"2022-05-05T13:16:38","slug":"si-i-mbushin-recetat-e-mjekeve-zarfet-e-depove-farmaceutike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2022\/05\/05\/si-i-mbushin-recetat-e-mjekeve-zarfet-e-depove-farmaceutike\/","title":{"rendered":"Si i mbushin recetat e mjek\u00ebve \u2018zarfet\u2019 e depove farmaceutike"},"content":{"rendered":"<p>Altini [emri i tij \u00ebsht\u00eb ndryshuar], infermier n\u00eb Qendr\u00ebn Spitalore Universitare \u201cN\u00ebn\u00eb Tereza\u201d n\u00eb Tiran\u00eb, e mban mend shum\u00eb mir\u00eb takimin e tij t\u00eb par\u00eb me drejtorin e depos farmaceutike ku b\u00ebn aktualisht nj\u00eb pun\u00eb t\u00eb dyt\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb takimin e par\u00eb q\u00eb pata me drejtorin gjeneral t\u00eb depos farmaceutike, fol\u00ebm p\u00ebr kontaktet q\u00eb un\u00eb kam n\u00eb spital,\u201d kujton ai.<\/p>\n<p>\u201cDuke qen\u00eb se kam dhjet\u00eb vite q\u00eb punoj si infermier n\u00eb reparte t\u00eb ndryshme, ky fakti i p\u00eblqeu, pasi sipas tij mjek\u00ebt specialist\u00eb jan\u00eb ata q\u00eb p\u00ebrshkruajn\u00eb m\u00eb tep\u00ebr receta,\u201d shtoi infermieri, q\u00eb punon gjithashtu si agjent shitjesh.<\/p>\n<p>Altini \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb rrjeti t\u00eb gjer\u00eb agjent\u00ebsh t\u00eb pun\u00ebsuar nga depot farmaceutike, t\u00eb cil\u00ebt p\u00ebrdorin pagesat informale ndaj mjek\u00ebve dhe farmacist\u00ebve p\u00ebr t\u00eb infleuncuar shitjen e suplementeve ushqimore \u2013 t\u00eb cila jan\u00eb shpesh m\u00eb t\u00eb shtrenjta se medikamentet dhe nuk kan\u00eb ndikim n\u00eb sh\u00ebndetin e pacientit.<\/p>\n<p>\u201cPrania e suplementeve n\u00eb recetat mjek\u00ebsore, ndon\u00ebse nuk \u00ebsht\u00eb e rekomandueshme, \u00ebsht\u00eb e pranishme n\u00eb Shqip\u00ebri,\u201d theksoi kryetarja e Urdh\u00ebrit t\u00eb Farmacist\u00ebve, Diana Toma.<\/p>\n<p>\u201c\u00cbsht\u00eb tjet\u00ebr gj\u00eb kur vitaminat, mineralet, aminoacidet, proteinat, n\u00eb doza terapeutike t\u00ebrheqin v\u00ebmendjen e mjekut dhe shikohen si alternativ\u00eb p\u00ebr t\u00eb t\u2019u p\u00ebrdorur p\u00ebr nj\u00eb diagnoz\u00eb t\u00eb caktuar, por n\u00eb dozat q\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsisht p\u00ebrmbajn\u00eb shtesat ushqimore, e vler\u00ebsoj si abuzim pranin\u00eb e tyre n\u00eb recetat  mjek\u00ebsore,\u201d shtoi ajo.<\/p>\n<p>Sipas Tom\u00ebs, abuzimi me rekomandimin e suplementeve nga mjek\u00ebt filloi n\u00eb vitin 2014 dhe arriti pikun gjat\u00eb pandemis\u00eb s\u00eb COVID-19, duke u kthyer n\u00eb nj\u00eb linjat kryesore t\u00eb t\u00eb ardhurave p\u00ebr tregun farmaceutik.<\/p>\n<p>Drejtuesi i Urdhrit t\u00eb Mjekut nuk iu p\u00ebrgjigj nj\u00eb k\u00ebrkese p\u00ebr intervist\u00eb mbi marr\u00ebdh\u00ebnien informale t\u00eb mjek\u00ebve me kompanit\u00eb farmaceutike.<\/p>\n<p>Fryrja e tregut t\u00eb suplementeve<br \/>\nMedikamente mjekesore ne nje farmaci. Foto ilustruese<br \/>\nShtesat ushqimore [suplementet] jan\u00eb burime t\u00eb p\u00ebrqendruara t\u00eb l\u00ebnd\u00ebve ushqyese \u2013 minerale dhe vitamina ose substanca t\u00eb tjera, me nj\u00eb efekt ushqyes ose fiziologjik q\u00eb tregtohen n\u00eb form\u00eb pilule. Ato nuk jan\u00eb medikamente, si rrjedhoj\u00eb importi dhe tregtia e tyre rregullohet nga Agjencia Komb\u00ebtare e Ushqimit.<\/p>\n<p>Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb b\u00ebra publike nga emisioni Top Story n\u00eb televizionin Top-Channel, importi i suplementve u rrit nga 2.9 miliard\u00eb lek\u00eb n\u00eb vitin 2015 n\u00eb 4 miliard\u00eb lek\u00eb n\u00eb vitin 2019. Por kostoja e importit \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb fraksion i vler\u00ebs s\u00eb shitjes s\u00eb suplemente, duke e b\u00ebr\u00eb vler\u00ebn e tregut t\u00eb shtojcave ushqimore disa her\u00eb m\u00eb t\u00eb madh.<\/p>\n<p>Sipas Altinit, infermierit t\u00eb QSUNT-s\u00eb dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht agjent shitjesh, nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e \u00e7mimit me pakic\u00eb t\u00eb suplemeteve shkon p\u00ebr t\u00eb paguar mjek\u00ebt dhe farmacist\u00ebt. Ai mori si shembull nj\u00eb flakon hekur, q\u00eb nj\u00eb pacient e blen n\u00eb farmaci p\u00ebr 1700 lek\u00eb. Nga kjo shum\u00eb 250 lek\u00eb i paguhen mjekut q\u00eb ka l\u00ebshuar recet\u00ebn, nd\u00ebrsa farmacisti fiton 30% -35% t\u00eb vler\u00ebs s\u00eb shitjes.<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb rast se ky produkt blihet nga pacienti, un\u00eb marr 29 lek\u00eb,  pra 2 p\u00ebrqind, nd\u00ebrsa farmacisti nga 1700 lek\u00eb, p\u00ebrfiton 30-35%, pra af\u00ebrsisht  510-595 lek\u00eb,\u201d tha ai.<\/p>\n<p>\u201cK\u00ebto suplemente prodhohen me nj\u00eb kosto tep\u00ebr t\u00eb ul\u00ebt, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se efekti nuk \u00ebsht\u00eb ai q\u00eb reklamohet nga mjeku,\u201d shtoi agjenti i shitjeve.<\/p>\n<p>Ndryshe nga suplementet ushqimore, marzhi i fitimit p\u00ebr barnat nga farmacit\u00eb dhe depot farmaceutike \u00ebsht\u00eb i rregulluar dhe p\u00ebrcaktohet me vendim t\u00eb K\u00ebshillit t\u00eb Ministrave.<\/p>\n<p>Nga viti n\u00eb vit, marzhi i tregtimit p\u00ebr barnat ka ardhur duke u tkurrur, fakt ky q\u00eb sipas Diana Tom\u00ebs, ka v\u00ebn\u00eb n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi ekzistenciale t\u00eb gjith\u00eb zinxhirin farmaceutik \u2013 importues, shp\u00ebrndar\u00ebs me shumic\u00eb, shp\u00ebrndar\u00ebs me pakic\u00eb t\u00eb barnave.<\/p>\n<p>Shtesat ushqimore nuk kan\u00eb t\u00eb p\u00ebrcaktuar marzhin e tregtimit t\u00eb tyre dhe jan\u00eb kthyer n\u00eb burimin kryesor t\u00eb t\u00eb ardhurave t\u00eb sektorit.<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb qoft\u00eb se p\u00ebr barnat ekziston nj\u00eb VKM, pra \u00ebsht\u00eb shteti q\u00eb dikton \u00e7mimin e tregtimit t\u00eb tij, p\u00ebr suplementin jan\u00eb rregullat e tregtis\u00eb s\u00eb lir\u00eb, t\u00eb cilat p\u00ebrcaktojn\u00eb \u00e7mimin me t\u00eb cilin ai do t\u00eb tregtohet,\u201d tha Toma.<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb k\u00ebt\u00eb situat\u00eb, si pasoj\u00eb e v\u00ebshtir\u00ebsis\u00eb n\u00eb t\u00eb mbijetuar, rrjedhoj\u00eb kjo e p\u00ebrcaktimit t\u00eb marzhit t\u00eb tregtimit  t\u00eb barnava pa asnj\u00eb studim paraprak nga qeveria, p\u00ebr pjes\u00ebn d\u00ebrrmuese t\u00eb sistemit farmaceutik, tregtimi i suplementeve shihet si mekanizmi shp\u00ebtues\u201d, shtoi ajo.<\/p>\n<p>Sipas Tom\u00ebs, importi i suplemeteve ka procedura gjithashtu shum\u00eb t\u00eb thjeshta dhe pa hallka kontrolli si\u00e7 ka tregtimi i barnave, i cili si fillim paraprihet nga regjistrimi i tyre.<\/p>\n<p>\u201cTregtimi i suplementeve jo vet\u00ebm q\u00eb po lul\u00ebzon, por fatkeq\u00ebsisht \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb pateric\u00eb mbajt\u00ebse p\u00ebr sistemin farmaceutik,\u201d theksoi ajo.<\/p>\n<p>Zarfet p\u00ebr mjek\u00ebt<br \/>\nSipas mjek\u00ebve t\u00eb intervistuar nga BIRN, marr\u00ebdh\u00ebnia e deformuar financiare midis depove farmaceutike dhe mjek\u00ebve shkon pas n\u00eb dekada.<\/p>\n<p>Gazmend Koduzi, koordinator Komb\u00ebtar p\u00ebr Sh\u00ebndet\u00ebsin\u00eb n\u00eb Partin\u00eb Demokratike i tha BIRN se kjo metod\u00eb \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur nga kompanit\u00eb farmaceutike p\u00ebr t\u00eb zgjeruar tregun e shitjeve.<\/p>\n<p>\u201cMarr\u00ebdh\u00ebnia midis kompanive farmaceutike dhe personelit mjek\u00ebsor q\u00eb l\u00ebshojn\u00eb receta ka fillesa t\u00eb hershme, e cila \u00ebsht\u00eb par\u00eb nga kompanit\u00eb si nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb kapur tregun dhe rritur shitjet e tyre n\u00eb vend,\u201d shpjegoi ai.<\/p>\n<p>Nj\u00eb mjek anestezist, i cili k\u00ebrkoi t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb anonim pasi nuk do t\u00eb ket\u00eb p\u00ebrplasje me koleg\u00ebt e tij, i tha BIRN se kjo praktik\u00eb filloi pas viteve 2000.<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb at\u00eb koh\u00eb, mjek\u00ebve nuk u jepej para, por u premtohej q\u00eb do t\u00eb shihnin bot\u00ebn,\u201d tha anestezisti. \u201cDuke qen\u00eb se liberalizimi i vizave nuk kishte ndodhur ende, mjek\u00ebt tan\u00eb ishin t\u00eb etur p\u00ebr t\u00eb par\u00eb Europ\u00ebn,\u201d shtoi ai.<\/p>\n<p>Sipas doktorit anestezist, n\u00eb at\u00eb koh\u00eb mjek\u00ebve u sigurohej nga kompanit\u00eb farmaceutike q\u00eb t\u00eb merrnin pjes\u00eb n\u00eb konferenca mjek\u00ebsore n\u00eb shtete t\u00eb ndryshme n\u00eb BE-s\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cKjo praktik\u00eb  vazhdoi deri n\u00eb 2010, m\u00eb pas shqiptar\u00ebt fituan mund\u00ebsin\u00eb e l\u00ebvizjes n\u00eb BE pa burokraci ambasadash,\u201d tha ai, nd\u00ebrsa shtoi se mjek\u00ebt k\u00ebrkuan nj\u00eb tjet\u00ebr form\u00eb shp\u00ebrblimi nga depot.<\/p>\n<p>\u201cAta k\u00ebsaj here donin para n\u00eb zarfe q\u00eb nuk deklarohen n\u00eb asnj\u00eb sistem pagash,\u201d shtoi ai.<\/p>\n<p>Suplementet n\u00eb recet\u00eb<br \/>\nSipas farmacist\u00ebve, p\u00ebrshkrimi i suplementeve n\u00eb recetat mjek\u00ebsore vjen kryesisht si pasoj\u00eb e marr\u00ebdh\u00ebnies s\u00eb fsheht\u00eb financiare q\u00eb vendoset midis depove farmaceutike dhe mjek\u00ebve.<\/p>\n<p>Farmacist\u00ebt thon\u00eb se depot farmaceutike i reklamojn\u00eb suplementet si kuruese, edhe pse ato nuk e kan\u00eb nj\u00eb efekt t\u00eb till\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u00eb bindur konsumatorin, grosist\u00ebt e suplementeve kan\u00eb pun\u00ebsuar si imazhe tyre n\u00eb reklama njer\u00ebz q\u00eb kan\u00eb ndikim n\u00eb publik \u2013 mjek\u00eb, artist\u00eb dhe persona q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb drejt\u00ebsin\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb k\u00ebt\u00eb sistem luajn\u00eb dhe farmacist\u00ebt, q\u00eb sigurojn\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet shitjes s\u00eb suplementeve nj\u00eb marzh t\u00eb k\u00ebnaqsh\u00ebm fitimi.<\/p>\n<p>\u201cUn\u00eb farmacin\u00eb e mbaj gjall\u00eb nga shitja e k\u00ebtyre suplementeve, ku marzhi i fitimit \u00ebsht\u00eb mbi 50%, pasi shteti nuk ma dikton mua si n\u00eb rastin e barit se sa duhet ta shes nj\u00eb suplement,\u201d tha nj\u00eb farmaciste nga Tirana.<\/p>\n<p>Nj\u00eb  tjet\u00ebr farmaciste, q\u00eb gjithashtu zgjodhi t\u00eb mbetet anonim pasi rrezikon vendin e pun\u00ebs, tha se p\u00ebrgjat\u00eb k\u00ebtyre dy viteve pandemie, mjek\u00ebt kan\u00eb p\u00ebrfituar shuma \u2018marramend\u00ebse\u2019 nga depot farmaceutike q\u00eb tregtojn\u00eb barna dhe suplemente.<\/p>\n<p>Ajo shpjegoi se farmacist\u00ebt e kuptojn\u00eb se nga cila depo merr para mjeku, n\u00eb momentin q\u00eb bari sh\u00ebnohet me emrin tregtar, dhe kur i nj\u00ebjti mjek k\u00ebrkon t\u00eb nj\u00ebjtat suplemente shum\u00eb her\u00eb ose p\u00ebrshkruan suplementet t\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb depoje.<\/p>\n<p>\u201cUn\u00eb si farmaciste shum\u00eb her\u00eb m\u00eb duhet t\u00eb p\u00ebrplasem me pacient\u00ebt kur u sugjeroj di\u00e7ka m\u00eb t\u00eb mir\u00eb ose m\u00eb t\u00eb lir\u00eb,\u201d tha ajo.<\/p>\n<p>Farmacistja u ankua se biznesi vihet n\u00eb rrezik finanaciar sa her\u00eb nj\u00eb mjek nd\u00ebrron depot farmaceutike nga t\u00eb cilat merr shp\u00ebrblim.<\/p>\n<p>\u201cUn\u00eb si farmaciste marr at\u00eb bar q\u00eb do mjeku, por mjek\u00ebt shum\u00eb her\u00eb nd\u00ebrrojn\u00eb dor\u00ebn e depove dhe k\u00ebshtu produktet e para m\u00eb mbesin n\u00eb magazin\u00eb dhe nuk shiten,\u201d shpjegoi ajo.<\/p>\n<p>\u00c7do porosi q\u00eb b\u00ebhet n\u00eb farmaci dokumentohet nga agjent\u00ebt e depove farmaceutike, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb mjek\u00ebt t\u00eb marrin shp\u00ebrblimin.<\/p>\n<p>\u201cFarmacisti dhe un\u00eb dokumentojm\u00eb me foto recet\u00ebn n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn mjeku e ka p\u00ebrshkruar suplementin, m\u00eb pas llogaritjet jan\u00eb t\u00eb thjeshta p\u00ebr t\u2019u b\u00ebr\u00eb,\u201d shpegoi Altini, agjenti i shitjeve nga Tirana.<\/p>\n<p>Drejtuesja e Urdhrit t\u00eb Farmacist\u00ebve, Diana Toma \u00ebsht\u00eb e trazuar nga kjo marr\u00ebdh\u00ebnia kilienteliste e fsheht\u00eb e krijuar n\u00eb kurriz t\u00eb pacient\u00ebve.<\/p>\n<p>\u201cMendoj se vet\u00eb p\u00ebrshkrimi i suplementit -p\u00ebrpos rasteve specifike, n\u00eb nj\u00eb recet\u00eb mjek\u00ebsore \u00ebsht\u00eb abuzim, por abuzimi dhe m\u00eb i madh q\u00eb un\u00eb e kam hasur gjat\u00eb ushtrimit t\u00eb profesionit tim \u00ebsht\u00eb fakti q\u00eb kostoja e recet\u00ebs, shum\u00ebfishohet krahasuar me vler\u00ebn e barit t\u00eb p\u00ebrshkruar n\u00eb recet\u00eb, vet\u00ebm si rezultat i p\u00ebrshkrimit t\u00eb suplementeve,\u201d tha ajo.<\/p>\n<p>\u201cPavar\u00ebsisht denoncimeve t\u00eb her\u00ebpashershme p\u00ebr k\u00ebt\u00eb fenomen, shteti hesht,\u201d p\u00ebrfundoi Toma.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Altini [emri i tij \u00ebsht\u00eb ndryshuar], infermier n\u00eb Qendr\u00ebn Spitalore Universitare \u201cN\u00ebn\u00eb Tereza\u201d n\u00eb Tiran\u00eb, e mban mend shum\u00eb mir\u00eb takimin e tij t\u00eb par\u00eb me drejtorin e depos farmaceutike ku b\u00ebn aktualisht nj\u00eb pun\u00eb t\u00eb dyt\u00eb. \u201cN\u00eb takimin e par\u00eb q\u00eb pata me drejtorin gjeneral t\u00eb depos farmaceutike, fol\u00ebm p\u00ebr kontaktet q\u00eb un\u00eb kam &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":11282,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[],"class_list":["post-11281","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-aktualitet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11281","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11281"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11281\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11282"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11281"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11281"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11281"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}