{"id":114368,"date":"2025-05-19T13:54:33","date_gmt":"2025-05-19T13:54:33","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=114368"},"modified":"2025-05-19T13:54:33","modified_gmt":"2025-05-19T13:54:33","slug":"nje-konservator-i-moderuar-fiton-zgjedhjet-presidenciale-ne-rumani-dhe-kerkon-mbeshtetjen-e-trump","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2025\/05\/19\/nje-konservator-i-moderuar-fiton-zgjedhjet-presidenciale-ne-rumani-dhe-kerkon-mbeshtetjen-e-trump\/","title":{"rendered":"Nj\u00eb konservator i moderuar fiton zgjedhjet Presidenciale n\u00eb Rumani dhe k\u00ebrkon mb\u00ebshtetjen e Trump"},"content":{"rendered":"<p>Pas muajsh trazirash politike, zgjedhjeve t\u00eb anuluara dhe ndalimit t\u00eb kandidatit kryesor ultranacionalist, Rumania m\u00eb n\u00eb fund ka zgjedhur nj\u00eb president t\u00eb ri \u2014 nj\u00eb zhvillim q\u00eb i ka dh\u00ebn\u00eb leht\u00ebsim Brukselit.<\/p>\n<p>Kryetari centrist i Bukureshtit, pro Bashkimit Evropian dhe pro Ukrain\u00ebs, Nicusor Dan, tani hyn n\u00eb sken\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare, nd\u00ebrsa pran\u00eb kufijve t\u00eb Rumanis\u00eb vazhdon lufta m\u00eb e madhe n\u00eb Evrop\u00eb q\u00eb nga Lufta e Dyt\u00eb Bot\u00ebrore.<\/p>\n<p>\u201cRumania kishte nj\u00eb zgjedhje t\u00eb qart\u00eb n\u00eb k\u00ebto zgjedhje: t\u00eb vazhdonte kursin proper\u00ebndimor apo t\u00eb rr\u00ebshqiste drejt ultranacionalizmit dhe mb\u00ebshtetjes p\u00ebr Rusin\u00eb. Me zgjedhjen e Nicusor Danit, rumun\u00ebt zgjodh\u00ebn vazhdim\u00ebsin\u00eb proper\u00ebndimore\u201d, tha Oana Lungescu, eksperte n\u00eb Institutin Mbret\u00ebror p\u00ebr Sh\u00ebrbimet e Bashkuara (RUSI) n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar dhe ish-z\u00ebdh\u00ebn\u00ebse e Organizat\u00ebs s\u00eb Traktatit t\u00eb Atlantikut Verior (NATO), n\u00eb nj\u00eb prononcim p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cDo t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb frym\u00eb leht\u00ebsimi si n\u00eb BE, ashtu edhe n\u00eb NATO, ku Rumania \u00ebsht\u00eb nj\u00eb an\u00ebtare e q\u00ebndrueshme prej dekadash. Ajo ka nj\u00eb pozicion strategjik t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm\u201d, shtoi Lungescu.<\/p>\n<p>Zgjedhja e Danit m\u00eb 18 maj \u00ebsht\u00eb e jasht\u00ebzakonshme p\u00ebr disa arsye. Ai fitoi rreth 54 p\u00ebr qind t\u00eb votave, duke mposhtur kandidatin ultranacionalist 38-vje\u00e7ar George Simion n\u00eb balotazh. Ai nuk mori pjes\u00eb fare n\u00eb rundin e par\u00eb t\u00eb zgjedhjeve t\u00eb n\u00ebntorit t\u00eb kaluar, kur kishte nisur mandatin e dyt\u00eb si kryebashkiak i Bukureshtit.<\/p>\n<div class=\"wsw__embed\">\n<figure class=\"media-image js-media-expand js-media-expand--ready\">\n<div class=\"img-wrap\">\n<div class=\"thumb\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" enhanced\" src=\"https:\/\/gdb.rferl.org\/fc41d07b-e813-4fe5-b482-175a3bb5c3f5_cx0_cy3_cw100_w650_r1_s.jpg\" alt=\"Mb\u00ebshtet\u00ebsit e kryetarit t\u00eb Bukureshtit, Nicu\u0219or Dan, brohorasin teksa ai del nga selia e fushat\u00ebs n\u00eb Bukuresht, m\u00eb 18 maj 2025.\" width=\"650\" height=\"366\" \/><\/div>\n<\/div><figcaption><span class=\"caption\">Mb\u00ebshtet\u00ebsit e kryetarit t\u00eb Bukureshtit, Nicu\u0219or Dan, brohorasin teksa ai del nga selia e fushat\u00ebs n\u00eb Bukuresht, m\u00eb 18 maj 2025.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<p>Por, pasi ato zgjedhje u anuluan mes akuzave p\u00ebr nd\u00ebrhyrje ruse, Dan vendosi t\u00eb garoj\u00eb n\u00eb p\u00ebrs\u00ebritjen e tyre n\u00eb maj.<\/p>\n<p>\u201cJemi n\u00eb nj\u00eb moment ekuilibri, m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtirin q\u00eb nga viti 1989\u201d, tha ai, duke iu referuar vitit t\u00eb p\u00ebrmbysjes s\u00eb regjimit komunist n\u00eb Rumani.<\/p>\n<p>Po aq e habitshme \u00ebsht\u00eb edhe m\u00ebnyra si ai arriti t\u00eb p\u00ebrmbys\u00eb rezultatin. N\u00eb rundin e par\u00eb, ishte vet\u00ebm pak p\u00ebrqind para kandidatit t\u00eb tret\u00eb, Crin Antonescu, dhe rreth 20 p\u00ebr qind prapa Simionit. Megjithat\u00eb, arriti t\u00eb mbyll\u00eb hendekun dhe ta mposht\u00eb at\u00eb.<\/p>\n<p>Tani, Dan p\u00ebrballet me sfid\u00ebn e madhe p\u00ebr t\u00eb qet\u00ebsuar tensionet politike n\u00eb nj\u00eb vend thell\u00ebsisht t\u00eb polarizuar. Ai garoi si i pavarur, duke mposhtur si kandidat\u00ebt e koalicionit qeveris\u00ebs, ashtu edhe t\u00eb opozit\u00ebs, q\u00eb mb\u00ebshtet\u00ebn Simionin. Kjo mund ta ndihmoj\u00eb t\u00eb paraqitet si figur\u00eb unifikuese, por gjithashtu e detyron t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb nj\u00eb baz\u00eb mb\u00ebshtetjeje n\u00eb parlament.<\/p>\n<div class=\"wsw__embed\">\n<figure class=\"media-image js-media-expand js-media-expand--ready\">\n<div class=\"img-wrap\">\n<div class=\"thumb\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\" enhanced\" src=\"https:\/\/gdb.rferl.org\/fe89f27c-af53-4e00-93ac-f9a1855f932d_w650_r1_s.jpg\" alt=\"Mb\u00ebshtet\u00ebsit e kandidatit presidencial Nicu\u0219or Dan mbajn\u00eb nj\u00eb flamur t\u00eb Bashkimit Evropian pasi jan\u00eb mbyllur kutit\u00eb e votimit p\u00ebr raundin e dyt\u00eb t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritjes s\u00eb zgjedhjeve presidenciale n\u00eb Bukuresht, Rumani, t\u00eb diel\u00ebn, m\u00eb 18 maj 2025.\" width=\"650\" height=\"366\" \/><\/div>\n<\/div><figcaption><span class=\"caption\">Mb\u00ebshtet\u00ebsit e kandidatit presidencial Nicu\u0219or Dan mbajn\u00eb nj\u00eb flamur t\u00eb Bashkimit Evropian pasi jan\u00eb mbyllur kutit\u00eb e votimit p\u00ebr raundin e dyt\u00eb t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritjes s\u00eb zgjedhjeve presidenciale n\u00eb Bukuresht, Rumani, t\u00eb diel\u00ebn, m\u00eb 18 maj 2025.<\/span><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n<p>Kjo \u00ebsht\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr nj\u00ebr\u00ebn nga detyrat e para t\u00eb tij: em\u00ebrimin e nj\u00eb kryeministri t\u00eb ri q\u00eb mund t\u00eb siguroj\u00eb shumic\u00ebn.<\/p>\n<p>\u201cNuk \u00ebsht\u00eb e leht\u00eb, \u00ebsht\u00eb e komplikuar, sepse parlamenti \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i fragmentuar\u201d, tha analisti Sergiu Miscoiu nga Fakulteti i Studimeve Evropiane n\u00eb Universitetin e Clujit, n\u00eb nj\u00eb prononcim p\u00ebr Radion Evropa e Lir\u00eb.<\/p>\n<p>Presidenti n\u00eb Rumani ka nj\u00eb rol gjysm\u00eb ekzekutiv, me p\u00ebrgjegj\u00ebsi t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb politik\u00ebn e jashtme, p\u00ebrfshir\u00eb pjes\u00ebmarrjen n\u00eb samite nd\u00ebrkomb\u00ebtare dhe ushtrimin e vetos n\u00eb BE.<\/p>\n<p>Dan ka deklaruar se d\u00ebshiron marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb ngushta me Shtetet e Bashkuara, ruajtjen e nj\u00eb q\u00ebndrimi t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm pro BE-s\u00eb dhe vazhdimin e mb\u00ebshtetjes p\u00ebr Ukrain\u00ebn.<\/p>\n<p>Zgjedhja e tij \u00ebsht\u00eb pritur me pozitivitet n\u00eb Bruksel dhe n\u00eb kryeqytetet e tjera evropiane, ku Dan shihet si nj\u00eb aleat natyral dhe i besuesh\u00ebm. Presidenti francez, Emmanuel Macron, dhe kryeministri polak, Donald Tusk, madje shpreh\u00ebn publikisht mb\u00ebshtetjen p\u00ebr Danin vet\u00ebm dy dit\u00eb para zgjedhjeve.<\/p>\n<p>Pas fitores, t\u00eb dy lider\u00ebt e p\u00ebrg\u00ebzuan menj\u00ebher\u00eb Danin.<\/p>\n<p>\u201cPavar\u00ebsisht p\u00ebrpjekjeve t\u00eb shumta p\u00ebr manipulim, rumun\u00ebt zgjodh\u00ebn demokracin\u00eb, sundimin e ligjit dhe Bashkimin Evropian\u201d, deklaroi Macron, i cili tha se kishte folur n\u00eb telefon me Danin pas publikimit t\u00eb rezultateve.<\/p>\n<p>Administrata Trump, n\u00eb kontrast, ka qen\u00eb shum\u00eb kritike ndaj vendimit p\u00ebr t\u00eb anuluar zgjedhjet e vitit t\u00eb kaluar \u2014 gj\u00eb q\u00eb ka g\u00ebzuar mb\u00ebshtet\u00ebsit e Simionit.<\/p>\n<p>Dan ka shprehur mb\u00ebshtetje t\u00eb pal\u00ebkundur p\u00ebr NATO-n dhe synon t\u00eb ruaj\u00eb mb\u00ebshtetjen e Uashingtonit, ve\u00e7an\u00ebrisht duke marr\u00eb parasysh q\u00eb Shtetet e Bashkuara kan\u00eb nj\u00eb baz\u00eb raketore anti-balistik\u00eb dhe rreth 1.700 trupa t\u00eb vendosur n\u00eb Rumani.<\/p>\n<p>Mes z\u00ebrave p\u00ebr t\u00ebrheqjen e mundshme t\u00eb trupave amerikane nga Evropa, kjo mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb sfid\u00eb tjet\u00ebr p\u00ebr presidentin e ri rumun.<\/p>\n<p>\u201c\u00c7do president q\u00eb zgjidhet mbi nj\u00eb platform\u00eb pro-evropiane do t\u00eb kishte disa probleme me administrat\u00ebn Trump. Por Nicusor Dan nuk \u00ebsht\u00eb aspak nj\u00eb majtist\u201d, tha Miscoiu.<\/p>\n<p>\u201c\u00cbsht\u00eb, le t\u00eb themi, nj\u00eb konservator i moderuar. Kjo mund ta ndihmoj\u00eb at\u00eb n\u00eb dialog me Sht\u00ebpin\u00eb e Bardh\u00eb\u201d, shtoi ai.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pas muajsh trazirash politike, zgjedhjeve t\u00eb anuluara dhe ndalimit t\u00eb kandidatit kryesor ultranacionalist, Rumania m\u00eb n\u00eb fund ka zgjedhur nj\u00eb president t\u00eb ri \u2014 nj\u00eb zhvillim q\u00eb i ka dh\u00ebn\u00eb leht\u00ebsim Brukselit. Kryetari centrist i Bukureshtit, pro Bashkimit Evropian dhe pro Ukrain\u00ebs, Nicusor Dan, tani hyn n\u00eb sken\u00ebn nd\u00ebrkomb\u00ebtare, nd\u00ebrsa pran\u00eb kufijve t\u00eb Rumanis\u00eb vazhdon &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":114369,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"class_list":["post-114368","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-bota"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/114368","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=114368"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/114368\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":114370,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/114368\/revisions\/114370"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/114369"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=114368"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=114368"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=114368"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}