{"id":114752,"date":"2025-05-23T17:35:43","date_gmt":"2025-05-23T17:35:43","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=114752"},"modified":"2025-05-23T17:38:48","modified_gmt":"2025-05-23T17:38:48","slug":"si-u-shnderrua-fondi-shqiptaro-amerikan-ne-nje-zgeqe-burokratike-qe-ndan-miliona-per-rroga-e-bonuse","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2025\/05\/23\/si-u-shnderrua-fondi-shqiptaro-amerikan-ne-nje-zgeqe-burokratike-qe-ndan-miliona-per-rroga-e-bonuse\/","title":{"rendered":"Si u shnd\u00ebrrua Fondi Shqiptaro-Amerikan n\u00eb nj\u00eb zg\u00ebqe burokratike q\u00eb ndan miliona p\u00ebr rroga e bonuse"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga Klodian TOMORRI<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1995 presidenti i at\u00ebhersh\u00ebm i Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs, Bill Clinton, autorizoi nj\u00eb fond prej 30 milion\u00eb dollar\u00ebsh si grant p\u00ebr zhvillimin e ekonomis\u00eb s\u00eb tregut n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e porsa dal\u00eb nga regjimi komunist. Parat\u00eb do t\u00eb kanalizoheshin n\u00eb ekonomin\u00eb shqiptare p\u00ebrmes USAID dhe m\u00eb tej Fondit Shqiptaro-Amerikan t\u00eb Nd\u00ebrmarrjeve.<\/p>\n<p>I themeluar si nj\u00eb organizat\u00eb jo fitimprur\u00ebse n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb nism\u00ebs s\u00eb SHBA-ve p\u00ebr t\u00eb promovuar zhvillimin e sektorit privat n\u00eb vendet ish komuniste t\u00eb Lindjes, Fondi Shqiptaro Amerikan i Nd\u00ebrmarrjeve kishte objektiv t\u00eb vet\u00ebm t\u00eb ndihmonte transformimin e ekonomis\u00eb shqiptare n\u00eb nj\u00eb ekonomi tregu. P\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmbushur k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim, ai nisi investimet n\u00eb nj\u00eb s\u00ebr\u00eb nd\u00ebrmarrjesh n\u00eb Shqip\u00ebri. Dhe bingo. Parat\u00eb u shum\u00ebfishuan.<\/p>\n<p>Nga blerja e aksioneve tek Aeroporti i Tiran\u00ebs, deri tek themelimi i Bank\u00ebs Amerikane t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, Fondi fitoi qindra milion\u00eb dollar\u00eb nga shitja e kuotave n\u00eb k\u00ebto kompani. N\u00eb vitin 2008, vlera e aseteve t\u00eb tij arriti 180 milion\u00eb dollar\u00eb ose 6 her\u00eb m\u00eb shum\u00eb se sa kapitali i fillestar i akorduar n\u00eb form\u00ebn e grantit nga Presidenti Clinton.<\/p>\n<p>Por misioni i Fondi dhe statusi si organizat\u00eb jo fitimprur\u00ebse e p\u00ebrcaktonte me detyrim se ato para ishin t\u00eb qytetar\u00ebve shqiptar\u00eb dhe duhet t\u00eb investoheshin t\u00eb gjitha n\u00eb ekonomin\u00eb shqiptare, duke financuar projekte n\u00eb dobi t\u00eb publikut.<\/p>\n<p><strong>Male me cash<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebrgjat\u00eb viteve, Fondi i Nd\u00ebrmarrjeve u shnd\u00ebrrua n\u00eb Fondacionin Shqiptaro Amerikan t\u00eb Zhvillimit. N\u00eb vitin 2018, ky fondacion raportonte pran\u00eb autoriteteve tatimore t\u00eb SHBA-ve, nj\u00eb vler\u00eb asetesh prej 214 milion\u00eb dollar\u00ebsh.<\/p>\n<p>Pjesa d\u00ebrrmuese e tyre ose 208 milion\u00eb dollar\u00eb mbaheshin n\u00eb asete likuide n\u00eb form\u00ebn e bondeve, aksioneve apo investimeve n\u00eb disa fonde investimesh, kryesisht t\u00eb grupit Vanguard, por edhe fondeve offshore. Nj\u00eb mal i madh cashi, i cili u p\u00ebrket qytetar\u00ebve shqiptar\u00eb.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-1551725\" src=\"https:\/\/boldnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/ku-mbaheshin-parate-e-fondit-ne-vitin-2018-640x356.jpg\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" srcset=\"https:\/\/boldnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/ku-mbaheshin-parate-e-fondit-ne-vitin-2018-640x356.jpg 640w, https:\/\/boldnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/ku-mbaheshin-parate-e-fondit-ne-vitin-2018-1280x713.jpg 1280w, https:\/\/boldnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/ku-mbaheshin-parate-e-fondit-ne-vitin-2018-1024x570.jpg 1024w, https:\/\/boldnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/ku-mbaheshin-parate-e-fondit-ne-vitin-2018-750x418.jpg 750w, https:\/\/boldnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/ku-mbaheshin-parate-e-fondit-ne-vitin-2018-1140x635.jpg 1140w, https:\/\/boldnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/ku-mbaheshin-parate-e-fondit-ne-vitin-2018.jpg 1304w\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"356\" data-pin-no-hover=\"true\" \/><\/p>\n<p>N\u00ebse hap faqen zyrtare t\u00eb Fondacionit Shqiptaro Amerikan t\u00eb Zhvillim, q\u00eb n\u00eb fillim t\u00eb shfaqen disa numra pompoz. Sipas tyre, Fondacioni ka angazhuar 138 milion\u00eb dollar\u00eb, n\u00eb 84 projekte t\u00eb ndryshme n\u00eb ekonomin\u00eb shqiptare, duke dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb impakt t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm ekonomik prej 403 milion\u00eb dollar\u00ebsh.<\/p>\n<p>Disa nga k\u00ebto projekte jan\u00eb Piramida e Tiran\u00ebs, parku i Tushemishtit, disa investime n\u00eb arsim si dhe t\u00eb tjera. Por kjo \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00ebra an\u00eb e medaljes. Ana tjet\u00ebr, nuk \u00ebsht\u00eb kaq e bukur.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb k\u00ebsaj kohe Fondi \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb dhe n\u00eb projekte kontroverse si ai i Parkut t\u00eb Butrintit, i cili ka shkaktuar kritika t\u00eb forta nga ekspert\u00ebt. \u201cKy \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rast unikal p\u00ebr trash\u00ebgimin\u00eb bot\u00ebrore t\u00eb UNESO-s. Asnj\u00eb shtet nuk ka marr\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb till\u00eb menaxhimi kur i jepet nj\u00eb fondi privat. Nuk do t\u00eb ket\u00eb m\u00eb vendimarrje n\u00eb t\u00eb mir\u00ebn publike, por p\u00ebr interesa t\u00eb caktuara,\u201d pati deklaruar Auron Tare n\u00eb at\u00eb koh\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrfshirja n\u00eb projekte t\u00eb diskutueshme dhe akuzat p\u00ebr p\u00ebrdorimin politik t\u00eb Fondacionit jan\u00eb vet\u00ebm nj\u00ebra pjes\u00eb e an\u00ebs jo t\u00eb bukur. Pjesa tjet\u00ebr lidhet me parat\u00eb.<\/p>\n<p>Sipas deklarat\u00ebs s\u00eb fundit tatimore publike, n\u00eb vitin 2018, Fondacioni Shqiptaro Amerikan raportoi 9.2 milion\u00eb dollar\u00eb t\u00eb ardhura nga kontributet e donator\u00ebve, por edhe nga parat\u00eb e investuara n\u00eb fondet e investimeve, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb shpenzoi n\u00eb funksion t\u00eb q\u00ebllimit t\u00eb tij p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur Shqip\u00ebrin\u00eb, vet\u00ebm 7 milion\u00eb dollar\u00eb.<\/p>\n<p>Pra, 30 vjet pas krijimit t\u00eb tij, me q\u00ebllimin e vet\u00ebm p\u00ebr t\u00eb ndihmuar Shqip\u00ebrin\u00eb t\u00eb transformonte ekonomin\u00eb e saj nga centralizimi n\u00eb tregun e lir\u00eb, Fondacioni vazhdon dhe zgjerohet, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri investon me pika Arsyet se pse, gjenden s\u00ebrish tek numrat. \u201cIt\u2019s always about the money.\u201d<\/p>\n<p><strong>Rroga, bonuse dhe munges\u00eb transparence<\/strong><\/p>\n<p>Nga 7 milion\u00eb dollar\u00eb t\u00eb shpenzuara gjithsej n\u00eb vitin 2018, vet\u00ebm 4.6 milion\u00eb dollar\u00eb ishin n\u00eb p\u00ebrfitim t\u00eb drejt\u00ebp\u00ebrdrejt\u00eb t\u00eb qytetar\u00ebve shqiptar\u00eb dhe n\u00eb funksion t\u00eb q\u00ebllimit t\u00eb Fondit. Pjesa tjet\u00ebr prej 2.4 milion\u00eb dollar\u00ebsh ishin shpenzime menaxheriale. Me pak fjal\u00eb, rroga, dieta, fee apo shpenzime t\u00eb tjera administrative.<\/p>\n<p>Tre ekzekutiv\u00ebt m\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb fondit, dy drejtor\u00ebt e P\u00ebrhersh\u00ebm Aleksand\u00ebr Sarapuli dhe Martin Mata si dhe sekretarja e bordit Florinda Qello, ndan\u00eb mes tyre 435 mij\u00eb dollar\u00eb rroga dhe sh\u00ebrblime n\u00eb vitin 2025. Kjo nuk ka kaluar pa u v\u00ebn\u00eb re dhe nj\u00eb nga z\u00ebrat m\u00eb kritik\u00eb t\u00eb shp\u00ebrblimeve t\u00eb majme n\u00eb Fondacionin Shqiptaro Amerikan t\u00eb Zhvillimit ka qen\u00eb nj\u00eb ish an\u00ebtar i bordit t\u00eb drejtor\u00ebve t\u00eb k\u00ebtij Fondi.<\/p>\n<p>\u201cBesoj se Kryetari do t\u00eb duhet t\u2019i p\u00ebrgjigjet qeveris\u00eb amerikane dhe t\u00eb justifikoj\u00eb se si dy shtetas shqiptar\u00eb t\u00eb pun\u00ebsuar nga nj\u00eb organizat\u00eb jofitimprur\u00ebse n\u00eb Shqip\u00ebri u shp\u00ebrblyen n\u00eb nj\u00eb nivel m\u00eb t\u00eb madh se ai i nj\u00eb kongresmeni amerikan\u201d, tha Cafo Boga, ish an\u00ebtari i Bordit q\u00eb u dor\u00ebhoq kur Fondacioni u p\u00ebrfshi n\u00eb privatizimin kontrovers t\u00eb Parkut t\u00eb Butrintit.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-1551726\" src=\"https:\/\/boldnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/rrogat-e-mates-dhe-sarapulit--640x373.jpg\" sizes=\"auto, (max-width: 640px) 100vw, 640px\" srcset=\"https:\/\/boldnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/rrogat-e-mates-dhe-sarapulit--640x373.jpg 640w, https:\/\/boldnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/rrogat-e-mates-dhe-sarapulit--1280x746.jpg 1280w, https:\/\/boldnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/rrogat-e-mates-dhe-sarapulit--1024x597.jpg 1024w, https:\/\/boldnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/rrogat-e-mates-dhe-sarapulit--750x437.jpg 750w, https:\/\/boldnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/rrogat-e-mates-dhe-sarapulit--1140x664.jpg 1140w, https:\/\/boldnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/rrogat-e-mates-dhe-sarapulit-.jpg 1304w\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"373\" data-pin-no-hover=\"true\" \/><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ads.adsense.al\/www\/delivery\/lg.php?bannerid=0&amp;campaignid=0&amp;zoneid=138&amp;loc=https%3A%2F%2Fboldnews.al%2F2025%2F05%2F23%2Fsi-u-shnderrua-fondi-shqiptaro-amerikan-ne-nje-zgeqe-burokratike-qe-ndan-miliona-per-rroga-e-bonuse%2F&amp;referer=https%3A%2F%2Fboldnews.al%2Fcategory%2Faktualitet%2F&amp;cb=47abda23ff\" alt=\"\" width=\"0\" height=\"0\" \/><\/p>\n<p>Zoti Mata dhe zoti Sarapuli paguhen nga 160 mij\u00eb dollar\u00eb n\u00eb vit secili p\u00ebr pun\u00ebn e tyre n\u00eb fond, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb bashk\u00eb me specialist\u00ebt fondi total i pagave i kalon 1 milion\u00eb dollar\u00ebt n\u00eb vit. P\u00ebr krahasim paga mesatare n\u00eb SHBA n\u00eb vitin 2018 ishte rreth 50 mij\u00eb dollar\u00eb n\u00eb vit. Pas k\u00ebsaj, err\u00ebsir\u00eb totale.<\/p>\n<p><strong>Revokim Statusi<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb mars t\u00eb vitit t\u00eb kaluar, qeveria e SHBA-ve i hoqi statusin e p\u00ebrjashtimit nga taksat Fondacionit Shqiptaro Amerikan t\u00eb Zhvillimit. Arsyeja e heqjes s\u00eb statusit ishte se Fondise p\u00ebr tre vjet rresht nuk ka b\u00ebr\u00eb deklarimin e detyruesh\u00ebm t\u00eb taksave.<\/p>\n<p>\u201c\u201cStatusi i p\u00ebrjashtimit t\u00eb k\u00ebsaj organizate u revokua automatikisht nga IRS p\u00ebr d\u00ebshtimin e paraqitjes s\u00eb formularit 990, 990-EZ, 990-N ose 990-PF p\u00ebr 3 vjet rresht. Tashm\u00eb kjo organizat\u00eb do t\u2019i n\u00ebnshtrohet hetimit t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm financiar t\u00eb sigurt\u00eb\u201d shkruante Administrata Tatimore Amerikane n\u00eb motivacionin p\u00ebr heqjen e p\u00ebrjashtimit tatimor.<\/p>\n<p>Formulari 990-EZ \u00ebsht\u00eb pjesa ku OJF-t\u00eb n\u00eb SHBA deklarojn\u00eb rrogat, bonuset, por edhe tarifat e mundshme t\u00eb investimeve q\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb drejtuesit e tyre. Pra, duke mos b\u00ebr\u00eb deklarimin e detyruesh\u00ebm, praktikisht Fondacioni ishte duke fshehur nga publiku pagesat, por edhe fee-t e mundshme t\u00eb investimeve si dhe p\u00ebrfituesit e tyre.<\/p>\n<p>A ishte ky mosdeklarim p\u00ebr tre vite me radh\u00eb nj\u00eb rast\u00ebsi apo neglizhenc\u00eb? Kjo \u00ebsht\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb besohet.<\/p>\n<p>Por e gjitha kjo ngre nj\u00eb pik\u00ebpyetje t\u00eb madhe? A ka Fondacioni Shqiptaro Amerikan i Zhvillimit, struktur\u00eb tarifash investimi? N\u00ebse po, sa jan\u00eb ato dhe cili \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfituesi i tyre?<\/p>\n<p><strong>Fuqia Granoff<\/strong><\/p>\n<p>Q\u00eb n\u00eb dit\u00ebn e par\u00eb t\u00eb themelimit t\u00eb Fondit Shqiptaro Amerikan t\u00eb Nd\u00ebrmarrjeve dhe deri m\u00eb sot, kryetari i tij ka qen\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb person. Ky \u00ebsht\u00eb Michael Granoff.<\/p>\n<p>Zoti Granoff njihet si nj\u00eb mik shum\u00eb i af\u00ebrt i Clinton\u00ebve, por nj\u00ebkoh\u00ebsisht edhe i George Sorosit. Pra nj\u00eb njeri m\u00eb lidhje shum\u00eb t\u00eb fuqishme n\u00eb Uashington deri pak koh\u00eb m\u00eb par\u00eb. Kjo pasi tani pozitat e tij nuk jan\u00eb m\u00eb si m\u00eb par\u00eb.\u00a0Miq\u00ebsia e af\u00ebrt me Clintont\u00ebt, por sidomos me Sorosin, tani nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb aset, por liability.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb zoti Granoff vazhdon t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb n\u00eb krye t\u00eb Fondacionit, nd\u00ebrsa Fondacioni vazhdon t\u00eb zgjerohet dhe t\u00eb investoj\u00eb th\u00ebrrime n\u00eb projekte t\u00eb diskutueshme n\u00eb nj\u00eb vend q\u00eb ka nevoja emergjente p\u00ebr spitale, rrug\u00eb, uj\u00ebsjell\u00ebsa, kanalizime dhe shkolla.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb Fondacioni Shqiptaro Amerikan i Zhvillimit mban qindra milion\u00eb dollar\u00eb t\u00eb qytetar\u00ebve shqiptar\u00eb t\u00eb parkuara n\u00eb fonde investimesh dhe instrumenta offshore. Kjo mund t\u00eb ket\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb motiv. It\u2019s always about the money. Ose fee-ve t\u00eb investimit.<\/p>\n<p>Prandaj parat\u00eb nuk vijn\u00eb t\u00eb investohen n\u00eb Shqip\u00ebri tek pronar\u00ebt e v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb tyre, q\u00eb jan\u00eb qytetar\u00ebt shqiptar\u00eb.<\/p>\n<p><strong>\/<a href=\"https:\/\/www.kapitali.al\/si-u-shnderrua-fondi-shqiptaro-amerikan-ne-nje-zgeqe-burokratike-qe-ndan-miliona-per-rroga-dhe-bonuse\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Kapitali.al<\/a><\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-114753\" src=\"https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/fond-300x162.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"162\" srcset=\"https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/fond-300x162.jpg 300w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/fond-1024x553.jpg 1024w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/fond-768x415.jpg 768w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/fond.jpg 1296w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Klodian TOMORRI N\u00eb vitin 1995 presidenti i at\u00ebhersh\u00ebm i Shteteve t\u00eb Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs, Bill Clinton, autorizoi nj\u00eb fond prej 30 milion\u00eb dollar\u00ebsh si grant p\u00ebr zhvillimin e ekonomis\u00eb s\u00eb tregut n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb e porsa dal\u00eb nga regjimi komunist. Parat\u00eb do t\u00eb kanalizoheshin n\u00eb ekonomin\u00eb shqiptare p\u00ebrmes USAID dhe m\u00eb tej Fondit Shqiptaro-Amerikan t\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":108188,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-114752","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/114752","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=114752"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/114752\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":114755,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/114752\/revisions\/114755"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/108188"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=114752"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=114752"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=114752"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}