{"id":114940,"date":"2025-05-26T10:56:24","date_gmt":"2025-05-26T10:56:24","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=114940"},"modified":"2025-05-26T13:47:19","modified_gmt":"2025-05-26T13:47:19","slug":"kush-eshte-autorja-qe-sulmon-opoziten-me-pseudonimin-dezinformimi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2025\/05\/26\/kush-eshte-autorja-qe-sulmon-opoziten-me-pseudonimin-dezinformimi\/","title":{"rendered":"Kush \u00ebsht\u00eb autorja q\u00eb sulmon opozit\u00ebn me pseudonimin rus, “Dezinformimi”"},"content":{"rendered":"

Pas zgjedhjeve parlamentare t\u00eb 11 majit, nj\u00eb artikull i firmosur n\u00ebn emrin Helen Bratt me aludime p\u00ebr nj\u00eb revolt\u00eb t\u00eb brendshme n\u00eb PD, u b\u00eb viral n\u00eb mediat shqiptare. Por dyshimet mbi autor\u00ebsin\u00eb e Bratt dhe teknikat e shp\u00ebrndarjes s\u00eb artikullit ngren\u00eb pik\u00ebpyetje p\u00ebr nj\u00eb operacion t\u00eb q\u00ebllimsh\u00ebm dizinformimi.<\/p>\n

Nj\u00eb jav\u00eb pas zgjedhjeve parlamentare t\u00eb 11 majit, n\u00eb redaksin\u00eb e vog\u00ebl t\u00eb portalit \u201cArgumentum\u201d n\u00eb Tiran\u00eb mb\u00ebrriti nj\u00eb email nga nj\u00eb person i identifikuar si Helen Bratt, bashk\u00eb me k\u00ebrkes\u00ebn p\u00ebr t\u00eb publikuar nj\u00eb artikull t\u00eb saj t\u00eb atashuar si shtojc\u00eb.<\/p>\n

Emailin e hapi botuesja e \u201cArgumentum\u201d, Marjana Doda, e cila vendosi q\u00eb ta publikoj\u00eb artikullin pasi e lexoi at\u00eb.<\/p>\n

Doda nuk e njihte autoren, por i tha BIRN se pas nj\u00eb verifikimi t\u00eb shpejt\u00eb n\u00eb internet, gjeti gjurm\u00eb t\u00eb nj\u00eb artikulli t\u00eb publikuar m\u00eb her\u00ebt prej saj. Ajo i q\u00ebndroi vendimit p\u00ebr t\u00eb publikuar edhe pasi k\u00ebrkesa p\u00ebr t\u00eb pasur nj\u00eb fotografi dhe nj\u00eb biografi t\u00eb shkurt\u00ebr nga autorja p\u00ebr t\u00eb shoq\u00ebruar artikullin mbeti pa p\u00ebrgjigje.<\/p>\n

\u201cP\u00ebr mua primare n\u00eb at\u00eb moment ishte cil\u00ebsia e shkrimit, i cili kishte nj\u00eb p\u00ebrmbajtje korrekte pa marr\u00eb parasysh asnj\u00eb interes politik,\u201d tha Doda.<\/p>\n

Megjithat\u00eb, di\u00e7ka doli jasht\u00eb rutin\u00ebs s\u00eb pun\u00ebs s\u00eb Dod\u00ebs.<\/p>\n

Botuesja e \u201cArgumentum\u201d nuk e fsheh habin\u00eb se si artikulli i publikuar fillimisht n\u00eb faqen e saj periferike u shp\u00ebrnda si \u201ck\u00ebrpudhat pas shiut\u201d n\u00eb nj\u00eb dyzin\u00eb platformash t\u00eb tjera mediatike me audienc\u00eb shum\u00eb her\u00eb m\u00eb t\u00eb lart\u00eb se e saja \u2013 p\u00ebrfshir\u00eb gazet\u00ebn \u201cTema\u201d, Top Channel apo Shqiptarja.com. N\u00eb gjasht\u00eb vitet e karrier\u00ebs s\u00eb saj si botuese, kjo nuk kishte ndodhur asnj\u00ebher\u00eb m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n

Artikulli me titull \u2018Nj\u00eb cirk tragjik: Figurat e PD-s\u00eb reagojn\u00eb ashp\u00ebr pas d\u00ebshtimit t\u00eb fushat\u00ebs s\u00eb mb\u00ebshtetur nga LaCivita\u201d aludon p\u00ebr nj\u00eb revolt\u00eb brenda radh\u00ebve t\u00eb Partis\u00eb Demokratike pas humbjes d\u00ebrrmuese t\u00eb zgjedhjeve t\u00eb 11 Majit p\u00ebrball\u00eb kryeministrit Edi Rama.<\/p>\n

Shkrimi targeton kryetarin e PD, Sali Berisha dhe konsulentin e kontraktuar prej tij n\u00eb SHBA, Chris LaCivita, p\u00ebrmes citimeve t\u00eb deputet\u00ebve anonim\u00eb demokrat\u00eb apo informacione t\u00eb tjera t\u00eb marra nga burime t\u00eb hapura. Artikulli u lexua me qindra her\u00eb n\u00eb faqet ku u ripublikua dhe gjeneroi dhjetra komente. Por n\u00eb nj\u00eb moment, nj\u00ebri prej komentuesve u kujtua t\u00eb pyeste: Kush \u00ebsht\u00eb autorja se nuk po e gjej n\u00eb Google\u201d?<\/p>\n

N\u00eb fakt, Helen Bratt rezulton t\u00eb jet\u00eb po aq anonime sa burimet q\u00eb ka cituar dhe vet\u00ebshpallja e saj si analiste e politik\u00ebs n\u00eb Ballkan \u00ebsht\u00eb e mbuluar me hije. Emri i saj \u00ebsht\u00eb i atashuar me tre artikuj n\u00eb gjasht\u00eb vitet e fundit \u2013 t\u00eb tre p\u00ebr politik\u00ebn e brendshme n\u00eb Shqip\u00ebri dhe me p\u00ebrmbajtje kontroverse.<\/p>\n

Duke u bazuar n\u00eb tekstin e publikuar, teknik\u00ebn e shp\u00ebrndarjes dhe munges\u00ebn e kredencialeve t\u00eb autores, ekspert\u00ebt e medias ngrejn\u00eb dyshime se pas emrit t\u00eb Bratt fshihet nj\u00eb operacion dizinformimi.<\/p>\n

\u201c\u00cbsht\u00eb nj\u00eb operacion tipik i manipulimit t\u00eb opinionit publik p\u00ebr tema politike. \u00cbsht\u00eb e zakonshme q\u00eb artikuj t\u00eb till\u00eb publikohen fillimisht n\u00eb faqe shum\u00eb pak t\u00eb njohura, ose t\u00ebr\u00ebsisht anonime,\u201d thot\u00eb Erlis \u00c7ela, profesor i medias dhe komunikimit n\u00eb universitetin \u201cBeder\u201d n\u00eb Tiran\u00eb.<\/p>\n

E kontaktuar nga BIRN p\u00ebrmes emailit nga nisi shkrimin, e ashtuquajtura Helen Bratt refuzoi t\u00eb hidhte m\u00eb shum\u00eb shum\u00eb drit\u00eb mbi biografin\u00eb e saj dhe nuk iu p\u00ebrgjigj nj\u00eb k\u00ebrkese p\u00ebr intervist\u00eb n\u00eb video-call deri n\u00eb publikimin e k\u00ebtij shkrimi.<\/p>\n

N\u00eb emaile pretendohet se ajo ishte lektore dhe analiste e \u00e7\u00ebshtjeve t\u00eb Ballkanit, pa dh\u00ebn\u00eb informacion mbi universitetin ku punonte apo pun\u00eb t\u00eb saj t\u00eb m\u00ebparshme, me p\u00ebrjashtimin e nj\u00eb linku t\u00eb nj\u00eb opinioni t\u00eb publikuar n\u00eb vitin 2019 nga gazeta greke \u201cProtothema\u201d.<\/p>\n

\u201cT\u00eb gjith\u00eb artikujt e mi bazohen n\u00eb deklarata publike dhe citime nga mediat, t\u00eb mb\u00ebshtetura nga njohurit\u00eb dhe komentet e burimeve par\u00ebsore t\u00eb besueshme,\u201d pretendohet n\u00eb p\u00ebrgjigje, ku paralajm\u00ebrohet gjithashtu se \u201cnj\u00eb artikull tjet\u00ebr po shkruhet p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb\u201d.<\/p>\n

Origjina e tekstit<\/strong><\/p>\n

\"\"
Artikulli i firmosur nga Helen Bratt i ripublikuar nga disa nga mediat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha shqiptare.<\/figcaption><\/figure>\n

Emri i Helen Bratt qarkulloi fillimisht n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb prag t\u00eb zgjedhjeve vendore t\u00eb vitit 2019 p\u00ebrmes dy artikujve kontrovers\u00eb t\u00eb publikuar\u00a0n\u00eb maj\u00a0dhe\u00a0qershor\u00a0\u00a0n\u00eb faqen e gazet\u00ebs greke, Protothema. \u00a0Shkrimet ishin t\u00eb ngjashme me nj\u00ebra-tjetr\u00ebn dhe aludonin se Shqip\u00ebria gjendej asokohe n\u00eb prag t\u00eb nj\u00eb lufte civile p\u00ebr shkak t\u00eb sjelljes s\u00eb kryeministrit Edi Rama.<\/p>\n

Artikujt u ripublikuan gj\u00ebr\u00ebsisht n\u00eb mediat pran\u00eb opozit\u00ebs, p\u00ebrfshir\u00eb edhe\u00a0n\u00eb nj\u00eb raport p\u00ebr zgjedhjet lokale t\u00eb 30 qershorit\u00a02019 t\u00eb presidenc\u00ebs q\u00eb at\u00ebher\u00eb drejtohej nga Ilir Meta.<\/p>\n

Ndryshe nga gjasht\u00eb vite m\u00eb par\u00eb, shkrimi i fundit n\u00ebn emrin e Bratt targetonte liderin e opozit\u00ebs, Sali Berisha dhe u ripublikua nga media t\u00eb af\u00ebrta me qeverin\u00eb. Megjithat\u00eb, p\u00ebrmbajtja e artikullit dhe autor\u00ebsia u vun\u00eb n\u00eb dyshim menj\u00ebher\u00eb pas publikimit.<\/p>\n

Faqja web, Politiko.al, e botuar nga shefi i komunikimit n\u00eb PD, Alfred Lela, publikoi nj\u00eb shkrim ku pretendonte se artikulli me autor\u00ebsin\u00eb e Bratt ishte prodhuar me Inteligjenc\u00eb Artificiale dhe se autorja nuk ekzistonte. Politiko.al akuzoi gjithashtu gazet\u00ebn Tema t\u00eb gazetarit Mero Baze se e kishte shpikur shkrimin \u201cp\u00ebr reagimin e figurave t\u00eb PD\u201d kund\u00ebr Berish\u00ebs dhe LaCivita.<\/p>\n

\u201cDyshova sepse nuk kishte burimin. Nuk kishte nj\u00eb referenc\u00eb,\u201d i tha Lela BIRN, nd\u00ebrsa shtoi se teksti nuk kishte gjithashtu asnj\u00eb t\u00eb dh\u00ebn\u00eb p\u00ebr Helen Bratt.<\/p>\n

Gjat\u00eb vite m\u00eb par\u00eb, media e drejtuar nga Lela ishte nj\u00ebra prej atyre q\u00eb ripublikoi shkrimin e marr\u00eb nga Protothema, por Lela u justifikua se n\u00eb at\u00eb koh\u00eb \u201cburimi ka qen\u00eb i qart\u00eb\u201d.<\/p>\n

\u201cNe nuk v\u00ebm\u00eb n\u00eb dyshim median greke, n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast Protothema,\u201d tha ai.<\/p>\n

N\u00eb epok\u00ebn e mediave dixhitale, praktika e \u201ccopy-paste\u201d mbizot\u00ebron mjedisin mediatik n\u00eb Shqip\u00ebri, duke ngritur shqet\u00ebsime p\u00ebr rrezikun e vazhduesh\u00ebm t\u00eb p\u00ebrhapjes s\u00eb propagand\u00ebs dhe dezinformimit.<\/p>\n

Botuesi i gazet\u00ebs \u201cTema\u201d, Mero Baze, i hodhi posht\u00eb akuzat e Politiko.al dhe tha se artikulli nuk ishte nj\u00eb prodhim i redaksis\u00eb s\u00eb tij, por ishte marr\u00eb nga \u201cArgumentum\u201d. Ai k\u00ebmb\u00ebnguli gjithashtu se teksti ishte publikuar p\u00ebr shkak t\u00eb interesit dhe jo nisur nga burimi.<\/p>\n

\u201cRedaksia nuk ka preferenca p\u00ebr blogje, por p\u00ebr tema t\u00eb ve\u00e7anta dhe shkrimi i \u00ebsht\u00eb dukur interesant,\u201d tha Baze. \u201cShpresoj me k\u00ebt\u00eb rast t\u00eb sqaroj dhe z\u00ebdh\u00ebn\u00ebsin e PD q\u00eb \u00ebsht\u00eb interesuar p\u00ebr k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje,\u201d ironizoi ai.<\/p>\n

Marjana Doda e portalit \u201cArgumentum\u201d thot\u00eb se pavar\u00ebsisht dyshimeve t\u00eb ngritura mbi autor\u00ebsin\u00eb, i q\u00ebndron publikimit t\u00eb tekstit, t\u00eb cilin e konsideron \u201ckorrekt\u201d.<\/p>\n

\u201cDuke qen\u00eb e bindur se kemi t\u00eb b\u00ebjm\u00eb me nj\u00eb shkrim cil\u00ebsor, nuk t\u00ebrhiqem nga ky publikim,\u201d tha ajo.<\/p>\n

Gazeta greke, Protothema nuk iu p\u00ebrgjigj nj\u00eb k\u00ebrkese p\u00ebr koment t\u00eb BIRN.<\/p>\n

Kush \u00ebsht\u00eb Helen Bratt?!<\/strong><\/p>\n

Termi dizinformim hyri n\u00eb anglisht shum\u00eb von\u00eb n\u00eb vitet 1980, dhe u huazua nga rusishtja,\u00a0dezinformatsiya<\/em>. Sovjetik\u00ebt e p\u00ebrdor\u00ebn k\u00ebt\u00eb taktik\u00eb p\u00ebr t\u00eb keqorientuar opinionin publik t\u00eb popullit t\u00eb vet.<\/p>\n

Dizinformimi njihet sot si nj\u00eb teknik\u00eb p\u00ebr menaxhimin e opinionit publik p\u00ebrmes publikimit apo shp\u00ebrndarjes s\u00eb informacionit \u00e7orientues apo \u00e7orodit\u00ebs dhe verifikimi i autorit apo i kredencialeve t\u00eb tij \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga m\u00ebnyrat se si publiku mund t\u00eb mbrohet nga informacione t\u00eb tilla.<\/p>\n

Ndryshe nga sa ndodh me publicist\u00eb, gazetar\u00eb apo shkrimtar\u00eb, p\u00ebr Helen Bratt nuk ka thuajse asgj\u00eb n\u00eb internet. Rreth saj mungon nj\u00eb biografi apo t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb tjera q\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb t\u00eb besosh se \u00ebsht\u00eb nj\u00eb person real apo \u00ebsht\u00eb realisht nj\u00eb analiste e politik\u00ebs n\u00eb Shqip\u00ebri dhe n\u00eb Ballkan.<\/p>\n

E-maili i p\u00ebrdorur me k\u00ebt\u00eb em\u00ebr u testua nga BIRN n\u00eb aplikacione q\u00eb gjurmojn\u00eb lidhjen mes nj\u00eb adrese elektronike dhe profileve n\u00eb rrjete sociale apo njer\u00ebzve real\u00eb, por aplikacionet nuk gjet\u00ebn asnj\u00eb rezultat.<\/p>\n

T\u00eb vetmet referenca q\u00eb lidhen me emrin e saj jan\u00eb tre artikujt p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb, \u00e7ka sipas ekspert\u00ebve t\u00eb medias, i p\u00ebrforcon dyshimet mbi k\u00ebt\u00eb rast.<\/p>\n

Viola Keta, gazetare dhe eksperte te verifikimit t\u00eb fakteve, i tha BIRN se artikulli i publikuar s\u00eb fundmi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb p\u00ebrzierje e fakteve me trillime, q\u00eb kombinuar me munges\u00ebn e provave p\u00ebr ekzistenc\u00ebn e autores, e b\u00ebn at\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb dyshimt\u00eb.<\/p>\n

Keta thekson edhe element\u00eb t\u00eb tjer\u00eb q\u00eb ngren\u00eb pik\u00ebpyetje p\u00ebr fabrikim, t\u00eb till\u00eb si p\u00ebrzierja e citimeve anonime me citime reale t\u00eb marra nga mediat e tjera dhe t\u00eb shk\u00ebputura nga koha ose konteksti, \u00e7ka sipas saj l\u00eb qart\u00ebsisht t\u00eb kuptohet se \u00ebsht\u00eb shkruar nga dikush q\u00eb e njeh aktualitetin politik dhe at\u00eb brenda Partis\u00eb Demokratike n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n

\u201cArtikulli n\u00eb fjal\u00eb duket sikur sjell nj\u00eb narrativ\u00eb konflikti brenda PD, por fakti q\u00eb e nj\u00ebjta autore ka publikuar n\u00eb 2019 nj\u00eb artikull ku paralajm\u00ebrohet p\u00ebr gjakderdhje dhe luft\u00eb civile dhe faj\u00ebson nj\u00eb tjet\u00ebr parti t\u00eb madhe, PS-n\u00eb, t\u00eb b\u00ebn t\u00eb mendosh p\u00ebr nj\u00eb fushat\u00eb t\u00eb q\u00ebllimt\u00eb dezinformuese,\u201d analizon Keta.<\/p>\n

\u201cNgjallja e dyshimeve, ngritja e disa hipotezave nj\u00ebkoh\u00ebsisht dhe \u00e7oroditja e publikut p\u00ebrmes fakteve dhe trillimeve, t\u00eb servirura si t\u00eb v\u00ebrteta jan\u00eb nd\u00ebr taktikat m\u00eb t\u00eb njohura dezinformuese n\u00eb periudha zgjedhore,\u201d shtoi ajo.<\/p>\n

Nd\u00ebrkoh\u00eb, pedagogu Erlis \u00c7ela thekson se ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rast tipik i \u201cFake Persona Journalism\u201d (gazetaris\u00eb me persona t\u00eb rrem\u00eb). E p\u00ebrbashk\u00ebta e k\u00ebtyre rasteve, sipas tij, \u00ebsht\u00eb fabrikimi i nj\u00eb identiteti t\u00eb rrem\u00eb, kryesisht me ngjashm\u00ebri me emrat per\u00ebndimor\u00eb p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb \u201cm\u00eb shum\u00eb legjitimitet dhe besueshm\u00ebri p\u00ebrmbajtjes s\u00eb prodhuar\u201d.<\/p>\n

\u201cSkema k\u00ebrkon p\u00ebrdorimin e nj\u00eb faqeje pothuajse anonime dhe m\u00eb pas artikulli i rrem\u00eb amplikfikohet nga media lokale, t\u00eb cilat nuk e verifikojn\u00eb q\u00ebllimisht identitetin e autorit,\u201d p\u00ebrfundoi ai.\/\u00a0BIRN<\/strong><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pas zgjedhjeve parlamentare t\u00eb 11 majit, nj\u00eb artikull i firmosur n\u00ebn emrin Helen Bratt me aludime p\u00ebr nj\u00eb revolt\u00eb t\u00eb brendshme n\u00eb PD, u b\u00eb viral n\u00eb mediat shqiptare. Por dyshimet mbi autor\u00ebsin\u00eb e Bratt dhe teknikat e shp\u00ebrndarjes s\u00eb artikullit ngren\u00eb pik\u00ebpyetje p\u00ebr nj\u00eb operacion t\u00eb q\u00ebllimsh\u00ebm dizinformimi. Nj\u00eb jav\u00eb pas zgjedhjeve parlamentare t\u00eb …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":114945,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[],"class_list":["post-114940","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-aktualitet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/114940","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=114940"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/114940\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":114972,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/114940\/revisions\/114972"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/114945"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=114940"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=114940"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=114940"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}