{"id":115414,"date":"2025-05-30T16:26:41","date_gmt":"2025-05-30T16:26:41","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=115414"},"modified":"2025-05-30T16:32:24","modified_gmt":"2025-05-30T16:32:24","slug":"shba-po-minoni-zgjedhjet-e-lira-dhe-po-persekutoni-opoziten","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2025\/05\/30\/shba-po-minoni-zgjedhjet-e-lira-dhe-po-persekutoni-opoziten\/","title":{"rendered":"SHBA: Po minoni zgjedhjet e lira dhe po persekutoni opozit\u00ebn"},"content":{"rendered":"<p><strong>Samuel SAMSON\/<\/strong><strong>Departamenti i Shtetit<\/strong><\/p>\n<p>Marr\u00ebdh\u00ebnia e ngusht\u00eb midis Shteteve t\u00eb Bashkuara dhe Europ\u00ebs tejkalon af\u00ebrsin\u00eb gjeografike dhe politik\u00ebn transaksionale. Ajo p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb lidhje unike t\u00eb formuar nga kultura e p\u00ebrbashk\u00ebt, besimi, lidhjet familjare, ndihmesa reciproke n\u00eb koh\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsie dhe, mbi t\u00eb gjitha, trash\u00ebgimia e p\u00ebrbashk\u00ebt e qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor. Partneriteti yn\u00eb transatlantik mb\u00ebshtetet n\u00eb nj\u00eb tradit\u00eb t\u00eb pasur per\u00ebndimore t\u00eb ligjit natyror, etik\u00ebs s\u00eb virtytit dhe sovranitetit komb\u00ebtar. Kjo tradit\u00eb rrjedh nga Athina dhe Roma, p\u00ebrmes krishterimit mesjetar, deri te e drejta zakonore angleze dhe p\u00ebrfundimisht n\u00eb dokumentet themeluese t\u00eb Amerik\u00ebs.<\/p>\n<p>Deklarata e Pavar\u00ebsis\u00eb, me pohimin revolucionar se njer\u00ebzit \u201cjan\u00eb t\u00eb pajisur nga Krijuesi i tyre me t\u00eb drejta t\u00eb patjet\u00ebrsueshme,\u201d pasqyron mendimin e Aristotelit, Thomas Aquinas-it dhe figurave t\u00eb tjera madhore europiane q\u00eb e njihnin faktin se t\u00eb gjith\u00eb njer\u00ebzit zot\u00ebrojn\u00eb t\u00eb drejta natyrore q\u00eb asnj\u00eb qeveri nuk mund t\u2019i mohoj\u00eb. Amerika i detyrohet Europ\u00ebs p\u00ebr k\u00ebt\u00eb trash\u00ebgimi intelektuale dhe kulturore. Kjo lidhje mes Europ\u00ebs dhe Shteteve t\u00eb Bashkuara \u00ebsht\u00eb gjithashtu arsyeja pse flasim hapur kur nuk biem dakord ose kemi shqet\u00ebsime\u2014dhe \u00ebsht\u00eb arsyeja pse Administrata Trump po jep alarmin n\u00eb Europ\u00eb. Kur Z\u00ebvend\u00ebs Presidenti Vance foli n\u00eb Konferenc\u00ebn e Siguris\u00eb n\u00eb Mynih k\u00ebt\u00eb vit, ai e shprehu qart\u00eb shqet\u00ebsimin: \u201cAjo q\u00eb m\u00eb shqet\u00ebson \u00ebsht\u00eb k\u00ebrc\u00ebnimi nga brenda\u2014t\u00ebrheqja e Europ\u00ebs nga disa prej vlerave t\u00eb saj m\u00eb themelore\u2014vlera q\u00eb i ndan me Shtetet e Bashkuara t\u00eb Amerik\u00ebs.\u201d<\/p>\n<p>Pas dy luftrave bot\u00ebrore shkat\u00ebrruese, vendet europiane k\u00ebrkuan t\u00eb shmangnin katastrofat e ardhshme p\u00ebrmes krijimit t\u00eb strukturave mbinacionale, q\u00eb do t\u00eb afronin kombet dhe do t\u00eb mund\u00ebsonin angazhim m\u00eb t\u00eb madh diplomatik dhe ekonomik. Mb\u00ebshtet\u00ebsit e k\u00ebtij rendi t\u00eb ri, p\u00ebrfshir\u00eb partit\u00eb kristiane dhe pro-demokraci, k\u00ebrkuan nj\u00eb transformim madh\u00ebshtor\u2014nj\u00eb bot\u00eb q\u00eb do t\u00eb kap\u00ebrcente ndasit\u00eb komb\u00ebtare e fetare p\u00ebr t\u00eb sjell\u00eb nj\u00eb epok\u00eb paqeje t\u00eb paprecedent\u00eb. Duke kap\u00ebrcyer kufijt\u00eb e komb\u00ebsis\u00eb, kultur\u00ebs dhe tradit\u00ebs, liberalizmi global premtoi at\u00eb q\u00eb Francis Fukuyama e quajti \u201cfundi i historis\u00eb,\u201d inovacioni p\u00ebrfundimtar i jet\u00ebs politike. Sot, ky premtim \u00ebsht\u00eb rr\u00ebnuar. Ajo q\u00eb ka mbetur \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fushat\u00eb agresive kund\u00ebr vet\u00eb qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor. N\u00eb gjith\u00eb Europ\u00ebn, qeverit\u00eb kan\u00eb p\u00ebrdorur institucionet politike kund\u00ebr qytetar\u00ebve t\u00eb tyre dhe kund\u00ebr trash\u00ebgimis\u00eb son\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt.<\/p>\n<p>Larg forcimit t\u00eb parimeve demokratike, Europa \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb nj\u00eb qend\u00ebr t\u00eb censur\u00ebs digjitale, migracionit masiv, kufizimeve t\u00eb liris\u00eb fetare dhe shum\u00eb sulmeve t\u00eb tjera ndaj vet\u00ebqeverisjes demokratike. K\u00ebto prirje shqet\u00ebsuese jan\u00eb shtuar vitet e fundit. N\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar, policia po arreston t\u00eb krishter\u00eb\u2014si Adam Smith-Connor dhe Livia Tossici-Bolt\u2014vet\u00ebm sepse luten n\u00eb heshtje jasht\u00eb klinikave t\u00eb abortit.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2023, mbi 12,000 qytetar\u00eb britanik\u00eb u arrestuan p\u00ebr postime online, p\u00ebrfshir\u00eb komente kritike ndaj kriz\u00ebs s\u00eb migracionit n\u00eb Europ\u00eb, q\u00eb autoritetet i cil\u00ebsuan si \u201cjasht\u00ebzakonisht ofenduese.\u201d<\/p>\n<p>N\u00eb Gjermani, qeveria ka ngritur sisteme t\u00eb nd\u00ebrlikuara p\u00ebr t\u00eb monitoruar dhe censuruar fjal\u00ebn online, n\u00ebn pretekstin e luft\u00ebs kund\u00ebr dezinformimit. Kur qytetar\u00ebt gjerman\u00eb shprehin shqet\u00ebsime legjitime p\u00ebr pasojat ekonomike dhe shoq\u00ebrore t\u00eb globalizimit ose kritikojn\u00eb politikan\u00eb, rrezikojn\u00eb gjoba, stigm\u00eb si radikal\u00eb, madje edhe bastisje n\u00eb sht\u00ebpi nga forcat e rendit.<\/p>\n<p>Akti p\u00ebr Sh\u00ebrbimet Digjitale i Bashkimit Europian, q\u00eb pretendohet se mbron f\u00ebmij\u00ebt nga p\u00ebrmbajtjet e d\u00ebmshme online, p\u00ebrdoret n\u00eb fakt p\u00ebr t\u00eb heshtur z\u00ebrat kritik\u00eb p\u00ebrmes nj\u00eb moderimi p\u00ebrmbajtjesh n\u00eb stil Or\u00ebellian.<\/p>\n<p>Rregullator\u00eb t\u00eb pavarur tani kontrollojn\u00eb kompanit\u00eb e mediave sociale, p\u00ebrfshir\u00eb platformat amerikane si X, dhe k\u00ebrc\u00ebnojn\u00eb me gjoba t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr moszbatim. Ky ambient ndikon edhe n\u00eb zgjedhjet n\u00eb Europ\u00eb. Si\u00e7 e theksoi s\u00eb fundmi Sekretari Rubio, partia e njohur Alternative f\u00fcr Deutschland u shpall \u201corganizat\u00eb ekstremiste\u201d nga inteligjenca gjermane, \u00e7ka mund ta p\u00ebrjashtoj\u00eb nga procesi zgjedhor.<\/p>\n<p>Kandidatja kryesore p\u00ebr presidente e Franc\u00ebs, Marine LePen, u akuzua p\u00ebr keqp\u00ebrdorim fondesh dhe, ndryshe nga praktika standarde, u ndalua menj\u00ebher\u00eb nga gara.<\/p>\n<p>Kufizime t\u00eb ngjashme jan\u00eb par\u00eb n\u00eb Poloni dhe Rumani ndaj partive dhe politikan\u00ebve t\u00eb caktuar. Nd\u00ebrkoh\u00eb, vende t\u00eb krishtera si Hungaria etiketohen padrejt\u00ebsisht si autoritare dhe shkel\u00ebse t\u00eb t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut.<\/p>\n<p>Amerikan\u00ebt i njohin k\u00ebto taktika. Nj\u00eb strategji e ngjashme e censur\u00ebs, demonizimit dhe p\u00ebrdorimit t\u00eb burokracis\u00eb u p\u00ebrdor edhe kund\u00ebr Presidentit Trump dhe mb\u00ebshtet\u00ebsve t\u00eb tij.<\/p>\n<p>Kjo tregon se projekti globalist liberal nuk po e nxit demokracin\u00eb, por po e shtyp at\u00eb dhe trash\u00ebgimin\u00eb per\u00ebndimore bashk\u00eb me t\u00eb, n\u00eb em\u00ebr t\u00eb nj\u00eb klase qeveris\u00ebse dekadente q\u00eb ka frik\u00eb nga vet\u00eb populli i saj. Shqet\u00ebsimet tona nuk jan\u00eb partiake, por parimore.<\/p>\n<p>Shtypja e fjal\u00ebs, leht\u00ebsimi i migracionit masiv, goditja e shprehjes fetare dhe minimi i zgjedhjeve t\u00eb lira p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb k\u00ebrc\u00ebnim p\u00ebr vet\u00eb themelet e partneritetit transatlantik. Nj\u00eb Europ\u00eb q\u00eb z\u00ebvend\u00ebson rr\u00ebnj\u00ebt e saj shpirt\u00ebrore dhe kulturore, q\u00eb trajton vlerat tradicionale si relike t\u00eb rrezikshme dhe q\u00eb p\u00ebrqendron pushtetin n\u00eb institucione t\u00eb pakontrolluara \u00ebsht\u00eb nj\u00eb Europ\u00eb m\u00eb pak e aft\u00eb p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrballur me k\u00ebrc\u00ebnimet e jashtme dhe kalb\u00ebzimin e brendsh\u00ebm.<\/p>\n<p>Arritja e paqes n\u00eb Europ\u00eb dhe n\u00eb bot\u00eb nuk k\u00ebrkon mohim t\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb son\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, por nj\u00eb ringjallje t\u00eb saj. Sekretari Rubio e ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb qart\u00eb se Departamenti i Shtetit do t\u00eb veproj\u00eb gjithmon\u00eb n\u00eb interesin komb\u00ebtar t\u00eb Amerik\u00ebs. R\u00ebnia demokratike n\u00eb Europ\u00eb ndikon jo vet\u00ebm tek qytetar\u00ebt europian\u00eb, por gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb edhe n\u00eb sigurin\u00eb dhe lidhjet ekonomike amerikane, si dhe n\u00eb t\u00eb drejtat e fjal\u00ebs s\u00eb lir\u00eb t\u00eb qytetar\u00ebve dhe kompanive amerikane. Shpresa jon\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb si Europa ashtu edhe Shtetet e Bashkuara t\u00eb rikthehen te trash\u00ebgimia jon\u00eb per\u00ebndimore, dhe q\u00eb vendet europiane t\u00eb ndalojn\u00eb p\u00ebrdorimin e qeverive p\u00ebr t\u00eb goditur ata q\u00eb p\u00ebrpiqen ta mbrojn\u00eb at\u00eb.<\/p>\n<p>Nuk do t\u00eb biem gjithmon\u00eb dakord p\u00ebr q\u00ebllimin apo taktikat, por veprimet konkrete nga qeverit\u00eb europiane p\u00ebr t\u00eb garantuar mbrojtjen e fjal\u00ebs dhe fes\u00eb, kufij t\u00eb sigurt dhe zgjedhje t\u00eb drejta do t\u00eb ishin hapa t\u00eb mir\u00ebpritur. Shtetet e Bashkuara mbeten t\u00eb p\u00ebrkushtuara ndaj nj\u00eb partneriteti t\u00eb fort\u00eb me Europ\u00ebn dhe pun\u00ebs s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt p\u00ebr q\u00ebllime t\u00eb jashtme t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta. Megjithat\u00eb, ky partneritet duhet t\u00eb mb\u00ebshtetet mbi trash\u00ebgimin\u00eb ton\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, jo mbi nj\u00eb konformitet globalist. Marr\u00ebdh\u00ebnia jon\u00eb \u00ebsht\u00eb tep\u00ebr e r\u00ebnd\u00ebsishme, historia jon\u00eb tep\u00ebr e vlefshme, dhe rreziqet nd\u00ebrkomb\u00ebtare tep\u00ebr t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr ta lejuar k\u00ebt\u00eb partneritet t\u00eb d\u00ebmtohet. Prandaj, n\u00eb t\u00eb dy an\u00ebt e Atlantikut, duhet t\u00eb ruajm\u00eb t\u00eb mirat e kultur\u00ebs son\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, duke siguruar q\u00eb qytet\u00ebrimi per\u00ebndimor t\u00eb mbetet burim virtyti, lirie dhe mir\u00ebqenieje njer\u00ebzore p\u00ebr brezat q\u00eb do t\u00eb vijn\u00eb.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Samuel SAMSON\/Departamenti i Shtetit Marr\u00ebdh\u00ebnia e ngusht\u00eb midis Shteteve t\u00eb Bashkuara dhe Europ\u00ebs tejkalon af\u00ebrsin\u00eb gjeografike dhe politik\u00ebn transaksionale. Ajo p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb lidhje unike t\u00eb formuar nga kultura e p\u00ebrbashk\u00ebt, besimi, lidhjet familjare, ndihmesa reciproke n\u00eb koh\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsie dhe, mbi t\u00eb gjitha, trash\u00ebgimia e p\u00ebrbashk\u00ebt e qytet\u00ebrimit per\u00ebndimor. Partneriteti yn\u00eb transatlantik mb\u00ebshtetet n\u00eb nj\u00eb tradit\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":115415,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44,37],"tags":[],"class_list":["post-115414","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-editorial","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/115414","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=115414"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/115414\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":115420,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/115414\/revisions\/115420"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/115415"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=115414"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=115414"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=115414"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}