{"id":116393,"date":"2025-06-12T09:42:10","date_gmt":"2025-06-12T09:42:10","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=116393"},"modified":"2025-06-12T09:42:10","modified_gmt":"2025-06-12T09:42:10","slug":"12-qershor-1999-kush-e-cliroi-kosoven","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2025\/06\/12\/12-qershor-1999-kush-e-cliroi-kosoven\/","title":{"rendered":"12 qershor 1999! Kush e \u00e7liroi Kosov\u00ebn?!"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga\u00a0Enver BYTY\u00c7I<\/strong><\/p>\n<p>U b\u00ebn\u00eb 26 vite nga dita e \u00e7lirimit t\u00eb Kosov\u00ebs. At\u00eb dit\u00eb kur n\u00eb territorin e saj hyn\u00eb trupat e NATO-s, ajo \u00ebsht\u00eb edhe dita e par\u00eb e liris\u00eb. Nga Bllata dhe nga Prizreni erdh\u00ebn n\u00eb Kosov\u00eb trupat e para t\u00eb Aleanc\u00ebs nga shum\u00eb vende t\u00eb bot\u00ebs. Tri dit\u00eb m\u00eb par\u00eb, m\u00eb 9 qershor, u n\u00ebnshkrua n\u00eb Kumanov\u00eb marr\u00ebveshja e kapitullimit t\u00eb ushtris\u00eb dhe policis\u00eb serbe. Edhe pse shpesh her\u00eb spekulohet me faktin se ajo marr\u00ebveshje nuk u b\u00eb e njohur asnj\u00ebher\u00eb p\u00ebr publikun, vendimet q\u00eb u mor\u00ebn m\u00eb 10 qershor n\u00eb K\u00ebshillin e Sigurimit, pra Rezoluta 1244, na b\u00ebjn\u00eb me dije edhe p\u00ebr \u00e7far\u00eb pal\u00ebt u mor\u00ebn vesh n\u00eb Kumanov\u00eb.<\/p>\n<p>Rezoluta 1244 e 10 qershorit 1999 ishte produkt i Marr\u00ebveshjes s\u00eb Kumanov\u00ebs. K\u00ebshilli i Sigurimit me at\u00eb rezolut\u00eb vendosi fatin e Serbis\u00eb jasht\u00eb Kosov\u00ebs. Madje p\u00ebr ushtrin\u00eb 20 km dhe p\u00ebr policin\u00eb 5 km larg kufirit me Kosov\u00ebn. Ajo rezolut\u00eb e vendosi Kosov\u00ebn n\u00ebn protektoratin nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb OKB-s\u00eb, n\u00ebn komand\u00ebn e KFOR-it p\u00ebr sigurin\u00eb dhe n\u00ebn v\u00ebzhgimin e administrimin e OSBE-s\u00eb sa i p\u00ebrket demokracis\u00eb n\u00eb zgjedhje dhe n\u00eb nd\u00ebrtimin e funksionimin e institucioneve. Rezoluta 1244 shkruan se Kosova do t\u00eb kishte statusin e saj \u201cn\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb Republik\u00ebs Federale t\u00eb Jugosllavis\u00eb\u201d! Nuk thot\u00eb n\u00eb asnj\u00eb pik\u00eb t\u00eb saj se ajo do t\u00eb rikthehej s\u00ebrishmi n\u00ebn sundimin e Serbis\u00eb. Kur Jugosllavia u shua p\u00ebrfundimisht me shpalljen e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb Malit t\u00eb Zi, n\u00eb qershor 2006, at\u00ebher\u00eb Kosov\u00ebs i takonte t\u00eb vendoste p\u00ebr nj\u00eb status t\u00eb p\u00ebrshtatsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb. Iu ndalua bashkimi me nj\u00eb shtet tjet\u00ebr t\u00eb rajonit. Dhe dukej qart\u00eb se p\u00ebr k\u00ebt\u00eb mendohej Shqip\u00ebria. Pra, i lejohej t\u00eb vendose t\u00eb ishte e pavarur, gj\u00eb q\u00eb ndodhi m\u00eb 17 shkurt 2008.<\/p>\n<p>Pra, liria dhe \u00c7lirimi i Kosov\u00ebs u sanksionuan n\u00eb nj\u00eb dokument nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb K\u00ebshillit t\u00eb Sigurimit, edhe me vot\u00ebn e Rusis\u00eb, p\u00ebr t\u00eb mos qen\u00eb m\u00eb kurr\u00eb pjes\u00eb e Serbis\u00eb. Megjithat\u00eb Vladimir Putin dhe Sergei Lavrov, ashtu si autoritetet e Beogradit, vazhdojn\u00eb t\u00eb pretendojn\u00eb p\u00ebr \u201cthyerje t\u00eb ligjit nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u201d! N\u00ebse qenka thyer ky ligj, at\u00ebher\u00eb duhet s\u00eb paku q\u00eb Moska dhe Beogradi ta pranojn\u00eb se ata ishin pjes\u00eb e vendimmarrjes. Vendimmarrja e tyre shprehet n\u00eb Marr\u00ebveshjen e Kumanov\u00ebs dhe n\u00eb vot\u00ebn pro Rezolut\u00ebs 1244 t\u00eb K\u00ebshillit t\u00eb Sigurimit nga ana e Rusis\u00eb. K\u00ebshtu q\u00eb spekulimet me Kosov\u00ebn, jan\u00eb aventura n\u00eb p\u00ebrpjekjet dhe projektet e krijimit t\u00eb \u201cbot\u00ebs ruse\u201d dhe t\u00eb \u201cbot\u00ebs serbe\u201d, jan\u00eb t\u00eb pabaza.<\/p>\n<p>Rezoluta e KS t\u00eb OKB-s\u00eb 1244 e 10 qershorit 1999 ishte akti ligjor nd\u00ebrkomb\u00ebtar i shpalljes s\u00eb Kosov\u00ebs t\u00eb lir\u00eb e t\u00eb \u00e7liruar nga Serbia. Shkaku ishte dhuna, terrori, masakrat dhe gjenocidi serb kund\u00ebr shqiptar\u00ebve, sidomos n\u00eb vitet 1998-1999, prej t\u00eb cilave humb\u00ebn jet\u00ebn 13.500 njer\u00ebz t\u00eb paarmatosur e t\u00eb pafajsh\u00ebm, n\u00eb mesin e t\u00eb cil\u00ebve 1402 f\u00ebmij\u00eb.\u00a0 Masakrat dhe gjenocidi serb shprehet n\u00eb dhun\u00ebn p\u00ebr shp\u00ebrnguljen e mbi nj\u00eb milion shqiptar\u00ebve, m\u00eb shum\u00eb se gjysm\u00ebs s\u00eb popullsis\u00eb s\u00eb saj, thjesht me q\u00ebllimin e vet\u00ebm p\u00ebr ta populluar Kosov\u00ebn me serb\u00ebt kolon\u00eb pas luft\u00ebs. Shkaku i liris\u00eb dhe \u00e7lirimit t\u00eb Kosov\u00ebs ishin dhunimet e p\u00ebrdhunimet e ushtar\u00ebve dhe polic\u00ebve serb\u00eb. Statistikat sh\u00ebnojn\u00eb mbi 20 mij\u00eb akte t\u00eb tilla. Kosova u \u00e7lirua dhe u b\u00eb e lir\u00eb prej Serbis\u00eb, sepse ushtria dhe policia serbe dogji e shkat\u00ebrroi gjith\u00eb trash\u00ebgimin\u00eb shqiptare t\u00eb kultur\u00ebs dhe historis\u00eb. Shkat\u00ebrroi e dogji gjithashtu t\u00ebr\u00ebsisht 60 p\u00ebr qind t\u00eb t\u00eb gjitha banesave dhe objekteve t\u00eb biznesit t\u00eb shqiptar\u00ebve.<\/p>\n<p>Bilanc tragjik \u00ebsht\u00eb ky. Ndaj dhe n\u00eb Beograd e n\u00eb Mosk\u00eb e din\u00eb fort mir\u00eb se Kosova m\u00eb 12 maj 1999 u \u00e7lirua prej sundimit dhe dhun\u00ebs serbe. Megjithat\u00eb politikan\u00ebt e Serbis\u00eb e t\u00eb Mosk\u00ebs vazhdojn\u00eb t\u00eb thon\u00eb se \u201cKosova \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e Serbis\u00eb\u201d! Cili vend dhe cili popull i dhunuar dhe i persekutuar n\u00ebn pushtim e n\u00ebn sundim t\u00eb nj\u00eb shteti prej t\u00eb cilit \u00ebsht\u00eb \u00e7liruar, ka marr\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb vendimin q\u00eb t\u00eb rikthehet n\u00eb sovranitetin e vendit, shtetit apo popullit dhunues e pushtues?! At\u00ebher\u00eb, a ka shanse q\u00eb k\u00ebt\u00eb ta b\u00ebjn\u00eb shqiptar\u00ebt? N\u00ebse do t\u00eb ndodh\u00eb di\u00e7ka e till\u00eb, at\u00ebher\u00eb pse u desh \u00e7lirimi nga Serbia i Kosov\u00ebs?<\/p>\n<p>Ka nj\u00eb debat t\u00eb madh p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb p\u00ebrgjigje pyetjes se \u201cKush e \u00e7liroi Kosov\u00ebn\u201d? Gjithmon\u00eb n\u00eb provincat e pa emancipuara e t\u00eb pa civilizuara marrin rrug\u00eb debate t\u00eb tilla. Disa thon\u00eb se e \u00e7liroi Ushtria \u00c7lirimtare e Kosov\u00ebs! Dhe kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb. U\u00c7K pati n\u00eb ato dy vite rol p\u00ebrcaktues. Ushtria \u00c7lirimtare e Kosov\u00ebs i dha jehon\u00eb luft\u00ebs p\u00ebr \u00e7lirim e p\u00ebr liri. U\u00c7K ka merit\u00ebn e madhe, sepse u b\u00eb aleate e NATO-s dhe e civilizimit per\u00ebndimor. D\u00ebshmor\u00ebt e liris\u00eb q\u00eb luftuan p\u00ebr \u00e7lirimin e Kosov\u00ebs nga radh\u00ebt e U\u00c7K-s\u00eb jan\u00eb meritor\u00ebt kryesor\u00eb t\u00eb fitores s\u00eb madhe, e cila erdhi m\u00eb 12 qershor 1999.<\/p>\n<p>Por U\u00c7K, e vetme, a mund ta \u00e7lironte Kosov\u00ebn? A mund t\u2019i sillte asaj lirin\u00eb e merituar? \u00c7dokush nga ne e di p\u00ebrgjigjen. Ishin bombardimet e NATO-s kund\u00ebr Serbis\u00eb, ato q\u00eb e b\u00ebn\u00eb Milloshevi\u00e7in t\u00eb dor\u00ebzohet e gjeneral\u00ebt e tij t\u00eb n\u00ebnshkruanin kapitullimin n\u00eb Kumanov\u00eb dit\u00ebn e 9 qershorit 1999. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye \u00ebsht\u00eb caktuar si dit\u00eb \u00e7lirimi, dita kur n\u00eb Kosov\u00eb hyn\u00eb forcat e NATO-s. Hyrja e atyre forcave ishte garancia e liris\u00eb s\u00eb Kosov\u00ebs. KFOR-i \u00ebsht\u00eb sot gjithashtu garancia e k\u00ebsaj lirie. Q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb se NATO \u00ebsht\u00eb forca kryesore e goditjes dhe e rr\u00ebnimit t\u00eb ushtris\u00eb serbe dhe e \u00e7lirimit t\u00eb Kosov\u00ebs. U\u00c7K ishte dall\u00ebndyshja e liris\u00eb.<\/p>\n<p>Por ka edhe nj\u00eb faktor t\u00eb tret\u00eb. Ka shum\u00eb prej atyre q\u00eb duan t\u00eb marrin merita absolute. Dhe thon\u00eb se \u201csakrifikuan\u201d p\u00ebr \u00e7lirimin dhe lirin\u00eb e Kosov\u00ebs. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, kombinimi i faktor\u00ebve dhe aktor\u00ebve Rugov\u00eb \u2013 NATO\/Per\u00ebndim \u2013 U\u00c7K \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrteta e vetme me t\u00eb cil\u00ebn lidhet \u00e7lirimi dhe liria e Kosov\u00ebs. Ibrahim Rugova dhe Lidhja Demokratike e Kosov\u00ebs krijuan institucionet e vendit dhe i dhan\u00eb bot\u00ebs mesazhin se \u201cKurr\u00eb nuk do ta pranonin sundimin dhe regjimin serb t\u00eb Milloshevi\u00e7it n\u00eb Kosov\u00eb\u201d! Nd\u00ebrkoh\u00eb, thell\u00eb-thell\u00eb kjo liri e ky \u00e7lirim jan\u00eb produkt i rezistenc\u00ebs s\u00eb paku nj\u00ebshekullore t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb Kosov\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt nuk u mposht\u00ebn, nuk u asgj\u00ebsuan. U rrudh\u00ebn deri 52 p\u00ebr qind t\u00eb popullsis\u00eb (regjistrimi i vitit 1952), nga mbi 80 p\u00ebr qind t\u00eb ishin n\u00eb shumic\u00ebn e regjistrimeve t\u00eb tjera. Por nuk u b\u00ebn\u00eb kurr\u00eb pakic\u00eb, edhe pse n\u00ebn represion t\u00eb eg\u00ebr, tortura dhe dhun\u00eb sistematike t\u00eb autoriteteve t\u00eb Serbis\u00eb.<\/p>\n<p>M\u00eb 12 qershor 1999 forcat e NATO-s\/KFOR-it hyn\u00eb n\u00eb territorin e Kosov\u00ebs. N\u00eb modelin e vendimeve t\u00eb Jalt\u00ebs p\u00ebr Gjermanin\u00eb e pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, territori i Kosov\u00ebs u nda n\u00eb pes\u00eb sektor\u00eb ose rajone, duke u dh\u00ebn\u00eb mund\u00ebsin\u00eb Fuqive t\u00eb M\u00ebdha t\u00eb merrnin secili nga nj\u00eb sektor. Ishin amerikan\u00ebt (Ferizaj-Gjilan), gjerman\u00ebt (Prizren), anglez\u00ebt (Prishtin\u00eb), italian\u00ebt (Gjakov\u00eb-Pej\u00eb) dhe francez\u00ebt n\u00eb Mitrovic\u00eb. K\u00ebta t\u00eb fundit vendos\u00ebn ndarjen e Kosov\u00ebs n\u00eb Lumin e Ibrit. Imponuan politik\u00ebn pro-serbe t\u00eb ndalimit t\u00eb kthimit t\u00eb shqiptar\u00ebve n\u00eb sht\u00ebpit\u00eb e tyre n\u00eb veri t\u00eb Mitrovic\u00ebs. Bashk\u00ebpunuan me rojet terroriste serbe p\u00ebr t\u00eb mos lejuar shqiptar\u00ebt t\u00eb hynin n\u00eb veri t\u00eb Kosov\u00ebs. Shkurt, u vun\u00eb n\u00eb funksion t\u00eb politik\u00ebs s\u00eb Milloshevi\u00e7it p\u00ebr ndarjen e Kosov\u00ebs. Por n\u00ebn mask\u00ebn e \u201cmbrojtjes\u201d s\u00eb pakic\u00ebs serbe n\u00eb veri.<\/p>\n<p>Sot Kosova ende vuan k\u00ebt\u00eb p\u00ebrcaktim zonash n\u00ebn administrimin e Fuqive t\u00eb M\u00ebdha. Dhe ndon\u00ebse do t\u00eb duhej q\u00eb Franca dhe francez\u00ebt t\u00eb k\u00ebrkonin ndjes\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ndarje, politika e Parisit vazhdon t\u00eb ushqej\u00eb iluzionin e shk\u00ebputjes s\u00eb veriut t\u00eb Mitrovic\u00ebs p\u00ebr t\u2019iu bashkuar Serbis\u00eb. Me k\u00ebt\u00eb lloj iluzioni lidhet k\u00ebmb\u00ebngulja e presidentit Macron p\u00ebr ta nd\u00ebshkuar Kosov\u00ebn me sanksione dhe masa kund\u00ebr saj.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga\u00a0Enver BYTY\u00c7I U b\u00ebn\u00eb 26 vite nga dita e \u00e7lirimit t\u00eb Kosov\u00ebs. At\u00eb dit\u00eb kur n\u00eb territorin e saj hyn\u00eb trupat e NATO-s, ajo \u00ebsht\u00eb edhe dita e par\u00eb e liris\u00eb. Nga Bllata dhe nga Prizreni erdh\u00ebn n\u00eb Kosov\u00eb trupat e para t\u00eb Aleanc\u00ebs nga shum\u00eb vende t\u00eb bot\u00ebs. Tri dit\u00eb m\u00eb par\u00eb, m\u00eb 9 &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":50402,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-116393","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-editorial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116393","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=116393"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116393\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":116394,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116393\/revisions\/116394"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/50402"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=116393"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=116393"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=116393"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}