{"id":116902,"date":"2025-06-19T09:18:14","date_gmt":"2025-06-19T09:18:14","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=116902"},"modified":"2025-06-19T10:20:06","modified_gmt":"2025-06-19T10:20:06","slug":"bomba-berthamore-e-shqiperise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2025\/06\/19\/bomba-berthamore-e-shqiperise\/","title":{"rendered":"Bomba b\u00ebrthamore e Shqip\u00ebris\u00eb!"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga\u00a0Lutfi DERVISHI<\/strong><\/p>\n<p>N\u00ebse mendojm\u00eb se problemet q\u00eb kemi jan\u00eb korrupsioni, papun\u00ebsia, zgjedhjet e kontestuara, uji i (pa)pijsh\u00ebm, mungesa e drejt\u00ebsis\u00eb apo largimi i trurit, po injorojm\u00eb dram\u00ebn q\u00eb po g\u00ebrryen themelet e vendit: plakjen e popullsis\u00eb.<\/p>\n<p>Sipas t\u00eb dh\u00ebnave m\u00eb t\u00eb fundit, vendi ka hyr\u00eb zyrtarisht n\u00eb list\u00ebn e 11 vendeve m\u00eb t\u00eb plakura t\u00eb Europ\u00ebs. Mosha mesatare sot \u00ebsht\u00eb 44.3 vje\u00e7, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb n\u00eb 2010 ishte 31.9. Ritmi i moshimit \u00ebsht\u00eb i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm: 12.4 vite n\u00eb vet\u00ebm 14 vjet, kat\u00ebr her\u00eb m\u00eb shum\u00eb se mesatarja e vendeve t\u00eb BE-s\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb kontinent q\u00eb vet\u00eb po lufton prej dekadash me plakjen, Shqip\u00ebria nuk \u00ebsht\u00eb se vet\u00ebm po plaket\u2026 por po zbrazet. Nuk po zbraz\u00ebt vetiu.<\/p>\n<p>Presidenti francez Charles de Gaulle thoshte dikur: &#8220;Demografia b\u00ebn historin\u00eb, dhe jo e kund\u00ebrta.&#8221; E n\u00ebse historia \u00ebsht\u00eb udh\u00ebrr\u00ebfyesi yn\u00eb, at\u00ebher\u00eb ne jemi duke ndjekur nj\u00eb kurs q\u00eb s\u2019na \u00e7on drejt BE-s\u00eb, por drejt nj\u00eb zbraz\u00ebtie me pasoja fatale. Nje sht\u00ebpi q\u00eb nuk merr frym\u00eb brehet.<\/p>\n<p>Kush do t\u00eb paguaj\u00eb pensionet?<\/p>\n<p>Kush do t\u00eb mbaj\u00eb gjall\u00eb sistemin sh\u00ebndet\u00ebsor?<\/p>\n<p>Kush do t\u00eb punoj\u00eb tok\u00ebn, t\u00eb hap\u00eb biznese, t\u00eb mbaj\u00eb gjall\u00eb gjuh\u00ebn, qytetet, lagjet?<\/p>\n<p>Kush do t\u00eb votoj\u00eb? Kush do t\u00eb siguroj\u00eb t\u00eb ardhmen, vijim\u00ebsin\u00eb? Dhe m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishmja: kush do t\u00eb na p\u00ebrfaq\u00ebsoje?<\/p>\n<p>N\u00ebse demokracia funksionon mbi parimin e p\u00ebrfaq\u00ebsimit, at\u00ebher\u00eb n\u00eb munges\u00eb t\u00eb rinjve, do t\u00eb kemi nj\u00eb sistem q\u00eb punon p\u00ebr t\u00eb moshuarit. Shenjat jan\u00eb t\u00eb qarta: n\u00eb fushat\u00eb premtimi kryesor ishte rritja e pensioneve.<\/p>\n<p>Jemi kthyer n\u00eb nj\u00eb vend ku shumica e brezit t\u00eb pensionist\u00ebve vendos p\u00ebr t\u00eb ardhmen e brezit t\u00eb ri.<\/p>\n<p>N\u00eb vend t\u00eb \u00e7erdheve, kopshteve e shkollave, do t\u00eb flasim gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr ndertimin e azileve.<\/p>\n<p>Dhe do t\u00eb p\u00ebrfundojm\u00eb shum\u00eb shpejt n\u00eb gerontokraci (pushteti i pleqve)<\/p>\n<p>Kjo kriz\u00eb \u00ebsht\u00eb sociale, ekonomike dhe politike. Por \u00e7udit\u00ebrisht, kriza nuk artikulohet. Asnj\u00eb sociolog, asnj\u00eb demograf, asnj\u00eb profesor i universitetit nuk po e ngre z\u00ebrin si\u00e7 duhet. Ministrit\u00eb heshtin. Akademia e Shkencave hesht. Edhe biznesi, q\u00eb do t\u00eb duhej t\u00eb ishte n\u00eb alarm p\u00ebr munges\u00ebn e fuqis\u00eb pun\u00ebtore, po sillet sikur gjith\u00e7ka do t\u00eb zgjidhet me ndonj\u00eb tender a PPP p\u00ebr t\u00eb sjell\u00eb emigrant\u00eb nga Azia.<\/p>\n<p>Kjo nuk \u00ebsht\u00eb thjesht munges\u00eb v\u00ebmendjeje, \u00ebsht\u00eb tentativ\u00eb vet\u00ebvrasje kolektive. Rast\u00ebsi?<\/p>\n<p>N\u00ebse plakja \u00ebsht\u00eb e pandalshme, braktisja mund t\u00eb ndalet. N\u00eb vend t\u00eb nj\u00eb politike e propagande t\u00eb bazuar n\u00eb projeksione dhe llogari statistikore, p\u00ebr numrin e turist\u00ebve q\u00eb rritet krahasuar me 2013, kemi nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb shkundje shoq\u00ebrore dhe politike.<\/p>\n<p>Nj\u00eb pakt komb\u00ebtar p\u00ebr rip\u00ebrt\u00ebritje demografike, me pjes\u00ebmarrjen e t\u00eb gjith\u00eb aktor\u00ebve; shtetit, shoq\u00ebris\u00eb civile, universiteteve dhe biznesit i shoq\u00ebruar me politika sociale p\u00ebr rikthimin e emigrant\u00ebve t\u00eb rinj dhe p\u00ebr stimulin e lindshm\u00ebris\u00eb do t\u00eb ishte nj\u00eb fillim i mir\u00eb. Politikat e Hungaris\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim (apo \u00e7do vendi q\u00eb ka sukses n\u00eb k\u00ebt\u00eb fush\u00eb) duhen q\u00ebmtuar e zbatuar pa humbur koh\u00eb. Bonusi i bebeve duket se nuk dha rezultatet q\u00eb priteshin.<\/p>\n<p>Modeli i zhvillimit: gjith\u00eb Shqip\u00ebria n\u00eb Tiran\u00eb po zbraz qytete e fshatra. \u00cbsht\u00eb prishur ekuilibri demografik i vendit. \u00cbsht\u00eb e domosdoshme rivendosja e dinjitetit t\u00eb jet\u00ebs n\u00eb vend, n\u00eb qytete dhe sidomos n\u00eb fshat. Kjo n\u00ebnkupton zhvillim t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm dhe jo fasada dhe shifra me milion\u00eb turist\u00eb q\u00eb vizitojn\u00eb vendin.<\/p>\n<p>N\u00ebse vendi vijon t\u00eb plaket me k\u00ebt\u00eb rit\u00ebm dhe me k\u00ebt\u00eb heshtje, at\u00ebher\u00eb nuk kemi m\u00eb s\u00eb \u00e7far\u00eb t\u00eb ardhme t\u00eb planifikojme. Viti 2030 rrezikon t\u00eb na gjej\u00eb m\u00eb bastun &#8220;drejt BE&#8221;, n\u00ebse ajo do t\u00eb jet\u00eb ende n\u00eb k\u00ebmb\u00eb.<\/p>\n<p>Sot nuk na mungojn\u00eb shifrat. Shifrat po ul\u00ebrasin, por mungon z\u00ebri.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb paradoks q\u00eb nj\u00eb vendi q\u00eb shurdhohet nga propaganda, i mungon klithma p\u00ebr jet\u00ebn.<\/p>\n<p>Ndoshta p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb pas shum\u00eb dekadash, armiku m\u00eb i rreziksh\u00ebm i Shqip\u00ebris\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb korrupsioni, por ora biologjike.<\/p>\n<p>Tre dekada kryefjala ka qen\u00eb &#8220;demokracia&#8221;, tani \u00ebsht\u00eb: &#8220;demografia&#8221;, nes\u00ebr do t\u00eb jet\u00eb asfiksia?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga\u00a0Lutfi DERVISHI N\u00ebse mendojm\u00eb se problemet q\u00eb kemi jan\u00eb korrupsioni, papun\u00ebsia, zgjedhjet e kontestuara, uji i (pa)pijsh\u00ebm, mungesa e drejt\u00ebsis\u00eb apo largimi i trurit, po injorojm\u00eb dram\u00ebn q\u00eb po g\u00ebrryen themelet e vendit: plakjen e popullsis\u00eb. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave m\u00eb t\u00eb fundit, vendi ka hyr\u00eb zyrtarisht n\u00eb list\u00ebn e 11 vendeve m\u00eb t\u00eb plakura t\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":116928,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-116902","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-editorial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116902","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=116902"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116902\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":116903,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116902\/revisions\/116903"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/116928"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=116902"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=116902"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=116902"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}