{"id":117872,"date":"2025-07-01T17:01:40","date_gmt":"2025-07-01T17:01:40","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=117872"},"modified":"2025-07-01T17:01:40","modified_gmt":"2025-07-01T17:01:40","slug":"zbehja-e-heshtur-por-e-shpejte-e-euforise-se-kullave","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2025\/07\/01\/zbehja-e-heshtur-por-e-shpejte-e-euforise-se-kullave\/","title":{"rendered":"Zbehja e heshtur, por e shpejt\u00eb e euforis\u00eb s\u00eb kullave"},"content":{"rendered":"<p>Nga<strong>\u00a0Klodian TOMORRI<\/strong><\/p>\n<p>Historia e ekonomis\u00eb bot\u00ebrore \u00ebsht\u00eb e mbushur plot me episode t\u00eb dokumentuara t\u00eb marr\u00ebzis\u00eb kolektive. Shpesh ato jan\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb kriza q\u00eb kan\u00eb gjunj\u00ebzuar ekonomit\u00eb e perandorive t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb globit, si kriza e aksioneve t\u00eb Misisipit apo fluska e Detit Jugor. N\u00eb raste t\u00eb tjera, ato kan\u00eb rr\u00ebnuar jet\u00ebt e mij\u00ebrave individ\u00ebve si Tullumbacja e Tulipan\u00ebve hollandez.<\/p>\n<p>Por pavar\u00ebsisht leksioneve t\u00eb pafundm\u00eb t\u00eb historis\u00eb, nj\u00eb nga vetit\u00eb m\u00eb magjepses\u00eb t\u00eb njer\u00ebzimit \u00ebsht\u00eb harresa. Ndryshe krizat e marr\u00ebzis\u00eb kolektive nuk do t\u00eb p\u00ebrs\u00ebriteshin prap\u00eb dhe prap\u00eb.<\/p>\n<p>Shikoni Shqip\u00ebrin\u00eb. Ndon\u00ebse ka nj\u00eb p\u00ebrvoj\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr me ekonomin\u00eb e lir\u00eb, Shqip\u00ebria ka disa episode t\u00eb marr\u00ebzis\u00eb kolektive. Fillimisht ishin skemat piramidale t\u00eb viteve 1996-1997. Disa vite m\u00eb von\u00eb kriza e besimit n\u00eb sektorin bankar nga deklaratat e nj\u00eb prifti. Dhe s\u00eb fundmi, euforia e ngjitjes n\u00eb lart\u00ebsi me rrokaqiej 100 kat\u00ebsh, e cila mori trajt\u00ebn e marr\u00ebzis\u00eb kolektive kat\u00ebr apo pes\u00eb vje m\u00eb par\u00eb. Nj\u00eb lloj fluturimi n\u00eb lart\u00ebsi, por me presh nga pas.<\/p>\n<p>E megjithat\u00eb, budallall\u00ebku kolektiv i kullave shum\u00ebkat\u00ebshe tashm\u00eb po p\u00ebrballet me realitetin cinik t\u00eb mund\u00ebsive, nd\u00ebrsa ata q\u00eb menduan se do t\u00eb fluturonin lart kan\u00eb filluar t\u00eb ulen me k\u00ebmb\u00eb n\u00eb tok\u00eb. Bashk\u00eb me preshin.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2022, K\u00ebshilli Komb\u00ebtar i Territorit miratoi lejen e zhvillimit p\u00ebr nj\u00eb kull\u00eb rreth 60 kate n\u00eb rrug\u00ebn e Kavaj\u00ebs, t\u00eb quajtur Bofill Tower, p\u00ebr nder t\u00eb arkitektit spanjoll q\u00eb e ka projektuar. Nj\u00eb vit m\u00eb von\u00eb, kompania nd\u00ebrtuese e kull\u00ebs mori dhe lejen e nd\u00ebrtimit. Por sot, gati 3 vite m\u00eb pas, tek Volks\u00ebageni nuk ka as kull\u00eb, as grop\u00eb dhe madje as rrethim.<\/p>\n<p>P\u00ebr tre vjet rresht, Agron Papuli, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekur me t\u00eb gjitha m\u00ebnyrat t\u00eb gjej\u00eb financime p\u00ebr kull\u00ebn 60 kat\u00ebshe. Nga tentativa p\u00ebr kredi, tek afrimi i ortak\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb n\u00eb projekt, dhe n\u00eb fund deri tek shitja. Por kredi nuk ka. Investitor\u00eb po ashtu, nd\u00ebrsa bler\u00ebs as q\u00eb nuk b\u00ebhet fjal\u00eb.<\/p>\n<p>Bofill Tower nuk \u00ebsht\u00eb rrokaqielli i vet\u00ebm virtual q\u00eb qarkullon n\u00ebp\u00ebr Tiran\u00eb. N\u00eb qend\u00ebr t\u00eb Tiran\u00ebs \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr po e projektuar nga Bofill, por me emrin ekzotik Barcelona. Edhe ajo ka marr\u00eb prej koh\u00ebsh lejen, por kantier n\u00eb vend nuk ka dhe projekti \u00ebsht\u00eb drejt anullim.<\/p>\n<p>M\u00eb tutje, diku tek ushtari i panjohur gjendet nj\u00eb tjet\u00ebr \u00e7menduri 100 kat\u00ebshe, n\u00eb fakt dy, me emrin Society Towers. K\u00ebto jan\u00eb dy kulla n\u00eb form\u00eb cilindri, q\u00eb arrijn\u00eb deri n\u00eb 300 met\u00ebr lart\u00ebsi. Dhe nj\u00eb tjet\u00ebr marr\u00ebzi cilindrike thuajse 60 kat\u00ebshe, gjendet n\u00eb Blevardin Gjergj Fishta, tek ish Universiteti Europian i Tiran\u00ebs. Pa folur m\u00eb p\u00ebr pdf-t\u00eb e panum\u00ebrta t\u00eb Bulevardit t\u00eb Ri.<\/p>\n<p>Sa m\u00eb shum\u00eb kalon koh\u00eb, aq m\u00eb shum\u00eb Tirana po \u201cpushtohet\u201d nga kullat e larta fantazm\u00eb, q\u00eb nuk kan\u00eb p\u00ebr t\u2019u nd\u00ebrtuar asnj\u00ebher\u00eb dhe marr\u00ebzia kolektive po zbehet me shpejt\u00ebsin\u00eb e drit\u00ebs, teksa p\u00ebrplaset me realitetin. Tashm\u00eb disa nga k\u00ebta, q\u00eb fluturuan me euforin\u00eb e rrokaqiejve kan\u00eb filluar t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb ulje katesh. Dhe kjo thot\u00eb shum\u00eb.<\/p>\n<p>Ata q\u00eb mendonin se do financonin marr\u00ebzin\u00eb me para nga diku kishin harruar nj\u00eb detaj t\u00eb vog\u00ebl. Pastrimi i parave \u00ebsht\u00eb kur ti injekton parat\u00eb e pista n\u00eb nj\u00eb aktivitet ekonomik p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb mbrapsh fitime t\u00eb ligjshme. Kur injekton para t\u00eb pista p\u00ebr t\u00eb mos marr\u00eb m\u00eb asgj\u00eb mbrapsht, ky nuk \u00ebsht\u00eb pastrim parash, por humbje parash. Dhe as kriminel\u00ebn m\u00eb budallenj t\u00eb globit nuk i djegin kot parat\u00eb e tyre.<\/p>\n<p>P\u00ebr fatin e mir\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, budalliku kolektiv i kullave 100 kat\u00ebshe nuk i infektoi bankat. K\u00ebto t\u00eb fundit kan\u00eb ndenjur larg aventurave dhe aventurier\u00ebve q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb t\u00eb tregtojn\u00eb asete, t\u00eb cilat nuk i kan\u00eb. Dhe kjo \u00ebsht\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb vazhdoj\u00eb k\u00ebshtu.<\/p>\n<p>Sepse tashm\u00eb nj\u00eb gj\u00eb \u00ebsht\u00eb e sigurt\u00eb. Euforia e rrokaqiejve po zbehet me shpejt\u00ebsi. Prova m\u00eb dometh\u00ebn\u00ebse e k\u00ebsaj jan\u00eb kantieret bosh t\u00eb kullave fantazm\u00eb, por edhe nj\u00eb episod me nj\u00eb bankier. Ky k\u00ebrkonte nj\u00eb kull\u00eb me 9 kate p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar zyrat e bank\u00ebs. Por rrug\u00ebs i than\u00eb ta rriste n\u00eb 16 kate dhe n\u00eb fund fare leja p\u00ebrfundoi me 21 kate. Tani bankieri thot\u00eb n\u00ebp\u00ebr Tiran\u00eb, ku t\u2019i \u00e7oj un\u00eb i gjori 10 kate.<\/p>\n<p>Dhe ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sinjal i fort\u00eb edhe p\u00ebr Bank\u00ebn e Shqip\u00ebris\u00eb. Kanali i vet\u00ebm, q\u00eb marr\u00ebzia kolektive e kullave t\u00eb shnd\u00ebrrohet n\u00eb kriz\u00eb financiare dhe ekonomike, \u00ebsht\u00eb ai bankar. N\u00ebse kjo do t\u00eb ndodh\u00eb, fajtori do t\u00eb jet\u00eb askush tjet\u00ebr, por vet\u00ebm Banka e Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga\u00a0Klodian TOMORRI Historia e ekonomis\u00eb bot\u00ebrore \u00ebsht\u00eb e mbushur plot me episode t\u00eb dokumentuara t\u00eb marr\u00ebzis\u00eb kolektive. Shpesh ato jan\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb kriza q\u00eb kan\u00eb gjunj\u00ebzuar ekonomit\u00eb e perandorive t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb globit, si kriza e aksioneve t\u00eb Misisipit apo fluska e Detit Jugor. N\u00eb raste t\u00eb tjera, ato kan\u00eb rr\u00ebnuar jet\u00ebt e mij\u00ebrave individ\u00ebve &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":117873,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-117872","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-editorial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117872","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=117872"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117872\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":117874,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117872\/revisions\/117874"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/117873"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=117872"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=117872"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=117872"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}