{"id":118143,"date":"2025-07-04T08:46:39","date_gmt":"2025-07-04T08:46:39","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=118143"},"modified":"2025-07-04T08:48:44","modified_gmt":"2025-07-04T08:48:44","slug":"pasioni-dhe-perkushtimi-ndaj-artit-te-fjales-vranari-une-te-rrugetoj-bashke-me-personazhet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2025\/07\/04\/pasioni-dhe-perkushtimi-ndaj-artit-te-fjales-vranari-une-te-rrugetoj-bashke-me-personazhet\/","title":{"rendered":"Pasioni dhe p\u00ebrkushtimi ndaj artit t\u00eb fjal\u00ebs, Vranari: Rrug\u00ebtoj bashk\u00eb me personazhet"},"content":{"rendered":"<p style=\"font-weight: 400;\"><strong>INTERVIST\u00cb ME SHKRIMTAREN SHUM\u00cbDIMENSIONALE VILHELME VRANA HAXHIRAJ (V)<\/strong><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong>EKSKLUZIVE<\/strong>\u00a0NGA\u00a0<strong>G\u00cbZIM MARKU<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-117835\" src=\"https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/ggg.jpg\" alt=\"\" width=\"123\" height=\"128\" \/><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">N\u00eb k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb t\u00eb pest\u00eb t\u00eb intervist\u00ebs son\u00eb ekskluzive me shkrimtaren e njohur Vilhelme Vranari Haxhiraj, zhvendosemi n\u00eb nj\u00eb dimension m\u00eb t\u00eb thell\u00eb t\u00eb krijimtaris\u00eb dhe mendimit t\u00eb saj letrar. E njohur p\u00ebr gam\u00ebn e gjer\u00eb t\u00eb veprave, q\u00eb nga proza e shkurt\u00ebr, romanet, poezia, let\u00ebrsia p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb e deri te p\u00ebrkthimet, autorja ndan me ne reflektime mbi historin\u00eb dhe zhvillimin e let\u00ebrsis\u00eb shqipe, q\u00eb nga fillesat e saj e deri n\u00eb sfidat q\u00eb p\u00ebrjeton sot.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">P\u00ebrmes k\u00ebsaj interviste, ajo na tregon jo vet\u00ebm p\u00ebr shtysat e brendshme q\u00eb e motivojn\u00eb t\u00eb shkruaj\u00eb, por edhe p\u00ebr raportin e saj me format e ndryshme t\u00eb t\u00eb shkruarit. Nga poezia si shprehje e ndjenjave m\u00eb intime, tek fabulat dhe p\u00ebrrallat q\u00eb mbartin m\u00ebsime p\u00ebr brezat e rinj, e deri te procesi i p\u00ebrkthimit si nj\u00eb dialog mes kulturave &#8211; \u00e7do fjal\u00eb e saj reflekton pasionin dhe p\u00ebrkushtimin ndaj artit t\u00eb fjal\u00ebs.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong>GM: Si do ta p\u00ebrshkruanit historin\u00eb dhe zhvillimin e let\u00ebrsis\u00eb shqipe, duke marr\u00eb parasysh rr\u00ebnj\u00ebt e saj, momentet kulmore dhe sfidat q\u00eb ajo p\u00ebrballet sot?<\/strong><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">VVH:<strong>\u00a0\u00a0<\/strong>Pavar\u00ebsisht nga ritmet e zhvillimit, por si n\u00eb \u00e7do vend t\u00eb bot\u00ebs edhe n\u00eb Shqip\u00ebri Let\u00ebrsia ka hopet dhe periudhat e saj t\u00eb zhvillimit.\u00a0R\u00ebnd\u00ebsi kan\u00eb artefaktet e fillimit t\u00eb mbishkrimeve t\u00eb para pellazge t\u00eb gjetura nga zbulimet arkeologjike.<strong>\u2022 &amp; \u201cKanina e lasht\u00ebsis\u00eb dhe Princi Gjergj Arianiti\u201d2021, ku:\u00a0<\/strong>Shkrimi n\u00eb\u00a0<strong>Mozaikun e Mesaplikut<em>,\u00a0<\/em>flet shqip<\/strong>\u00a0thon\u00eb studiuesit,\u00a0<strong>N. Stillo, A. Llalla<\/strong>,\u00a0<strong>I.Mati<\/strong>\u00a0dhe linguisti i shquar,<strong>\u00a0Eshref Ymeri\u00a0<\/strong><strong>\u2022<\/strong>\u00a0Kurse\u00a0<strong>N. V. Falaski<\/strong>\u00a0thot\u00eb<em>:\u201cShkrimet e vjetra t\u00eb bot\u00ebs d\u00ebshifrohen vet\u00ebm n\u00ebp\u00ebrmjet gjuh\u00ebs shqipe\u201d<\/em>.\u00a0* Kultura e\u00a0<strong>Minosit<\/strong>\u00a0n\u00eb\u00a0<strong>Kret\u00eb<\/strong>, m\u00eb s\u00eb miri flet\u00a0<strong>disku i Festos<\/strong>, t\u00eb cilin e ka deshifruar albanologu Stillos.<strong>\u00a0<\/strong><strong>Disku i Festos\u00a0<\/strong>\u00ebsht\u00eb nj\u00eb<strong>\u00a0artefakt paragrek<\/strong>,\u00a0pra \u00ebsht\u00eb\u00a0<strong>shkrim pellazg- ilir,<\/strong>\u00a0i cili njihet si\u00a0<u>nj\u00eb nga dokumetet e para shkrimore, n\u00eb nj\u00eb qend\u00ebr t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb Kret\u00ebs\u00a0<strong>minoike<\/strong>, gjat\u00eb\u00a0<strong>mij\u00ebvje\u00e7arit II. pr.Kr<\/strong>.<\/u><u>,<\/u>\u00a0i takon\u00a0viteve\u00a0<strong>1850-1600 pr.Kr<\/strong>. (<strong><u>Vivra, po aty, f. 305<\/u>).<\/strong>\u00a0T\u00eb gjith\u00eb autor\u00ebt e antikitetit\u00a0 dalin me p\u00ebrfundimin se\u00a0<strong>kultura minoike\u00a0<\/strong>\u00ebsht\u00eb\u00a0<strong>kultur\u00eb pellazge,\u00a0<\/strong>e cila \u00ebsht\u00eb<strong>\u00a0shum\u00eb e hershme, 1000 vite para ardhjes s\u00eb fiseve semito-egjiptiane.<\/strong><strong>\u00a0\u2022 Homeri\u00a0<\/strong>i p\u00ebrcaktonte\u00a0<strong>Pellazg\u00eb<\/strong>t dhe\u00a0<strong>gjuh\u00ebn\u00a0<\/strong>e tyre t\u00eb shenjt\u00eb. Kurse\u00a0<strong>gjuha greke<\/strong>\u00a0nuk \u00ebsht\u00eb folur n\u00eb gadishullin Ilirik para\u00a0<strong>shek.VI. pr. Kr<\/strong>, dhe \u201c<strong>Qytet\u00ebrimi Miken<\/strong>\u201di zbuluar nga studiuesit\u00a0<strong><u>Ventris<\/u><\/strong><u>\u00a0e\u00a0<strong>Chadwick<\/strong><\/u><strong>,\u00a0<\/strong>t\u00eb cil\u00ebt i dhan\u00eb edhe emrin<strong>,\u00a0<\/strong>nuk i p\u00ebrket qytet\u00ebrimit Helen, por atij\u00a0<strong>Pellazg<\/strong>&#8230;K\u00ebt\u00eb e d\u00ebshmon studiuesi arvanitas,\u00a0<strong>Niko Stillo<\/strong>,q\u00eb deshifroi shkrimin n\u00eb an\u00ebn e pasme t\u00eb\u00a0<strong>diskut t\u00eb\u00a0 Festos dhe\u00a0<\/strong>\u00ebsht\u00eb nj\u00eb k\u00ebng\u00eb \u00e7ame\u00a0<strong>3600 vje\u00e7are<\/strong>, q\u00eb i takon vitit\u00a0<strong>1600 pr. Kr<\/strong>., kur fiset semite nuk njiheshin fare n\u00eb Evrop\u00ebn jug\u00eblindore\u00a0 Te kjo k\u00ebng\u00eb e ka zanafill\u00ebn let\u00ebrsia pellazge e shkruar.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><em><strong>Lindja dhe zhvillimi i let\u00ebrsis\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-117924\" src=\"https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Vilhelme-300x157.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"157\" srcset=\"https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Vilhelme-300x157.jpg 300w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/Vilhelme.jpg 640w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong>Dr. Musa Ahmeti,<\/strong>\u00a0nga Kosova, ka dh\u00ebn\u00eb lajmin e rrall\u00eb&#8230; n\u00eb hulumtimet e viteve\u00a0<strong>1992-1993<\/strong>\u00a0n\u00eb\u00a0<strong>arkivat e Vatikanit<\/strong>\u00a0ka zbuluar nj\u00eb\u00a0<strong><u>dor\u00ebshkrim shqip t\u00eb vitit 1210<\/u><\/strong><u>.<\/u>\u00a0Vepra mban firm\u00ebn e dat\u00ebs,\u00a0<strong>9 mars, 1210<\/strong>, firmosur nga\u00a0<strong>Teodor Shkodrani<\/strong>. Dor\u00ebshkrimi ka 208 flet\u00eb t\u00eb formatit 28&#215;39.5 cm,<em><strong>\u00a0<\/strong><\/em><em>Shkrimi m\u00eb i vjet\u00ebr i shqipes\u00a0\u00a0bazuar n\u00eb dokument t\u00eb\u00a0\u00a0fotografuar\u00a0n\u00eb:<\/em>\u00a0\u201c<strong><em>Autoktonia e Shqip\u00ebris\u00eb\u00a0\u00a0Jugore, Enigma e Shekujve<\/em><\/strong><strong>\u201d-<\/strong>2020<strong>\u00a0<\/strong>V. V. H:\u00a0<em>lib<\/em><em>ri<\/em><em>\u00a0studimor<\/em>\u00a0<strong>-F.133 , ku,\u00a0<\/strong><em>Gaius Plini Plaku (23-79 e.re.), natyralist romak i famsh\u00ebm q\u00eb botoi n\u00eb vitin 77 e.re. serin\u00eb madh\u00ebshtore prej 37 v\u00ebllimesh p\u00ebr historin\u00eb natyrore t\u00eb titulluar &#8220;<u>Naturalis Historia<\/u>&#8220;.\u00a0\u00a0N\u00eb v\u00ebllimin VII. t\u00eb k\u00ebtij libri,\u00a0<\/em><em>F.92-93\u00a0<\/em><em>ai shkruan:<\/em><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong><em>Latinisht:<\/em><\/strong><em>\u00a0\u201cEx quo aparet \u00e6ternum litterarum usum.\u00a0<\/em><em>In Latium eas attulerunt Pelasgi\u201d.<br \/>\n<\/em><strong><em>Italisht: \u201c<\/em><\/strong><em>Da questo risulta l\u2019uso perpetuo delle lettere dell\u2019alfabeto. Nel Lazio le portarono i Pelasgi (le lettere dell\u2019alfabeto).\u201d<\/em><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong><em>English:<\/em><\/strong><em>\u00a0&#8220;This results in the perpetual use of the letters of the alphabet. In Lazio (the letters of alphabet) were carried by the Pelasgians.\u201d<\/em><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><em>Albanian: \u201cNga kjo rezulton nj\u00eb p\u00ebrdorim i vazhduesh\u00ebm i shkronjave t\u00eb alfabetit (gjuh\u00ebs s\u00eb shkruar).\u00a0<\/em><em>N\u00eb Lazio ata q\u00eb i soll\u00ebn(shkronjat e alfabetit)\u201d ishin Pellazg\u00ebt.<\/em><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong><em>Si vend i pushtuar nd\u00ebr shekuj, tek ne let\u00ebrsia u zhvillua pak m\u00eb von\u00eb, n\u00eb shekujt XV-XVI.<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">*Let\u00ebrsia e vjet\u00ebr lindi n\u00eb form\u00ebn e<strong>\u00a0let\u00ebrsis\u00eb gojore<\/strong>\u00a0si rapsodi,goj\u00ebdh\u00ebna, bejte me autor\u00eb:\u00a0\u00a0<strong><em>Nezim Berati\u00a0<\/em><\/strong><strong>(1680-1760),<\/strong>\u00a0<strong><em>Hasan Zyko Kamberi\u00a0<\/em><\/strong>(pas viteve 1750),<strong>\u00a0<em>Muhamet Ky\u00e7yku<\/em>(1784-1844)<\/strong>. Shumica e tyre u shnd\u00ebrruan n\u00eb legjenda.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong><u>Shkrimi i par\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe<\/u><\/strong>\u00a0\u00ebsht\u00eb\u00a0<strong>Formula e Pag\u00ebzimit<\/strong>\u00a0q\u00eb i p\u00ebrket vitit 1462, me shkronja latine n\u00eb dialektin geg\u00ebrisht: \u201c<strong>Un t\u2019pagzoj n\u2019emn t\u00eb atit, t\u2019birit e shpirtit t\u2019shejt!\u201d,<\/strong><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong><u>*<\/u><\/strong><strong><u>M\u00eb 1497\u00a0Arnold fon Harf<\/u><\/strong>\u00a0ka shkruar n\u00eb shqip pjes\u00eb nga ungjilli.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong>*N\u00eb vitet 1508-510<\/strong>\u00a0<strong>Marin Barleti<\/strong>\u00a0shkroi\u00a0<strong>\u201cHistoria e Sk\u00ebnderbeut<\/strong>\u201d, libri i par\u00eb n\u00eb gjuh\u00eb shqipe. *<strong><u>Gjon Buzuku<\/u><\/strong><u>\u00a0m\u00eb 1555<\/u>\u00a0shkroi \u201cMeshari-n\u201d q\u00eb u botua pas1600. *<strong><u>T\u00eb k\u00ebsaj<\/u><\/strong>\u00a0kohe jan\u00eb veprat nga,\u00a0<strong>Pjet\u00ebr Budi,Pjet\u00ebr Bogdani dhe Frank Bardhi<\/strong>.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><em>*<\/em><strong>Rilindja shqiptare\u00a0<\/strong>nisi me librin \u201c<strong>K\u00ebng\u00ebt e Milosaos<\/strong>\u00a0\u00a0t\u00eb\u00a0<strong>Jeronim De Rad\u00ebs,\u00a0<\/strong>t\u00eb cilin e pasoi<strong>\u00a0Naim Frash\u00ebri,\u00a0<\/strong>rilindasi m\u00eb i denj\u00eb q\u00eb ndryshe quhet<strong>\u00a0\u201cAlighieri shqiptar\u201d. Kostandin Kristoforidhi si gjuh\u00ebtar dhe p\u00ebrktheys.\u00a0<\/strong>Let\u00ebrsia kryesisht u zhvillua n\u00eb emigracion, kurse n\u00eb vend, si qendra letrare u dalluan\u00a0<strong><em>Elbasani, Shkodra, Gjirokastra,Janina dhe si qend\u00ebr e ve\u00e7ant\u00eb ishte\u00a0<u>Voskopoja e viteve 1720-1770<\/u><\/em><\/strong>. Qyteti m\u00eb i zhvilluar i Ballkanit juglindor, ku u nd\u00ebrtua\u00a0<strong>Akademia, Biblioteka dhe Shtypshkronja.<\/strong>\u00a0Aty u shkruan veprat e para filozofike nga\u00a0<strong>Anastas Kavalioti<\/strong>. Autor t\u00eb koh\u00ebs ishin\u00a0<strong>\u00c7ajupi, Mihal Grameno, Asdreni, Ndre Mjeda<\/strong>\u00a0etje.<em><u>\u00a0Kalabria u b\u00eb djepi i Rilindjes shqiptare me shum\u00eb autor\u00eb: Gavril Dara i Ri, Zef Serembe, Jul Variboba,Lek Matranga, Francesko Krispi, Dhimit\u00ebr Kamarda, Zef Skiroi etje. N\u00eb vitet 1900 e n\u00eb vazhdim\u00a0shquhen Faik Konica, Gjergj Fishta, Fan Noli, Lasgush Poradeci, Mitrush Kuteli, Ernest Koliqi,\u00a0<\/u><\/em>me t\u00eb cil\u00ebt nisi epoka moderne q\u00eb u ndikua nga let\u00ebrsia dhe filozofia per\u00ebndimore.Kjo u pasua nga autor\u00ebt e viteve<strong>\u00a01930<\/strong>\u00a0si:\u00a0<em><u>Migjeni, Zef Valentini, Tajar Zvalani, Pashko Gje\u00e7i,Mehdi Frash\u00ebri, Haki St\u00ebrmilli,Petro Marko, Isuf Luzaj, Nebil \u00c7ika (autor i revist\u00ebs Minerva),Arshi Pipa, Kudret Kokoshi, Anton Harapi, Nonda Bulka, Eqerem \u00c7abej, Namik Resuli, Krist Maloki, Branko Merxhani<\/u><\/em><u>\u00a0<\/u>e t\u00eb tjer\u00eb. Veprat e tyre u ndaluan t\u00eb botoheshin, apo t\u00eb qarkulloin.\u00a0<strong><em>Pas viteve 1950 nisi nj\u00eb let\u00ebrsi dogmatike e drejtuar, e orientuar nga politika,<\/em><\/strong>\u00a0e cila u quajt let\u00ebrsia e\u00a0<strong>Realizmit socialist<\/strong>\u00a0p\u00ebrball\u00eb s\u00eb cil\u00ebs u zhvillua let\u00ebrsia e ndaluar ose e sirtar\u00ebve (q\u00eb nuk lejoheshin t\u00eb botoheshin). K\u00ebta t\u00eb fundit ose d\u00ebnoheshin me burgim, ose u ndalohej botimi dhe qarkullimi i veprave. Nd\u00ebrsa pas viteve<strong>\u00a01990 let\u00ebrsia mori hov,<\/strong>\u00a0nj\u00eb let\u00ebrsi e mendimit t\u00eb lir\u00eb, bashk\u00ebkohore, e cila m\u00eb shum\u00eb ka marr\u00eb hov n\u00eb emigracion. Por let\u00ebrsia q\u00eb t\u00eb krijoj\u00eb shtratin e saj, fizionomin\u00eb e saj autentike shqiptare ka nevoj\u00eb p\u00ebr kritik\u00eb t\u00eb mirfillt\u00eb dhe t\u00eb jet\u00eb e organizuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb institucionale, q\u00eb t\u00eb shoshitet cila ka vler\u00eb dhe cila vep\u00ebr jo. Ka shum\u00eb autor\u00eb q\u00eb kan\u00eb botuar vepra me vler\u00eb, t\u00eb cilat anashkalohen, ose i l\u00ebn\u00eb n\u00eb harres\u00eb jo pa q\u00ebllim. P\u00ebr fat t\u00eb keq n\u00eb vendin ton\u00eb ende vler\u00ebsohen librat me p\u00ebrmbajtje politike.Ndaj \u00ebsht\u00eb e domosdoshme nj\u00eb kritik\u00eb e institucionalizuar q\u00eb t\u00eb b\u00ebj\u00eb przgejdhjen eveprave m\u00eb t\u00ebmira p\u00ebr t\u2019u prai Kjo ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb let\u00ebsia shqipe t\u00eb quhet provinciale, se korifejve u dhe tituj akademik dhe i p\u00ebrktheu Partia e Pun\u00ebs q\u00eb i b\u00ebri t\u00eb famsh\u00ebm. Edhe brenda kufij\u00ebve ka pena t\u00eb forta, studiues, gjuh\u00ebtar\u00eb, t\u00eb cil\u00ebt i vler\u00ebson bota, kurse atdheu i tyre hesht.\u00a0Nuk ka turp m\u00eb t\u00eb madh p\u00ebr Akademin\u00eb e Shkencave Shqiptare, mir\u00eb p\u00ebr vler\u00ebsim, sa jan\u00eb tep\u00ebr ambicioz dhe koprac, por as e z\u00ebn\u00eb n\u00eb goj\u00eb\u00a0<strong>Gjuh\u00ebtarin dhe Frazeologun e shquar,Akademik Prof. dr. Eshref Ymeri<\/strong>, i\u00a0\u00a0cili e ka vendosur veten n\u00eb maj\u00ebn e Panteonit komb\u00ebtar, me pasurimin e gjuh\u00ebs shqipe, leksikun dhe frazeologjin\u00eb e gjuh\u00ebs son\u00eb, si formulues i dhjet\u00eb fjalor\u00ebve dhe 5 Fjalor\u00ebve Frazeologjik. Apo p\u00ebr t\u00eb ndjerin studiues,i shkencave gjeologjike , tezat e t\u00eb cilit i ka pranur bota, kurs vedi i tj nuk z\u00ebm n\u00eb goj\u00eb sepse nuk i l\u00eb egoizmi dhe smira.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-118144\" src=\"https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/111-184x300.jpg\" alt=\"\" width=\"184\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/111-184x300.jpg 184w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/111.jpg 393w\" sizes=\"auto, (max-width: 184px) 100vw, 184px\" \/><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong>GM: \u00c7far\u00eb ju frym\u00ebzon t\u00eb shkruani proza t\u00eb shkurtra, dhe si e vler\u00ebsoni k\u00ebt\u00eb form\u00eb shkrimi krahasuar me format m\u00eb t\u00eb gjata si romani?<\/strong><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">VVH: Z. G\u00ebzim, nuk e di pse keni k\u00ebt\u00eb mendim. Un\u00eb po aq e motivuar jam si p\u00ebr proz\u00ebn e shkurt\u00ebr, tregim, novel\u00eb, skic\u00eb letrare, ese, po dhe p\u00ebr romanin,\u00a0\u00a0i cili \u00ebsht\u00eb gjinia q\u00eb m\u00eb mbush shpirtin dhe m\u00eb jep shtrirje si n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb dhe koh\u00eb. Meditimet, ballafaqimet, dialog\u00ebt q\u00eb zhvillohen n\u00eb nj\u00eb roman kan\u00eb shtrirje lineare, e cila m\u00eb b\u00ebn q\u00eb un\u00eb t\u00eb rrug\u00ebtoj bashk\u00eb me personazhet, t\u2019i njoh dhe t\u00eb m\u00eb njohin&#8230;<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Bashk\u00ebbisedimet, p\u00ebrplasjet e mendimit mes nd\u00ebrgjegjjes dhe n\u00ebn\/nd\u00ebrgjegjjes sime, jan\u00eb aq t\u00eb bukura, aq josh\u00ebse dhe filozofike, ku vetdija ime ndahet m\u00eb dysh.Nj\u00ebra gjysm\u00eb kritikon ose pyet, kurse gjysma tjet\u00ebr e qenies sime, duke analizuar faktet ndoshta jan\u00eb edhe t\u00eb koklavitura, gjen rrug\u00ebzgjidhjen e problemeve q\u00eb hasen n\u00eb jet\u00eb. Kur i kthehem ndonj\u00ebrit prej romaneve t\u00eb viteve t\u00eb para, si \u201c<strong>Jet\u00eb n\u00eb udh\u00ebkryq<\/strong>\u201d,\u201c<strong>Ringjallur si Krishti\u201d, \u201cRr\u00ebfim n\u00eb t\u00eb per\u00ebnduar\u201d, \u201cZonja me karafila t\u00eb bardh\u00eb\u201d, \u201cVon\u00eb, tejet von\u00eb\u201d,\u00a0\u00a0Ankthi i s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs<\/strong>\u201d dhe pasi lexoj nj\u00eb paragraf, them:\u201cPse, un\u00eb e kam shkruar k\u00ebt\u00eb?! Nd\u00ebrsa kur botova romanin e par\u00eb \u201c<strong>Dhembje N\u00ebne\u2019<\/strong>, u shpreha, se un\u00eb nuk do t\u00eb shkruaj dot roman m\u00eb t\u00eb dhembsh\u00ebm se ky. Romanet m\u00eb b\u00ebjn\u00eb t\u00eb mendohem shum\u00eb. Jo aq sa p\u00ebr t\u00eb filozofuar, por p\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb ndodhin\u00eb sa m\u00eb origjinale, m\u00eb prek\u00ebse, apo m\u00eb enigmatike, q\u00eb lexuesit t\u2019i hyj\u00eb n\u00eb \u00e7do embrion dhe qeliz\u00eb. \u00c7do lib\u00ebr i secil\u00ebs gjini qoft\u00eb, kur del nga botimi e pres si n\u00ebna lindjen e f\u00ebmij\u00ebs s\u00eb par\u00eb Me k\u00ebt\u00eb dua t\u00eb them se vlera e \u00e7do libri nuk varet nga faqet, sepse let\u00ebrsia nuk matet as me kilometra dhe as me pesh\u00eb. Nj\u00ebsia mat\u00ebse e artit t\u00eb t\u00eb shkruarit, matet nga tematika e p\u00ebrzgjedhur prej autorit, nga idet\u00eb q\u00eb parashtrohen n\u00eb lib\u00ebr dhe sa ka arritur shkrimtari t\u00eb realizoj\u00eb synimin e tij. P\u00ebr analogji po b\u00ebj nj\u00eb p\u00ebrballje mes nj\u00eb vepre madhore, Trilogjia\u00a0<strong>\u201cV\u00ebshtroni Meduz\u00ebn\u201d<\/strong>\u00a0me 1100 faqe<strong>,\u00a0<\/strong>ku kam p\u00ebrfshir\u00eb tre romane q\u00eb kan\u00eb nj\u00eb bosht t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt,(\u2018<strong><em>Prolog jete\u2019,\u2018V\u00ebshtroni Meduz\u00ebn\u2019\u00a0<\/em><\/strong><em>dhe<strong>\u2018Dilema e s\u00eb nes\u00ebrmes\u2019<\/strong><\/em>)\u00a0\u00a0\u00a0me novel\u00ebn mahnit\u00ebse<strong>\u201c\u00c7mimi i Dualizmit\u201d<\/strong>,me<strong>\u00a038\u00a0<\/strong>faqe. P\u00ebr trilogjin\u00eb m\u2019u desh\u00ebn m\u00ebse dy vite pun\u00eb, kurse p\u00eb novel\u00ebn vet\u00ebm nj\u00eb dit\u00eb, ose disa or\u00eb. Novela p\u00ebrtypet shpejt n\u00eb strukturim se ka rrug\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr dhe dy-tri problematika. Rruga e romanit \u00ebsht\u00eb e gjat\u00eb me t\u00eb p\u00ebrpjeta dhe t\u00eb tat\u00ebpjeta q\u00eb e v\u00ebn\u00eb trurin dhe kujtes\u00ebn n\u00eb pun\u00eb intensive. E megjithat\u00eb n\u00eb mos gabofsha kam\u00a0<strong>23 romane t\u00eb botuara dhe nj\u00eb e kam gati p\u00ebr botim, madje dhe t\u00eb redaktuar<\/strong>. Zakonisht ngjarjet q\u00eb m\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb p\u00ebrshtypje, qofshin t\u00eb jetuara gjat\u00eb jet\u00ebs sime, apo t\u00eb rr\u00ebfyera si raste t\u00eb ve\u00e7anta, un\u00eb me rrufen\u00eb e trurit e nd\u00ebrtoj novel\u00ebn menj\u00ebher\u00eb. Pas novel\u00ebs \u201c<strong>Mamaja<\/strong>\u201d-2000, u botuan\u00a0<strong>5 novela<\/strong>\u00a0(libra t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb),\u00a0nj\u00eb v\u00ebllim me skica letrare,\u00a0tregime dhe novela,\u00a0<strong>\u201cKush e vrau Kaftanazin<\/strong>\u201d, nj\u00eb v\u00ebllim me proz\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr, \u201c<strong>Dashuria plagoset, por nuk burgoset<\/strong>\u201d ose( Letra nga Ferri), nj\u00eb v\u00ebllim me skica letrare, \u201d<strong>Simfoni shpirti<\/strong>\u201d, libri \u201c<strong>Kurth, mashtrim apo vet\u00ebmashtrim<\/strong>\u201d- tregime novela (30)\u00a0\u00a0dhe\u00a0<strong>\u201cI shtrenjt\u00eb \u00e7mimi p\u00ebr jet\u00ebn<\/strong>\u201d, me 32 novela e tregime t\u00eb zgjedhura n\u00eb Shqip\u00ebri, ribotuar n\u00eb Edittion Globe ( Moldavi). Zakonisht novelat jan\u00eb m\u00eb t\u00eb k\u00ebrkuara p\u00ebr shkak t\u00eb \u00e7mimit t\u00eb ul\u00ebt. Si num\u00ebr, natyrisht jan\u00eb mbi 50 novela t\u00eb botura p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb, se n\u00eb v\u00ebllimin e fundit me novela t\u00eb zgjedhura ka p\u00ebrs\u00ebritje. Jan\u00eb 13 libra t\u00eb botuara t\u00eb k\u00ebsaj gjinie t\u00eb shum\u00ebk\u00ebrkuar,\u00a0n\u00eb proz\u00eb t\u00eb shkur\u00ebr. Kjo intervist\u00eb ngjet si nj\u00eb rr\u00ebfim i qenies sime, apo si nj\u00eb bised\u00eb me vetveten, megjith\u00ebse pyetjet e men\u00e7ura, t\u00eb ciat i ka formuluar,\u00a0<strong>z. G\u00ebzim Marku<\/strong>, do ta botoj si lib\u00ebr m\u00eb vete, pasi aty \u00ebsht\u00eb rrjedha e nj\u00eb jete plot vuajtje, zhg\u00ebnjime dhe fitore. Pik\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebto pak faqe q\u00eb fasi dhe meditojn\u00eb pa pushim, p\u00ebrballen sa e sa t\u00eb kund\u00ebrta, e mira me t\u00eb keqen, e sh\u00ebmtuara me t\u00eb bukur\u00ebn,pasuria me varf\u00ebrin\u00eb, drejt\u00ebsia me padrejt\u00ebsin\u00eb, e v\u00ebrteta me g\u00ebnjeshtr\u00ebn, iluzioni me realitetin. Dhe ky \u00ebsht\u00eb realiteti i njer\u00ebzimit.\u00a0\u00a0Kjo \u00ebsht\u00eb\u00a0\u00a0\u201c<strong><em>JETA IME<\/em><\/strong>\u201d!!!<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-117923\" src=\"https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/22-300x107.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"107\" srcset=\"https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/22-300x107.jpg 300w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/22-768x275.jpg 768w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/22.jpg 830w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong>GM: Jeni autore e disa librave me poezi. \u00c7far\u00eb mund t\u00eb na tregoni p\u00ebr veprat tuaja t\u00eb botuara deri tani dhe si do ta p\u00ebrkufizonit vet\u00eb poezin\u00eb si form\u00eb arti?<\/strong><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">VVH<strong>:<\/strong>\u00a0Poet\u00ebt jan\u00eb hyjnit\u00eb q\u00eb pasqyrojn\u00eb shpirtrat njer\u00ebzor\u00eb. \u00cbsht\u00eb m\u00ebse e v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb un\u00eb kijimtarin\u00eb time e nisa me nj\u00eb v\u00ebllim t\u00eb vog\u00ebl poetik. Gjat\u00eb 15 viteve t\u00eb para kam botuar tri libra me poezi: \u201c<strong><em>Loti nuk ka faj<\/em><\/strong>\u201d, \u201c<strong>T\u00eb pres\u201d, \u201cSa do t\u00eb doja<\/strong>\u201d e disa t\u00eb tjera q\u00eb nuk i kam p\u00ebrfshir\u00eb, por nga ato kam p\u00ebrzgjedhur poezit\u00eb q\u00eb m\u00eb dukeshin m\u00eb t\u00eb bukura p\u00ebr t\u2019i futur p\u00ebr p\u00ebrkthim. N\u00eb t\u00eb gjith\u00eb librat n\u00eb palosje t\u00eb kopertin\u00ebs, vendos nj\u00eb poezi si sentenc\u00eb e p\u00ebrmbajtjes. Jan\u00eb po k\u00ebto poezi t\u00eb tri librave q\u00eb jan\u00eb p\u00ebrkthyer n\u00eb librin dy gjuh\u00ebsh-<strong>shqip-rumanisht\u00a0<\/strong>e n\u00eb\u00a0<strong>shqip-Greqisht.<\/strong>\u00a0Prej tyre kam p\u00ebrkthyer disa n\u00eb italisht dhe anglisht p\u00ebr t\u2019i paraqitur n\u00eb konkurset Nd\/komb\u00ebtare. Jam e \u00e7uditur, q\u00eb me poezi kam fituar mbi\u00a0<strong><u>33 \u00c7mime Komb\u00ebtare dhe Nd\/Komb\u00ebtare<\/u><\/strong><strong>.<\/strong>\u00a0N\u00eb proz\u00eb kam fituar vet\u00ebm\u00a0<strong>\u00c7mimin e I -n\u00eb Mal t\u00eb Zi\u00a0<\/strong>me novel\u00ebn\u00a0<strong>\u201cVirtyt i faljes<\/strong>\u201d dhe\u00a0<strong>Titullin Akademike<\/strong>\u00a0e kam marr\u00eb me studimin \u201c<strong>Rrug\u00ebtimi Filozofik i Prof.Dr. Isuf Luzajt<\/strong>\u201d N\u00eb Konkursin poetik\u00a0<strong><u>Internacional n\u00eb Prione -Firence<\/u><\/strong>, fitova\u00a0<strong><u>\u00c7mimin e I-Nd\/komb\u00ebtar<\/u><\/strong>\u00a0dhe jam e vetmja autore shqiptare mes<strong>\u00a0205 poet\u00ebve nga e gjith\u00eb bota,<\/strong>\u00a0q\u00eb jam futur n\u00eb\u00a0<strong><u>antologjin\u00eb bot\u00ebrore t\u00eb tre viteve (2010-2012<\/u><\/strong>), me poezin\u00eb \u201c<strong><em>Sa do t\u00eb doja\u201d<\/em><\/strong>. Por gjinia e poezis\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrmendet n\u00eb krijimatrin\u00eb time si krijuese, por etiket\u00ebn \u201cpoet\u00eb\u201d e mbajn\u00eb ata q\u00eb shkruajn\u00eb vet\u00ebm poezi ose m\u00eb shum\u00eb poezi sesa proz\u00eb. Poezia e mir\u00ebfillt\u00eb, krahasuar me t\u00eb gjith\u00eb llojet e proz\u00ebs, \u00ebsht\u00eb gjini e shkurt\u00ebr, e ngjeshur me ide t\u00eb arta filozofike e psikologjike, plotkuptimshe, e cila p\u00ebrmes metaforave, paralelizmave, krahasimve, aforizmave dhe figurave t\u00eb tjera letrare t\u00eb b\u00ebn\u00eb t\u00eb kuptosh shum\u00eb. Poezit\u00eb e bukura t\u00eb \u00e7ojn\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha burimet p\u00ebr t\u00eb freskuar trurin dhe nd\u00ebrgjegjen. Poet\u00ebt si\u00a0<strong><em>Ali Asllani, Lasgush Poradeci, Xhevahir Spahiu, Frederik Rreshpja,Ali Podrimja,\u00a0Maku Pone, Fatmir Terziu<\/em><\/strong><strong>\u00a0-Lond\u00ebr, Ruzhdi Gole\u00a0<\/strong>e shum\u00eb t\u00eb tjer\u00eb, kan\u00eb nj\u00eb poezi q\u00eb t\u00eb rr\u00ebmben, e cila t\u00eb b\u00ebn\u00eb t\u00eb mendohesh dhe t\u00eb futesh n\u00eb analiza t\u00eb thella filozofike. Ose t\u00eb ngreh pesh\u00eb me flatra engj\u00eblli dhe t\u00eb \u00e7on n\u00eb parajs\u00eb. K\u00ebta quhen poet\u00eb. Poezia jep detaje m\u00eb t\u00eb shkurtra t\u00eb jet\u00ebs. Kurse proza ka shtrirje si n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb, n\u00eb koh\u00eb dhe n\u00eb gjer\u00ebsin\u00eb e mendimit.\u00a0<strong><em>Ndaj them se poezia u p\u00ebrket hyjnive q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb piskamat kulmore dhe krakterin e ve\u00e7ant\u00eb t\u00eb shpirt\u00ebrave njer\u00ebzor\u00eb.<\/em><\/strong>\u00a0Kurse un\u00eb nuk ulem gjat\u00eb n\u00eb poezi, ndaj nuk m\u00eb merr shum\u00eb koh\u00eb kjo gjini. Zakonisht vargjet poetike i thur e stimuluar nga nj\u00eb ngjarje historike e bukur apo e dhembshme e koh\u00ebs s\u00eb shkuar ose nga realiteti i hidhur siddomos nga fenmenet sociale q\u00eb trazojn\u00eb jet\u00ebn njer\u00ebzore.. Shumica e tyre jan\u00eb lirike, psikologjike dhe pasqyrim karakteresh njer\u00ebzore.Poezit\u00eb i kam krijuar si ndjesi t\u00eb \u00e7asteve q\u00eb m\u00eb l\u00ebn\u00eb shum\u00eb vrag\u00eb n\u00eb nd\u00ebrgjegjje. Gjat\u00eb jet\u00ebs s\u00eb \u00e7do njeriu krijohen mbresa t\u00eb tilla q\u00eb nuk shlyhen kollaj nga kujtesa. Poezit\u00eb e bukura, si\u00e7 m\u00eb kan\u00eb l\u00ebn\u00eb ndjesi mua, u kan\u00eb l\u00ebn\u00eb gjith\u00eb lexues\u00ebve sipas moshave, kultur\u00ebs, karaktereve dhe interesave. Duke par\u00eb ndikimin e poezis\u00eb te lexuesit, dal n\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00ebn e vargut poetik, n\u00eb vlerat edukative q\u00eb mbart. Nuk m\u00eb p\u00eblqejn\u00eb vargjet me rim\u00eb, ndaj nuk e p\u00ebrdor rim\u00ebn n\u00eb poezi. Shum\u00eb-shum\u00eb, vargu i par\u00eb mund t\u00eb rimoj\u00eb me vargun e pest\u00eb apo t\u00eb gjasht\u00eb, gj\u00eb q\u00eb p\u00ebrs\u00ebritet. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb till\u00eb krijon nj\u00eb bosht kuptimi t\u00eb k\u00ebndsh\u00ebm dhe nuanca t\u00eb pashlyshme artistik apo vlera komb\u00ebtare. Po jap disa mendime t\u00eb kritik\u00ebs rumune p\u00ebr librin poetik shqip -rumanisht \u201cRr\u00ebnj\u00ebt\u201d\u00a0<strong><u>m\u00eb 19.10 2011<\/u><\/strong>:<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong><em>*Marius Chelaru,Redaktor i librit n\u00eb rumanisht&#8221;Rr\u00ebnj\u00ebt\u201d- (poet, eseist, kritik letrar.)<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">\u201c&#8230;N\u00eb krijimtarin\u00eb e shkrimtares shqiptare Vilhelme Vranari flitet aq bukur, por trondit\u00ebse p\u00ebr nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb burgosur, p\u00ebr nj\u00eb komb burg, ku u prangos edhe ndjenja m\u00eb sublime \u201edashuria\u201d&#8230; Lexuesit rumun i jepet rasti ta ket\u00eb n\u00eb disponim nj\u00eb dimension letrar t\u00eb gjendj2011eve shpirt\u00ebrore, t\u00eb kujtimeve dhe p\u00ebrjetimeve, nj\u00eb mesazh p\u00ebr kombin dhe atdheun &#8230;nj\u00eb krijimtari e&#8230;shkruar nga nj\u00eb krijuese q\u00eb ka vuajtur shum\u00eb dhe q\u00eb i ka mb\u00ebshtjell\u00eb n\u00eb tesha vjersh\u00ebrimi, mendimet q\u00eb kan\u00eb nxitur interesimin e lexuesve, brenda dhe tejmatan\u00eb kufij\u00ebve t\u00eb atdheut t\u00eb saj n\u00eb librin me poezi<strong>\u00a0&#8220;Rr\u00ebnj\u00ebt&#8221;.<\/strong><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">*<strong><em>\u00a0Monica Muresan (<\/em><\/strong><em>Poete, kritike letrare -Rumani )<\/em><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">\u00ab \u2026vargu i shkurt\u00ebr, elegant dhe hijer\u00ebnd\u00eb i shkrimtares Vilhelme Vranari Haxhiraj, i rijep ngjyr\u00ebn personale k\u00ebsaj poeteje fine dhe shkrimtareje shum\u00eb dimensionale, nj\u00eb z\u00eb i fuqish\u00ebm por diskret, dimensioni i brendsh\u00ebm i s\u00eb cil\u00ebs sondon dhe zbulon nj\u00ebherit, qart\u00ebsit\u00eb dhe paqart\u00ebsit\u00eb e nj\u00eb bote e cila i n\u00ebnshtrohet \u201ckoh\u00ebs bastarde<em>\u201d.<\/em><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong><em>*Mihai Antonescu<\/em><\/strong><em>\u00a0<\/em><em>(poet, N\/kryetar i Akademis\u00eb s\u00eb shkrimtar\u00ebve Bukuresht<\/em><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">\u201c&#8230;Thell\u00ebsia dhe vlera e vargut t\u00eb znj. Vranari nuk mb\u00ebshteten mbi lulet e metafor\u00ebs, por n\u00eb thjesht\u00ebsin\u00eb dhe madh\u00ebshtin\u00eb e mesazhit t\u00eb destinuar p\u00ebr t\u00eb arritur n\u00eb adres\u00eb t\u00eb lexuesit, atje ku d\u00ebgjohen tingujt e melodive hyjnore, atje ku hyjnit\u00eb kan\u00eb krijuar mrekullit\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb vend t\u00eb mrekulluesh\u00ebm, atje ku ndjehet afshi i dashuris\u00eb, malli p\u00ebr lirin\u00eb e munguar, d\u00ebshira ndaj nj\u00eb Shqip\u00ebrie t\u00eb p\u00ebrsosur ashtu si Zoti e ka p\u00ebrzgjedhur vendin e saj,duke i dhuruar natyr\u00ebn e pakrahasueshme, magjke e t\u00eb plotpushtetshme. (<u>V\u00ebllimi poetik rumanisht \u201cRr\u00ebnj\u00ebt\u201d)<\/u><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">*\u201c<strong>Prof. Dr.Fatmir Terziu<\/strong>, poet, shkrimtar, kritik, kineast, fitues i sa \u00e7mimeve komb\u00ebtare e nd\u00ebrkomb\u00ebtare shkruan:<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><em>Kur nisa t\u00eb p\u00ebrkthej\u00a0<strong>poezin\u00eb e\u00a0\u00a0Vilhelme Vranari-Haxhirajt<\/strong>\u00a0n\u00eb gjuh\u00ebn angleze, n\u00eb mendje m\u00eb silleshin fraza e vargje q\u00eb lidhen me t\u00eb shkuar\u00ebn, t\u00eb sotmen dhe t\u00eb ardhmen.\u00a0<strong><u>Tredimensionaliteti filozofik\u00a0<\/u><\/strong><u>i\u00a0<\/u>vargut rrekej n\u00eb nj\u00eb substanc\u00eb organike q\u00eb dilte nga thell\u00ebsia e shpirtit. \u201c<\/em><strong>Loti nuk ka faj\u201d<\/strong><em>\u00a0(1996), dukej se ishte ai gur diamanti q\u00eb prodhonte k\u00ebnde, konfiguracione dhe hap\u00ebsira p\u00ebr t\u00eb thelluar arsyen e leximit dhe analiz\u00ebs. M\u00eb pas kur mora n\u00eb dor\u00eb v\u00ebllimin \u201c<\/em><strong>T\u00eb pres\u2026\u201d (<\/strong><em>2000) natyrsh\u00ebm larg\u00ebsia,\u00a0<u>hap\u00ebsira dhe vet\u00eb koha n\u00eb k\u00ebt\u00eb lidhje ishin aspekte sa metaforike aq edhe proverbiale.<\/u>\u00a0Mbi \u00e7do fjal\u00eb ka nj\u00eb arsye, mbi \u00e7do varg prehet nj\u00eb mesazh.\u00a0<u>Pakkush mund t\u00eb vej\u00eb n\u00eb dyshim hap\u00ebsir\u00ebn e \u2018lotit\u2019 t\u00eb lexuar n\u00eb poezin\u00eb e k\u00ebsaj autoreje, pakkush<\/u>!<\/em><em>\u00a0<\/em><strong><em><u>\u00cbsht\u00eb nj\u00eb poezi<\/u><\/em><\/strong><em>\u00a0q\u00eb vjen nga hap\u00ebsirat e err\u00ebta dhe shtrihet gjer\u00eb e gjat\u00eb n\u00eb hap\u00ebsirat e liris\u00eb, virtytit dhe respektit.\u00a0<strong><u>\u00cbsht\u00eb nj\u00eb simbolik<\/u><\/strong>\u00a0q\u00eb vjen nga shpirti dhe i falet buz\u00ebqeshjes. Nj\u00eb simbolik\u00eb q\u00eb vjen n\u00eb tri m\u00ebnyra p\u00ebr lexuesin:<\/em><strong><u>\u00a0E para,<\/u><\/strong><em>\u00a0e vendos poezin\u00eb n\u00eb interaktivitetin e lexuesit.\u00a0<\/em><strong><u>E dyta,<\/u><\/strong><em>\u00a0intensifikon jet\u00ebn mes figurave retorike dhe p\u00ebrs\u00ebritjes. Kurse\u00a0<\/em><strong><u>e treta<\/u><\/strong><em>\u00a0i sjell arsyet \u2018konceptuale\u2019 t\u00eb gjykimit dhe njohjes s\u00eb realitetit.<br \/>\nZ. G\u00ebzim, m\u00eb mir\u00eb se k\u00ebta kritik\u00eb t\u00eb mirfillt\u00eb, un\u00eb nuk mund ta p\u00ebrcaktoj\u00eb dot poezin\u00eb time.<\/em><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong>GM: Keni shkruar shum\u00eb libra p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb, sidomos fabula dhe p\u00ebrralla. \u00c7far\u00eb ju shtyu apo ju frym\u00ebzoi t\u00eb merreni me k\u00ebt\u00eb lloj let\u00ebrsie?<\/strong><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">VVH:\u00a0Mendoj se t\u00eb gjith\u00eb shkrimtar\u00ebt, pavar\u00ebsisht se \u00e7\u2019gjini l\u00ebvrojn\u00eb, duhet ta provojn\u00eb let\u00ebrsin\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb. Duhet t\u2019i rikthehen mosh\u00ebs s\u00eb pafajshme t\u00eb f\u00ebmij\u00ebris\u00eb dhe adoleshenc\u00ebs s\u00eb tyre. Duke sjell\u00eb nd\u00ebrmend d\u00ebshirat apo \u00ebndrrat e tyre t\u00eb parealizuara, ose si e p\u00ebrceptonin p\u00ebrballjen me t\u00eb papriturat e bot\u00ebs q\u00eb i rrethonte dhe\u00a0fenomenet e natyr\u00ebs, t\u00eb cilat duke i kujtuar, besoj se do t\u2019u rishfaqen dhe ata do t\u2019ua tregojn\u00eb me k\u00ebnaq\u00ebsi f\u00ebmij\u00ebve e m\u00eb von\u00eb nip\u00ebrve dhe mbesave t\u00eb tyre. Filimisht do t\u2019i tregojn\u00eb si rr\u00ebfime t\u00eb mir\u00ebqena q\u00eb u kan\u00eb ndodhur n\u00eb f\u00ebmij\u00ebri. Dihet se gjith\u00e7ka q\u00eb ndodh\u00eb n\u00eb gjith\u00ebsi dhe p\u00ebrjetohet nga njer\u00ebzimi, ka shkakun dhe pasoj\u00ebn. Por q\u00eb ato t\u00eb, mos ngelen dilema q\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb p\u00ebrgjigje, duhet t\u2019u jepen shpjegime sipas zbulimeve shkencore apo studimeve t\u00eb shkencave t\u00eb ndryshme. \u00cbsht\u00eb jasht\u00ebzakonisht bukur t\u2019i p\u00ebrjetosh edhe n\u00eb mosh\u00eb madhore ato d\u00ebshira q\u00eb nuk u realizuan n\u00eb mosh\u00ebn e njom\u00eb t\u00eb f\u00ebmij\u00ebris\u00eb.\u00a0E pse t\u00eb mos i hedhin n\u00eb let\u00ebr q\u00eb t\u2019u l\u00ebn\u00eb kujtime t\u00eb bukura brezave?!<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Let\u00ebrsia p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb tek un\u00eb lindi si nj\u00eb nevoj\u00eb apo let\u00ebrsia e moshave t\u00eb vogla ishte e varf\u00ebr n\u00eb komunikimin mes librit dhe f\u00ebmij\u00ebs, q\u00eb kishte nevoj\u00eb p\u00ebr elementet didaktik dhe eduktiv sipas normvave bashk\u00ebkohore.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Nd\u00ebrsa ndiqja dy f\u00ebmij\u00ebt e mi gjat\u00eb p\u00ebrgatitjes s\u00eb detyrave, sillja nd\u00ebrmend f\u00ebmij\u00ebrin\u00eb time. Ata t\u00eb dy vajza me djalin kishin rreth 8 vite diferenc\u00eb me nj\u00ebri-tjetrin. Nga q\u00eb ishin f\u00ebmij\u00eb t\u00eb mbar\u00eb dhe studiues sistematik, djali m\u00ebsonte nga e motra. Nuk m\u00eb lodhte shum\u00eb. Nj\u00eb dit\u00eb vajza kishte detyr\u00eb sht\u00ebpie \u201cP\u00ebrrallat Shqiptare\u201ddhe m\u2019u lut q\u00eb t\u2019i tregoja ndonj\u00eb p\u00ebrrall\u00eb apo ndodh\u00ec nga vendlindja ime. Pasi u mendova pak i tregova trim\u00ebrin\u00eb e princesh\u00ebs s\u00eb Kanin\u00ebs,\u00a0<strong>Rugjina Balsha<\/strong>. Me mendjen e saj t\u00eb vog\u00ebl pyeti:<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">&#8211; Mami, kjo \u00ebsht\u00eb ngjarje e v\u00ebrtet\u00eb apo e sajove ti?<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">&#8211; \u00cbsht\u00eb ngjarje q\u00eb ka ndodhur, po meq\u00eb kan\u00eb kaluar gjasht\u00eb shekuj duket si nj\u00eb legjend\u00eb e lasht\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">-Do t\u00eb isha e lumtur, sikur t\u00eb shkruaje disa tregime, p\u00ebrralla apo fabula e gj\u00ebegj\u00ebza p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb, se m\u00ebsueses i p\u00eblqeu shum\u00eb legjenda q\u00eb m\u00eb tregove ti. Pas k\u00ebrkes\u00ebs s\u00eb saj rash\u00eb n\u00eb mendime&#8230;E dija q\u00eb kjo ishte pamundur, sepse koha ishte kund\u00ebr meje dhe d\u00ebshir\u00ebs s\u00eb f\u00ebmij\u00ebve.Pas ndryshimeve t\u00eb vitit 1990, fillova t\u00eb shkruaj. Po k\u00ebrkesa e f\u00ebmij\u00ebve , sidomos djalit q\u00eb m\u00eb pyeste shum\u00eb p\u00ebr gjith\u00e7ka q\u00eb fantazonte, m\u00eb kishte ngelur gozhd\u00eb. Po tashm\u00eb ata ishin t\u00eb rritur dhe&#8230;,\u00a0N\u00eb vitin 2000 pas tri botimeve (poezi, roman dhe novel\u00eb) botova librin \u201c10 Fabula\u201d, p\u00ebr t\u00eb cilin\u00a0<strong>Prof. Grillo shkruan<\/strong>: \u201c<em>Vilhelmja provoi gjinin\u00eb e kat\u00ebrt dhe m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb por t\u00ebrheq\u00ebse, Fabula p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb. Duke mrr\u00eb si model\u00a0fabul\u00ebn e La Fontenit, autorja i ka dh\u00ebn\u00eb karakterin etabanit komb\u00ebtar,e mb\u00ebshtetur kat\u00ebrcip\u00ebrisht n\u00eb folklorin e pasur t\u00eb vendit ton\u00eb<\/em>\u201d.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Let\u00ebrsin\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb e kam shkruar n\u00eb\u00a0<strong>proz\u00eb poetike<\/strong>, ku vargu gjat\u00eb leximit \u00ebmb\u00eblton veshin dhe shijet si nj\u00eb k\u00ebng\u00eb. Fjal\u00ebt e k\u00ebtij miku t\u00eb mir\u00eb, m\u00eb nxit\u00ebn q\u00eb t\u00eb botoja libra t\u00eb tjer\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb, ku futa aparatin pedagogjik, fjalorin, bashk\u00ebbisedime me f\u00ebmij\u00ebt dhe \u00e7far\u00eb m\u00ebsojm\u00eb prej tyre si<strong><em>: -10 Fabula,2000; \/ -B\u00ebmat e Dhelpr\u00ebs\/ 2002;\/ -Ne jemi lulet e jet\u00ebs, 2003, \/-Vog\u00eblushja Bianka dhe kafsh\u00ebt e saj, \/2008;\/\u00a0\u00a0-E dini se \u00e7\u2019em\u00ebr kam?! -2009;\/*P\u00ebrrallat e vendit Blu, cik\u00ebl me p\u00ebrralla:\/ -Ku\u00e7edra dhe Dragoi -libri i I- 2010\/ -Xhuxhi dhe Gjiganti -libri i II-p\u00ebrralla,- 2011;\/\u00a0\u00a0-Shoku im arushi-p\u00ebrralla- 2013.<\/em><\/strong>dhe<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">*<strong><em>Dy romane historiko-fantastik p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb<\/em><\/strong>\u00a0:<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong>*Amanti i Arb\u00ebris\u00eb-ShBToena-2003; Let\u00ebrsia p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb p\u00ebrsfshin 10 libra me ilustrime, nga t\u00eb cilat 8 kan\u00eb formatin e revist\u00ebs dhe\u00a0<\/strong><strong>dy romane me dimensionet e romaneve p\u00ebr t\u00eb rritur.<\/strong><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong>*Ja \u00e7\u2019shkruan kritika e mir\u00ebfillt\u00eb:\u00a0<\/strong><strong>Zymer Mehani<\/strong>\u00a0:<em>E ve\u00e7anta e let\u00ebrsis\u00eb s\u00eb Vivr\u00ebs p\u00ebr\u00a0<\/em>f\u00ebmij\u00eb,\u00a0<em>\u00ebsht\u00eb se ka nj\u00eb g\u00ebrshetim t\u00eb fabul\u00ebs klasike t\u00eb\u00a0<strong>La Fontenit<\/strong>\u00a0apo t\u00eb\u00a0<strong>Ezopit<\/strong>\u00a0me\u00a0<strong>fabul\u00ebn bashk\u00ebkohore moderne,<\/strong>\u00a0duke futur element\u00eb t\u00eb rinj didaktik\u00eb.\u201d N\u00eb ato fabula, spikat psikologjia, gjetjet poetike dhe bota e f\u00ebmij\u00ebve, e cila p\u00ebrmblidhet me personazhet e dashura t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve, me bot\u00ebn bimore dhe shtazore.Me kujdes t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb autorja nd\u00ebrthur element\u00ebt edukativ\u00eb, edukimin qytetar t\u00eb\u00a0<strong>f\u00ebmij\u00ebve.<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong>*Prof. Dr. Fatmir Terziu:<\/strong>\u00a0Pas nj\u00eb analize p\u00ebr librin\u00a0\u201c<strong><em>Shoku im arushi<\/em><\/strong>\u201dq\u00eb nis k\u00ebshtu:\u00a0<em>\u201cIshte se \u00e7\u2019 na ishte &#8230; N\u00eb koh\u00ebt e vjetra n\u00eb breg t\u00eb detit njer\u00ebzit kishin nd\u00ebrtuar nj\u00eb qytet t\u00eb bukur. Qyteti \u00ebsht\u00eb edhe sot, por m\u00eb\u00a0 i madh dhe shum\u00eb m\u00eb i bukur. Ai quhet qyteti i Pavar\u00ebsis\u00eb, se aty u ngrit p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb flamuri i liris\u00eb. Gjith\u00eb vendi ishte n\u00eb fest\u00eb. Pavar\u00ebsia e vendit kishte dit\u00eblindjen. B\u00ebnte plot 100 vjet. Disa or\u00eb para k\u00ebsaj feste t\u00eb bukur lindi nj\u00eb djal\u00eb i vog\u00ebl. Ai \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i vog\u00ebl&#8230;, i vog\u00ebl sa nj\u00eb top i rrumbullak\u00ebt. I vogli quhet Rainhard&#8230;<\/em>\u201d- K\u00ebt\u00eb lib\u00ebr me p\u00ebrralla ia dhurova kur nipi im i \u00ebmb\u00ebl, Rainhardi, mbushi nj\u00eb vje\u00e7. Sot \u00ebsht\u00eb 12 vje\u00e7 dhe studion p\u00ebr\u00a0<strong>Ornitologji<\/strong>,e ka pasion, gj\u00eb q\u00eb ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb njoh\u00eb gjith\u00eb zogjt\u00eb vendit ton\u00eb. Natyrisht n\u00ebn kujdesin e babait; Vladit, q\u00eb e \u00e7on n\u00eb gjith\u00eb lagunat shqiptare, si dhe n\u00eb kujdesi e \u201c<strong>Shoqat\u00ebs p\u00ebr ruajtjen\u00a0e zogjve t\u00eb rrall\u00eb<\/strong>\u201d, an\u00ebtar i s\u00eb cil\u00ebs \u00ebsht\u00eb edhe adoleshenti Raini.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Ndoshta ishin \u00ebndrrat e mia t\u00eb vrara dhe shpresat e humbura e t\u00eb gjymtuara nd\u00ebr vite t\u00eb cilat\u00a0b\u00ebn\u00eb q\u00eb un\u00eb t\u00eb rikujtoj f\u00ebmij\u00ebrin\u00eb time apo t\u00eb atij brezi t\u00eb pafat. Pse jo dhe ringjallja e dhuntive t\u00eb mia p\u00ebr t\u00eb shkruar. Ishte shum\u00eb von\u00eb kur jeta ime e vobekt\u00eb dhe e mohuar ishte mbushur plot me \u00ebndrra dhe fantazi p\u00ebr gjith\u00ebsin\u00eb dhe jet\u00ebn.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong>GM: Romani ka nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb krijimtarin\u00eb tuaj. \u00c7far\u00eb ju frym\u00ebzon t\u00eb shkruani nj\u00eb roman dhe si mund ta p\u00ebrshkruani n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjithshme p\u00ebrmbajtjen e librave tuaj?<\/strong><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">VVH:\u00a0Isha 52 vje\u00e7e, kur m\u2019u dha e drejta t\u00eb shprehja mendimin tim t\u00eb lir\u00eb. Kjo mosh\u00eb n\u00eb trev\u00ebn e Vlor\u00ebs quhet pleq\u00ebri. Pa\u00e7ka se sot q\u00eb un\u00eb i kam mbushur 80 vje\u00e7e, e quaj fyerje n\u00ebse dikush m\u00eb quan\u201cplak\u00eb\u201d. Gjithsesi pas ndryshimeve t\u00eb vitit 1990, m\u00eb duhej koh\u00eb q\u00eb t\u00eb rimerrja veten n\u00eb fush\u00ebn letrare. Gjinit\u00eb letrare q\u00eb kam l\u00ebvruar (<em>publicistik\u00eb, ese,poezi,proz\u00eb poetike, skic\u00eb letrare, tregim, novel\u00eb, roman, studime, analiza, p\u00ebrralla, gj\u00ebegj\u00ebza,fabula dhe skenar\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb&#8230;<\/em>), t\u00eb cilat i dua nj\u00eblloj dhe pa dallime. Nuk mund t\u2019i b\u00ebj padrejt\u00ebsi asnj\u00ebr\u00ebs, se librat jan\u00eb si f\u00ebmij\u00ebt, ndaj duhen nj\u00eblloj. Cilin gisht t\u00eb pres\u00ebsh dhe nuk ke dhembje?\u00a0<strong>Por mbi t\u00eb gjitha gjinit\u00eb, adhuroj romanin.<\/strong>\u00a0Jam e prirur dhe e pap\u00ebrtuar p\u00ebr t\u00eb nisur nj\u00eb roman. Ai m\u00eb plot\u00ebson n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs, apo tematik\u00ebs q\u00eb trajtoj n\u00eb munges\u00eb t\u00eb thksuar t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb,q\u00eb\u00a0m\u00eb mbush me jet\u00eb njer\u00ebzore.\u00a0<strong>Prof.Dr. Fatmir Terziu Mjesh\u00ebr i Madh\u201d<\/strong>\u00a0jo m\u00eb kot, e ka titulluar librin me kritika kushtuar kijimtaris\u00ebs sim \u201c \u201cLiria n\u00eb optik\u00ebn letrare t\u00eb Vilhelme Vrana Haxhiraj\u201d, sepse n\u00eb shtrirjen e\u00a0\u00e7do botimi, si n\u00eb hap\u00ebsir\u00eb dhe n\u00eb koh\u00eb gjejn\u00eb p\u00ebrgjigje gjith\u00eb t\u00eb path\u00ebnat e jet\u00ebs rreth liris\u00eb vtjake. Gjer\u00ebsia e mendimit, shprehja e ndikimeve filozofike si rezultat i faktor\u00ebve t\u00eb jasht\u00ebm apo jetik, m\u00eb b\u00ebn t\u00eb jetoj bashk\u00eb me personazhet.Sipas rastit, futem n\u00eb xhepat e labirinteve t\u00eb err\u00ebt t\u00eb tyre, duke zhbiruar honet e shpirtit, ku has t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn.Di\u00e7ka e till\u00eb reflektohet n\u00eb meditimet, apo n\u00eb dialogun me\u00a0\u00a0nd\u00ebrgjegjjes dhe n\u00ebn\/nd\u00ebrgjegjjes. Nd\u00ebr\u00a0k\u00ebto\u00a0<strong>t\u00eb ve\u00e7anta n\u00eb krijimtarin\u00eb time, spikat femra si model<\/strong>, e marr\u00eb n\u00eb mosh\u00eb, n\u00eb profesion, n\u00eb pozicione t\u00eb ndryshme si n\u00ebn\u00eb, gjyshe, vajz\u00eb, bashk\u00ebshorte apo e dashuruar. Shpesh her\u00eb pyes veten, se si guxova t\u00eb kaloja nga nj\u00eb v\u00ebllim poetik n\u00eb nj\u00eb roman? Edhe un\u00eb si autore, habitem. Isha n\u00eb fillimet e krijimtaris\u00eb dhe nuk dija as si nd\u00ebrtohej struktura e nj\u00eb romani. Nga p\u00ebrvoja e madhe e leximit t\u00eb dhjet\u00ebra e qindra librave, ia dola mban\u00eb. Nuk ishte \u00e7udi q\u00eb kjo\u00a0<strong>nd\u00ebrmarrje e v\u00ebshtir\u00eb mund t\u00eb ishte dhe nj\u00eb d\u00ebshtim<\/strong>. Por p\u00ebr fat suksesi q\u00eb pati romani \u201c<strong><em>Dhembje n\u00ebne\u201d,<\/em><\/strong>\u00a0m\u00eb b\u00ebri me krah dhe isha gati q\u00eb t\u00eb nd\u00ebrmerrja rreziqe p\u00ebr t\u00eb shkruar tema m\u00eb t\u00eb nd\u00eblikuara. Pas tri romaneve, novelave, tregimeve dhe tri librave p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb, un\u00eb nisa nj\u00eb trilogji me titull, \u201c<strong><em>V\u00ebshtroni Meduz\u00ebn<\/em><\/strong>\u201d v<em>ep\u00ebr e shtrir\u00eb n\u00eb tri koh\u00eb.\u00a0<strong>Ministri i Kultur\u00ebs, Prof.dr.Bujar Leskaj, sot deputet<\/strong>, i pranish\u00ebm n\u00eb disa p\u00ebrurime, t\u00eb inniciuara prej tij dhe n\u00eb<strong>\u00a0<\/strong>Panairin e librit<strong>\u00a0\u201cTirana 2006\u201d,\u00a0<\/strong>t\u00eb cilin e p\u00ebrsh\u00ebndes dhe i jam mir\u00ebnjoh\u00ebse, se i\u00a0<u>ka dh\u00ebn\u00eb vlerat e duhura let\u00ebrsis\u00eb sime t\u00eb vonuar, si dhe kultur\u00ebs vlonjate.<\/u><strong>\u00a0<\/strong><\/em><strong><em>Z.Leskaj<\/em><\/strong><em>, e ka cil\u00ebsuar trilogjin\u00eb \u201c<strong>Saga e Vranajve\u201d,<\/strong>\u00a0si<strong>\u00a0\u201cSaga e Forsajt\u00ebve\u201dt\u00eb Gollsuorthit<\/strong>. Gjithsesi tematika e krijimtaris\u00eb sime \u00ebsht\u00eb e larmishme dhe pasqyron p\u00ebrdit\u00ebsin\u00eb e jet\u00ebs shqiptare dje, sot dhe nes\u00ebr, ndaj l\u00eb p\u00ebrshtypje t\u00eb thella tek lexuesit e rinj q\u00eb nuk e kan\u00eb jetuar diktatur\u00ebn komuniste.<\/em><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong><em>Mihai Antonesku\u00a0<\/em><\/strong><em>shprehet: N\u00eb gjith\u00eb krijimtarin\u00eb e saj si n\u00eb poezi edhe n\u00eb proz\u00eb, madje n\u00eb k\u00ebt\u00eb t\u00eb fundit, autorja Vrana ngrihet m\u00eb fuqish\u00ebm, m\u00eb revoltuese ndaj padrejt\u00ebsive t\u00eb b\u00ebra nj\u00eb vendi q\u00eb e \u00e7mon lirin\u00eb, si Shqip\u00ebria\u00a0\u00a0e saj.<\/em><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><em>Duke v\u00ebn\u00eb p\u00ebrball\u00eb pasurive t\u00eb rralla natyrore, si ato mbitok\u00ebsore dhe n\u00ebntok\u00ebsore,izolimin, luft\u00ebn e klasave dhe varf\u00ebrin\u00eb e skajshme, autorja me rr\u00ebfimin e saj elegant dhe n\u00eb detaje, t\u00eb ng\u00ebrthen pas \u00e7do fjale, fjalie dhe faqeje derisa m\u00ebson t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn. M\u00ebson nj\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet t\u00eb hidhur, vujatjet e nj\u00eb populli vital q\u00eb e do jet\u00ebn t\u00eb bukur e t\u00eb p\u00ebrkryer, por&#8230; e ka fajin koha.(<u>novela\u2018Mamaja\u201d- rumanisht<\/u>)-M.Antonsku.<\/em><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><em><u>Frym\u00ebzimi im vjen nga vuajtjet \u00e7njer\u00ebzore t\u00eb nj\u00eb kombi n\u00eb p\u00ebrdit\u00ebsin\u00eb e jet\u00ebs shqiptare. N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb i kam g\u00ebrshetuar librat<\/u><\/em><em>\u00a0<u>e mi me fatin e paracaktuar dhe t\u00eb paragjykuar t\u00eb femr\u00ebs.<\/u>\u00a0<u>Mungesa e liris\u00eb dhe t\u00eb drejtave t\u00eb gruas<\/u>\u00a0q\u00eb \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrrur n\u00eb gangren\u00eb, m\u00eb l\u00ebndon shum\u00eb shpirt\u00ebrisht dhe mend\u00ebrisht.<\/em><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">I nderuar G\u00ebzim, librat e mi jan\u00eb numeroz dhe n\u00eb disa gjini letrare. Ende pa\u00a0<strong>mbushur 27 vite<\/strong>\u00a0krijimtari, jan\u00eb disa dhjet\u00ebra libra. Vet\u00ebm\u00a0<strong><u>romane kam botuar 23 tituj<\/u><\/strong>, madje kam dhe nj\u00eb gati p\u00ebr botim p\u00ebr botim. Ndoshta do t\u2019m\u00eb premtoj\u00eb koha&#8230; ta shoh\u00eb drit\u00ebn e botimit.N\u00eb gjith\u00eb sa thash\u00eb un\u00eb kam shum\u00eb t\u00eb \u00e7muara\u00a0<em><u>shtat\u00eb -7-libra studimor<\/u>, si\u00a0\u00a0\u201e<u>Elitat e Kombit\u201d(90 figurat\u00eb ndritura<\/u>; studim historik \u201e<u>Bashk\u00eb n\u00eb Dashuri dhe Atdhetari<\/u>\u201d;\u00a0<u>Autoktonia e Shqip\u00ebris\u00eb Jugore<\/u>\u201d;\u00a0<strong>\u201e<u>Tradhtia e madhe ndaj kombit<\/u>\u201d,\u201d<u>Rruga filozofike e Prof.Isuf Luzajt<\/u>\u201d,\u00a0<u>Kanina e lasht\u00ebsis\u00eb dhe princ Gjergj.Arianiti<\/u>\u201d\u201a<u>30 vjet LDGVlor\u00eb<\/u>\u201d;<u>Genti, Mbreti Ilir i Ardian\u00ebve<\/u><\/strong><\/em><strong>\u201d etj&#8230;<\/strong><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong>GM: Libri juaj publicistik \u201cPa Titull\u201d,i botuar n\u00eb vitin 2011, a mendoni se do t\u00eb mund t\u00eb titullohej nj\u00ebsoj edhe sot?<\/strong><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">VVH:<strong><em>\u00a0<\/em><\/strong><em>\u00cbsht\u00eb libri im i par\u00eb me publicistik\u00eb. Ndoshta doni t\u00eb dini pse e quajta k\u00ebshtu?S\u00eb pari se at\u00eb botim ua kushtoj Mediave q\u00eb m\u00eb kan\u00eb botuar dhe reklamuar mua si krijuese e pad\u00ebgjuar m\u00eb par\u00eb dhe e harruar nga koha dhe sistemi politik.\u00a0<\/em>Jan\u00eb 70 tema prej t\u00eb cilave, nuk ve\u00e7oj asnjer\u00ebn. Secila tem\u00eb p\u00ebr \u00e7do problem q\u00eb preket n\u00eb k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr ka vler\u00ebn e saj t\u00eb pakontestueshme. Ndaj e quajta\u00a0<strong>\u201cPa Titull<\/strong>\u201d.Sikur edhe pas 100 vjet\u00ebsh n\u00ebse do ta ribotoj\u00eb, do t\u00eb ngelet titull i tij autentik- fillestar. Pastaj nuk duhet t\u00eb harrojm\u00eb se un\u00eb n\u00eb k\u00ebto 34 vite t\u00eb liris\u00eb s\u00eb fjal\u00ebs dhe shprehjes s\u00eb mendimit t\u00eb pavarur, kam botuar mbi\u00a0<strong><u>700 artikuj apo ese<\/u><\/strong>\u00a0q\u00eb kan\u00eb zen\u00eb vend\u00a0<strong><u>n\u00eb 5 libra<\/u><\/strong>\u00a0voluminoz me mbi 400 faqe secili. K\u00ebto jan\u00eb: \u201c<strong>Pa titull\u201d, \u201cPa koment\u201d, \u201cPa limit\u201d<\/strong>. K\u00ebto dit\u00eb del nga botimi<strong>,\u201cK\u00ebshtu ka ndodhur\u201d-Publcistika -IV-<\/strong>\u00a0dhe gati p\u00ebr botim\u00a0<strong>Publicistika -V-<\/strong>q\u00eb jan\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb 1900 faqe libri t\u00eb botuara.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong><em>Ja \u00e7\u2019thot\u00eb n\u00eb parath\u00ebnie, Akademik, Prof.dr.Eshref Ymeri gjuh\u00ebtar i shquar, hartues i 5 Fjalor\u00ebve Frazeologjik:<\/em><\/strong>\u201d<em>Libri\u00a0\u201cPa titull\u201d\u00a0(ese-publicistik\u00eb) i zonj\u00ebs Vilhelme Haxhiraj Vranari \u00ebsht\u00eb nj\u00eb pasqyr\u00eb e shpirtit t\u00eb saj t\u00eb past\u00ebr si loti i f\u00ebmij\u00ebs.\u00a0<\/em>N\u00eb t\u00eb ndihet delikatesa e natyr\u00ebs fem\u00ebrore q\u00eb di t\u00eb rrezatoj\u00eb \u00ebmb\u00eblsi, dashuri, ngroht\u00ebsi ndjenjash, aft\u00ebsi t\u00eb admirueshme p\u00ebr t\u00eb hyr\u00eb me guxim n\u00ebp\u00ebr honet e shpirtit njer\u00ebzor.\u00a0<em>Arti i komunikimit me njer\u00ebzit, p\u00ebr mendimin tim, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zeje q\u00eb zbulon pasurin\u00eb e bot\u00ebs shpirt\u00ebrore t\u00eb individit<\/em>.\u00a0<em>Begatia e shpirtit t\u00eb zonj\u00ebs Vilhelme Haxhiraj Vranari t\u00eb befason me larmin\u00eb e pamat\u00eb t\u00eb mbresave q\u00eb ajo i p\u00ebrcjell lexuesit n\u00ebp\u00ebr rrug\u00ebt e jet\u00ebs ku ajo ka shkelur me sigurin\u00eb e nj\u00eb zonje t\u00eb nderuar, e cila fatin e vet nuk e ka par\u00eb asnj\u00ebher\u00eb t\u00eb shk\u00ebputur nga fati i atdheut. Publicistika e zonj\u00ebs Haxhiraj,\u00a0<strong>si n\u00eb mbrojtje t\u00eb Himar\u00ebs autoktone shqiptar<\/strong>e, apo mbi\u00a0<strong>legjitimitetin e pavar\u00ebsis\u00eb komb\u00ebtare t\u00eb Kosov\u00ebs<\/strong>\u2026apo tema\u00a0<strong>mbi lasht\u00ebsin\u00eb e shqiptar\u00ebve, apo eset p\u00ebr figurat historike<\/strong>\u00a0q\u00eb jan\u00eb pasqyr\u00eb e identitetit ton\u00eb komb\u00ebtar,m\u00eb kujtojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb \u00e7ast manifestimin e fuqish\u00ebm t\u00eb rinis\u00eb shqiptare pas p\u00ebrfundimit t\u00eb ndeshjes s\u00eb futbollit midis p\u00ebrfaq\u00ebsueses son\u00eb dhe asaj greke n\u00eb pasditen e 4 shtatorit 2004.<\/em><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><em>M\u00eb b\u00ebhet shum\u00eb qejfi q\u00eb nj\u00eb zonj\u00eb e nderuar merret me publicistik\u00eb nacionaliste. Kur mbaron s\u00eb lexuari librin e zonj\u00ebs Vilhelme Haxhiraj Vranari\u00a0\u201cPa titull\u201d, nuk mund t\u00eb mos e p\u00ebrfytyrosh veten n\u00eb vendin e nj\u00eb nx\u00ebn\u00ebsi shkolle. Dhe me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb: lexuesi i gjer\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebson n\u00eb vetvete nj\u00eb auditor gjigant, para t\u00eb cilit krijuesi shfaqet n\u00eb kated\u00ebr apo n\u00eb sken\u00eb n\u00eb rolin e m\u00ebsuesit. Duke p\u00ebrsiatur p\u00ebr k\u00ebt\u00eb rol t\u00eb shenjt\u00ebruar t\u00eb shkrimtarit, lexuesi, n\u00eb nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb krejt t\u00eb pakuptueshme, nuk mund t\u00eb mos vij\u00eb n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrfundim interesant p\u00ebr ca raporte t\u00eb heshtura q\u00eb vendosen mes krijuesit dhe lexuesit: Kur m\u00ebsuesi i v\u00eb not\u00ebn nx\u00ebn\u00ebsit, n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, edhe nx\u00ebn\u00ebsi i v\u00eb not\u00ebn m\u00ebsuesit.\u00a0\u00a0Kjo vlen p\u00ebr drejt\u00ebsin\u00eb, p\u00ebr objektivitetin q\u00eb ai p\u00ebrcjell n\u00eb vler\u00ebsimet e veta.<strong><u>E.Ymeri<\/u><\/strong><\/em><\/p>\n<p><em>Ky lib\u00ebr, tep\u00ebr i ve\u00e7ant\u00eb p\u00ebr natyr\u00ebn e strukturimit t\u00eb tij, p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb burim origjinal p\u00ebr pasurimin e bot\u00ebs shpirt\u00ebrore t\u00eb lexuesit t\u00eb gjer\u00eb. Dhe lexuesi nuk mund t\u00eb mos bindet p\u00ebr faktin se etja p\u00ebr pasurim shpirt\u00ebror, nuk mund t\u00eb k\u00ebnaqet nga askush tjet\u00ebr, p\u00ebrve\u00e7se nga ai, krijuesi.\u00a0<strong>Pra, nga njeriu i bot\u00ebs s\u00eb artit.<\/strong>Kurse gazetari dhe studiuesi,G\u00ebzim Llojdia n\u00eb parath\u00ebnie th\u00ebt\u00eb:\u201d\u00a0<\/em>Ese- publicistika letrare e Vilhelme Vrana Haxhiraj-t,<em>\u00a0<\/em><strong><em>m<\/em><\/strong><strong><em>es let\u00ebrsis\u00eb dhe gazetaris\u00eb s\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb si l\u00ebvrimi m\u00eb specitfik<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>\u201cE vendosur midis let\u00ebrsis\u00eb dhe gazetaris\u00eb s\u00eb mir\u00ebfillt\u00eb,\u00a0<strong>publicistika letrare mbetet l\u00ebvrimi m\u00eb specifik e m\u00eb interesant<\/strong>\u201d<\/em>,- thot\u00eb studiuesja,\u00a0<strong>Akademikja Floresha Dado<\/strong>. Dhe ajo vijon&#8230;\u201d\u00a0<em>nj\u00ebkoh\u00ebsisht edhe m\u00eb problemori \u00ebsht\u00eb lidhja apo p\u00ebrshtatja, p\u00ebr sa i p\u00ebrket ruajtjes s\u00eb kufijve me let\u00ebrsin\u00eb, nga nj\u00ebra an\u00eb, dhe me llojet e tjera gazetareske, nga ana tjet\u00ebr. Dihet se let\u00ebrsia, si arti i fjal\u00ebs, ka poetik\u00ebn e vet, q\u00eb n\u00eb themel ka parimet estetike t\u00eb nd\u00ebrtimit t\u00eb nj\u00eb vepre letrare, q\u00eb e dallojn\u00eb at\u00eb nga gjith\u00eb format e tjera t\u00eb krijimtaris\u00eb fjalore. N\u00eb literatur\u00ebn teorike \u00ebsht\u00eb pranuar lidhja midis poetik\u00ebs s\u00eb let\u00ebrsis\u00eb dhe poetik\u00ebs s\u00eb publicistik\u00ebs letrare. Kjo vlen p\u00ebr t\u00eb njohur si ngjashm\u00ebrit\u00eb, ashtu edhe tiparet dalluese midis tyre. Kjo vlen edhe p\u00ebr t\u00eb patur p\u00ebrfytyrime t\u00eb sakta mbi struktur\u00ebn p\u00ebrmbajt\u00ebsore dhe estetike t\u00eb llojeve t\u00eb publicistik\u00ebs letrare. Kjo vlen p\u00ebr ta afruar at\u00eb me let\u00ebrsin\u00eb, brenda dimensioneve q\u00eb nuk c\u00ebnojn\u00eb identitetin e saj, por gjithashtu, edhe thelbin social, m\u00ebnyr\u00ebn specifike t\u00eb shprehjes s\u00eb mendimit n\u00eb k\u00ebto lloje publicistike.<\/em>\u00a0\u201c-<strong><em><u>G.Llojdia<\/u><\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong>GM: Keni p\u00ebrkthyer edhe libra nga italishtja. \u00c7far\u00eb ju t\u00ebrhoqi drejt p\u00ebrkthimit dhe \u00e7far\u00eb p\u00ebrjetoni gjat\u00eb k\u00ebtij procesi?<\/strong><\/p>\n<p>VVH:\u00a0Vitet e para t\u00eb pro\u00e7eseve demokratike, mbanim nipin, djalin e vajz\u00ebs, t\u00eb cil\u00ebt kishin emigruar n\u00eb Itali. T\u00eb voglit i kishim siguruar disa libra p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb. Ende nuk kishte shkuar n\u00eb shkoll\u00eb, po shkonte n\u00eb kop\u00ebsht ose m\u00eb sakt\u00eb ndiqte arsimin parashkollor. Mbas diteve i p\u00eblqente t\u00eb shikonte dhe t\u00eb analizonte figurat e librave p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb e ve\u00e7an\u00ebrisht ato n\u00eb gjuh\u00eb italiane.Shpesh her\u00eb m\u00eb pyeste mua p\u00ebr t\u2019ia lexuar. Nj\u00eb dit\u00eb m\u00eb hapi librin\u00a0<strong>\u201cTinguj magjik<\/strong>\u201d &#8211; \u201c<strong>Nat\u00ebn e mir\u00eb Arush<\/strong>\u201d. Meq\u00eb e njihja pak italishten, i p\u00ebrktheja ndonj\u00eb fjal\u00eb tek tuk, apo fjali, por jo rrjedhsh\u00ebm. N\u00eb fakt gjuh\u00ebn italiane n\u00eb qytetet bregdetare, t\u00eb moshuarit e flisnin dhe e lexonin shumica e tyre.\u00a0I vogli i m\u00ebrzitur m\u00eb tha :<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">-\u00c7far\u00eb gjyshe je ti\u00a0<strong>N\u00ebna Vili<\/strong>? Je dhe m\u00ebsuese dhe nuk di t\u00eb lexosh. Un\u00eb nuk dua t\u00eb t\u00eb kem ty m\u00ebsuese. Fjal\u00ebt e f\u00ebmij\u00ebs 2-3 vje\u00e7ar, m\u00eb prek\u00ebn thell\u00eb dhe m\u00eb detyruan t\u00eb ulem \u00e7do mbr\u00ebmje, natyrisht me ndihm\u00ebn e fjalorit, i p\u00ebrktheva p\u00ebrrallat n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe. Ivo,nipi im i lumtur u thoshte shok\u00ebve, se n\u00ebna ime, N\u00ebna Vili m\u00eb lexon p\u00ebrralla t\u00eb bukura italisht. Djali im, Vladi nd\u00ebrkoh\u00eb maturant,qysh i vog\u00ebl nat\u00ebn m\u00ebsonte n\u00eb radio gjuh\u00ebn italiane dhe pak m\u00eb von\u00eb filloi dhe gjuh\u00ebn angleze.Nj\u00eb dit\u00eb, kur d\u00ebgjoi t\u00eb nipin q\u00eb i rr\u00ebfente brendin\u00eb e p\u00ebrrallave, m\u00eb pyeti mua:<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">-Mami, ku i ka m\u00ebsuar\u00a0<strong>Ivo i vog\u00ebl<\/strong>\u00a0p\u00ebrrallat e librit \u201c<strong>Tinguj magjik<\/strong>\u201d?<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">&#8211;\u00a0<strong>Vladi,<\/strong>\u00a0zemra ime, me aq sa mundem dhe sa njohuri kam, ia m\u00ebsoj un\u00eb. Ndoshta me gabime, por i plot\u00ebsoj nj\u00eb d\u00ebshir\u00eb f\u00ebmij\u00ebnore t\u00eb eth\u00ebshme.<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">-Nuk e ke iden\u00eb se sa mir\u00eb i tregon, shpirti i daj\u00ebs. \u00cbsht\u00eb f\u00ebmij\u00eb inteligjent. Mami, t\u00eb lutem, vazhdo me p\u00ebrkthimet e tri librave t\u00eb tij. Shkruaj n\u00eb nj\u00eb fletore se nga pik\u00ebpamja teknike, gjuh\u00ebsore, si gramatik\u00eb apo morfologji do t\u2019i p\u00ebrshtas un\u00eb. K\u00ebshtu paralelisht me trilogjin\u00eb \u201cV\u00ebshtroni Meduz\u00ebn\u201d, punoja me p\u00ebrkthimin e tyre. Arrita t\u2019i p\u00ebrkthej tri librat me tituj, \u201c<strong><em>Tinguj magjik\u201d, \u201cN\u00eb zbulim t\u00eb Universit bashk\u00eb me Bobobobsit<\/em><\/strong>\u201d dhe \u201c<strong><em>Fabulat e Ezopit<\/em><\/strong>\u201d. Pas redaktimit t\u00eb tim biri, Vladit i shtypa me makin\u00eb shkrimi dhe ia dhash\u00eb p\u00ebr korrektimit t\u00eb p\u00ebrkthimit dhe redaktimit n\u00eb gjuh\u00ebn shqipe, ngs\u00a0<strong>Akademik, Prof.Dr. Adriatik Kallulli,<\/strong>\u00a0redaktor dhe kritik i shquar i disa librave t\u00eb mi. At\u00eb koh\u00eb kisha n\u00eb duar disa botime letrare p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb, t\u00eb cilat k\u00ebrkojn\u00eb shpenzim t\u00eb madh p\u00ebr piktorin,dizenjatorin dhe botimin me ngjyra, 4 her\u00eb m\u00eb shtrenjt\u00eb se botimi bardh\u00eb e zi<strong>.\u00a0<em><u>P\u00ebrkthimet i lash\u00eb pa botuar, sepse n\u00eb 1997. P.Socialiste m\u00eb nxori p\u00ebrs\u00ebri nga arsimi dhe dola n\u00eb pension para kohe<\/u><\/em><\/strong><em><u>.\u00a0<strong>Q\u00eb prej 1997, nuk kam punuar m\u00eb n\u00eb arsim<\/strong>.\u00a0<\/u>Por q\u00eb iu futa p\u00ebrkthimit u b\u00eb shkak d\u00ebshira e nj\u00eb f\u00ebmie 2-3 vje\u00e7. Duket<\/em>\u00a0di\u00e7ka absurde por kjo \u00ebsht\u00eb e v\u00ebrteta e hidhur. Ndoshta tani ka ardhur koha t\u2019i botoj\u00eb. Ku i dihet&#8230;?!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>INTERVIST\u00cb ME SHKRIMTAREN SHUM\u00cbDIMENSIONALE VILHELME VRANA HAXHIRAJ (V) EKSKLUZIVE\u00a0NGA\u00a0G\u00cbZIM MARKU N\u00eb k\u00ebt\u00eb pjes\u00eb t\u00eb pest\u00eb t\u00eb intervist\u00ebs son\u00eb ekskluzive me shkrimtaren e njohur Vilhelme Vranari Haxhiraj, zhvendosemi n\u00eb nj\u00eb dimension m\u00eb t\u00eb thell\u00eb t\u00eb krijimtaris\u00eb dhe mendimit t\u00eb saj letrar. E njohur p\u00ebr gam\u00ebn e gjer\u00eb t\u00eb veprave, q\u00eb nga proza e shkurt\u00ebr, romanet, poezia, &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":118145,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-118143","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-kulture"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118143","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=118143"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118143\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":118148,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118143\/revisions\/118148"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/118145"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=118143"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=118143"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=118143"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}