{"id":118908,"date":"2025-07-14T08:23:06","date_gmt":"2025-07-14T08:23:06","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=118908"},"modified":"2025-07-14T10:15:07","modified_gmt":"2025-07-14T10:15:07","slug":"wiener-zeitung-ne-shqiperi-regjimi-dominon-mediat-tirana-lavanderia-e-mafias-kullat-jane-bosh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2025\/07\/14\/wiener-zeitung-ne-shqiperi-regjimi-dominon-mediat-tirana-lavanderia-e-mafias-kullat-jane-bosh\/","title":{"rendered":"Wiener Zeitung: Rama, i lidhur me krimin e organizuar, pastroi 1.6 miliard\u00eb euro n\u00eb dy vite"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga Dennis Miski\u00e7,\u00a0<a href=\"https:\/\/www.wienerzeitung.at\/a\/tiktok-verbot-in-albanien-ein-gescheitertes-experiment\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">WIENER ZEITUNG<\/a><\/strong><\/p>\n<p>Aplikacioni hapet normalisht. Videoja e par\u00eb ngarkohet. Por kur zbret posht\u00eb, nuk shfaqen m\u00eb video t\u00eb tjera. TikTok \u00ebsht\u00eb i bllokuar. Ky \u00ebsht\u00eb realiteti prej rreth tre muajsh p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb p\u00ebrpiqen ta p\u00ebrdorin aplikacionin n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n<p>Elind Selenica ma tregon n\u00eb telefonin e tij, nd\u00ebrsa jemi ulur n\u00eb nj\u00eb kafene n\u00eb fund t\u00eb majit n\u00eb kryeqytetin shqiptar, Tiran\u00eb. Duhen vet\u00ebm disa sekonda q\u00eb ai t\u00eb aktivizoj\u00eb nj\u00eb VPN dhe t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb s\u00ebrish TikTok. VPN-ja ndryshon adres\u00ebn IP t\u00eb telefonit t\u00eb tij. Th\u00ebn\u00eb thjesht: duket sikur ai ndodhet n\u00eb nj\u00eb vend tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Bllokimi erdhi pas nj\u00eb ngjarjeje tragjike n\u00eb nj\u00eb shkoll\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb. Dy nx\u00ebn\u00ebs u p\u00ebrfshin\u00eb n\u00eb nj\u00eb konflikt, t\u00eb cilin e kishin zhvilluar edhe p\u00ebrmes TikTok-ut: n\u00eb n\u00ebntor 2024, nj\u00ebri prej tyre goditi tjetrin me thik\u00eb. Viktima ishte vet\u00ebm 14 vje\u00e7. Qeveria shqiptare reagoi me nj\u00eb ndalim t\u00eb plot\u00eb t\u00eb TikTok-ut n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin \u2013 deri m\u00eb tani, si i vetmi vend n\u00eb Europ\u00eb q\u00eb ka nd\u00ebrmarr\u00eb nj\u00eb hap t\u00eb till\u00eb. Nd\u00ebrsa n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn diskutohen kufizimet p\u00ebr TikTok-un, masa e rrept\u00eb e qeveris\u00eb shqiptare mbetet unike.<\/p>\n<p>P\u00ebr kryeministrin shqiptar Edi Rama, aplikacioni kinez TikTok \u00ebsht\u00eb fajtor i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb p\u00ebr incidentin. &#8220;TikTok \u00ebsht\u00eb si nj\u00eb rruga\u00e7 n\u00eb lagje dhe ne do ta d\u00ebbojm\u00eb k\u00ebt\u00eb rruga\u00e7 p\u00ebr nj\u00eb vit nga lagjja jon\u00eb,&#8221; tha ai si arsye p\u00ebr bllokimin. Sipas tij, t\u00eb rinjt\u00eb radikalizohen n\u00eb k\u00ebt\u00eb platform\u00eb dhe zhvillojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb prirje ndaj dhun\u00ebs \u2013 megjith\u00ebse autoriteti shqiptar i mbik\u00ebqyrjes s\u00eb mediave kishte tashm\u00eb nj\u00eb bashk\u00ebpunim me TikTok p\u00ebr t\u00eb rregulluar p\u00ebrmbajtjet.<\/p>\n<p>Qeveria pretendoi se kishte zhvilluar konsultime me m\u00ebsues dhe prind\u00ebr. Sipas saj, 90% e prind\u00ebrve q\u00eb mor\u00ebn pjes\u00eb n\u00eb anket\u00eb ishin n\u00eb favor t\u00eb bllokimit t\u00eb TikTok-ut. Megjithat\u00eb, nuk ka t\u00eb dh\u00ebna zyrtare p\u00ebr k\u00ebto bisedime dhe vet\u00eb anketa nuk ishte transparente. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, kritik\u00ebt e konsiderojn\u00eb k\u00ebt\u00eb si nj\u00eb justifikim t\u00eb dob\u00ebt p\u00ebr ndalimin.<\/p>\n<p><strong>TikTok vazhdon t\u00eb p\u00ebrdoret<\/strong><\/p>\n<p>Por \u00e7far\u00eb ndodh kur askush nuk respekton ndalimin? Shumica e njer\u00ebzve n\u00eb Tiran\u00eb e p\u00ebrdorin ende aplikacionin si zakonisht \u2013 thjesht p\u00ebrmes nj\u00eb lidhjeje VPN, ashtu si Alex. I riu shqiptar punon kamerier n\u00eb nj\u00eb bar n\u00eb Tiran\u00eb n\u00eb mbr\u00ebmje. Edhe aty sheh shpesh t\u00eb rinj q\u00eb p\u00ebrdorin TikTok. Alex thot\u00eb se pothuajse t\u00eb gjith\u00eb rreth tij \u2013 t\u00eb rinj apo t\u00eb moshuar \u2013 jan\u00eb p\u00ebrshtatur menj\u00ebher\u00eb. \u201cPothuajse askush q\u00eb njoh nuk e konsideron ndalimin si di\u00e7ka pozitive,\u201d tregon 21-vje\u00e7ari. \u201cKa shum\u00eb m\u00ebnyra si mund t\u00eb investoj\u00eb qeveria n\u00eb t\u00eb ardhmen e brezit t\u00eb ri. P\u00ebr shembull, p\u00ebrmes arsimit ose p\u00ebrmir\u00ebsimit t\u00eb infrastruktur\u00ebs sociale.\u201d<\/p>\n<p>Sa seriozisht e ka politika shqiptare ndalimin, shihet edhe nga rasti i Erion Veliajt. Kryetari i Bashkis\u00eb s\u00eb Tiran\u00ebs dhe bashk\u00ebpartiak i Edi Ram\u00ebs ndodhet n\u00eb paraburgim q\u00eb nga shkurti. Ai po hetohet p\u00ebr korrupsion dhe pastrim parash. Megjithat\u00eb, n\u00eb llogarin\u00eb e tij n\u00eb TikTok publikohen disa her\u00eb n\u00eb jav\u00eb video t\u00eb reja me mesazhe politike.<\/p>\n<p>P\u00ebrndryshe: Ndalimi i TikTok-ut ndodhi dy muaj para zgjedhjeve parlamentare. Edi Rama dhe Partia Socialiste dominojn\u00eb n\u00eb mediat tradicionale. Partit\u00eb m\u00eb t\u00eb vogla ankohen se gjat\u00eb fushat\u00ebs zgjedhore nuk ftohen n\u00eb emisione debatuale. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, shpesh ka raporte p\u00ebr korrupsion politik. P\u00ebr shum\u00eb ekspert\u00eb, fitorja e Ram\u00ebs nuk ishte m\u00eb nj\u00eb surpriz\u00eb.<\/p>\n<p>Partit\u00eb m\u00eb t\u00eb vogla mund t\u00eb arrinin votuesit vet\u00ebm p\u00ebrmes fushatave n\u00eb rrug\u00eb ose rrjeteve sociale. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, ato e akuzuan regjimin se ndalimi i TikTok-ut ishte b\u00ebr\u00eb p\u00ebr arsye thjesht politike dhe oportuniste.<\/p>\n<p><strong>Ndalimi si bomb\u00eb tymuese<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Por pse dikush q\u00eb ndjehet kaq i sigurt dhe e di q\u00eb do t\u00eb fitoj\u00eb, do t\u00eb p\u00ebrdorte nj\u00eb taktik\u00eb t\u00eb till\u00eb p\u00ebr t\u00eb arritur nj\u00eb fitore q\u00eb nuk i nevojitet?&#8221;, pyet Daniel Prroni nga Instituti p\u00ebr Demokraci dhe Nd\u00ebrmjet\u00ebsim (IDM) n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr WZ. Sipas tij, arsyet e v\u00ebrteta gjenden diku tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr shp\u00ebrqendrim. &#8220;Ata e ndalojn\u00eb TikTok-un q\u00eb publiku t\u00eb fokusohet atje, dhe t\u00eb harrohen t\u00eb gjitha rastet e korrupsionit dhe sjelljet e gabuara t\u00eb qeveris\u00eb&#8221;, thot\u00eb Prroni. Intervist\u00ebn e zhvillojm\u00eb n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb qytetit. Rreth nesh ngrihen nd\u00ebrtesa t\u00eb reja shum\u00ebkat\u00ebshe \u2013 shumica prej tyre nuk jan\u00eb nd\u00ebrtuar p\u00ebr t\u2019u shitur. Shum\u00eb prej tyre do t\u00eb mbeten bosh.<\/p>\n<p>Pas k\u00ebsaj fshihet nj\u00eb lidhje korruptive e qeveris\u00eb me banda kriminale. Vet\u00ebm midis viteve 2017 dhe 2019, thuhet se 1.6 miliard\u00eb euro jan\u00eb futur n\u00eb tregun e pasurive t\u00eb paluajtshme n\u00eb Shqip\u00ebri. Shumica e tyre n\u00eb para t\u00eb gatshme. Parat\u00eb, t\u00eb cilat mendohet se jan\u00eb fituar nga trafiku i drog\u00ebs, lahen n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb dhe investohen n\u00eb prona. Gazetari Gjergj Erebara nga Balkan Investigative Reporting Network e quan tashm\u00eb Tiran\u00ebn me shaka \u201cLavanderia e Mafias\u201d.<\/p>\n<p>Edhe \u00e7\u00ebshtjet e siguris\u00eb p\u00ebr f\u00ebmij\u00ebt, q\u00eb qeveria pretendonte t\u2019i trajtonte, jan\u00eb zbehur nga ndalimi i TikTok-ut. \u201cAs dhuna n\u00eb mesin e t\u00eb rinjve, as siguria e f\u00ebmij\u00ebve nuk jan\u00eb zgjidhur. Diskutimi ka marr\u00eb nj\u00eb kah krejt tjet\u00ebr,\u201d kritikon Prroni. Ende nuk dihet \u00e7far\u00eb ndodhi me rastin e vrasjes s\u00eb f\u00ebmij\u00ebs. Rasti nuk \u00ebsht\u00eb hetuar.<\/p>\n<p><strong>Shteti po b\u00ebhet gjithnj\u00eb e m\u00eb autokratike<\/strong><\/p>\n<p>N\u00ebse ndalimi i TikTok-ut kufizon aksesin n\u00eb informacion dhe lirin\u00eb e shprehjes, tani do t\u00eb vendos\u00eb Gjykata Kushtetuese e Shqip\u00ebris\u00eb. Rasti u mor n\u00eb shqyrtim n\u00eb fillim t\u00eb qershorit. N\u00ebse \u00ebsht\u00eb kushtetues apo jo, p\u00ebr Prroni-n kjo bie ndesh me negociatat e an\u00ebtar\u00ebsimit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb BE q\u00eb jan\u00eb n\u00eb zhvillim.<\/p>\n<p>\u201cVet\u00ebm vendet me q\u00ebndrime t\u00eb diskutueshme ndaj t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut kan\u00eb vendosur ndalime totale p\u00ebr arsye t\u00eb siguris\u00eb publike ose moralit,\u201d thot\u00eb eksperti. Deri tani nuk ka pasur reagime nga BE-ja, edhe pse Ligji p\u00ebr Sh\u00ebrbimet Dixhitale do t\u00eb ishte nj\u00eb model i mir\u00eb p\u00ebr rregullimin.<\/p>\n<p>N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, atmosfera n\u00eb Tiran\u00eb duket e r\u00ebnduar. Shum\u00eb ekspert\u00eb paralajm\u00ebrojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb shtet gjithnj\u00eb e m\u00eb autoritar, q\u00eb mund t\u00eb nxjerr\u00eb ose ndaloj\u00eb gj\u00ebra arbitrarisht. Nj\u00eb pjes\u00eb e votave t\u00eb zgjedhjeve t\u00eb majit po rinum\u00ebrohen, dhe nj\u00eb qeveri pritet deri n\u00eb shtator. Deri at\u00ebher\u00eb, k\u00ebtu TikTok p\u00ebrdoret kryesisht p\u00ebrmes VPN-ve.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Dennis Miski\u00e7,\u00a0WIENER ZEITUNG Aplikacioni hapet normalisht. Videoja e par\u00eb ngarkohet. Por kur zbret posht\u00eb, nuk shfaqen m\u00eb video t\u00eb tjera. TikTok \u00ebsht\u00eb i bllokuar. Ky \u00ebsht\u00eb realiteti prej rreth tre muajsh p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb p\u00ebrpiqen ta p\u00ebrdorin aplikacionin n\u00eb Shqip\u00ebri. Elind Selenica ma tregon n\u00eb telefonin e tij, nd\u00ebrsa jemi ulur n\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":96677,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[40],"tags":[],"class_list":["post-118908","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-aktualitet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118908","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=118908"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118908\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":118936,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/118908\/revisions\/118936"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/96677"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=118908"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=118908"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=118908"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}