{"id":119382,"date":"2025-07-19T18:27:06","date_gmt":"2025-07-19T18:27:06","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=119382"},"modified":"2025-07-19T18:49:49","modified_gmt":"2025-07-19T18:49:49","slug":"pas-tiranes-edhe-durresi-mes-arkitektures-vizionare-dhe-erresires-institucionale","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2025\/07\/19\/pas-tiranes-edhe-durresi-mes-arkitektures-vizionare-dhe-erresires-institucionale\/","title":{"rendered":"Pas Tiran\u00ebs edhe Durr\u00ebsi mes arkitektur\u00ebs \u201cvizionare\u201d dhe err\u00ebsir\u00ebs institucionale"},"content":{"rendered":"

Nga Alba KEPI<\/strong><\/p>\n

M\u00eb 16 qershor 2025, COIMA SGR \u2013 nj\u00eb nga kompanit\u00eb m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha italiane, Administratori i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i s\u00eb cil\u00ebs \u00ebsht\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00ebn hetim nga Prokuroria e Milanos, lider n\u00eb sektorin e investimeve dhe menaxhimit t\u00eb pasurive t\u00eb paluajtshme \u2013 shpalli bashk\u00ebpunimin dhe hyrjen zyrtare t\u00eb Eagle Hills, nj\u00eb kompani zhvillimi me qend\u00ebr n\u00eb Abu Dhabi, n\u00eb tregun italian p\u00ebrmes bashk\u00ebfinancimit t\u00eb projektit t\u00eb rigjall\u00ebrimit t\u00eb Grand Hotel des Bains n\u00eb Lido t\u00eb Venecias. Ky t\u00eb paraqitej si nj\u00eb sukses i modelit t\u00eb partneriteteve publiko-private.<\/p>\n

Por emri i Eagle Hills nuk \u00ebsht\u00eb aspak i panjohur p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb \u2013 p\u00ebrkundrazi, \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb sinonim i nj\u00eb epoke t\u00eb re t\u00eb ndarjes s\u00eb territoreve publike n\u00eb zona kontrolli ekonomik nga kapitali i huaj, klientelizmi i qeveris\u00eb e oligarkia nd\u00ebrtimore.<\/p>\n

Eagle Hills, e drejtuar nga Mohamed Alabbar, ka fituar t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr t\u00eb zhvilluar nj\u00eb nga projektet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha urbane n\u00eb historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb: nd\u00ebrtimin e nj\u00eb porti gjigand turistik p\u00ebr superjahtet n\u00eb Durr\u00ebs. Kjo p\u00ebrfshin zhvendosjen e portit ekzistues tregtar dhe transformimin e nj\u00eb pjese t\u00eb madhe t\u00eb qytetit bregdetar n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb luksoze dhe private. Asnj\u00eb studim i detajuar ndikimi nuk \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb publik. Nuk ka pasur debat publik. Dhe, deri m\u00eb tani, nuk \u00ebsht\u00eb sqaruar sesi jan\u00eb dh\u00ebn\u00eb koncesionet, me \u00e7far\u00eb kriteresh, dhe kujt i p\u00ebrket realisht prona publike e bregdetit.<\/p>\n

K\u00ebto pyetje b\u00ebhen akoma m\u00eb urgjente n\u00eb kontekstin e bashk\u00ebpunimit COIMA\u2013Eagle Hills dhe faktit se CEO i COIMA, Manfredi Catella, ndodhet n\u00ebn arrest sht\u00ebpie pas hetimeve nga Prokuroria e Milanos p\u00ebr korrupsion, ndikim t\u00eb paligjsh\u00ebm dhe spekulim nd\u00ebrtimor. K\u00ebto hetime nuk jan\u00eb \u00e7\u00ebshtje periferike \u2013 ato godasin pik\u00ebrisht projektet e urbanizimit t\u00eb avancuar dhe t\u00eb dyshuar q\u00eb kan\u00eb ndodhur n\u00eb Milano, por q\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb kthyer n\u00eb model eksporti, p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n

Stefano Boeri \u2013 nd\u00ebrmjet vizionit arkitekturor dhe skem\u00ebs s\u00eb ndikimit<\/strong><\/p>\n

N\u00eb k\u00ebt\u00eb konfiguracion, q\u00ebndron nj\u00eb figur\u00eb e tret\u00eb ky\u00e7e: Stefano Boeri, arkitekt i njohur dhe bashk\u00ebpun\u00ebtor i hersh\u00ebm i institucioneve shqiptare n\u00eb projekte strategjike urbane. Firma e tij \u00ebsht\u00eb n\u00eb projekte transformuese p\u00ebr Tiran\u00ebn e shfaqet dhe n\u00eb Durr\u00ebs aty ku Alabar ka fituar projektin strategjik nga qeveria shqiptare. Stefano Boeri dhe SON Architects kan\u00eb fituar konkursin e organizuar nga Ministria e Kultur\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe Fondacioni Shqiptaro-Amerikan p\u00ebr Zhvillim (AADF), p\u00ebr t\u00eb rikualifikuar zon\u00ebn e Amfiteatrit Romak n\u00eb Durr\u00ebs. N\u00eb baz\u00eb t\u00eb k\u00ebtij projekti \u00ebsht\u00eb krijimi i nj\u00eb rrjeti shtegjesh urbane q\u00eb lidhin k\u00ebto zona historike me bregdetin dhe portin e Durr\u00ebsit, aty ku po nd\u00ebrton Alabari.<\/p>\n

Boeri nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb em\u00ebr i panjohur p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb \u2013 n\u00eb fakt, ai ka nj\u00eb prani t\u00eb strukturuar t\u00eb biznesit n\u00eb vend q\u00eb prej vitit 2011, kur hapi zyrtarisht filialin \u201cStefano Boeri Architetti srl\u201d n\u00eb Tiran\u00eb. Kompania, e cila kontrollohet 80% nga vet\u00eb Boeri, dhe pjesa tjet\u00ebr nga bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebt e tij t\u00eb ngusht\u00eb Francesca Cesa Bianchi dhe Marco Giorgio, ka njohur nj\u00eb rritje t\u00eb ndjeshme ekonomike n\u00eb vitet 2017\u20132019.<\/p>\n

Sipas t\u00eb dh\u00ebnave nga OpenCorporates dhe pasqyrat financiare:<\/strong><\/p>\n

2017: fitim neto ~ 16 milion lek\u00eb, xhiro vjetore ~ 305 milion lek\u00eb<\/em>
\n2018: fitim neto ~ 27 milion lek\u00eb, xhiro ~ 449 milion lek\u00eb
\n2019: fitim neto ~ 12.6 milion lek\u00eb, xhiro ~ 559 milion lek\u00eb<\/em><\/p>\n

Kjo rritje nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm shprehje suksesi profesional, por nj\u00eb tregues i rolit t\u00eb zgjeruar t\u00eb Boerit n\u00eb projektet strategjike t\u00eb zhvillimit urban n\u00eb Shqip\u00ebri \u2013 p\u00ebrfshir\u00eb planin \u201cTirana 2030\u201d, kullat n\u00eb Bllok, dhe s\u00eb fundmi, projektin p\u00ebr transformimin e Anfiteatrit t\u00eb Durr\u00ebsit dhe zon\u00ebs arkeologjike p\u00ebrreth n\u00eb nj\u00eb park arkeologjik t\u00eb integruar.<\/p>\n

K\u00ebto shifra jan\u00eb jasht\u00ebzakonisht t\u00eb larta p\u00ebr nj\u00eb kompani t\u00eb huaj arkitekturore n\u00eb Shqip\u00ebri, sidomos duke pasur parasysh faktin q\u00eb fitimet jan\u00eb trefishuar p\u00ebr dy vjet dhe se n\u00eb 2018\u20132019 kompania ka ark\u00ebtuar mbi 1 miliard lek\u00eb gjithsej. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb tregues i rritjes s\u00eb fuqishme t\u00eb ndikimit t\u00eb saj n\u00eb zhvillimet urbane shqiptare.<\/p>\n

Boeri nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb nj\u00eb nga arkitekt\u00ebt e huaj q\u00eb operon n\u00eb Shqip\u00ebri; ai \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb nj\u00eb aktor dominues n\u00eb transformimin e qyteteve dhe trash\u00ebgimis\u00eb komb\u00ebtare.<\/p>\n

Kompania e Boerit, p\u00ebr shkak t\u00eb emrit t\u00eb vet, p\u00ebrdoret shpesh p\u00ebr t\u00eb legjitimuar projekte politike q\u00eb kan\u00eb pasiguri t\u00eb larta juridike, sociale dhe ambientale.<\/p>\n

T\u00eb dh\u00ebnat e kompanis\u00eb \u201cStefano Boeri Architetti\u201d n\u00eb Shqip\u00ebri nuk jan\u00eb vet\u00ebm tregues t\u00eb suksesit t\u00eb nj\u00eb studioje arkitekturore. Ato jan\u00eb simptom\u00eb e nj\u00eb modeli politik e ekonomik, ku nj\u00eb em\u00ebr i madh nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebrdoret p\u00ebr t\u00eb mbuluar projektet e m\u00ebdha urbane q\u00eb realizohen jasht\u00eb kontrollit publik dhe shpesh n\u00eb p\u00ebrputhje t\u00eb dyshimt\u00eb me ligjin dhe interesin publik.<\/p>\n

N\u00eb munges\u00eb t\u00eb auditimit t\u00eb qart\u00eb, shpalljeve t\u00eb hapura dhe kontrollit e debatit qytetar, \u00e7do \u201csukses\u201d ekonomik b\u00ebhet i dyshimt\u00eb, p\u00ebr shkak t\u00eb kontekstit n\u00eb t\u00eb cilin ai realizohet.<\/p>\n

M\u00eb 4 n\u00ebntor 2022 arkitekti italian hap kompanin\u00eb e tij shqiptare.<\/p>\n

Kompania, zyrtarisht Stefano Boeri Architetti sh.p.k., u regjistrua m\u00eb 4 n\u00ebntor 2022 n\u00eb Tiran\u00eb si nj\u00eb form\u00eb e vlefshme juridike biznesi lokal n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n

Pronar i vet\u00ebm \u00ebsht\u00eb Stefano Boeri, i cili rezulton si administrator dhe aksioner 100% (sipas regjistrit t\u00eb QKB\/OpenCorporates).<\/p>\n

Objekti i veprimtaris\u00eb p\u00ebrfshin: projektim arkitektonik dhe urbanistik, studime fizibiliteti, konsulenc\u00eb tekniko\u2011ekonomike, nd\u00ebrtim, menaxhim punimesh, si brenda Shqip\u00ebris\u00eb ashtu edhe jasht\u00eb. Shoq\u00ebria mund t\u00eb kryej\u00eb t\u00eb gjith\u00eb transaksionet tregtare, industriale, t\u00eb pasurive t\u00eb luajtshme dhe t\u00eb paluajtshme, apo transaksionet financiare, q\u00eb konsiderohen t\u00eb nevojshme dhe t\u00eb vlefshme nga organet drejtuese p\u00ebr arritjen e objektivave t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n

Shoq\u00ebria mund gjithashtu t\u00eb kryej\u00eb \u00e7do transaksion financiar dhe, n\u00eb lidhje me publikun, t\u00eb p\u00ebrfitoj\u00eb aksione n\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb tjera q\u00eb kan\u00eb nj\u00eb objekt t\u00eb ngjash\u00ebm ose t\u00eb nj\u00ebjt\u00eb me t\u00eb sajin, si edhe t\u00eb jap\u00eb kambiale, dor\u00ebzani, garanci p\u00ebr detyrime dhe borxhe, duke p\u00ebrfshir\u00eb ato te pal\u00ebve t\u00eb treta, me p\u00ebrjashtim t\u00eb kryerjes ndaj publikut t\u00eb cilido aktiviteti t\u00eb konsideruar nga ligji si aktivitet financiar.<\/p>\n

Deri m\u00eb tani nuk jan\u00eb publikuar bilance, xhiro, as fitime\/vit n\u00eb sistemet publike p\u00ebr vitin 2022 apo 2023. Nuk publikohen t\u00eb dh\u00ebna financiare lidhur me kapitalin fillestar t\u00eb investuar, burimet e t\u00eb ardhurave apo kostot operacionale. Kjo krijon nj\u00eb vakuum informativ p\u00ebr aktivitetet e saj.<\/p>\n

N\u00ebse nj\u00eb kompani e re nuk deklaron asnj\u00eb projekt apo t\u00eb ardhura, p\u00ebrballet me dyshime p\u00ebr ekzistenc\u00eb vet\u00ebm juridike e jo operacionale reale \u2013 ve\u00e7an\u00ebrisht kur lidhet me z\u00ebra p\u00ebr projekte t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb bashk\u00ebpunim me partner\u00eb t\u00eb njohur.<\/p>\n

Mungesa e t\u00eb dh\u00ebnave financiare dhe t\u00eb aktivitetit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb indikacion serioz q\u00eb k\u00ebrkon verifikim t\u00eb aktivitetit t\u00eb saj. N\u00ebse \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb vet\u00ebm-n\u00ebn firm\u00eb, ajo shnd\u00ebrrohet n\u00eb nj\u00eb instrument potencial p\u00ebr projektet e m\u00ebdhenj nga partner\u00eb me kapital t\u00eb huaj \u2013 ku rezultati mbetet i paqart\u00eb dhe pa kontroll.<\/p>\n

\n
\n
\n