{"id":119852,"date":"2025-07-28T08:27:23","date_gmt":"2025-07-28T08:27:23","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=119852"},"modified":"2025-07-28T08:30:22","modified_gmt":"2025-07-28T08:30:22","slug":"lubonja-shqiperia-nen-pushtetin-e-betonit-ndertime-nga-narkotrafiku-dhe-parate-e-pista","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2025\/07\/28\/lubonja-shqiperia-nen-pushtetin-e-betonit-ndertime-nga-narkotrafiku-dhe-parate-e-pista\/","title":{"rendered":"Lubonja: Tirana n\u00ebn pushtetin e betonit, nd\u00ebrtime nga narkotrafiku dhe parat\u00eb e pista!"},"content":{"rendered":"<p><strong>Intervista e shkrimtari Fatos Lubonja p\u00ebr prestigjozen\u00a0italiane, \u201cIl Fatto Quotidiano\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Urbanistika n\u00eb Tiran\u00eb nuk ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb vet\u00ebm me estetik\u00ebn dhe trash\u00ebgimin\u00eb kulturore t\u00eb qytetit, por shkon m\u00eb thell\u00eb: ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me at\u00eb q\u00eb un\u00eb e quaj k\u00ebtu nj\u00eb \u201cregjim\u201d q\u00eb mbahet gjall\u00eb, ekonomikisht duke folur, mbi industrin\u00eb e nd\u00ebrtimit\u2019.<\/p>\n<p>Fatos Lubonja \u00ebsht\u00eb shkrimtar dhe intelektual shqiptar, i njohur p\u00ebr t\u00eb kaluar\u00ebn e tij si disident dhe p\u00ebr angazhimin e tij n\u00eb denoncimin e abuzimeve t\u00eb pushtetit. Ai ka kaluar 17 vite n\u00eb burg gjat\u00eb regjimit t\u00eb Enver Hoxh\u00ebs, nga viti 1974 deri m\u00eb 1991, p\u00ebr shkak t\u00eb kund\u00ebrshtimit t\u00eb tij ndaj regjimit.<\/p>\n<p><strong>Fatos, \u00ebsht\u00eb ky nj\u00eb pushtet i ri i tepruar?<\/strong><\/p>\n<p>Jo, ka ekzistuar gjithmon\u00eb, por tani \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb m\u00eb i fort\u00eb. Mund t\u00eb themi se fillimi i k\u00ebtij sistemi ekonomik, politik dhe shoq\u00ebror, q\u00eb nga viti 1997, ishte i tipit \u201cberluskonian\u201d: t\u00eb pasurit e rinj shqiptar\u00eb, do t\u2019i quaja oligark\u00eb t\u00eb pasuruar, investonin n\u00eb nd\u00ebrtim dhe n\u00eb media, me t\u00eb cilat shantazhonin ose favorizonin politikan\u00ebt p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb leje nd\u00ebrtimi. Burimet e tyre ekonomike n\u00eb at\u00eb koh\u00eb vinin nga emigrant\u00ebt q\u00eb d\u00ebshironin t\u00eb kishin nj\u00eb sht\u00ebpi n\u00eb Tiran\u00eb. Interesi i tyre ishte t\u00eb nd\u00ebrtonin aty ku \u00e7mimet ishin m\u00eb t\u00eb larta. Nd\u00ebrkoh\u00eb, industria shqiptare zhdukej, por askush nuk e denonconte.<\/p>\n<p><strong>\u00c7far\u00eb ndodhi m\u00eb pas?<\/strong><\/p>\n<p>U shtua nevoja p\u00ebr banesa, deri n\u00eb kulmin e vitit 2005. Kjo u menaxhua gjithmon\u00eb me t\u00eb nj\u00ebjtat dinamika dhe, pasi kjo nevoj\u00eb u shterua, u p\u00ebrhap\u00ebn forma t\u00eb tjera t\u00eb spekulimeve dhe klientelizmit, si p.sh. n\u00eb hidrocentrale. M\u00eb pas erdhi nj\u00eb p\u00ebrshpejtim dhe u rikthyem te nd\u00ebrtimet. Megjithat\u00eb, n\u00eb vitin 2015, kryebashkiaku Veliaj n\u00eb fushat\u00ebn e tij elektorale kishte premtuar zero nd\u00ebrtime n\u00eb Tiran\u00eb dhe se qendra nuk do t\u00eb prekej.<\/p>\n<p><strong>Pse ky premtim u tradhtua?<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebr disa arsye, sipas meje: vendi nuk kishte m\u00eb burime ekonomike, Edi Rama \u2013 fillimisht kryetar bashkie, m\u00eb pas kryeminist\u00ebr \u2013 ishte ambicioz dhe e imagjinonte qytetin si nj\u00eb zgjatim t\u00eb vetes, dhe p\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr ishte m\u00ebsuar me k\u00ebt\u00eb lloj pushteti t\u00eb betonit.<\/p>\n<p><strong>Rreziku i pastrimit t\u00eb parave<\/strong><\/p>\n<p>\u201cParat\u00eb e emigrant\u00ebve nuk mund t\u00eb mjaftojn\u00eb p\u00ebr t\u00eb financuar gjith\u00e7ka\u201d!<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2023, sipas disa ekonomist\u00ebve, gati 90% e taksave t\u00eb paguara n\u00eb Bashkin\u00eb e Tiran\u00ebs vinin nga sektori i nd\u00ebrtimit, i pasurive t\u00eb paluajtshme dhe i gjith\u00eb zinxhirit t\u00eb lidhur me t\u00eb. Ishte nj\u00eb minier\u00eb, por ata oligark\u00eb, megjith\u00ebse t\u00eb pasuruar, nuk kishin gjith\u00eb k\u00ebto para.<\/p>\n<p><strong>Dhe kush i kishte?<\/strong><\/p>\n<p>Mafia shqiptare, narkotrafiku, para t\u00eb pista. N\u00eb disa p\u00ebrgjime t\u00eb hetimeve t\u00eb kryera nga prokurori Gratteri, p\u00ebr shembull, \u2019Ndrangheta flet p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb si p\u00ebr Kalabrin\u00eb e viteve \u201960, p\u00ebr leht\u00ebsin\u00eb e nd\u00ebrtimit. K\u00ebshtu futesh n\u00eb makin\u00ebn e investimeve dhe b\u00ebhesh nd\u00ebrmjet\u00ebs mes krimit dhe qeverisjes s\u00eb territorit.<\/p>\n<p>Hotele me 10 kate q\u00eb nuk arrijn\u00eb t\u00eb mbushin dhomat, b\u00ebhen kulla me 40-50 kate. Rivendosen para, jepet pak pun\u00eb p\u00ebr vendasit, politikan\u00ebt dhe administrata marrin taksat e tyre dhe t\u00eb gjith\u00eb jan\u00eb t\u00eb k\u00ebnaqur.<\/p>\n<p>Si\u00e7 thot\u00eb nj\u00eb shprehje, \u201cnafta nxirret nga toka dhe vendoset n\u00eb qiell, n\u00eb grata\u00e7ela. Po cila \u00ebsht\u00eb nafta e Shqip\u00ebris\u00eb?\u201d<\/p>\n<p><strong>Pse synohet te emrat e m\u00ebdhenj t\u00eb arkitektur\u00ebs?<\/strong><\/p>\n<p>Ka nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb fasad\u00eb q\u00eb ta mbuloj\u00eb dhe ta tregoj\u00eb me lavdi k\u00ebt\u00eb gar\u00eb nd\u00ebrtimi, nj\u00eb autoritet \u2013 m\u00eb mir\u00eb n\u00ebse \u00ebsht\u00eb per\u00ebndimor \u2013 q\u00eb e zbukuron dhe e legjitimon.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, kontradiktat jan\u00eb t\u00eb dukshme: n\u00eb planin Tirana 2030, Boeri fut iden\u00eb e \u201czhvillimit vertikal\u201d, t\u00eb densitetit, por p\u00ebr t\u00eb zhvilluar dhe mbajtur nj\u00eb \u201cpyll orbital\u201d me miliona pem\u00eb, ngrihen grata\u00e7ela n\u00eb qend\u00ebr, duke shkat\u00ebrruar pa m\u00ebshir\u00eb trash\u00ebgimin\u00eb artistike e kulturore dhe cil\u00ebsin\u00eb e jet\u00ebs s\u00eb qytetar\u00ebve\/\u00a0<strong>P\u00ebrktheu Alba Kepi<\/strong><\/p>\n<p>ortazhit q\u00eb\u00a0hedh hije dyshimi mbi m\u00ebnyr\u00ebn si \u00ebsht\u00eb projektuar e ardhmja e kryeqytetit shqiptar dhe kush po p\u00ebrfiton nga kullat shum\u00ebkat\u00ebshe:<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.syri.net\/politike\/807893\/tirana-me-qindra-kantiere-kulla-dhe-cmime-te-larta-reportazhi-il-fatto-quotidiano-vijon-zhvillimi-vertikal-mbi-te-cilin-vigjilon-rama\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u00a0Tirana me qindra kantiere, kulla dhe \u00e7mime t\u00eb larta,\u00a0Zhvillimi vertikal mbi t\u00eb cilin &#8216;vigjilon&#8217; Rama<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.syri.net\/uploads\/syri.net\/images\/2025\/July\/28\/auto_erer1753688955.jpg\" alt=\"Image\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Intervista e shkrimtari Fatos Lubonja p\u00ebr prestigjozen\u00a0italiane, \u201cIl Fatto Quotidiano\u201d Urbanistika n\u00eb Tiran\u00eb nuk ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb vet\u00ebm me estetik\u00ebn dhe trash\u00ebgimin\u00eb kulturore t\u00eb qytetit, por shkon m\u00eb thell\u00eb: ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me at\u00eb q\u00eb un\u00eb e quaj k\u00ebtu nj\u00eb \u201cregjim\u201d q\u00eb mbahet gjall\u00eb, ekonomikisht duke folur, mbi industrin\u00eb e nd\u00ebrtimit\u2019. Fatos Lubonja \u00ebsht\u00eb shkrimtar &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":119853,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-119852","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119852","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=119852"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119852\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":119856,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/119852\/revisions\/119856"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/119853"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=119852"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=119852"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=119852"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}