{"id":120117,"date":"2025-07-30T12:00:06","date_gmt":"2025-07-30T12:00:06","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=120117"},"modified":"2025-07-30T12:00:06","modified_gmt":"2025-07-30T12:00:06","slug":"raporti-shqiperia-ne-2-vendet-e-fundit-ne-europe-per-zhvilimin-dhe-kerkimin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2025\/07\/30\/raporti-shqiperia-ne-2-vendet-e-fundit-ne-europe-per-zhvilimin-dhe-kerkimin\/","title":{"rendered":"Raporti: Shqip\u00ebria, n\u00eb 2 vendet e fundit n\u00eb Europ\u00eb p\u00ebr zhvilimin dhe k\u00ebrkimin"},"content":{"rendered":"<p>Shqip\u00ebria, renditet nd\u00ebr vendet me nivelin m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb shpenzimeve qeveritare, p\u00ebr k\u00ebrkim dhe zhvillim n\u00eb Europ\u00eb.<\/p>\n<p>Sipas t\u00eb dh\u00ebnave m\u00eb t\u00eb fundit t\u00eb Eurostat p\u00ebr vitin 2024, buxheti i alokuar nga qeveria shqiptare p\u00ebr k\u00ebrkim-zhvillim ishte vet\u00ebm 0.19% e PBB-s\u00eb, ose 40.9 milion\u00eb euro n\u00eb vler\u00eb absolute.<\/p>\n<div class=\"teads-inread teads-display-format\">\n<div><\/div>\n<\/div>\n<p>Kjo e vendos Shqip\u00ebrin\u00eb n\u00eb vendin e parafundit n\u00eb kontinent, duke l\u00ebn\u00eb pas vet\u00ebm Rumanin\u00eb. N\u00eb Serbi, ku jan\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat e disponueshme p\u00ebr 2024, treguesi \u00ebsht\u00eb 0.4% e PBB-s\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb krahasim, mesatarja e Bashkimit Europian ishte 0.71% e PBB-s\u00eb, me nj\u00eb vler\u00eb totale prej afro 128 miliard\u00eb euro t\u00eb alokuara nga buxhetet qeveritare p\u00ebr R&amp;D.<\/p>\n<p>Diferenca \u00ebsht\u00eb e thell\u00eb dhe tregon p\u00ebr mosp\u00ebrputhje serioze mes Shqip\u00ebris\u00eb dhe vendeve q\u00eb investojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme n\u00eb dijen, inovacionin dhe zhvillimin teknologjik.<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt e lidhin k\u00ebt\u00eb nivel t\u00eb ul\u00ebt shpenzimesh n\u00eb Shqip\u00ebri, me munges\u00ebn e v\u00ebmendjes institucionale ndaj k\u00ebrkimit shkencor dhe me struktur\u00ebn e ekonomis\u00eb shqiptare, e cila \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrqendruar kryesisht n\u00eb sektor\u00eb si nd\u00ebrtimi dhe turizmi \u2013 t\u00eb cil\u00ebt nuk nxisin k\u00ebrkim, teknologji apo risi.<\/p>\n<p>P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, mungesa e nj\u00eb politike t\u00eb qart\u00eb komb\u00ebtare p\u00ebr k\u00ebrkim dhe zhvillim ka \u00e7uar n\u00eb nj\u00eb n\u00ebnfinancim t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm dhe n\u00eb munges\u00eb t\u00eb infrastruktur\u00ebs akademike moderne.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb epok\u00eb ku ekonomit\u00eb globale po orientohen drejt teknologjis\u00eb s\u00eb informacionit, inteligjenc\u00ebs artificiale dhe zhvillimeve digjitale, mungesa e investimeve n\u00eb k\u00ebrkim dhe zhvillim p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb penges\u00eb serioze p\u00ebr rritjen afatgjat\u00eb t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Sipas Eurostat, investimet publike n\u00eb R&amp;D, jan\u00eb ky\u00e7e p\u00ebr konkurrueshm\u00ebrin\u00eb dhe zhvillimin e q\u00ebndruesh\u00ebm, ndaj mbetja n\u00eb fund t\u00eb list\u00ebs p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb thirrje p\u00ebr reflektim dhe ndryshim t\u00eb drejtimit strategjik t\u00eb vendit.<\/p>\n<p><strong>Europa<\/strong><\/p>\n<p>Sipas Eurostat, N\u00eb vitin 2024, alokimet buxhetore t\u00eb qeverive t\u00eb vendeve t\u00eb Bashkimit Europian p\u00ebr k\u00ebrkim dhe zhvillim (GBARD) arrit\u00ebn n\u00eb rreth 127.9 miliard\u00eb euro, ose 0.71% t\u00eb Prodhimit t\u00eb Brendsh\u00ebm Bruto (PBB).<\/p>\n<p>Kjo p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb rritje prej 3.4% krahasuar me vitin 2023 (123.7 miliard\u00eb euro) dhe nj\u00eb rritje prej 59.5% krahasuar me vitin 2014, kur kjo shum\u00eb ishte rreth 80.2 miliard\u00eb euro.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2024, buxheti qeveritar p\u00ebr k\u00ebrkim dhe zhvillim n\u00eb nivelin e BE-s\u00eb ishte ekuivalent me 284.7 euro p\u00ebr banor, q\u00eb p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb rritje prej 57.0% krahasuar me vitin 2014, kur ishte 181.3 euro p\u00ebr banor.<\/p>\n<p>Vendet q\u00eb shpenzuan m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr R&amp;D p\u00ebr frym\u00eb ishin Luksemburgu (759.2 euro p\u00ebr banor), ndjekur nga Danimarka (586.8 euro) dhe Holanda (542.7 euro).<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, shpenzimet m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta p\u00ebr banor u regjistruan n\u00eb Rumani (19.1 euro), Bullgari (38.3 euro) dhe Hungari (58.7 euro).<\/p>\n<p>Duhet theksuar se ndryshimet n\u00eb shpenzimet p\u00ebr frym\u00eb mund t\u00eb pasqyrojn\u00eb gjithashtu ndryshime n\u00eb popullsin\u00eb e vendeve p\u00ebrkat\u00ebse.<\/p>\n<p>T\u00eb gjitha vendet e Bashkimit Europian, kan\u00eb rritur buxhetet e tyre p\u00ebr k\u00ebrkim dhe zhvillim gjat\u00eb periudh\u00ebs 2014\u20132024, t\u00eb llogaritura n\u00eb euro p\u00ebr banor.<\/p>\n<p>Rritjet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb p\u00ebrqindje jan\u00eb regjistruar n\u00eb vendet e Europ\u00ebs Lindore, duke reflektuar nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb kapur hendekun me pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb kontinentit.<\/p>\n<p>Letonia kryeson list\u00ebn me nj\u00eb rritje prej 313%, duke kaluar nga vet\u00ebm 19.1 euro p\u00ebr banor n\u00eb vitin 2014 n\u00eb 78.9 euro n\u00eb vitin 2024.<\/p>\n<p>Pas saj vjen Sllovenia me nj\u00eb rritje prej 252%, nga 78.3 euro n\u00eb 275 euro p\u00ebr banor, dhe Lituania me 197%, duke kaluar nga 42.7 euro n\u00eb 123 euro p\u00ebr banor.<\/p>\n<p>Sa i p\u00ebrket shp\u00ebrndarjes sipas objektivave socio-ekonomike, 35.7% e fondeve buxhetore qeveritare p\u00ebr k\u00ebrkim dhe zhvillim (GBARD) u drejtuan p\u00ebr avancimin e p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb dijes, kryesisht t\u00eb financuara p\u00ebrmes nj\u00eb granti t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm publik t\u00eb njohur si fondet publike t\u00eb p\u00ebrgjithshme universitare (GUF), t\u00eb cilat p\u00ebrdoren nga institucionet e arsimit t\u00eb lart\u00eb publik p\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetur aktivitetet e tyre.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebsaj, 16.6% e fondeve GBARD iu dedikuan gjithashtu avancimit t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb dijes, por nga burime t\u00eb tjera p\u00ebrve\u00e7 GUF.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, 9.4% e fondeve u orientuan drejt prodhimit industrial dhe teknologjis\u00eb, 7.0% p\u00ebr sh\u00ebndet\u00ebsin\u00eb dhe 6.1% p\u00ebr eksplorimin dhe shfryt\u00ebzimin e hapesires\/Monitor<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Shqip\u00ebria, renditet nd\u00ebr vendet me nivelin m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb shpenzimeve qeveritare, p\u00ebr k\u00ebrkim dhe zhvillim n\u00eb Europ\u00eb. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave m\u00eb t\u00eb fundit t\u00eb Eurostat p\u00ebr vitin 2024, buxheti i alokuar nga qeveria shqiptare p\u00ebr k\u00ebrkim-zhvillim ishte vet\u00ebm 0.19% e PBB-s\u00eb, ose 40.9 milion\u00eb euro n\u00eb vler\u00eb absolute. Kjo e vendos Shqip\u00ebrin\u00eb n\u00eb vendin &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":120118,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-120117","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-ekonomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120117","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=120117"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120117\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":120119,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120117\/revisions\/120119"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/120118"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=120117"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=120117"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=120117"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}