{"id":120130,"date":"2025-07-30T17:13:17","date_gmt":"2025-07-30T17:13:17","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=120130"},"modified":"2025-07-30T17:13:17","modified_gmt":"2025-07-30T17:13:17","slug":"birn-projekti-i-kodit-penal-perpjekje-per-te-kufizuar-lirine-e-shprehjes","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2025\/07\/30\/birn-projekti-i-kodit-penal-perpjekje-per-te-kufizuar-lirine-e-shprehjes\/","title":{"rendered":"BIRN: Projekti i Kodit Penal, p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb kufizuar lirin\u00eb e shprehjes"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nj\u00eb projekt i qeveris\u00eb p\u00ebr t\u00eb miratuar nj\u00eb Kod t\u00eb ri Penal, i b\u00ebr\u00eb publik m\u00eb 25 korrik nga ministri i Drejt\u00ebsis\u00eb, Ulsi Manja, \u00ebsht\u00eb pritur me kritika t\u00eb forta nga aktor\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb dhe institucionet e pavarura t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb, si nj\u00eb projekt q\u00eb c\u00ebnon lirit\u00eb e individit.<\/strong><\/p>\n<p>Disa nene q\u00eb lidhen me ndalimin e komenteve p\u00ebr gjyqtar\u00ebt apo publikimet e dosjeve hetimore kan\u00eb shqet\u00ebsuar ve\u00e7an\u00ebrisht organizatat p\u00ebr lirin\u00eb e medias, t\u00eb cilat i shohin ato si nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr t\u00eb kufizuar lirin\u00eb e shprehjes.<\/p>\n<p>Neni 534 i draftit me titull \u2018ndikimi n\u00eb pavar\u00ebsin\u00eb e gjykat\u00ebs\u2019 ndalon b\u00ebrjen apo publikimin e komenteve me t\u00eb cilat synohet t\u00eb ushtrohet ndikim n\u00eb aft\u00ebsin\u00eb e gjykat\u00ebs p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb vendimet, nen q\u00eb sipas Flutura Kusarit, k\u00ebshilltare e lart\u00eb ligjore n\u00eb Qendr\u00ebn Evropiane p\u00ebr Lirin\u00eb e Shtypit dhe t\u00eb Medias (ECPMF), \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebrhyrje n\u00eb pun\u00ebn e medias dhe aktor\u00ebve t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb civile.<\/p>\n<p><em>\u201cNeni \u00ebsht\u00eb draftuar q\u00ebllimisht n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsuar dhe t\u00eb paqart\u00eb p\u00ebr t\u2019ia mund\u00ebsuar prokuroris\u00eb, policis\u00eb dhe gjykatave q\u00eb t\u2019a interpretojn\u00eb si t\u00eb duan dhe ta p\u00ebrdorin kund\u00ebr gazetar\u00ebve dhe t\u00eb tjer\u00ebve,\u201d i tha Kusari BIRN-it, nd\u00ebrsa shton se \u201crrjedhimisht, draft neni ia mund\u00ebson organeve t\u00eb ndjekjes q\u00eb t\u00eb ndjekin penalisht secilin individ q\u00eb komenton nj\u00eb rast gjyq\u00ebsor para se t\u00eb vendoset nga ana e gjykat\u00ebs, duke e b\u00ebr\u00eb k\u00ebshtu t\u00eb pamundur komentimin e rasteve penale\u201d.<\/em><\/p>\n<p>Kusari sugjeron se ky nen \u00ebsht\u00eb propozuar pik\u00ebrisht n\u00eb nj\u00eb moment ku figura t\u00eb larta politike nga Partia Socialiste dhe nga partit\u00eb tjera jan\u00eb duke u ndjekur penalisht p\u00ebr abuzim me pushtetin dhe korrupsion dhe k\u00ebshtu u pamund\u00ebson gazetar\u00ebve dhe t\u00eb tjer\u00ebve q\u00eb t\u00eb monitorojn\u00eb k\u00ebto raste penale dhe t\u00eb informojn\u00eb publikun p\u00ebr zhvillimet rreth tyre.<\/p>\n<p>Sipas saj, propozimi ligjor \u201c\u00ebsht\u00eb arbitrar, c\u00ebnon r\u00ebnd\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn e liris\u00eb s\u00eb shprehjes, ndikon n\u00eb uljen e transparenc\u00ebs s\u00eb sistemit gjyq\u00ebsor dhe do t\u00eb ket\u00eb efekt frenimi (chilling effect) n\u00eb shoq\u00ebri\u201d.<\/p>\n<p>Edhe Blerjana Bino, drejtuese e Qendr\u00ebs \u201cShkenc\u00eb dhe Inovacion p\u00ebr Zhvillim\u201d, SciDev, e sheh me shqet\u00ebsim draftin e qeveris\u00eb p\u00ebr Kodin Penal, q\u00eb sipas saj, \u201ccenon drejtp\u00ebrdrejt lirin\u00eb e shprehjes dhe krijon rreziqe serioze p\u00ebr lirin\u00eb e medias n\u00eb Shqip\u00ebri\u201d.<\/p>\n<p><em>\u201cNdryshimet e propozuara n\u00eb nenet 119 dhe 120 p\u00ebr fyerjen dhe shpifjen jo vet\u00ebm q\u00eb nuk p\u00ebrmbushin rekomandimet tona t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritura, por edhe t\u00eb institucioneve evropiane p\u00ebr dekriminalizimin e k\u00ebtyre veprave, por p\u00ebrkundrazi, shtojn\u00eb sanksione penale dhe e zgjerojn\u00eb fush\u00ebn e zbatimit n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb efekt frik\u00ebsues ndaj gazetar\u00ebve, aktivist\u00ebve dhe qytetar\u00ebve t\u00eb angazhuar dhe rojtar\u00ebve publik\u00eb,\u201d<\/em>\u00a0tha Bino.<\/p>\n<p>Sipas Binos, \u201czgjerimi i p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb penale p\u00ebr komentet e b\u00ebra n\u00eb media, rrjete sociale apo p\u00ebrmes akteve publike, rritja e gjobave, si dhe paqart\u00ebsit\u00eb n\u00eb formulimet ligjore, p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb nj\u00eb rrezik t\u00eb shtuar p\u00ebr abuzim dhe selektivitet n\u00eb zbatim\u201d.<\/p>\n<p>Ajo po ashtu v\u00eb theksion tek dispozitat si ato q\u00eb justifikojn\u00eb deklarata t\u00eb d\u00ebmshme t\u00eb b\u00ebra \u201cn\u00eb gjendje zem\u00ebrimi\u201d, t\u00eb cila, sipas saj, \u201cmund t\u00eb p\u00ebrdoren p\u00ebr t\u00eb shmangur p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb e aktor\u00ebve t\u00eb pushtetsh\u00ebm, duke krijuar standarde t\u00eb dyfishta\u201d<\/p>\n<p>Kusari dhe Bino b\u00ebjn\u00eb thirrje q\u00eb k\u00ebto propozime ligjore t\u00eb p\u00ebrshtaten me standardet e K\u00ebshillit t\u00eb Evrop\u00ebs dhe praktik\u00ebn gjyq\u00ebsore t\u00eb Gjykat\u00ebs Evropiane p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Njeriut.<\/p>\n<p>Edhe eksponent\u00eb t\u00eb opozit\u00ebs kan\u00eb ngritur shqet\u00ebsimin p\u00ebr nenet q\u00eb prekin lirin\u00eb e shprehjes. Deputetja e Partis\u00eb Demokratike, Ina Zhupa, n\u00eb nj\u00eb reagim publik t\u00eb m\u00ebrkur\u00ebn tha se draftpropozimet n\u00eb k\u00ebt\u00eb kod vendosin censur\u00ebn, godasin lirin\u00eb e shprehjes dhe c\u00ebnojn\u00eb gazetar\u00ebt n\u00eb ushtrimin e profesionit.<\/p>\n<p>\u201cNene autokratike, t\u00eb ngjashme me vendet diktatoriale,\u201d i quajti Zhupa propozimet q\u00eb lidhen me komentet mbi gjyqtar\u00ebt dhe publikimin e \u2018sekretit hetimor\u2019.<\/p>\n<p><strong>Kritika nga institucionet e drejt\u00ebsis\u00eb<\/strong><\/p>\n<p>Gjat\u00eb prezantimit t\u00eb draftit qeveritar, kritika e par\u00eb erdhi nga kryetari i Gjykat\u00ebs s\u00eb Lart\u00eb, Sokol Sadushi, i cili foli p\u00ebr nj\u00eb munges\u00eb konsultimi dhe informimi t\u00eb organeve t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb n\u00eb p\u00ebrgatitjen e Kodit t\u00eb ri Penal.<\/p>\n<p>N\u00eb munges\u00eb t\u00eb njohjes s\u00eb draftit, ai b\u00ebri thirrje p\u00ebr reflektim t\u00eb thelluar, profesional dhe institucional dhe nj\u00eb Kod Penal q\u00eb t\u00eb garantoj\u00eb drejt\u00ebsi m\u00eb efektive dhe m\u00eb humane dhe shmangjen e p\u00ebrkufizimeve t\u00eb paqarta t\u00eb veprave penale.<\/p>\n<p>Drafti u kund\u00ebrshtua dhe nga Prokurori i P\u00ebrgjithsh\u00ebm, Olsian \u00c7ela, i cili n\u00eb nj\u00eb deklarat\u00eb p\u00ebr mediat t\u00eb mart\u00ebn kritikoi qeverin\u00eb p\u00ebr munges\u00ebn e nj\u00eb procesi konsultimi paraprak dhe v\u00ebnien n\u00eb rrezik t\u00eb sistemit t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n<p><em>\u201cMungesa e k\u00ebtij procesi p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb gabim fatal strukturor n\u00eb ngritjen e k\u00ebsaj ngrehine, q\u00eb n\u00eb vend se t\u00eb ishte produkt i nj\u00eb rrjedhe t\u00eb natyrshme institucionale dhe shoq\u00ebrore si domosdoshm\u00ebri historike, n\u00eb fakt nuk p\u00ebrfaq\u00ebson m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb veprim t\u00eb nxituar q\u00eb rrezikon t\u00eb minoj\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pariparueshme mir\u00ebfunksionimin e sistemit t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb penale n\u00eb vend,\u201d\u00a0<\/em>deklaroi \u00c7ela.<\/p>\n<p>Sipas tij, nj\u00eb kod i ri penal n\u00eb nj\u00eb moment t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr sistemin e drejt\u00ebsis\u00eb \u201cdo t\u00eb thellonte shum\u00ebfish kaosin n\u00eb hetim dhe proceset gjyq\u00ebsore, p\u00ebr shkak t\u00eb konfuzionit t\u00eb paevituesh\u00ebm q\u00eb do t\u00eb sillte zbatimi i normave t\u00eb reja penale\u201d.<\/p>\n<p>T\u00eb m\u00ebrkur\u00ebn reagoi dhe Dhoma e Avokatis\u00eb, duke e cil\u00ebsuar draftin si \u201cinkuizitor\u201d me d\u00ebnime represive si n\u00eb koh\u00ebn e regjimit komunist dhe me nene diskriminuese dhe n\u00eb kund\u00ebrshtim me parimet e avokatis\u00eb.<\/p>\n<p>Duke kund\u00ebrshtuar draftin e qeveris\u00eb, Maks Haxhia, kryetari i Dhom\u00ebs s\u00eb Avokatis\u00eb, tha p\u00ebr mediat se kishte pasur munges\u00eb transparence n\u00eb hartimin e tij, nuk p\u00ebrligjte nevoj\u00ebn dhe se binte n\u00eb kund\u00ebrshtim me legjislacionin penal europian.<\/p>\n<p>\u201cNuk kemi prezenc\u00ebn e nevoj\u00ebs pse duhet kod i ri. Nuk \u00ebsht\u00eb si rrjedhoj\u00eb e nevoj\u00ebs s\u00eb organeve t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb,\u201d tha ai, duke paralajm\u00ebruar kund\u00ebrshtimin e tij edhe n\u00eb rrug\u00eb ligjore n\u00eb Gjykat\u00ebn Kushtetuese n\u00ebse miratohet n\u00eb Kuvend.\/BIRN<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb projekt i qeveris\u00eb p\u00ebr t\u00eb miratuar nj\u00eb Kod t\u00eb ri Penal, i b\u00ebr\u00eb publik m\u00eb 25 korrik nga ministri i Drejt\u00ebsis\u00eb, Ulsi Manja, \u00ebsht\u00eb pritur me kritika t\u00eb forta nga aktor\u00eb t\u00eb ndrysh\u00ebm t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb dhe institucionet e pavarura t\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb, si nj\u00eb projekt q\u00eb c\u00ebnon lirit\u00eb e individit. Disa nene q\u00eb lidhen me &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":120131,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-120130","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120130","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=120130"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120130\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":120132,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120130\/revisions\/120132"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/120131"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=120130"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=120130"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=120130"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}