{"id":122261,"date":"2025-09-01T10:42:08","date_gmt":"2025-09-01T10:42:08","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=122261"},"modified":"2025-09-01T10:42:08","modified_gmt":"2025-09-01T10:42:08","slug":"fmn-jep-alarmin-situata-po-perkeqesohet-ne-shqiperi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2025\/09\/01\/fmn-jep-alarmin-situata-po-perkeqesohet-ne-shqiperi\/","title":{"rendered":"FMN jep alarmin: Situata po p\u00ebrkeq\u00ebsohet n\u00eb Shqip\u00ebri"},"content":{"rendered":"

Projektligji i ri p\u00ebr PPP-t\u00eb dhe koncesionet \u00ebsht\u00eb paraqitur p\u00ebr miratim n\u00eb parlament, por nd\u00ebrkoh\u00eb grupet e interesit dhe Fondi Monetar Nd\u00ebrkomb\u00ebtar kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb s\u00ebr\u00eb v\u00ebrejtjesh p\u00ebr paket\u00ebn ligjore, e cila n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb kontratat problematike t\u00eb PPP-ve, e p\u00ebrkeq\u00ebson situat\u00ebn n\u00eb disa raste.<\/p>\n

Departamenti i \u00c7\u00ebshtjeve Fiskale n\u00eb FMN ka b\u00ebr\u00eb nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb ndryshimeve n\u00eb projektligj me rreth 22 v\u00ebrejtje, nga t\u00eb cilat shihet se n\u00eb projektligjin e ri \u201cmungon p\u00ebrmendja e tavanit vjetor p\u00ebr pagesat buxhetore p\u00ebr PPP-t\u00eb (aktualisht 5% t\u00eb t\u00eb ardhurave)\u201d. N\u00eb ligjin aktual, financimi vjetor i kontratave PPP nga buxheti nuk duhet m\u00eb shum\u00eb se 5% e t\u00eb ardhurave tatimore t\u00eb vitit paraardh\u00ebs. N\u00eb ndryshimet e reja ligjore, ky kufizim \u00ebsht\u00eb i vlefsh\u00ebm kryesisht p\u00ebr pushtetin vendor. Pavar\u00ebsisht se deri m\u00eb tani financimi i PPP-ve me fonde publike nuk e ka kaluar k\u00ebt\u00eb prag, prania e tij n\u00eb ligj ishte nj\u00eb garanci p\u00ebr t\u00eb frenuar qeverin\u00eb dhe entet t\u00eb rrisnin financimin nga taksat p\u00ebr kontratat koncesionare PPP.<\/p>\n

FMN sugjeroi se ligji i ri duhet t\u00eb kategorizoj\u00eb rreziqet si kontraktuale apo t\u00eb n\u00ebnkuptuara, jo thjesht si direkte\/indirekte. Gjithashtu k\u00ebrkoi eliminimin e propozimeve t\u00eb pak\u00ebrkuara, pasi p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb 80% t\u00eb PPP-ve dhe rrisin rrezikun p\u00ebr vendimmarrje jo transparente. Fondi k\u00ebrkoi t\u00eb hiqet rimbursimi i studimeve t\u00eb fizibilitetit p\u00ebr projektet e refuzuara, sepse krijon nxitje p\u00ebr shum\u00eb propozime pa cil\u00ebsi.<\/p>\n

N\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb diskutimeve, FMN i ka rekomanduar qeveris\u00eb shqiptare nj\u00eb s\u00ebr\u00eb masash t\u00eb rrepta p\u00ebr reformimin e kuadrit ligjor dhe institucional t\u00eb koncesioneve dhe partneriteteve publik-privat (PPP). Nj\u00eb nga rekomandimet kryesore \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfshirja e hershme dhe aktive e Ministris\u00eb s\u00eb Financave n\u00eb t\u00eb gjitha fazat e ciklit t\u00eb projekteve PPP, q\u00eb nga identifikimi dhe planifikimi, deri te vler\u00ebsimi i rrezikut dhe miratimi i kontratave. Kjo pritet t\u00eb garantoj\u00eb q\u00eb projektet t\u00eb jen\u00eb t\u00eb p\u00ebrputhshme me strategjin\u00eb buxhetore dhe t\u00eb minimizojn\u00eb ekspozimin fiskal t\u00eb qeveris\u00eb.<\/p>\n

Po ashtu, FMN i k\u00ebrkon qeveris\u00eb t\u00eb kategorizoj\u00eb qart\u00eb rreziqet fiskale dhe t\u00eb krijoj\u00eb mekanizma m\u00eb t\u00eb fort\u00eb monitorimi p\u00ebr detyrimet afatgjata q\u00eb rrjedhin nga kontratat koncesionare. Raportimi i detajuar dhe periodik mbi k\u00ebto rreziqe konsiderohet i domosdosh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb siguruar nj\u00eb menaxhim t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm t\u00eb financave publike.<\/p>\n

Nj\u00eb tjet\u00ebr pik\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e rekomandimeve \u00ebsht\u00eb shmangia e konflikteve t\u00eb interesit nga autoritetet kontraktuese dhe kufizimi i ndryshimeve n\u00eb kontrata pas n\u00ebnshkrimit. FMN argumenton se ndryshimet e shpeshta n\u00eb kontrata krijojn\u00eb pasiguri dhe cenojn\u00eb besimin te proceset publike t\u00eb prokurimit.<\/p>\n

N\u00eb linj\u00eb me k\u00ebto rekomandime, FMN k\u00ebrkon gjithashtu q\u00eb kuadri i ri ligjor t\u00eb jet\u00eb i harmonizuar plot\u00ebsisht me ligjin p\u00ebr Menaxhimin e Investimeve Publike dhe rregulloret buxhetore ekzistuese, duke vendosur kritere t\u00eb qarta p\u00ebr p\u00ebrzgjedhjen e projekteve me r\u00ebnd\u00ebsi komb\u00ebtare.<\/p>\n

Qeveria shqiptare ka shpallur tashm\u00eb nism\u00ebn p\u00ebr hartimin e nj\u00eb projektligji t\u00eb ri p\u00ebr PPP-t\u00eb dhe koncesionet, q\u00eb synon t\u00eb eliminoj\u00eb propozimet e pak\u00ebrkuara, t\u00eb forcoj\u00eb analiz\u00ebn e kostove dhe p\u00ebrfitimeve dhe t\u00eb rris\u00eb transparenc\u00ebn n\u00eb menaxhimin e fondeve publike. Por zbatimi i rekomandimeve t\u00eb FMN-s\u00eb do t\u00eb jet\u00eb vendimtar p\u00ebr t\u00eb shmangur skenar\u00eb ku PPP-t\u00eb mund t\u00eb kthehen n\u00eb barr\u00eb p\u00ebr financat publike dhe p\u00ebr t\u00eb siguruar nj\u00eb klim\u00eb m\u00eb t\u00eb favorshme p\u00ebr investime private si\u00e7 ka ndodhur deri me tani.<\/p>\n

Gjithashtu, FMN i dha \u201cleksione gjuhe\u201d qeveris\u00eb shqiptare, duke i k\u00ebrkuar t\u00eb mos p\u00ebrdor\u00eb n\u00eb ligj termat \u201cexplicit\u201d dhe \u201cimplicit\u201d, t\u00eb cilat nuk gjenden n\u00eb terminologjin\u00eb e legjislacionit shqiptar, dhe n\u00eb vend t\u00eb tyre t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb \u201cdirekte\u201d dhe \u201cindirekte\u201d.<\/p>\n

V\u00ebrejtjet kryesore t\u00eb FMN-s\u00eb p\u00ebr projektligjin e ri t\u00eb PPP-ve<\/strong><\/p>\n

    \n
  1. Mungesa e kufirit buxhetor 5% \u2013 Projektligji i ri nuk p\u00ebrmend m\u00eb tavanin vjetor t\u00eb pagesave buxhetore p\u00ebr PPP-t\u00eb, i cili aktualisht \u00ebsht\u00eb 5% e t\u00eb ardhurave tatimore. Kjo krijon rrezik p\u00ebr tejkalim t\u00eb detyrimeve fiskale.<\/li>\n
  2. Rreziqet fiskale t\u00eb paqart\u00ebsuara \u2013 FMN k\u00ebrkon q\u00eb ligji t\u00eb kategorizoj\u00eb qart\u00eb rreziqet fiskale si kontraktuale ose t\u00eb n\u00ebnkuptuara, n\u00eb vend t\u00eb termave \u201cexplicit\u201d dhe \u201cimplicit\u201d t\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb projektligj.<\/li>\n
  3. Propozimet e pak\u00ebrkuara \u2013 Fondi rekomandon eliminimin e propozimeve t\u00eb pak\u00ebrkuara p\u00ebr PPP, pasi ato p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb mbi 80% t\u00eb kontratave aktuale dhe rrisin rrezikun p\u00ebr vendimmarrje jo transparente.<\/li>\n
  4. Rimbursimi i studimeve \u2013 K\u00ebrkohet heqja e dispozit\u00ebs q\u00eb parashikon rimbursim p\u00ebr studimet e fizibilitetit p\u00ebr projektet q\u00eb refuzohen. FMN argumenton se kjo nxit propozime t\u00eb shumta me cil\u00ebsi t\u00eb ul\u00ebt.<\/li>\n
  5. P\u00ebrfshirja e Ministris\u00eb s\u00eb Financave \u2013 Sugjerohet q\u00eb Ministria e Financave t\u00eb jet\u00eb e p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha fazat e ciklit t\u00eb nj\u00eb PPP-je: q\u00eb nga identifikimi i projektit, planifikimi, analiza e riskut, deri te miratimi dhe menaxhimi.<\/li>\n
  6. Harmonizimi me ligjet ekzistuese \u2013 FMN k\u00ebrkon q\u00eb kuadri i ri ligjor t\u00eb p\u00ebrputhet plot\u00ebsisht me Ligjin p\u00ebr Menaxhimin e Investimeve Publike dhe me rregulloret buxhetore aktuale.<\/li>\n
  7. Raportim m\u00eb i detajuar \u2013 K\u00ebrkohet hartimi i nj\u00eb raporti vjetor t\u00eb detajuar mbi rreziqet dhe detyrimet afatgjata q\u00eb rrjedhin nga kontratat PPP, p\u00ebr t\u00eb garantuar transparenc\u00eb fiskale.<\/li>\n
  8. Mekanizma monitorimi \u2013 FMN k\u00ebrkon t\u00eb forcohen mekanizmat p\u00ebr monitorimin e detyrimeve afatgjata dhe p\u00ebr t\u00eb siguruar kontroll m\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb ekspozimit fiskal.<\/li>\n
  9. Analiza kosto-p\u00ebrfitim m\u00eb e thelluar \u2013 \u00c7do projekt PPP duhet t\u00eb kaloj\u00eb n\u00eb nj\u00eb proces t\u00eb plot\u00eb vler\u00ebsimi t\u00eb kostove, p\u00ebrfitimeve dhe rreziqeve, p\u00ebr t\u00eb shmangur barrat e panevojshme p\u00ebr buxhetin.<\/li>\n
  10. Transparenca n\u00eb kontrata \u2013 Theksohet nevoja q\u00eb kontratat dhe ndryshimet e tyre t\u00eb publikohen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb plot\u00eb, p\u00ebr t\u00eb shmangur marr\u00ebveshje t\u00eb fshehta dhe vendime arbitrare.<\/li>\n
  11. Ndryshime t\u00eb kufizuara pas n\u00ebnshkrimit \u2013 FMN rekomandon q\u00eb ndryshimet n\u00eb kontratat PPP pas n\u00ebnshkrimit t\u00eb jen\u00eb t\u00eb kufizuara dhe vet\u00ebm p\u00ebr arsye madhore, p\u00ebr t\u00eb ruajtur stabilitetin e marr\u00ebveshjeve.<\/li>\n
  12. Kriteret p\u00ebr p\u00ebrzgjedhjen e projekteve \u2013 Ligji i ri duhet t\u00eb p\u00ebrcaktoj\u00eb kriteret e qarta p\u00ebr p\u00ebrzgjedhjen e projekteve me r\u00ebnd\u00ebsi komb\u00ebtare, duke shmangur keqp\u00ebrdorimin e fondeve publike.<\/li>\n
  13. Rreziku i borxhit t\u00eb fshehur \u2013 Mungesa e kufizimeve t\u00eb qarta p\u00ebr financimin e PPP-ve mund t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb borxh t\u00eb fshehur q\u00eb rrezikon stabilitetin fiskal n\u00eb afatgjat\u00eb.<\/li>\n
  14. Koordinimi institucional \u2013 FMN k\u00ebrkon krijimin e nj\u00eb mekanizmi koordinues nd\u00ebrmjet institucioneve q\u00eb miratojn\u00eb dhe monitorojn\u00eb PPP-t\u00eb, p\u00ebr t\u00eb shmangur mbivendosjet dhe boshll\u00ebqet ligjore.<\/li>\n
  15. Raportimi periodik n\u00eb Kuvend \u2013 Ministria e Financave duhet t\u00eb paraqes\u00eb \u00e7do vit n\u00eb Kuvend nj\u00eb raport t\u00eb detajuar p\u00ebr t\u00eb gjitha kontratat PPP dhe ndikimin e tyre n\u00eb buxhetin e shtetit.<\/li>\n
  16. Shmangia e konfliktit t\u00eb interesit \u2013 FMN thekson nevoj\u00ebn q\u00eb autoritetet kontraktuese t\u00eb ken\u00eb rregulla t\u00eb qarta p\u00ebr menaxhimin e konflikteve t\u00eb interesit n\u00eb t\u00eb gjitha fazat e projektit.<\/li>\n
  17. Vler\u00ebsimi i ndikimit makroekonomik \u2013 K\u00ebrkohet q\u00eb \u00e7do projekt PPP t\u00eb shoq\u00ebrohet me nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb ndikimit makroekonomik p\u00ebr t\u00eb par\u00eb efektet e tij n\u00eb PBB, pun\u00ebsim dhe stabilitet fiskal.<\/li>\n
  18. Menaxhimi i garancive qeveritare \u2013 FMN rekomandon rregulla m\u00eb t\u00eb rrepta p\u00ebr l\u00ebshimin dhe menaxhimin e garancive financiare p\u00ebr PPP-t\u00eb, p\u00ebr t\u00eb shmangur detyrime t\u00eb paparashikuara.<\/li>\n
  19. P\u00ebrmir\u00ebsimi i procesit t\u00eb tenderimit \u2013 Duhet t\u00eb ket\u00eb rregulla m\u00eb t\u00eb qarta dhe garanci p\u00ebr konkurrenc\u00eb reale n\u00eb proceset e tenderimit p\u00ebr PPP-t\u00eb, duke shmangur praktikat monopoliste.<\/li>\n
  20. Ndalimi i kontratave t\u00eb dyfishta \u2013 FMN rekomandon q\u00eb autoritetet kontraktuese t\u00eb ndalojn\u00eb praktik\u00ebn e kontratave paralele q\u00eb krijojn\u00eb detyrime shtes\u00eb p\u00ebr shtetin.<\/li>\n
  21. Standardizimi i kontratave \u2013 Sugjerohet hartimi i nj\u00eb modeli standard t\u00eb kontratave PPP, i cili t\u00eb garantoj\u00eb kushte t\u00eb barabarta dhe t\u00eb shmang\u00eb favorizimet individuale.<\/li>\n
  22. P\u00ebrdorimi i termave ligjor\u00eb t\u00eb unifikuar \u2013 FMN k\u00ebrkon q\u00eb ligji t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb terminologji t\u00eb qart\u00eb n\u00eb shqip, duke z\u00ebvend\u00ebsuar termat e huazuar si \u201cexplicit\u201d dhe \u201cimplicit\u201d me \u201cdirekte\u201d dhe \u201cindirekte\u201d, p\u00ebr t\u00eb shmangur konfuzionin ligjor.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Projektligji i ri p\u00ebr PPP-t\u00eb dhe koncesionet \u00ebsht\u00eb paraqitur p\u00ebr miratim n\u00eb parlament, por nd\u00ebrkoh\u00eb grupet e interesit dhe Fondi Monetar Nd\u00ebrkomb\u00ebtar kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb nj\u00eb s\u00ebr\u00eb v\u00ebrejtjesh p\u00ebr paket\u00ebn ligjore, e cila n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb kontratat problematike t\u00eb PPP-ve, e p\u00ebrkeq\u00ebson situat\u00ebn n\u00eb disa raste. Departamenti i \u00c7\u00ebshtjeve Fiskale n\u00eb FMN ka b\u00ebr\u00eb …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":122265,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-122261","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-ekonomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122261","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=122261"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122261\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":122266,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122261\/revisions\/122266"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/122265"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=122261"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=122261"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=122261"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}