{"id":122361,"date":"2025-09-02T11:32:49","date_gmt":"2025-09-02T11:32:49","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=122361"},"modified":"2025-09-02T12:34:49","modified_gmt":"2025-09-02T12:34:49","slug":"ku-jane-marshimet-per-myslimanet-ujgur-ne-kine-te-mbyllur-ne-kampe-te-sterilizuar-dhe-te-riedukuar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2025\/09\/02\/ku-jane-marshimet-per-myslimanet-ujgur-ne-kine-te-mbyllur-ne-kampe-te-sterilizuar-dhe-te-riedukuar\/","title":{"rendered":"Ku jan\u00eb marshimet p\u00ebr mysliman\u00ebt Ujgur n\u00eb Kin\u00eb, t\u00eb mbyllur n\u00eb kampe, t\u00eb sterilizuar dhe t\u00eb riedukuar?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Galit Peleg<\/strong><\/p>\n<p>Thon\u00eb se protestat jan\u00eb p\u00ebr Gaz\u00ebn. Q\u00eb kjo val\u00eb zem\u00ebrimi \u00ebsht\u00eb p\u00ebr t\u00eb drejtat e njeriut, lirin\u00eb dhe drejt\u00ebsin\u00eb. Por kush sheh me kujdes, e di t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn: kjo nuk ka qen\u00eb asnj\u00ebher\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb p\u00ebr Gaz\u00ebn. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, nuk \u00ebsht\u00eb as p\u00ebr palestinez\u00ebt. N\u00eb thelb, \u00ebsht\u00eb p\u00ebr di\u00e7ka shum\u00eb m\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr dhe m\u00eb t\u00eb keqe: antisemitizmin, dhe refuzimin p\u00ebr t\u00eb pranuar ekzistenc\u00ebn e nj\u00eb shteti hebre.<\/p>\n<p>Le t\u00eb jemi t\u00eb sinqert\u00eb. N\u00ebse do flitej p\u00ebr t\u00eb drejtat e njeriut, ku jan\u00eb marshimet p\u00ebr mysliman\u00ebt Ujgur n\u00eb Kin\u00eb, t\u00eb mbyllur n\u00eb kampe, t\u00eb sterilizuar dhe t\u00eb riedukuar? Ku jan\u00eb bojkotet ndaj Iranit, ku disident\u00ebt varen n\u00eb publik dhe grat\u00eb burgosen se heqin shamin\u00eb e kok\u00ebs? Si vall\u00eb nuk i pam\u00eb &#8220;dit\u00ebt e zem\u00ebrimit&#8221; kur palestinez\u00ebt vran\u00eb palestinez\u00ebt? Ku \u00ebsht\u00eb zem\u00ebrimi p\u00ebr Druz\u00ebt q\u00eb po merren peng dhe po vriten n\u00eb Siri, teksa flasim?<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb e pamundur t\u00eb injorohet standarti i dyfisht\u00eb. Izraeli po v\u00ebzhgohet me lup\u00eb, si asnj\u00eb vend tjet\u00ebr i rruzullit tok\u00ebsor. Jo sepse \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrkryer. Asnj\u00eb shtet nuk \u00ebsht\u00eb. Por, sepse \u00ebsht\u00eb hebre.<\/p>\n<p>Antisemitizmi sot nuk vishet gjithmon\u00eb me svastika. Nuk b\u00ebrtet gjithmon\u00eb me em\u00ebrtime raciste. Ndonj\u00ebher\u00eb marshon n\u00ebn banderol\u00ebn e &#8220;t\u00eb drejtave t\u00eb njeriut&#8221;, duke k\u00ebnduar slogane si &#8220;Nga lumi n\u00eb det, Palestina do t\u00eb jet\u00eb e lir\u00eb&#8221; ose &#8220;Nuk i duam Zionist\u00ebt&#8221;. K\u00ebto nuk jan\u00eb thirrje p\u00ebr drejt\u00ebsi, por p\u00ebr shfarosje. &#8220;Nga lumi n\u00eb det&#8221; i referohet tok\u00ebs nga Lumi i Jordanis\u00eb tek Deti Mesdhe. Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, i gjith\u00eb Izraeli. \u00c7far\u00eb lloj paqeje p\u00ebrfshin shkat\u00ebrrimin e nj\u00eb kombi t\u00eb t\u00ebr\u00eb?<\/p>\n<p>U bashkohen akuzat me fjal\u00eb si &#8220;genocid&#8221;, &#8220;uri&#8221;, &#8220;kolonializ\u00ebm&#8221;, q\u00eb na kujtojn\u00eb akuzat e shekujve m\u00eb par\u00eb, sikur hebrenjt\u00eb p\u00ebrdornin gjakun e t\u00eb krishter\u00ebve n\u00eb rite fetare, q\u00eb ishin n\u00eb form\u00ebn e p\u00ebrhapjes s\u00eb s\u00ebmundjeve dhe burimeve helmuese. S&#8217;\u00ebsht\u00eb \u00e7udi q\u00eb rrall\u00eb d\u00ebgjojm\u00eb shqiptar\u00ebt t\u00eb p\u00ebrdorin k\u00ebt\u00eb terminologji, pasi antisemitizmi nuk \u00ebsht\u00eb trash\u00ebguar kurr\u00eb n\u00eb narrativ\u00ebn e Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>Ironia \u00ebsht\u00eb q\u00eb Zionizmi, kjo fjal\u00eb q\u00eb tashm\u00eb p\u00ebshtyhet me kaq helm, \u00ebsht\u00eb thjesht l\u00ebvizja komb\u00ebtare e hebrenjve. Fare ndryshe n\u00eb parim nga l\u00ebvizjet europiane t\u00eb shekullit t\u00eb 19-t\u00eb, Zionizmi donte nj\u00eb atdhe p\u00ebr hebrenjt\u00eb n\u00eb tok\u00ebn e paraardh\u00ebsve t\u00eb tyre. Lindi si nj\u00eb p\u00ebrgjigje ndaj shekujve d\u00ebbimi, persekutimi, masakrash e genocidi. T&#8217;u mohosh hebrenjve k\u00ebt\u00eb t\u00eb drejt\u00eb, dhe t&#8217;ua mbrosh t\u00eb tjer\u00ebve, nuk \u00ebsht\u00eb drejt\u00ebsi. \u00cbsht\u00eb fanatiz\u00ebm.<\/p>\n<p>Dhe e shohim kudo. Vet\u00ebm vjet, jan\u00eb sulmuar sinagoga n\u00eb Australi, Franc\u00eb, dhe jav\u00ebn e shkuar n\u00eb Kili. K\u00ebto nuk jan\u00eb protesta ndaj veprimeve ushtarake. K\u00ebto jan\u00eb vepra urrejtjeje ndaj komuniteteve hebreje, mij\u00ebra kilometra larg konfliktit. Kur nj\u00eb sinagog\u00eb bombardohet gjat\u00eb Shabatit, kur shkollat hebreje kan\u00eb nevoj\u00eb p\u00ebr roje t\u00eb armatosura, kur hebrenjt\u00eb ortodoks\u00eb rrihen rrug\u00ebve t\u00eb Kanadas\u00eb, kur grafitit n\u00eb rrug\u00eb shkruajn\u00eb &#8220;Vdekje IDF&#8221; ose &#8220;Vrisni Zionist\u00ebt&#8221; \u2013 ky nuk \u00ebsht\u00eb aktiviz\u00ebm. \u00cbsht\u00eb terroriz\u00ebm me gjuh\u00eb proteste.<\/p>\n<p>As artifaktet kulturore nuk jan\u00eb t\u00eb sigurta. Hagada e Sarajev\u00ebs, nj\u00eb dor\u00ebshkrim hebre i shekullit t\u00eb 14-t\u00eb, mbrojtur prej nazist\u00ebve, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrdorur nga pro-palestinezi, Drejtori i Muzeut Komb\u00ebtar t\u00eb Bosnje-Hercegovin\u00ebs, p\u00ebr t\u00eb demonstruar opozit\u00ebn e tij ndaj Izraelit. E ka p\u00ebrdorur Hagadan jo si ur\u00eb solidariteti nd\u00ebrbesimtare, por si nj\u00eb mjet p\u00ebr t\u00eb vler\u00ebsuar &#8220;hebreun e mir\u00eb&#8221; q\u00eb refuzon Zionizmin, dhe d\u00ebnuar &#8220;hebreun e keq&#8221; q\u00eb p\u00ebrkrah Izraelin.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrkoh\u00eb, konflikti aktual midis Izraelit dhe palestinez\u00ebve \u00ebsht\u00eb thell\u00ebsisht i nd\u00ebrlikuar. Nuk jan\u00eb thjesht thurje apo klipe TikTok-u. P\u00ebrfshin nj\u00eb masak\u00ebr t\u00eb tmerrshme, ushtruar nga nj\u00eb organizat\u00eb terrori palestineze q\u00eb funksionon edhe si qeveri e zgjedhur, n\u00eb Gaza. Ka histori, fe, gjeopolitik\u00eb, trauma dhe synime komb\u00ebtare n\u00eb konkurrim. Por, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb merren me k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb nd\u00ebrlikuar, shum\u00eb kan\u00eb zgjedhur narrativ\u00ebn e thjesht\u00eb: Izraeli \u00ebsht\u00eb i keqi. Palestinez\u00ebt jan\u00eb viktimat. Gjith\u00e7ka tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb zhurm\u00eb.<\/p>\n<p>Kjo qasje bardh&#8217; e zi nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb qasje intelektualisht dembele. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb qasje e rrezikshme. Ushqen dhun\u00ebn ndaj hebrenjve kudo, duke ngat\u00ebrruar Izraelin me identitetin hebre, dhe pastaj duke nd\u00ebshkuar hebrenjt\u00eb p\u00ebr ekzistenc\u00ebn e Izraelit. Kjo nuk \u00ebsht\u00eb kritik\u00eb. \u00cbsht\u00eb urrejtje.<\/p>\n<p>Kritik\u00eb ndaj politikave t\u00eb Izraelit? Patjet\u00ebr. Vet\u00eb izraelit\u00ebt e b\u00ebjn\u00eb \u00e7do dit\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb demokracia. Por t&#8217;i mohosh t\u00eb drejt\u00ebn e ekzistenc\u00ebs nj\u00eb vendi? T\u00eb k\u00ebrkosh \u00e7montimin &#8220;nga lumi n\u00eb det&#8221;? T\u00eb b\u00ebsh thirrje p\u00ebr vdekjen e ushtar\u00ebve t\u00eb vet, t\u00eb ndalosh Zionist\u00ebt s\u00eb aksesuari hap\u00ebsir\u00ebn publike, t\u00eb sulmosh hebrenjt\u00eb p\u00ebr besimin e tyre &#8211; ky nuk \u00ebsht\u00eb anti-kolonializ\u00ebm. Ky \u00ebsht\u00eb antisemitiz\u00ebm.<\/p>\n<p>Dhe le t\u00eb mos e g\u00ebnjejm\u00eb veten: koalicioni i sot\u00ebm i forcave kund\u00ebr-Izrael p\u00ebrfshin ideolog\u00ebt ekstremist\u00eb t\u00eb majt\u00eb, islamik\u00ebt radikal\u00eb, dhe anti-semit\u00ebt tradicional\u00eb, lidhur \u00e7uditsh\u00ebm nga nj\u00eb fiksim i p\u00ebrbashk\u00ebt me fuqin\u00eb hebreje, t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb apo imagjinar. Marrin pas vetes t\u00eb rinj t\u00eb drejt\u00eb, shum\u00eb prej t\u00eb cil\u00ebve s&#8217;e njohin historin\u00eb, konfliktin apo sloganet q\u00eb klithin &#8211; n\u00eb nj\u00eb l\u00ebvizje q\u00eb fsheh urrejtje n\u00ebn gjuh\u00ebn e drejt\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n<p>Nuk b\u00ebhet fjal\u00eb thjesht p\u00ebr politik\u00eb t\u00eb jashtme. B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr hebrenjt\u00eb, n\u00ebse kan\u00eb t\u00eb nj\u00ebjtat t\u00eb drejta si kushdo tjet\u00ebr: t\u00eb jetojn\u00eb lirisht, t\u00eb sigurt dhe me sovranitet n\u00eb atdheun e tyre historik. Ky \u00ebsht\u00eb Zionizmi. Dhe ky po sulmohet.<\/p>\n<p>S&#8217;mund ta l\u00ebm\u00eb antisemitizmin t\u00eb fshihet pas mask\u00ebs s\u00eb aktivizmit. Duhet ta quajm\u00eb ashtu si\u00e7 \u00ebsht\u00eb. Sepse, kur njer\u00ebzit thon\u00eb &#8220;Izraeli s&#8217;duhet t\u00eb ekzistoj\u00eb&#8221;, \u00e7far\u00eb thon\u00eb v\u00ebrtet \u00ebsht\u00eb &#8220;Hebrenjt\u00eb s&#8217;duhet t\u00eb ken\u00eb fuqi&#8221;. Dhe ky nuk \u00ebsht\u00eb q\u00ebndrim i politik\u00ebs s\u00eb jashtme. \u00cbsht\u00eb urrejtje.<\/p>\n<p>E kemi par\u00eb k\u00ebt\u00eb fenomen m\u00eb p\u00ebrpara. Fytyrat ndryshojn\u00eb. Flamujt ndryshojn\u00eb. Objektivi mbetet i nj\u00ebjt\u00eb. Nj\u00eb gj\u00eb ka ndryshuar: Hebrenjt\u00eb tashm\u00eb kan\u00eb nj\u00eb shtet q\u00eb i mbron.<\/p>\n<p><strong>*Ambasadore e Izraelit n\u00eb Shqip\u00ebri<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Galit Peleg Thon\u00eb se protestat jan\u00eb p\u00ebr Gaz\u00ebn. Q\u00eb kjo val\u00eb zem\u00ebrimi \u00ebsht\u00eb p\u00ebr t\u00eb drejtat e njeriut, lirin\u00eb dhe drejt\u00ebsin\u00eb. Por kush sheh me kujdes, e di t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn: kjo nuk ka qen\u00eb asnj\u00ebher\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb p\u00ebr Gaz\u00ebn. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, nuk \u00ebsht\u00eb as p\u00ebr palestinez\u00ebt. N\u00eb thelb, \u00ebsht\u00eb p\u00ebr di\u00e7ka shum\u00eb m\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":122362,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"class_list":["post-122361","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-bota"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122361","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=122361"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122361\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":122363,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122361\/revisions\/122363"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/122362"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=122361"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=122361"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=122361"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}