Shpikja e Edi Ram\u00ebs p\u00ebr nj\u00eb ministre virtuale \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb strategji p\u00ebr PR. K\u00ebshtu shkruan gazeta zvicerane, Neue Zuercher Zeitung e cila thekson se projektit i mungon gj\u00ebja m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme, transparenca.<\/p>\n
Gazeta shton se Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga vendet m\u00eb t\u00eb korruptuara n\u00eb Evrop\u00eb nj\u00eb penges\u00eb qendrore p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsimin n\u00eb BE, t\u00eb cilin qeveria synon ta arrij\u00eb deri n\u00eb vitin 2030.<\/p>\n
Korrupsioni n\u00eb Shqip\u00ebri shton gazeta duhet t\u00eb frenohet p\u00ebrmes nj\u00eb shp\u00ebrndarjeje m\u00eb transparente dhe neutrale duke v\u00ebn\u00eb n\u00eb pik\u00ebpyetje rolin e inteligjenc\u00ebs artificiale, Diella.<\/p>\n
Shkrimi i plot\u00eb:<\/strong><\/p>\n N\u00eb shikim t\u00eb par\u00eb, vet\u00ebm rrobat e saj tradicionale tregojn\u00eb se Diella nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ministre e zakonshme.<\/p>\n Diella u prezantua nga kryeministri i Shqip\u00ebris\u00eb, Edi Rama, n\u00eb Facebook si \u201cminist\u00ebr i inteligjenc\u00ebs artificiale\u201d \u2013 si nj\u00eb nga shtat\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb an\u00ebtar\u00ebt e kabinetit.<\/p>\n Emri Diella n\u00eb shqip do t\u00eb thot\u00eb \u201cdiell\u201d. Ministrja e inteligjenc\u00ebs artificiale pritet t\u00eb sjell\u00eb drit\u00eb n\u00eb sistemin e err\u00ebt t\u00eb prokurimeve n\u00eb Shqip\u00ebri. Rama e prezantoi at\u00eb para nj\u00eb jave dhe premtoi: Diella do t\u00eb b\u00ebj\u00eb q\u00eb dh\u00ebnia e kontratave publike t\u00eb jet\u00eb \u201c100 p\u00ebr qind e lir\u00eb nga korrupsioni\u201d.<\/p>\n Sipas Ram\u00ebs, Diella \u00ebsht\u00eb \u201cpromovuar n\u00eb qeveri p\u00ebr shkak t\u00eb pun\u00ebs s\u00eb saj t\u00eb palodhur\u201d si chatbot n\u00eb platform\u00ebn E-Albania. N\u00eb k\u00ebt\u00eb platform\u00eb, shqiptar\u00ebt mund t\u00eb aplikojn\u00eb p\u00ebr dokumente zyrtare \u2013 si nj\u00eb d\u00ebshmi penaliteti apo nj\u00eb certifikat\u00eb patente. Q\u00eb nga fillimi i vitit, Diella ndihmon si chatbot p\u00ebr t\u00eb lundruar n\u00eb platform\u00eb, por nuk l\u00ebshon dokumente. Si ministre, ajo pritet t\u00eb garantoj\u00eb \u201cshpejt\u00ebsi, cil\u00ebsi dhe transparenc\u00eb t\u00eb plot\u00eb\u201d.<\/p>\n Politika e imazhit e Ram\u00ebs<\/strong><\/p>\n Q\u00eb nga njoftimi i Ram\u00ebs jav\u00ebn e kaluar, mediat nga Londra deri n\u00eb Lagos raportuan: BBC, Al-Jazeera, NBC News, SRF dhe shum\u00eb t\u00eb tjera prezantuan Diell\u00ebn dhe pyet\u00ebn n\u00ebse s\u00eb shpejti inteligjenca artificiale do t\u00eb qeveris\u00eb njer\u00ebzit. Dit\u00ebn pasuese, Rama festoi n\u00eb Facebook: \u201cDiella ka pushtuar shtypin bot\u00ebror\u201d.<\/p>\n Q\u00eb mediat bot\u00ebrore iu hodh\u00ebn menj\u00ebher\u00eb lajmit, nuk \u00ebsht\u00eb rast\u00ebsi. Q\u00ebkur ChatGPT e t\u00eb ngjashmet u b\u00ebn\u00eb masive, e ardhmja duket sikur \u00ebsht\u00eb e paracaktuar nga inteligjenca artificiale. Kompanit\u00eb teknologjike i reklamojn\u00eb produktet e tyre t\u00eb ardhshme me AI si shp\u00ebtimtar\u00eb dhe k\u00ebshtu gjenerojn\u00eb v\u00ebmendje. Rama tregon se kjo narrativ\u00eb funksionon edhe p\u00ebr qeverit\u00eb.<\/p>\n Ish-profesori i artit dhe mjeshtri i vet\u00ebinskenimit, Edi Rama, e kupton fuqin\u00eb e simbolik\u00ebs \u2013 dhe e di si t\u00eb b\u00ebhet viral. Q\u00eb para 25 vjet\u00ebsh, si kryetar bashkie i Tiran\u00ebs, Rama p\u00ebrdori fort nj\u00eb politik\u00eb t\u00eb imazheve. Ai b\u00ebri q\u00eb pallatet e zymta t\u00eb koh\u00ebs s\u00eb diktatur\u00ebs s\u00eb Hoxh\u00ebs t\u00eb lyheshin me ngjyra. Nga jasht\u00eb, qyteti dukej papritur m\u00eb i ndritsh\u00ebm e modern, por substanca e nd\u00ebrtesave mbeti e pandryshuar.<\/p>\n Para disa jav\u00ebsh, Rama shp\u00ebrndau vizionin e nj\u00eb vendi pothuajse pa para n\u00eb dor\u00eb, ndaloi TikTok-un p\u00ebr nj\u00eb vit dhe u ul n\u00eb gjunj\u00eb publikisht para kryeministres italiane Giorgia Meloni. Gjestet e m\u00ebdha ndryshojn\u00eb pak. Por Rama po fiton gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb pushtet, nd\u00ebrsa problemet strukturore mbeten t\u00eb pazgjidhura.<\/p>\n \u00cbsht\u00eb e paqart\u00eb se si funksionon algoritmi<\/strong><\/p>\n Sipas organizat\u00ebs Transparency International, Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga vendet m\u00eb t\u00eb korruptuara n\u00eb Evrop\u00eb \u2013 nj\u00eb penges\u00eb qendrore p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsimin n\u00eb BE, t\u00eb cilin qeveria synon ta arrij\u00eb deri n\u00eb vitin 2030.<\/p>\n Nj\u00eb pik\u00eb e dob\u00ebt \u00ebsht\u00eb dh\u00ebnia e tokave publike. Nj\u00eb \u201cLigj p\u00ebr investimet strategjike\u201d, i diskutuesh\u00ebm, i jep qeveris\u00eb mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb transferoj\u00eb tok\u00eb publike te investitor\u00ebt, n\u00ebse investimet konsiderohen me p\u00ebrfitim strategjik. Kritik\u00ebt thon\u00eb se ky ligj u sh\u00ebrben para s\u00eb gjithash aleat\u00ebve politik\u00eb t\u00eb partis\u00eb n\u00eb pushtet dhe nxit korrupsionin n\u00eb vend.<\/p>\n Prandaj do t\u00eb ishte me r\u00ebnd\u00ebsi q\u00eb korrupsioni t\u00eb frenohej p\u00ebrmes nj\u00eb shp\u00ebrndarjeje m\u00eb transparente dhe neutrale. Por si mund t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim inteligjenca artificiale Diella, deri tani mbetet e paqart\u00eb. As qeveria dhe as kompania Microsoft, e cila ka marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb zhvillim, nuk zbulojn\u00eb se \u00e7far\u00eb teknologjie fshihet pas saj.<\/p>\n Daniel Prroni nga Instituti p\u00ebr Demokraci dhe Nd\u00ebrmjet\u00ebsim n\u00eb Tiran\u00eb thot\u00eb: \u201cDeri tani nuk dim\u00eb asgj\u00eb p\u00ebr algoritmin e ri. Nuk dim\u00eb si \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar, me cilat t\u00eb dh\u00ebna \u00ebsht\u00eb trajnuar, kush e mbik\u00ebqyr. Nuk dim\u00eb as n\u00ebse \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb chatbot i zakonsh\u00ebm\u201d. Prroni ka frik\u00eb se p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb civile dhe autoritetet mbik\u00ebqyr\u00ebse do t\u00eb b\u00ebhet edhe m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb n\u00eb t\u00eb ardhmen t\u00eb kontrollojn\u00eb dh\u00ebnien e kontratave publike.<\/p>\n Kush e kontrollon inteligjenc\u00ebn artificiale?<\/strong><\/p>\n Publiku e njeh Diell\u00ebn deri tani vet\u00ebm nga faqja E-Albania. Nj\u00eb chatbot, q\u00eb ndihmon n\u00eb navigimin e formular\u00ebve, nuk \u00ebsht\u00eb ndonj\u00eb gj\u00eb revolucionare. Shum\u00eb kompani p\u00ebrdorin sisteme t\u00eb ngjashme \u2013 vet\u00ebm se nuk e shpallin botin menj\u00ebher\u00eb si \u201cChief Technology Officer\u201d.<\/p>\n P\u00ebr nj\u00eb mbik\u00ebqyrje sistematike t\u00eb kontratave publike nevojiten sisteme shum\u00eb m\u00eb komplekse sesa nj\u00eb chatbot i thjesht\u00eb. Fakti q\u00eb Edi Rama njofton tani se Diella do t\u00eb veproj\u00eb si \u201cministre e inteligjenc\u00ebs artificiale\u201d si n\u00eb E-Albania, ashtu edhe n\u00eb kontrollin e tender\u00ebve publik\u00eb, e largon v\u00ebmendjen nga realiteti. Sepse k\u00ebtu duhen algoritme t\u00eb ndryshme. Nj\u00eb AI n\u00eb fush\u00ebn e prokurimeve publike \u2013 ku b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr miliona euro nga taksat \u2013 ka nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb monitorim shum\u00eb m\u00eb t\u00eb rrept\u00eb.<\/p>\n E paqart\u00eb mbetet se kush do ta kontrolloj\u00eb k\u00ebt\u00eb inteligjenc\u00eb artificiale n\u00eb t\u00eb ardhmen. Diella \u00ebsht\u00eb e vendosur pran\u00eb autoritetit t\u00eb IT-s\u00eb, AKSHI, i cili i n\u00ebnshtrohet direkt kryeministrit. Ky institucion \u00ebsht\u00eb shpesh i kritikuar p\u00ebr munges\u00eb transparence.\u00a0\u201cAutoriteti AKSHI punon n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb jotransparente dhe ka shp\u00ebrfillur shpesh k\u00ebrkesat e publikut p\u00ebr informacion mbi softuer\u00ebt e p\u00ebrdorur dhe projektet n\u00eb zhvillim<\/em>\u201d, thot\u00eb studiuesi Daniel Prroni.<\/p>\n