{"id":123944,"date":"2025-09-23T11:39:08","date_gmt":"2025-09-23T11:39:08","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=123944"},"modified":"2025-09-23T11:39:08","modified_gmt":"2025-09-23T11:39:08","slug":"media-franceze-rama-kerkon-te-legjitimoje-korrupsionin-me-diellen-kontrollon-gjykaten-kushtetuese","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2025\/09\/23\/media-franceze-rama-kerkon-te-legjitimoje-korrupsionin-me-diellen-kontrollon-gjykaten-kushtetuese\/","title":{"rendered":"Media franceze\/ Rama k\u00ebrkon t\u00eb legjitimoj\u00eb korrupsionin me Diell\u00ebn, kontrollon Gjykat\u00ebn Kushtetuese"},"content":{"rendered":"<div class=\"chapo\">Ekspert\u00ebt ngren\u00eb dyshime p\u00ebr ministren digjitale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb<\/div>\n<p>Jav\u00ebn e shkuar, Shqip\u00ebria njoftoi se nj\u00eb ministre e gjeneruar nga inteligjenca artificiale do t\u00eb marr\u00eb drejtimin e nj\u00eb portofoli t\u00eb ri p\u00ebr tender\u00ebt publik\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cDiella\u201d po prezantohet si ministrja e par\u00eb virtuale n\u00eb bot\u00eb dhe kryeministri Edi Rama premtoi se ky em\u00ebrim do t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb \u00e7rr\u00ebnjosjen e korrupsionit t\u00eb p\u00ebrhapur n\u00eb kontratat shtet\u00ebrore, nj\u00eb penges\u00eb madhore p\u00ebr procesin e an\u00ebtar\u00ebsimit t\u00eb vendit n\u00eb Bashkimin Europian.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, ky zhvillim ka ngritur pik\u00ebpyetje serioze teknike, politike dhe etike.<\/p>\n<p><strong>V\u00ebrtet e pakorruptueshme?<\/strong><\/p>\n<p>Duke shpallur em\u00ebrimin e Diell\u00ebs, Rama deklaroi se tender\u00ebt publik\u00eb tashm\u00eb do t\u00eb jen\u00eb \u201c100 p\u00ebr qind t\u00eb lir\u00eb nga korrupsioni\u201d.<\/p>\n<p>\u201cDiella nuk fle kurr\u00eb, nuk ka nevoj\u00eb t\u00eb paguhet, nuk ka interesa personale, nuk ka kush\u00ebrinj, sepse kush\u00ebrinjt\u00eb jan\u00eb nj\u00eb problem i madh n\u00eb Shqip\u00ebri,\u201d tha kryeministri i nj\u00eb vendi q\u00eb renditet i 80-ti nga 180 shtete n\u00eb indeksin e korrupsionit t\u00eb Transparency International.<\/p>\n<p>Politikan\u00ebt shqiptar\u00eb shpesh implikohen n\u00eb skandale korrupsioni t\u00eb lidhura me fondet publike. Ish-kryebashkiaku i Tiran\u00ebs u arrestua gjat\u00eb koh\u00ebs n\u00eb detyr\u00eb dhe mbetet n\u00eb qeli, i dyshuar p\u00ebr korrupsion n\u00eb dh\u00ebnien e kontratave publike.<\/p>\n<p><strong>A \u00ebsht\u00eb Diella zgjidhja?<\/strong><\/p>\n<p>Jo v\u00ebrtet, sipas ekspert\u00ebve.<\/p>\n<p>\u201cSi \u00e7do sistem tjet\u00ebr i inteligjenc\u00ebs artificiale, ajo varet plot\u00ebsisht nga cil\u00ebsia dhe koherenca e t\u00eb dh\u00ebnave dhe besueshm\u00ebria e modeleve mbi t\u00eb cilat bazohet,\u201d tha Erjon Curraj, ekspert i transformimit digjital dhe siguris\u00eb kibernetike.<\/p>\n<p>\u201cNuk dihet sakt\u00ebsisht se si funksionon Diella, por ka gjasa q\u00eb t\u00eb mb\u00ebshtetet mbi Modelet e M\u00ebdha Gjuh\u00ebsore (LLM), t\u00eb ngjashme me ato q\u00eb fuqizojn\u00eb gjenerues t\u00eb till\u00eb si ChatGPT ose Gemini. Por n\u00ebse t\u00eb dh\u00ebnat hyr\u00ebse jan\u00eb t\u00eb paplota, t\u00eb nj\u00ebanshme ose t\u00eb vjetruara, vendimet e IA-s\u00eb do t\u00eb pasqyrojn\u00eb k\u00ebto mang\u00ebsi, dhe ajo mund t\u00eb keqinterpretoj\u00eb dokumentet, t\u00eb sh\u00ebnoj\u00eb gabimisht nj\u00eb furnizues ose t\u00eb mos v\u00ebr\u00eb re shenja t\u00eb bashk\u00ebpunimit korruptiv,\u201d shtoi Curraj.<\/p>\n<p>\u201cLLM-t\u00eb pasqyrojn\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb; ato kan\u00eb paragjykime. Nuk ka arsye p\u00ebr t\u00eb besuar se zgjidh problemin e korrupsionit. Supozojm\u00eb se nj\u00eb makin\u00eb nuk ka paragjykime \u2014 kjo do t\u00eb thot\u00eb se ne duhet t\u2019i n\u00ebnshtrohemi makin\u00ebs,\u201d u shpreh edhe shkenc\u00ebtari i kompjuterave dhe specialisti i inteligjenc\u00ebs artificiale Jean-Gabriel Ganascia.<\/p>\n<p><strong>Kush e kontrollon?<\/strong><\/p>\n<p>Opozita shqiptare i \u00ebsht\u00eb drejtuar Gjykat\u00ebs Kushtetuese me shqet\u00ebsimin se kush do t\u00eb jet\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr vendimet e IA-s\u00eb. \u201cKush do ta kontrolloj\u00eb Diell\u00ebn?\u201d pyeti Berisha n\u00eb parlament.<\/p>\n<p>Ganascia pajtohet se \u00e7\u00ebshtjet e p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb dhe kontrollit jan\u00eb thelb\u00ebsore kur b\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr inteligjenc\u00ebn artificiale.<\/p>\n<p>\u201cN\u00ebse vendimmarrja publike i besohet nj\u00eb makinerie, kjo do t\u00eb thot\u00eb se nuk ka m\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi; ne reduktohemi n\u00eb gjendjen e skllev\u00ebrve.\u201d<\/p>\n<p>\u201cAjo q\u00eb m\u00eb shqet\u00ebson \u00ebsht\u00eb ideja e nj\u00eb makinerie q\u00eb qeveris, q\u00eb jep p\u00ebrgjigjen \u2018e sakt\u00eb\u2019 dhe pengon \u00e7do diskutim. Nj\u00eb politikan mban p\u00ebrgjegj\u00ebsi, por k\u00ebtu ideja \u00ebsht\u00eb se makina \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrsosur dhe nuk mund t\u00eb shkojm\u00eb kund\u00ebr vendimeve t\u00eb saj,\u201d tha studiuesi, i cili \u00ebsht\u00eb edhe filozof.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u2019iu adresuar k\u00ebtyre shqet\u00ebsimeve, nj\u00eb dekret i publikuar t\u00eb enjten p\u00ebrcakton se Rama \u201cmerr gjithashtu p\u00ebrgjegj\u00ebsi p\u00ebr krijimin dhe funksionimin e Ministris\u00eb Virtuale t\u00eb Inteligjenc\u00ebs Artificiale Diella.\u201d<\/p>\n<p><strong>Korrupsion i vjet\u00ebr, software i ri<\/strong><\/p>\n<p>Em\u00ebrimi i Diell\u00ebs b\u00ebri jehon\u00eb n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn, di\u00e7ka n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn kryeministri Rama \u00ebsht\u00eb mjesht\u00ebr qoft\u00eb duke marr\u00eb pjes\u00eb n\u00eb samite nd\u00ebrkomb\u00ebtare me atlete, duke shpallur ndalimin e TikTok-ut, duke krijuar nj\u00eb \u201cShtet Bektashi\u201d t\u00eb modeluar si Vatikani, apo duke hapur kampe emigrant\u00ebsh p\u00ebr t\u00eb strehuar njer\u00ebzit e kapur n\u00eb det nga qeveria italiane.<\/p>\n<p>Por arritja e q\u00ebllimeve t\u00eb tij \u00ebsht\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje tjet\u00ebr. TikTok mbetet leht\u00ebsisht i aksesuesh\u00ebm n\u00eb Shqip\u00ebri, vet\u00ebm pak dhjet\u00ebra burra jan\u00eb transferuar n\u00eb kampet e emigrant\u00ebve dhe ligjshm\u00ebria e nism\u00ebs ende po kontestohet n\u00eb gjykatat italiane. Po ashtu, pak p\u00ebrparim publik \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb edhe mbi \u201cShtetin Bektashi\u201d q\u00eb prej shpalljes s\u00eb tij nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb.<\/p>\n<p>Sa i p\u00ebrket Diell\u00ebs, fytyra e saj \u00ebsht\u00eb ajo e aktores s\u00eb njohur shqiptare Anila Bisha, e cila ka firmosur nj\u00eb kontrat\u00eb q\u00eb skadon n\u00eb dhjetor p\u00ebr p\u00ebrdorimin e imazhit t\u00eb saj. Ende nuk \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb n\u00ebse ky em\u00ebrim do t\u00eb mbijetoj\u00eb p\u00ebrball\u00eb kontrollit t\u00eb Gjykat\u00ebs Kushtetuese.<\/p>\n<p>Po ashtu, nuk dihet n\u00ebse ky model do t\u00eb jet\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje me standardet e Bashkimit Europian, t\u00eb cilit Shqip\u00ebria shpreson t\u2019i bashkohet brenda pes\u00eb viteve t\u00eb ardhshme.<\/p>\n<p>\u201cDeri tani nuk ka asnj\u00eb informacion mbi m\u00ebnyr\u00ebn se si funksionon realisht Diella,\u201d tha politologu shqiptar Lutfi Dervishi.<\/p>\n<p>\u201cN\u00ebse nj\u00eb sistem i korruptuar i ofron t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb manipuluara, ose i vendosen filtra p\u00ebr at\u00eb q\u00eb nuk duhet t\u00eb shoh\u00eb, Diella thjesht do t\u00eb legjitimoj\u00eb korrupsionin e vjet\u00ebr me nj\u00eb softuer t\u00eb ri\u201d.\u00a0<strong>\/ France 24\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ekspert\u00ebt ngren\u00eb dyshime p\u00ebr ministren digjitale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb Jav\u00ebn e shkuar, Shqip\u00ebria njoftoi se nj\u00eb ministre e gjeneruar nga inteligjenca artificiale do t\u00eb marr\u00eb drejtimin e nj\u00eb portofoli t\u00eb ri p\u00ebr tender\u00ebt publik\u00eb. \u201cDiella\u201d po prezantohet si ministrja e par\u00eb virtuale n\u00eb bot\u00eb dhe kryeministri Edi Rama premtoi se ky em\u00ebrim do t\u00eb ndihmoj\u00eb n\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":123945,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-123944","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123944","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=123944"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123944\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":123946,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123944\/revisions\/123946"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/123945"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=123944"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=123944"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=123944"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}