{"id":126584,"date":"2025-10-27T08:46:21","date_gmt":"2025-10-27T08:46:21","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=126584"},"modified":"2025-10-27T08:46:21","modified_gmt":"2025-10-27T08:46:21","slug":"monitor-pse-qeveria-rama-ka-kaq-inat-me-shendetesine-dhe-arsimin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2025\/10\/27\/monitor-pse-qeveria-rama-ka-kaq-inat-me-shendetesine-dhe-arsimin\/","title":{"rendered":"\u201cMonitor\u201d: Pse qeveria Rama ka kaq inat me sh\u00ebndet\u00ebsin\u00eb dhe arsimin?!"},"content":{"rendered":"<p>N\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur financat publike shqiptare shfaqin nj\u00eb tablo t\u00eb rrall\u00eb p\u00ebr rajonin, me nj\u00eb buxhet me suficit dhe t\u00eb ardhura n\u00eb rritje, prioritetet e qeveris\u00eb duken s\u00ebrish t\u00eb p\u00ebrmbysura.<\/p>\n<p>N\u00eb rishikimin e fundit t\u00eb buxhetit, fondet p\u00ebr arsimin dhe sh\u00ebndet\u00ebsin\u00eb jan\u00eb shkurtuar p\u00ebr t\u00eb disatin vit me radh\u00eb duke konfirmuar nj\u00eb tendenc\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb rregull: dy sektor\u00ebt m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr zhvillimin afatgjat\u00eb t\u00eb vendit po marrin gjithnj\u00eb e m\u00eb pak v\u00ebmendje buxhetore.<\/p>\n<p>Sipas t\u00eb dh\u00ebnave zyrtare, shpenzimet p\u00ebr arsimin n\u00eb raport me t\u00eb ardhurat buxhetore jan\u00eb n\u00eb r\u00ebnie t\u00eb vazhdueshme q\u00eb prej vitit 2019, kur zinin 11.4% t\u00eb totalit t\u00eb fondeve buxhetore.<\/p>\n<p>N\u00eb buxhetin fillestar t\u00eb vitit 2025, Ministria e Arsimit kishte parashikuar 62 miliard\u00eb lek\u00eb, ose 8.2%, por pas rishikimit, fondet u ul\u00ebn n\u00eb 61 miliard\u00eb lek\u00eb, duke p\u00ebrfaq\u00ebsuar vet\u00ebm 7.3% t\u00eb shpenzimeve totale.<\/p>\n<p>E nj\u00ebjta tablo p\u00ebrs\u00ebritet edhe p\u00ebr sh\u00ebndet\u00ebsin\u00eb, ku fondet jan\u00eb rritur nominalisht m\u00eb pak se vet\u00eb buxheti total. Nd\u00ebrsa shpenzimet e p\u00ebrgjithshme t\u00eb qeveris\u00eb u zgjeruan me 6.7% n\u00eb krahasim me 2024, ato p\u00ebr sh\u00ebndet\u00ebsin\u00eb vet\u00ebm me 3.6%.<\/p>\n<p>Si rezultat, pesha e sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb n\u00eb shpenzimet publike ra nga 10.45% vitin e kaluar n\u00eb 9.7% k\u00ebt\u00eb vit \u2013 nj\u00eb r\u00ebnie q\u00eb tregon munges\u00eb t\u00eb prioritetit p\u00ebr nj\u00eb sektor q\u00eb \u00ebsht\u00eb baz\u00eb e mir\u00ebqenies dhe siguris\u00eb sociale.<\/p>\n<p>Kjo prirje nuk justifikohet me munges\u00eb fondesh. P\u00ebrkundrazi, buxheti i shtetit ka krijuar suficit, \u00e7ka n\u00ebnkupton se qeveria ka t\u00eb ardhura m\u00eb shum\u00eb sesa shpenzon.<\/p>\n<p>Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb Ministris\u00eb s\u00eb Financave, n\u00eb 9-mujorin 2025, buxheti i shtetit rezultoi me suficit prej 47 miliard\u00eb lek\u00ebsh p\u00ebr t\u00eb tretin vit radhazi. Gati gjysma e suficitit, nj\u00eb shum\u00eb prej 23.3 miliard\u00eb lek\u00ebsh, erdhi nga mosrealizimi i shpenzimeve publike.<\/p>\n<p>Pra ajo q\u00eb mungon \u00ebsht\u00eb aft\u00ebsia p\u00ebr t\u2019i p\u00ebrdorur k\u00ebto burime n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb produktive dhe me ndikim t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm. N\u00eb arsim e sh\u00ebndet\u00ebsi ulja e fondeve n\u00eb fund t\u00eb vitit lidhet me mosp\u00ebrdorimin e fondeve ekzistuese, q\u00eb tregon mang\u00ebsi administrimi, q\u00eb n\u00eb rastin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb vijn\u00eb nga paaft\u00ebsia.<\/p>\n<p>N\u00ebse shpenzimet p\u00ebr rrug\u00eb dhe infrastruktur\u00eb rriten \u00e7do vit, madje n\u00eb situata kur ka mjaft paqart\u00ebsi n\u00ebse kostot reale t\u00eb infrastruktur\u00ebs jan\u00eb ato q\u00eb paraqiten n\u00eb raporte institucionesh, si dhe me cil\u00ebsi jo t\u00eb k\u00ebnaqshme, arsimi dhe sh\u00ebndet\u00ebsia, dy sektor\u00eb mjaft problematik\u00eb p\u00ebr cil\u00ebsin\u00eb e sh\u00ebrbimit q\u00eb ofrojn\u00eb, po shnd\u00ebrrohen n\u00eb \u201cviktima\u201d t\u00eb nj\u00eb planifikimi fiskal q\u00eb parap\u00eblqen investimet e tenderueshme, me kthim t\u00eb shpejt\u00eb nga fondi i prokuruar dhe me p\u00ebrqendrim n\u00eb nj\u00eb num\u00ebr biznesesh t\u00eb af\u00ebrta me qeverin\u00eb ndaj investimit afatgjat\u00eb n\u00eb kapitalin njer\u00ebzor dhe q\u00eb siguron nj\u00eb rishp\u00ebrndarje t\u00eb sh\u00ebndetshme dhe me p\u00ebrfitim t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb t\u00eb ardhurave publike.<\/p>\n<p>P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr q\u00eb cil\u00ebsia e dob\u00ebt e sh\u00ebrbimit n\u00eb k\u00ebta sektor\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr faktor\u00ebt e r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm q\u00eb nxit emigrimin e shqiptar\u00ebve, duke p\u00ebrforcuar efektin negativ.<\/p>\n<p>N\u00eb fakt, t\u00eb dy sektor\u00ebt jan\u00eb themel p\u00ebr \u00e7do vend q\u00eb aspiron integrimin n\u00eb Bashkimin Europian, por q\u00eb rruga deri aty duket gjithnj\u00eb e m\u00eb e gjat\u00eb.<\/p>\n<p>Sipas Institutit t\u00eb Vjen\u00ebs p\u00ebr Studime Nd\u00ebrkomb\u00ebtare, Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr vendet me ecurin\u00eb m\u00eb t\u00eb ngadalt\u00eb n\u00eb konvergjenc\u00ebn me BE-n\u00eb n\u00eb fushat e arsimit dhe sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n<p>Shpenzimet p\u00ebr arsim historikisht kan\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuar vet\u00ebm 3% t\u00eb PBB-s\u00eb (rreth 57% e mesatares s\u00eb BE-s\u00eb), nd\u00ebrsa p\u00ebr sh\u00ebndet\u00ebsin\u00eb \u2013 3% t\u00eb PBB-s\u00eb, ose vet\u00ebm 43% t\u00eb nivelit europian.<\/p>\n<p>Ky hendek nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm statistikor. Ai reflekton cil\u00ebsi m\u00eb t\u00eb dob\u00ebt n\u00eb arsim, rezultate t\u00eb ul\u00ebta n\u00eb testet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, munges\u00eb mjek\u00ebsh, emigracion t\u00eb lart\u00eb profesional dhe ulje t\u00eb produktivitetit n\u00eb ekonomi.<\/p>\n<p>N\u00eb raportin e fundit t\u00eb platform\u00ebs Converge2.eu, q\u00eb mat procesin e afrimit me standardet e BE-s\u00eb, Shqip\u00ebris\u00eb i duhen 39 vite p\u00ebr t\u00eb arritur nivelin europian n\u00eb sh\u00ebndet\u00ebsi dhe m\u00eb shum\u00eb se 50 vite p\u00ebr arsimin, n\u00ebse ritmet aktuale vazhdojn\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb aspektin e varf\u00ebris\u00eb, vendit do t\u2019i duhen rreth 100 vjet p\u00ebr t\u00eb kapur mesataren e BE-s\u00eb, nj\u00eb tregues q\u00eb lidhet drejtp\u00ebrdrejt me munges\u00ebn e shpenzimeve publike p\u00ebr arsim, sh\u00ebndet\u00ebsi dhe politika sociale.<\/p>\n<p>N\u00eb thelb, ky \u00ebsht\u00eb paradoksi i ekonomis\u00eb shqiptare: nj\u00eb buxhet me t\u00eb ardhura n\u00eb rritje, por me shpenzime publike q\u00eb prodhojn\u00eb pak ndikim cil\u00ebsor social.<\/p>\n<p>Arsimi \u00ebsht\u00eb baza e zhvillimit dhe e barazis\u00eb s\u00eb mund\u00ebsive; sh\u00ebndet\u00ebsia \u00ebsht\u00eb parakushti p\u00ebr nj\u00eb forc\u00eb pun\u00ebtore t\u00eb q\u00ebndrueshme dhe p\u00ebr jet\u00ebgjat\u00ebsi produktive.<\/p>\n<p>T\u00eb dyja jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb k\u00ebto momente n\u00eb dy ekstreme, e para p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb t\u00eb ardhme t\u00eb q\u00ebndrueshme p\u00ebr brezin e ri, si nj\u00eb parakusht p\u00ebr frenimin e emigracionit t\u00eb t\u00eb rinjve.<\/p>\n<p>E dyta p\u00ebr t\u00eb krijuar infrastruktur\u00ebn e nevojshme p\u00ebr nj\u00eb popullsi q\u00eb sa po vjen e po plaket, me mosh\u00ebn mediane q\u00eb i \u00ebsht\u00eb afruar BE-s\u00eb (n\u00eb mbi 44 vje\u00e7).<\/p>\n<p>Kur k\u00ebto dy shtylla lihen n\u00eb hije, \u00e7do kilomet\u00ebr rrug\u00eb e re dhe \u00e7do nd\u00ebrtes\u00eb e nd\u00ebrtuar mbetet bosh nga p\u00ebrmbajtja.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb vend ku buxheti \u201cnuk mungon\u201d, por vizioni mungon, \u00e7do rishikim q\u00eb l\u00eb pas dore arsimin dhe sh\u00ebndet\u00ebsin\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb gabim teknik \u2013 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zgjedhje politike q\u00eb vonon konvergjenc\u00ebn me Europ\u00ebn dhe shpres\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb zhvillim t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm.\/<a href=\"https:\/\/monitor.al\/pse-kaq-inat-me-shendetesine-dhe-arsimin\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Monitor<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur financat publike shqiptare shfaqin nj\u00eb tablo t\u00eb rrall\u00eb p\u00ebr rajonin, me nj\u00eb buxhet me suficit dhe t\u00eb ardhura n\u00eb rritje, prioritetet e qeveris\u00eb duken s\u00ebrish t\u00eb p\u00ebrmbysura. N\u00eb rishikimin e fundit t\u00eb buxhetit, fondet p\u00ebr arsimin dhe sh\u00ebndet\u00ebsin\u00eb jan\u00eb shkurtuar p\u00ebr t\u00eb disatin vit me radh\u00eb duke konfirmuar nj\u00eb tendenc\u00eb q\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":49111,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-126584","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/126584","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=126584"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/126584\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":126585,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/126584\/revisions\/126585"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/49111"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=126584"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=126584"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=126584"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}