{"id":127503,"date":"2025-11-05T08:03:08","date_gmt":"2025-11-05T08:03:08","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=127503"},"modified":"2025-11-05T08:03:08","modified_gmt":"2025-11-05T08:03:08","slug":"fermeri-i-lene-ne-meshiren-e-fatit-nga-sekti-rama-ne-qeverisje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2025\/11\/05\/fermeri-i-lene-ne-meshiren-e-fatit-nga-sekti-rama-ne-qeverisje\/","title":{"rendered":"Fermeri: i l\u00ebn\u00eb n\u00eb m\u00ebshir\u00ebn e fatit nga sekti Rama n\u00eb qeverisje"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>Nga Bujar Leskaj<\/em><\/strong><\/p>\n<p>N\u00ebse ka nj\u00eb figur\u00eb q\u00eb simbolizon m\u00eb s\u00eb miri kontrastin midis fjal\u00ebve dhe realitetit ekonomik t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, ai \u00ebsht\u00eb <strong>fermeri shqiptar<\/strong>. Sekti Rama e p\u00ebrmend n\u00eb \u00e7do rast si t\u00eb mb\u00ebshtetur dhe t\u00eb mbushur me strategji zhvillimi, por ai mbetet <strong>i harruar dhe i braktisur n\u00eb ar\u00ebn e vet<\/strong>.<\/p>\n<p>Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb INSTAT, bujq\u00ebsia kontribuon sot me 16% t\u00eb Prodhimit t\u00eb Brendsh\u00ebm Bruto (PBB) t\u00eb vendit, por merr m\u00eb pak se 2% t\u00eb investimeve publike. Pra, fermeri merr si mbeshtetje tete here me pak fonde, nga sa kontribuon ne ekonomine tone. Maqedonia e Veriut e mbeshtet fermerin e vet me kater here me shume fonde per hektar, Kosova me tre here me shume.<\/p>\n<p>Sot fermat e vogla, q\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb mbi 90% t\u00eb totalit t\u00eb fermave shqiptare, operojn\u00eb pa makineri moderne, pa sisteme ujitjeje dhe me qasje t\u00eb kufizuar n\u00eb tregje. Nd\u00ebrkoh\u00eb, mungesa e zinxhirit t\u00eb p\u00ebrpunimit b\u00ebn q\u00eb prodhimet t\u00eb mbeten n\u00eb fusha, t\u00eb shiten n\u00ebn kosto ose t\u00eb hidhen n\u00eb kanal.<\/p>\n<p><strong><em>I. Fshati po kthehet n\u00eb nj\u00eb kujtim!<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Shqip\u00ebria ka ende m\u00eb shum\u00eb se <strong>300 mij\u00eb familje q\u00eb jetojn\u00eb nga bujq\u00ebsia<\/strong>, por shumica e tyre e b\u00ebjn\u00eb k\u00ebt\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pasigurt dhe pa mb\u00ebshtetje t\u00eb q\u00ebndrueshme. Fermer\u00ebt punojn\u00eb me <strong>tok\u00eb t\u00eb fragmentuar<\/strong>, me <strong>munges\u00eb ujitjeje<\/strong> dhe <strong>pa infrastruktur\u00eb magazinimi<\/strong>. Ata p\u00ebrballen me <strong>kosto t\u00eb larta prodhimi<\/strong> dhe <strong>\u00e7mime t\u00eb ul\u00ebta shitjeje<\/strong>, q\u00eb shpesh nuk mbulojn\u00eb as shpenzimet minimale.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb realitet ku sekti Rama shpall me hipokrizi gjoja prioritete t\u00eb reja gati \u00e7do tremujor p\u00ebr bujq\u00ebsin\u00eb, <strong>fshati shqiptar po tkurret<\/strong>. Tokat mbeten djerr\u00eb, t\u00eb rinjt\u00eb largohen, nd\u00ebrsa mosha mesatare e fermerit po i kalon t\u00eb 55 vitet. N\u00eb disa zona, fshati \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb nj\u00eb kujtim. Ka vet\u00ebm emrin, disa sht\u00ebpi, pak t\u00eb moshuar dhe shum\u00eb heshtje e braktisje.<\/p>\n<p>Nga viti 2022 n\u00eb 2025, \u00e7mimet e <strong>karburantit, plehrave kimike, pesticideve dhe far\u00ebrave<\/strong> jan\u00eb rritur me ritme t\u00eb pandalshme. P\u00ebr disa prej tyre jan\u00eb gati dyfishuar. Nd\u00ebrkoh\u00eb, <strong>\u00e7mimi i prodhimit n\u00eb treg<\/strong> \u00ebsht\u00eb shpesh m\u00eb i ul\u00ebt se kosto reale. Fermeri shqiptar, q\u00eb punon tok\u00ebn me mund, p\u00ebrfundon duke e <strong>shitur prodhimin n\u00ebn kosto<\/strong>, ose duke e hedhur posht\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb tregjet e qyteteve, produktet e importuara, m\u00eb t\u00eb lira dhe me mb\u00ebshtetje nga shtetet e origjin\u00ebs, <strong>pushtojn\u00eb \u00e7do stend\u00eb<\/strong>, duke e b\u00ebr\u00eb t\u00eb pamundur konkurrenc\u00ebn p\u00ebr prodhuesin bujq\u00ebsor vendas.<\/p>\n<p>Shum\u00eb fermer\u00eb ankohen se <strong>nuk p\u00ebrfitojn\u00eb nga skemat e subvencionit<\/strong>, sepse kan\u00eb kritere t\u00eb heshtura politike, k\u00ebrkojn\u00eb dokumente t\u00eb shumta, aplikime online q\u00eb pak i kuptojn\u00eb, apo sepse fondet mbarojn\u00eb shpejt.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, <strong>fermeri shqiptar mbetet i pambrojtur, <\/strong>i shtyr\u00eb t\u00eb prodhoj\u00eb pa ndihm\u00eb, t\u00eb shes\u00eb pa garanci dhe t\u00eb jetoj\u00eb me shpres\u00ebn e nj\u00eb \u201cviti m\u00eb t\u00eb mir\u00eb\u201d q\u00eb rrall\u00eb vjen. N\u00eb vitin 2024, Shqip\u00ebria importoi produkte bujq\u00ebsore me vler\u00eb <strong>mbi 1 miliard euro<\/strong>, nd\u00ebrsa eksportet bujq\u00ebsore shqiptare nuk arrit\u00ebn as gjysm\u00ebn e k\u00ebsaj shume, n\u00eb nj\u00eb ekonomi me pesh\u00ebn specifike t\u00eb bujq\u00ebsis\u00eb m\u00eb t\u00eb lart\u00ebn n\u00eb rajon si PBB dhe p\u00ebrqindje t\u00eb popullsis\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr konsumatorin, ky realitet p\u00ebrkthehet n\u00eb <strong>munges\u00eb produktesh vendase t\u00eb fresk\u00ebta<\/strong> dhe <strong>var\u00ebsi nga jasht\u00eb<\/strong>, \u00e7ka e b\u00ebn vendin t\u00eb pambrojtur ndaj \u00e7do krize t\u00eb \u00e7mimeve nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p><strong><em>II. Sekti Rama e la bujq\u00ebsin\u00eb pa Programet IPARD!<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Pezullimi i p\u00ebrkohsh\u00ebm i programeve <strong>IPARD<\/strong> p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb nga Bashkimi Europian m\u00eb 19 korrik 2023 \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga ngjarjet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnda, por edhe m\u00eb t\u00eb n\u00ebnvler\u00ebsuara t\u00eb tre viteve t\u00eb fundit p\u00ebr sektorin bujq\u00ebsor shqiptar. Ajo q\u00eb sekti n\u00eb pushtet \u00ebsht\u00eb p\u00ebrpjekur ta paraqes\u00eb si nj\u00eb \u201cpauz\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr\u201d n\u00eb financime, n\u00eb realitet ka krijuar nj\u00eb <strong>boshll\u00ebk t\u00eb thell\u00eb zhvillimor<\/strong> p\u00ebr fermer\u00ebt dhe agrop\u00ebrpunuesit e vendit.<\/p>\n<p>Programet <strong>IPARD (Instrument for Pre-Accession Assistance for Rural Development)<\/strong> jan\u00eb nj\u00eb nga mekanizmat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm q\u00eb BE u ofron vendeve kandidate p\u00ebr t\u2019i ndihmuar t\u00eb <strong>modernizojn\u00eb bujq\u00ebsin\u00eb dhe zonat rurale<\/strong>. N\u00ebp\u00ebrmjet fondeve IPARD, mij\u00ebra fermer\u00eb shqiptar\u00eb kan\u00eb pasur mund\u00ebsin\u00eb t\u00eb blejn\u00eb makineri, t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsojn\u00eb magazinimin, t\u00eb nd\u00ebrtojn\u00eb sera moderne, pika grumbullimi apo fabrika p\u00ebrpunimi ushqimor.<\/p>\n<p>Dy vite e gjys\u00ebm m\u00eb par\u00eb, Komisioni Europian njoftoi <strong>pezullimin e p\u00ebrkohsh\u00ebm t\u00eb disbursimeve IPARD p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb<\/strong>, p\u00ebr shkak t\u00eb abuzimeve t\u00eb konstatuara<strong> n\u00eb zbatimin e standardeve t\u00eb transparenc\u00ebs, verifikimit t\u00eb fondeve dhe efektit konkret t\u00eb investimeve t\u00eb deklaruara<\/strong>. BE me struktur\u00ebn e saj investiguese OLAF, po zhvillon nj\u00eb hetim t\u00eb plot\u00eb mbi m\u00ebnyr\u00ebn se si jan\u00eb p\u00ebrzgjedhur projektet dhe monitoruar investimet. N\u00eb thelb, Brukseli dha nj\u00eb <strong>sinjal t\u00eb fort\u00eb mosbesimi<\/strong> ndaj administrat\u00ebs shqiptare q\u00eb menaxhon fondet bujq\u00ebsore.<\/p>\n<p>Ky vendim ka prodhuar nj\u00eb efekt zinxhir: qindra projekte jan\u00eb <strong>pezulluar<\/strong>, investimet jan\u00eb <strong>ndalur n\u00eb mes<\/strong> dhe mij\u00ebra fermer\u00eb q\u00eb kishin nisur procedurat <strong>kan\u00eb mbetur pa p\u00ebrgjigje<\/strong>.<\/p>\n<p>Mungesa e fondeve IPARD ka pasoja konkrete, t\u00eb r\u00ebnda dhe t\u00eb menj\u00ebhershme n\u00eb n<strong>d\u00ebrprerje investimesh<\/strong> . Shum\u00eb fermer\u00eb kishin marr\u00eb kredi n\u00eb pritje t\u00eb disbursimit t\u00eb fondeve IPARD. Tani, ata rrezikojn\u00eb falimentimin. Ka pasoja n\u00eb r<strong>\u00ebnien e besimit n\u00eb institucionet shtet\u00ebrore tek ne, pasi <\/strong>pezullimi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb d\u00ebshmi se Shqip\u00ebria ende nuk ka arritur t\u00eb krijoj\u00eb nj\u00eb administrat\u00eb q\u00eb garanton transparenc\u00eb dhe integritet.<\/p>\n<p>P\u00ebr fermerin shqiptar, \u00e7do vit pa IPARD \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vit pa modernizim. Shtetet fqinje si Maqedonia e Veriut, Serbia dhe Mali i Zi po ecin p\u00ebrpara, nd\u00ebrsa Shqip\u00ebria ka ngecur n\u00eb pellgun e korrupsionit dhe abuzimeve t\u00eb sektit Rama.<\/p>\n<p><strong><em>III. Fshati shqiptar po humbet rolin si shtyll\u00eb e jet\u00ebs komb\u00ebtare<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Fshati shqiptar po humbet rolin e tij si shtyll\u00eb e jet\u00ebs komb\u00ebtare. Pa bujq\u00ebsi aktive, po <strong>zhduket nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb jetese, nj\u00eb kultur\u00eb dhe nj\u00eb tradit\u00eb<\/strong>.<\/p>\n<p>Sot, n\u00eb vend t\u00eb prodhuesve, kemi konsumator\u00eb. N\u00eb vend t\u00eb tregjeve lokale, kemi supermarkete me produkte t\u00eb importuara. Ky \u00ebsht\u00eb ndryshimi i heshtur dhe i hidhur q\u00eb po ndodh n\u00eb Shqip\u00ebrin\u00eb rurale: <strong>nga toka te rafti<\/strong>, nga puna te var\u00ebsia.<\/p>\n<p>Nj\u00eb nga plag\u00ebt m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb bujq\u00ebsis\u00eb shqiptare \u00ebsht\u00eb mungesa e garancive p\u00ebr tregun. Shum\u00eb prodhues shohin q\u00eb produktet e tyre nuk shiten, ose q\u00eb konkurrohen nga importe m\u00eb t\u00eb lira, shpesh me cil\u00ebsi m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb panoram\u00eb, fermeri shqiptar \u00ebsht\u00eb i pambrojtur n\u00eb treg: nuk ka garanci p\u00ebr \u00e7mimin, nuk ka mb\u00ebshtetje logjistike dhe shpesh as qasje n\u00eb pika grumbullimi apo frigorifer\u00eb.<\/p>\n<p>Ky fenomen nuk \u00ebsht\u00eb thjesht ekonomik, \u00ebsht\u00eb shqet\u00ebsim komb\u00ebtar. Nj\u00eb vend pa bujq\u00ebsi t\u00eb gjall\u00eb humbet sigurin\u00eb ushqimore, pavar\u00ebsin\u00eb dhe lidhjen me tok\u00ebn e vet. Kjo po i ndodh sot Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>xxx<\/p>\n<p>Fermeri nuk k\u00ebrkon m\u00ebshir\u00eb, por <strong>drejt\u00ebsi ekonomike<\/strong>: kushte t\u00eb barabarta me fqinj\u00ebt e rajonit, ku subvencionet p\u00ebr hektar jan\u00eb trefish dhe kat\u00ebrfish m\u00eb t\u00eb larta, ku prodhimi \u00ebsht\u00eb i garantuar dhe ku shteti q\u00ebndron pran\u00eb, jo larg.<\/p>\n<p>N\u00ebse vendi yn\u00eb d\u00ebshiron t\u00eb ket\u00eb zhvillim t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm, duhet t\u00eb <strong>kthej\u00eb syt\u00eb nga toka<\/strong>, sepse \u00e7do ekonomi q\u00eb harron bujq\u00ebsin\u00eb, harron edhe themelet e vet\u00eb ekzistenc\u00ebs s\u00eb saj. Po me Ram\u00ebn n\u00eb pushtet, ky kthim v\u00ebmendjeje nuk realizohet dot.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Bujar Leskaj N\u00ebse ka nj\u00eb figur\u00eb q\u00eb simbolizon m\u00eb s\u00eb miri kontrastin midis fjal\u00ebve dhe realitetit ekonomik t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, ai \u00ebsht\u00eb fermeri shqiptar. Sekti Rama e p\u00ebrmend n\u00eb \u00e7do rast si t\u00eb mb\u00ebshtetur dhe t\u00eb mbushur me strategji zhvillimi, por ai mbetet i harruar dhe i braktisur n\u00eb ar\u00ebn e vet. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":88333,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-127503","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/127503","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=127503"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/127503\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":127504,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/127503\/revisions\/127504"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/88333"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=127503"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=127503"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=127503"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}