{"id":129214,"date":"2025-11-22T20:08:29","date_gmt":"2025-11-22T20:08:29","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=129214"},"modified":"2025-11-22T21:53:55","modified_gmt":"2025-11-22T21:53:55","slug":"ish-drejtori-i-zerit-te-amerikes-rama-u-poshterua-me-ballukun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2025\/11\/22\/ish-drejtori-i-zerit-te-amerikes-rama-u-poshterua-me-ballukun\/","title":{"rendered":"“Rama do t\u00eb mbahet p\u00ebrgjegj\u00ebs…”. Paralajm\u00ebrimi i ish-Drejtorit t\u00eb \u201cZ\u00ebrit t\u00eb Amerik\u00ebs\u201d"},"content":{"rendered":"

Nga\u00a0Elez BIBERAJ<\/strong><\/p>\n

Tridhjet\u00eb e pes\u00eb vjet pas daljes s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb nga nj\u00eb prej diktaturave komuniste m\u00eb t\u00eb ashpra n\u00eb Evrop\u00eb, rrug\u00ebtimi i saj demokratik p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb rast tipik t\u00eb tranzicioneve post-autoritariste, duke d\u00ebshmuar premtimin p\u00ebr nj\u00eb rip\u00ebrt\u00ebritje politike, por nj\u00ebkoh\u00ebsisht duke nxjerr\u00eb n\u00eb pah pengesat e konsolidimit t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm. N\u00eb k\u00ebt\u00eb sfond, zgjedhjet parlamentare t\u00eb majit 2025 marrin pesh\u00ebn e nj\u00eb prove t\u00eb gjall\u00ebris\u00eb demokratike dhe t\u00eb aft\u00ebsis\u00eb s\u00eb vendit p\u00ebr t\u00eb shnd\u00ebrruar proceset reformuese n\u00eb praktik\u00eb institucionale demokratike.<\/p>\n

Partia Socialiste e kryeministrit Edi Rama siguroi nj\u00eb fitore t\u00eb thell\u00eb, duke marr\u00eb 83 nga 140 mandate parlamentare, nd\u00ebrsa opozita e udh\u00ebhequr nga Sali Berisha p\u00ebsoi nj\u00eb humbje t\u00eb ndjeshme, duke marr\u00eb vet\u00ebm 50 vende.<\/p>\n

V\u00ebzhguesit nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb e vler\u00ebsuan procesin zgjedhor si teknikisht t\u00eb administruar mir\u00eb, por theksuan klim\u00ebn e thell\u00eb t\u00eb polarizimit dhe fush\u00ebn e pabarabart\u00eb t\u00eb gar\u00ebs. Raporti p\u00ebrfundimtar i ODIHR-it thekson p\u00ebrdorimin e gjer\u00eb t\u00eb burimeve shtet\u00ebrore, blerjen e vot\u00ebs, frik\u00ebsimin e mb\u00ebshtet\u00ebsve t\u00eb opozit\u00ebs dhe qasjen e pabarabart\u00eb n\u00eb media. K\u00ebto parregullsi nxor\u00ebn n\u00eb pah brisht\u00ebsin\u00eb e demokracis\u00eb shqiptare.<\/p>\n

N\u00eb vitet q\u00eb vijn\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht gjat\u00eb mandatit t\u00eb ardhsh\u00ebm kat\u00ebrvje\u00e7ar, rrug\u00ebtimi demokratik i Shqip\u00ebris\u00eb do t\u00eb varet nga aft\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrshpejtuar ritmin e reformave dhe nj\u00ebkoh\u00ebsisht p\u00ebr t\u00eb trajtuar dob\u00ebsit\u00eb e sistemit politik. Ky nd\u00ebrveprim ofron korniz\u00ebn p\u00ebr vler\u00ebsimin e bilancit t\u00eb arritjeve t\u00eb Ram\u00ebs dhe p\u00ebr shqyrtimin e dinamikave m\u00eb t\u00eb gjera t\u00eb pushtetit dhe brisht\u00ebsis\u00eb q\u00eb p\u00ebrcaktojn\u00eb peizazhin politik shqiptar.<\/p>\n

Bilanci i arritjeve<\/strong><\/p>\n

Rama nis nj\u00eb mandat t\u00eb kat\u00ebrt t\u00eb pazakont, me nj\u00eb mb\u00ebshtetje t\u00eb fuqishme politike. Ai e ka paraqitur fitoren e tij si nj\u00eb mund\u00ebsi historike p\u00ebr t\u00eb thelluar reform\u00ebn n\u00eb drejt\u00ebsi, modernizimin administrativ dhe an\u00ebtar\u00ebsimin e Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb Bashkimin Evropian.<\/p>\n

N\u00eb dhjet\u00eb vitet e fundit, Shqip\u00ebria ka p\u00ebrjetuar transformime t\u00eb dukshme: rritje t\u00eb q\u00ebndrueshme ekonomike me nj\u00eb mesatare prej rreth 4 p\u00ebr qind t\u00eb PBB-s\u00eb, ulje t\u00eb varf\u00ebris\u00eb dhe zgjerim t\u00eb turizmit. Projekte madhore infrastrukturore, nga autostradat dhe lidhjet energjetike te modernizimi i porteve, kan\u00eb ndryshuar peizazhin ekonomik. Reformat n\u00eb drejt\u00ebsi, ve\u00e7an\u00ebrisht procesi i rivler\u00ebsimit kalimtar t\u00eb gjyqtar\u00ebve dhe prokuror\u00ebve, kan\u00eb forcuar besueshm\u00ebrin\u00eb e sistemit gjyq\u00ebsor, nd\u00ebrsa reformat administrative kan\u00eb thjeshtuar qeverisjen dhe kan\u00eb pak\u00ebsuar mang\u00ebsit\u00eb n\u00eb funksionim. K\u00ebto p\u00ebrpjekje t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb kan\u00eb gjetur vler\u00ebsim nd\u00ebrkomb\u00ebtar dhe e kan\u00eb shnd\u00ebrruar Ram\u00ebn n\u00eb nj\u00eb figur\u00eb me pesh\u00eb n\u00eb rajon.<\/p>\n

Duke u mb\u00ebshtetur mbi k\u00ebto arritje, Rama synon ta p\u00ebrgatis\u00eb vendin p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim t\u00eb plot\u00eb n\u00eb BE deri n\u00eb vitin 2030. Raporti i Zgjerimit i Komisionit Europian p\u00ebr vitin 2025 vler\u00ebsoi dinamizmin e reformave dhe sinjalizoi se an\u00ebtar\u00ebsimi brenda pes\u00eb viteve \u00ebsht\u00eb nj\u00eb synim i realizuesh\u00ebm. Ky optimiz\u00ebm pasqyron jo vet\u00ebm reformat e brendshme, por edhe qasjen dinamike t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb politik\u00ebn e jashtme. Si an\u00ebtare e NATO-s q\u00eb prej vitit 2009, Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb angazhuar n\u00eb operacionet e aleanc\u00ebs dhe n\u00eb sigurin\u00eb rajonale, duke u p\u00ebrafruar ngusht\u00eb me politikat e jashtme dhe t\u00eb siguris\u00eb t\u00eb BE-s\u00eb. Shqip\u00ebria shihet si nj\u00eb nd\u00ebr vendet kryesuese n\u00eb negociatat e an\u00ebtar\u00ebsimit, pasi ka p\u00ebrparuar ndjesh\u00ebm n\u00eb nj\u00eb num\u00ebr kapitujsh negociues.<\/p>\n

Programi qeveritar i miratuar nga parlamenti n\u00eb shtator 2025 e p\u00ebrcakton integrimin europian si boshtin strategjik t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Plani i veprimit parashikon mbylljen e kapitujve t\u00eb negociatave deri n\u00eb vitin 2027, thellimin e reformave n\u00eb sundimin e ligjit dhe luft\u00ebn kund\u00ebr korrupsionit, forcimin e liris\u00eb s\u00eb medias dhe q\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb institucionale, si dhe modernizimin e administrat\u00ebs publike.<\/p>\n

Megjithat\u00eb, vler\u00ebsimet mbi cil\u00ebsin\u00eb e demokracis\u00eb n\u00ebnvizojn\u00eb brisht\u00ebsin\u00eb e vazhdueshme. Freedom House e klasifikon Shqip\u00ebrin\u00eb si \u201cpjes\u00ebrisht t\u00eb lir\u00eb,\u201d nd\u00ebrsa Indeksi i Demokracis\u00eb i Economist Intelligence Unit e rendit si \u201cregjim hibrid.\u201d Raporti i Transparency International p\u00ebr vitin 2024 e vendos Shqip\u00ebrin\u00eb n\u00eb vendin e 80-t\u00eb n\u00eb bot\u00eb p\u00ebr perceptimin e korrupsionit, nj\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsim i vog\u00ebl krahasuar me vitet e shkuara, por ende nd\u00ebr m\u00eb t\u00eb korruptuarat n\u00eb Europ\u00eb.<\/p>\n

K\u00ebto vler\u00ebsime pasqyrojn\u00eb faktin se institucionet demokratike t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, ndon\u00ebse tregojn\u00eb rit\u00ebm reformues, vazhdojn\u00eb t\u00eb shfaqin brisht\u00ebsi strukturore.<\/p>\n

Pushtet i p\u00ebrqendruar, demokraci e dob\u00ebsuar<\/strong><\/p>\n

Forcimi i pushtetit nga Rama \u00ebsht\u00eb i pashembullt dhe shtrihet pothuajse n\u00eb t\u00eb gjitha levat e qeverisjes, si n\u00eb nivel komb\u00ebtar ashtu edhe vendor. Stili i tij i udh\u00ebheqjes \u2013 nj\u00eb nd\u00ebrthurje e autoritetit karizmatik, mjesht\u00ebrin\u00eb n\u00eb p\u00ebrdorimin e medias dhe disiplin\u00ebs s\u00eb rrept\u00eb ekzekutive \u2013 ka arritur t\u00eb rris\u00eb mb\u00ebshtetjen dhe t\u00eb ruaj\u00eb dinamizmin politik. Por n\u00ebn sip\u00ebrfaqen e k\u00ebtij konsolidimi q\u00ebndron nj\u00eb korniz\u00eb e brisht\u00eb e qeverisjes, e g\u00ebrryer nga vendimmarrja e personalizuar, dob\u00ebsimi i institucioneve, korrupsioni, ndikimi i medias dhe klientelizmi i rr\u00ebnjosur.<\/p>\n

Rama qeveris n\u00eb nj\u00eb mjedis t\u00eb mbyllur, ku mungesa e transparenc\u00ebs dhe dob\u00ebsimi i llogaridh\u00ebnies p\u00ebrcaktojn\u00eb peizazhin politik. Vendimmarrja \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb skajshm\u00ebrisht personale. Parlamenti \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb nj\u00eb organ formal miratues, nd\u00ebrsa Partia Socialiste vepron kryesisht n\u00ebn hijen e autoritetit t\u00eb Ram\u00ebs. Debati pothuajse mungon, konsultimet jan\u00eb t\u00eb rralla dhe kund\u00ebrshtimi nuk tolerohet. S\u00eb fundmi, programi i qeveris\u00eb dhe kabineti u miratuan pa asnj\u00eb diskutim parlamentar. Em\u00ebrimet n\u00eb kabinet u b\u00ebn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb nj\u00ebanshme, dhe ministrat, sipas raportimeve, m\u00ebsuan p\u00ebr rolet e tyre gjat\u00eb fjalimeve publike t\u00eb Ram\u00ebs. Konkurrenca e v\u00ebrtet\u00eb politike \u00ebsht\u00eb g\u00ebrryer, kurse opozita e cop\u00ebzuar lufton p\u00ebr mbijetes\u00eb. Nd\u00ebrsa personalizimi i pushtetit mund t\u00eb p\u00ebrshpejtoj\u00eb miratimin e ligjeve dhe vendimmarrjen, ai rrit rrezikun e tejkalimit ekzekutiv dhe g\u00ebrryen parimin e qeverisjes kolektive \u2013 iden\u00eb se vendimmarrja duhet t\u00eb jet\u00eb e p\u00ebrbashk\u00ebt, e menduar dhe llogaritdh\u00ebn\u00ebse.<\/p>\n

Mungesa e llogaridh\u00ebnies politike ka thelluar cenueshm\u00ebrit\u00eb socioekonomike t\u00eb vendit. Institucionet mbeten t\u00eb pap\u00ebrgatitura p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar varf\u00ebrin\u00eb, pabarazin\u00eb dhe largimin e kapitalit njer\u00ebzor. Shqip\u00ebria vazhdon t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb nga vendet m\u00eb t\u00eb varfra t\u00eb Evrop\u00ebs, me mbi nj\u00eb t\u00eb pest\u00ebn e popullsis\u00eb q\u00eb jeton n\u00ebn kufirin relativ t\u00eb varf\u00ebris\u00eb. Pasuria \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrqendruar tek nj\u00eb elit\u00eb e ngusht\u00eb e lidhur me rrjetet politike dhe ekonomike, nd\u00ebrsa sh\u00ebndet\u00ebsia dhe arsimi mbeten t\u00eb n\u00ebnfinancuara dhe me qasje t\u00eb pabarabart\u00eb p\u00ebr qytetar\u00ebt. Mungesa e investimeve ka zgjeruar hendekun e aft\u00ebsive dhe ka p\u00ebrshpejtuar ikjen e trurit, me rreth 700 mij\u00eb shqiptar\u00eb, kryesisht profesionist\u00eb t\u00eb rinj, q\u00eb kan\u00eb emigruar gjat\u00eb pes\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb viteve t\u00eb fundit.<\/p>\n

K\u00ebto sfida socioekonomike thellohen m\u00eb tej nga korrupsioni, i cili ka g\u00ebrryer besueshm\u00ebrin\u00eb institucionale. Rama ka ngulitur nj\u00eb sistem favorizimi politik, kontraktimesh t\u00eb paqarta dhe pasurimi t\u00eb elitave. Shkrirja e interesave politike dhe ekonomike ka ushqyer nj\u00eb dinamik\u00eb kleptokratike, duke mund\u00ebsuar korrupsionin, duke lejuar futjen e krimit t\u00eb organizuar n\u00eb institucionet e shtetit dhe duke dob\u00ebsuar pavar\u00ebsin\u00eb e gjyq\u00ebsorit dhe t\u00eb medias.<\/p>\n

Prokurimet publike dhe projektet infrastrukturore shpesh kan\u00eb sh\u00ebrbyer si mekanizma p\u00ebr p\u00ebrfitime t\u00eb paligjshme, duke pasuruar zyrtar\u00eb t\u00eb lart\u00eb dhe rrjete t\u00eb af\u00ebrta me qeverin\u00eb.<\/p>\n

Skandalet e bujshme q\u00eb p\u00ebrfshijn\u00eb figura t\u00eb larta politike si Saimir Tahiri, Arben Ahmetaj, Ilir Beqja, Lefter Koka, Erion Veliaj dhe Belinda Balluku pasqyrojn\u00eb nj\u00eb skem\u00eb m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb t\u00eb abuzimit elitar.<\/p>\n

N\u00eb shtator, Rama e riem\u00ebroi Ballukun si z\u00ebvend\u00ebskryeministre dhe ministre e Infrastruktur\u00ebs dhe Energjis\u00eb, posti i dyt\u00eb m\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb kabinet, pavar\u00ebsisht akuzave t\u00eb vazhdueshme p\u00ebr korrupsion. Pas ngritjes s\u00eb akuz\u00ebs ndaj saj p\u00ebr manipulimin e tender\u00ebve publik\u00eb n\u00eb projektin e Tunelit t\u00eb Llogaras\u00eb, ai hodhi posht\u00eb thirrjet p\u00ebr dor\u00ebheqjen e saj, duke dh\u00ebn\u00eb shenj\u00eb t\u00eb gatishm\u00ebris\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbrojtur besnik\u00ebt edhe n\u00eb kurriz t\u00eb besueshm\u00ebris\u00eb institucionale. Q\u00ebndrimi i tij u kthye n\u00eb nj\u00eb plag\u00eb t\u00eb rrezikshme, t\u00eb vet\u00ebshkaktuar: Gjykata e Posa\u00e7me Kund\u00ebr Korrupsionit dhe Krimit t\u00eb Organizuar e shkarkoi Ballukun nga detyra \u2013 nj\u00eb vendim q\u00eb p\u00ebr Ram\u00ebn p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb zhvillim posht\u00ebrues dhe nxjerr n\u00eb pah paaft\u00ebsin\u00eb e tij p\u00ebr t\u00eb vepruar me vendosm\u00ebri, edhe n\u00eb raste q\u00eb mund t\u00eb kthehen n\u00eb goditje kund\u00ebr udh\u00ebheqjes s\u00eb tij.\"\"<\/p>\n

Rasti i Ballukut dhe skandalet e tjera t\u00eb bujshme hedhin dyshime mbi angazhimin e shpallur t\u00eb Ram\u00ebs p\u00ebr qeverisje t\u00eb past\u00ebr dhe theksojn\u00eb barr\u00ebn e pashmangshme t\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb s\u00eb tij politike. K\u00ebto raste nuk jan\u00eb t\u00eb izoluara; ato pasqyrojn\u00eb nj\u00eb kultur\u00eb t\u00eb pand\u00ebshkueshm\u00ebris\u00eb n\u00eb nivelet m\u00eb t\u00eb larta t\u00eb qeverisjes, ku zyrtar\u00eb t\u00eb lart\u00eb shfryt\u00ebzojn\u00eb postet publike p\u00ebr p\u00ebrfitime personale. Sjelljet abuzive jan\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb norm\u00eb, nd\u00ebrsa mekanizmat e llogaridh\u00ebnies jan\u00eb dob\u00ebsuar vazhdimisht n\u00ebn mbrojtjen e ekzekutivit. Edhe pse Rama ka mohuar vazhdimisht \u00e7do p\u00ebrfshirje personale, si kryeminist\u00ebr ai mban p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb garantuar llogaridh\u00ebnie, p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballur abuzimet e zyrtar\u00ebve t\u00eb lart\u00eb dhe p\u00ebr t\u00eb siguruar q\u00eb standardet demokratike t\u00eb mos komprometohen. N\u00eb fund, barra e p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb i mbetet atij.<\/p>\n

Krimi i organizuar \u00ebsht\u00eb ngulitur n\u00eb ekonomin\u00eb formale, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb nd\u00ebrtim, turiz\u00ebm dhe n\u00eb sektorin e pasurive t\u00eb paluajtshme. Indeksi i Krimit t\u00eb Organizuar 2025 n\u00ebnvizon cenueshm\u00ebrin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb dhe nxjerr\u00eb n\u00eb pah rr\u00ebnjosjen e rrjeteve kriminale dhe shkall\u00ebn e lart\u00eb t\u00eb kapjes s\u00eb shtetit. Raporti vjetor i Komisionit Evropian n\u00ebnvizon dob\u00ebsit\u00eb e vazhdueshme n\u00eb sundimin e ligjit, qeverisjen dhe korrupsionin, duke theksuar brisht\u00ebsin\u00eb e institucioneve shqiptare pavar\u00ebsisht p\u00ebrpjekjeve reformuese. Lejet e nd\u00ebrtimit dhe projektet imobiliare shpesh lidhen me financime t\u00eb paqarta dhe rrjete kriminale, \u00e7ka tregon se zbatimi i ligjit mbetet i dob\u00ebt dhe i nj\u00ebansh\u00ebm. Kjo krijon nj\u00eb kund\u00ebrth\u00ebnie t\u00eb qart\u00eb: kontrolli i fort\u00eb i Ram\u00ebs mbi pushtetin \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrthurur ngusht\u00eb me vet\u00eb struktur\u00ebn e sistemit. N\u00ebse ai sfidon interesat e rr\u00ebnjosura korruptive brenda sistemit, rrezikon t\u00eb minoj\u00eb themelet e sundimit t\u00eb vet.<\/p>\n

K\u00ebto prirje korrupsioni dhe kapjeje shtet\u00ebrore p\u00ebrforcohen nga nj\u00eb peizazh mediatik i kooptuar dhe i kufizuar, q\u00eb ngushton m\u00eb tej hap\u00ebsir\u00ebn demokratike dhe dob\u00ebson mbik\u00ebqyrjen publike. Pavar\u00ebsisht nj\u00eb peizazhi formalisht pluralist, media shpesh pasqyron narrativat partiake. Kjo buron nga nj\u00eb p\u00ebrzierje toksike e p\u00ebrvet\u00ebsimit politik, pron\u00ebsis\u00eb s\u00eb p\u00ebrqendruar dhe taktikave frik\u00ebsimi. Rama ka ushtruar ndikim mbi mediat kryesore p\u00ebrmes patronazhit dhe af\u00ebrsis\u00eb me pronar\u00ebt. Sulmet e tij ndaj gazetar\u00ebve, shpesh t\u00eb shoq\u00ebruara me p\u00ebr\u00e7mim dhe k\u00ebrc\u00ebnime, kan\u00eb ftohur raportimin dhe kufizuar m\u00eb tej mbik\u00ebqyrjen publike. Shum\u00eb pronar\u00eb mediash, biznesmen\u00eb q\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb nga kontratat shtet\u00ebrore, veprojn\u00eb si nd\u00ebrmjet\u00ebs t\u00eb pushtetit, duke siguruar mbulim t\u00eb favorsh\u00ebm dhe duke penguar publikimin e njoftimeve t\u00eb d\u00ebmshme. Si rrjedhim, mediat kryesore n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi p\u00ebrqendrohen tek mang\u00ebsit\u00eb e opozit\u00ebs, nd\u00ebrsa shkeljet t\u00eb institucionalizuara n\u00ebn qeverisjen e Ram\u00ebs rrall\u00ebher\u00eb b\u00ebhen objekt i nj\u00eb analize sistematike dhe t\u00eb q\u00ebndrueshme. Edhe gjat\u00eb krizave, debatet televizive me z\u00ebra gjoja t\u00eb pavarur shpesh shmangin v\u00ebzhgimin kritik t\u00eb partis\u00eb n\u00eb pushtet, duke u p\u00ebrqendruar n\u00eb vend t\u00eb tij tek gabimet e opozit\u00ebs. Kjo prirje, n\u00ebn petkun e pavar\u00ebsis\u00eb, pasqyron nj\u00eb p\u00ebrputhje m\u00eb t\u00eb thell\u00eb mes pushtetit politik dhe ndikimit mediatik. Paraqitja e nj\u00ebanshme shtremb\u00ebron debatin publik dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb t\u00ebrthort\u00eb leht\u00ebson konsolidimin e pushtetit, duke zhvendosur v\u00ebmendjen nga shkeljet dhe duke dob\u00ebsuar mekanizmat e mbik\u00ebqyrjes institucionale.<\/p>\n

Apatia qytetare gjith\u00ebashtu e ka thelluar dob\u00ebsin\u00eb institucionale. Shoq\u00ebria duket gjithnj\u00eb e m\u00eb e fragmentuar, e karakterizuar nga nj\u00eb angazhim i ul\u00ebt qytetar dhe apati politike n\u00eb rritje. Intelektual\u00ebt dhe studiuesit kryesor\u00eb, institucionet k\u00ebrkimore dhe Akademia e Shkencave mbeten kryesisht n\u00eb periferi t\u00eb debatit komb\u00ebtar. Pjes\u00ebmarrja e tyre \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr gjall\u00ebrimin e debatit kritik dhe p\u00ebr hartimin e politikave publike t\u00eb mb\u00ebshtetura n\u00eb fakte e analiza shkencore.<\/p>\n

N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, Rama ka p\u00ebrfituar nga r\u00ebnia e v\u00ebmendjes nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Meq\u00eb p\u00ebrqendrimi \u00ebsht\u00eb zhvendosur tek dob\u00ebsimi i demokracis\u00eb dhe krizat n\u00eb vende t\u00eb tjera, mang\u00ebsit\u00eb e qeverisjes n\u00eb Shqip\u00ebri kan\u00eb t\u00ebrhequr m\u00eb pak trysni t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta nga partner\u00ebt kryesor\u00eb dhe institucionet mbik\u00ebqyr\u00ebse. Kjo munges\u00eb trysnie e ka lejuar kryeministrin t\u00eb forcoj\u00eb pushtetin me m\u00eb pak v\u00ebrejtje nga jasht\u00eb, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb korrupsioni, krimi i organizuar, kontrolli mbi median dhe apatia qytetare po thellohen.<\/p>\n

Elitat e rr\u00ebnjosura, demokracia e penguar<\/strong><\/p>\n

Sistemi politik \u00ebsht\u00eb ngurt\u00ebsuar, duke g\u00ebrryer kapacitetin institucional, penguar rinovimin dhe kufizuar mund\u00ebsit\u00eb e pjes\u00ebmarrjes demokratike. Politika mbizot\u00ebrohet nga Partia Socialiste dhe nj\u00eb Parti Demokratike e dob\u00ebsuar. K\u00ebto dy parti kan\u00eb penguar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb sistematike fuqizimin e forcave t\u00eb tjera politike dhe shfaqjen e alternativave t\u00eb reja. Rrjetet e klientelizmit dhe rr\u00ebnjosja e elitave ushqejn\u00eb nj\u00eb sistem t\u00eb ngurt\u00eb, nd\u00ebrsa suksesi i brezit t\u00eb ri shqiptar jasht\u00eb vendit nxjerr n\u00eb pah potencialin e shp\u00ebrdoruar brenda vendit. Emigrimi ka varf\u00ebruar kapitalin njer\u00ebzor, duke thelluar inercin\u00eb dhe duke zgjeruar hendekun mes gjall\u00ebris\u00eb shoq\u00ebrore dhe ngurt\u00ebsis\u00eb politike.<\/p>\n

P\u00ebrball\u00eb prirjeve autoritare dhe g\u00ebrryerjes s\u00eb mbik\u00ebqyrjes institucionale, e ardhmja demokratike e Shqip\u00ebris\u00eb k\u00ebrkon nj\u00eb kund\u00ebrv\u00ebnie dhe mobilizim t\u00eb gjer\u00eb n\u00eb t\u00eb gjitha sferat politike, institucionale dhe shoq\u00ebrore. Kjo n\u00ebnkupton nj\u00eb ndryshim rr\u00ebnj\u00ebsor: parti politike q\u00eb ofrojn\u00eb alternativa t\u00eb besueshme, nj\u00eb shoq\u00ebri civile t\u00eb rigjall\u00ebruar, z\u00ebra intelektual\u00eb t\u00eb angazhuar dhe nj\u00eb qytetari pjes\u00ebmarr\u00ebse \u2013 mbi t\u00eb gjitha, nj\u00eb brez i ri i gatsh\u00ebm t\u00eb veproj\u00eb si promotor i ndryshimit.<\/p>\n

T\u00eb dy partit\u00eb kryesore po p\u00ebrballen sot me kriza t\u00eb p\u00ebrt\u00ebritjes, ndon\u00ebse n\u00eb forma t\u00eb ndryshme: Partia Demokratike si rrjedhoj\u00eb e p\u00ebr\u00e7arjes dhe lodhjes, nd\u00ebrsa Partia Socialiste si rrjedhoj\u00eb e p\u00ebrqendrimit t\u00eb tepruar t\u00eb pushtetit dhe pajtimit t\u00eb verb\u00ebr me kryeministrin.<\/p>\n

Kjo kriz\u00eb e ngecjes \u00ebsht\u00eb m\u00eb e dukshme n\u00eb Partin\u00eb Demokratike, e cila p\u00ebrballet me nj\u00eb sfid\u00eb vendimtare. Gabimet e viteve t\u00eb fundit \u2013 mospjes\u00ebmarrja n\u00eb procesin p\u00ebr ndryshimet territoriale, t\u00ebrheqja nga parlamenti dhe bojkotimi i zgjedhjeve vendore \u2013 e kan\u00eb shtyr\u00eb partin\u00eb drejt skajit politik. Shpallja e Sali Berish\u00ebs si person i pad\u00ebshiruar nga Shtetet e Bashkuara, pasuar nga problemet ligjore dhe vendosja n\u00eb arrest sht\u00ebpiak, thelluan ndasit\u00eb e brendshme dhe dob\u00ebsuan besueshm\u00ebrin\u00eb e partis\u00eb. Megjith\u00ebse ajo garoi n\u00eb nj\u00eb mjedis zgjedhor t\u00ebr\u00ebsisht t\u00eb anuar kund\u00ebr saj, rezultatet nxor\u00ebn n\u00eb pah nj\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb m\u00eb t\u00eb thell\u00eb: mesazhi i saj nuk arriti t\u00eb gjej\u00eb jehon\u00eb. Retorika, stili i udh\u00ebheqjes dhe vizioni politik i Partise Demokratike duken gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb shk\u00ebputur nga aspiratat e elektoratit.<\/p>\n

Sot, Partia Demokratike mbijeton kryesisht fal\u00eb q\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb personale dhe trash\u00ebgimis\u00eb s\u00eb Berish\u00ebs. Karizma dhe pesha e tij historike vazhdojn\u00eb t\u00eb sigurojn\u00eb besnik\u00ebri, por nuk mund t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsojn\u00eb nj\u00eb program t\u00eb qart\u00eb apo nj\u00eb platform\u00eb t\u00eb orientuar drejt s\u00eb ardhmes. Pa nj\u00eb riform\u00ebsim t\u00eb guximsh\u00ebm \u2013 demokraci t\u00eb brendshme, z\u00ebra t\u00eb rinj dhe nj\u00eb vizion bind\u00ebs \u2013partia rrezikon t\u00eb shihet si mbetje e s\u00eb shkuar\u00ebs, jo si forc\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr demokracin\u00eb e sotme. Berisha mbetet nj\u00eb nga figurat m\u00eb p\u00ebrcaktuese t\u00eb historis\u00eb postkomuniste t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb: presidenti i par\u00eb demokratik i vendit, kryeminist\u00ebr dy her\u00eb dhe nj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebs opozitar i pal\u00ebkundur. Tani, ai ka mund\u00ebsin\u00eb ta p\u00ebrmbyll\u00eb karrier\u00ebn publike duke marr\u00eb rolin e nj\u00eb burri shteti t\u00eb respektuar dhe duke hapur rrug\u00ebn p\u00ebr udh\u00ebheqje t\u00eb re, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb kapet pas pushtetit. Duke udh\u00ebhequr nj\u00eb kalim t\u00eb hapur dhe konkurrues, ai mund t\u00eb kontribuoj\u00eb q\u00eb e ardhmja e partis\u00eb t\u00eb mos kusht\u00ebzohet nga besnik\u00ebria ndaj nj\u00eb figure t\u00eb vetme, por t\u00eb form\u00ebsohet nga debati i hapur, meritat e an\u00ebtar\u00ebsis\u00eb dhe vizioni i qart\u00eb politik p\u00ebr t\u00eb ardhmen.<\/p>\n

N\u00eb fund t\u00eb fundit, asnj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebs, sado me pesh\u00eb, nuk mund t\u00eb mbaj\u00eb pafund\u00ebsisht barr\u00ebn e sigurimit t\u00eb mbarevajtjes s\u00eb nj\u00eb partie \u2013 besueshm\u00ebrin\u00eb, r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb dhe rolin e saj n\u00eb peizazhin politik. Shtyrja e dit\u00ebs s\u00eb pashmangshme t\u00eb p\u00ebrballjes do t\u00eb zgjas\u00eb vet\u00ebm agonin\u00eb e Partis\u00eb Demokratike, duke thelluar paraliz\u00ebn e brendshme, duke g\u00ebrryer besimin publik dhe duke e b\u00ebr\u00eb kalimin n\u00eb udh\u00ebheqjen e ardhshme m\u00eb t\u00eb nd\u00ebrlikuar dhe m\u00eb t\u00eb kushtuesh\u00ebm.<\/p>\n

Largimi i Berish\u00ebs mund t\u00eb shkaktoj\u00eb beteja fraksionesh dhe paq\u00ebndrueshm\u00ebri afatshkurt\u00ebr, por m\u00eb shum\u00eb gjasa ka q\u00eb t\u00eb gjall\u00ebroj\u00eb opozit\u00ebn, duke \u00e7liruar energjin\u00eb dhe talentin e gjat\u00eb t\u00eb shtypur. Partia Demokratike ka tashm\u00eb an\u00ebtar\u00eb t\u00eb rinj premtues, potenciali i t\u00eb cil\u00ebve \u00ebsht\u00eb err\u00ebsuar nga p\u00ebr\u00e7arjet e brendshme. Me hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr t\u2019u zhvilluar, ata mund t\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb riform\u00ebsimin e s\u00eb ardhmes s\u00eb partis\u00eb. N\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn koh\u00eb, Partia Demokratike duhet t\u00eb zgjeroj\u00eb baz\u00ebn e saj duke t\u00ebrhequr an\u00ebtar\u00eb dhe z\u00ebra t\u00eb rinj, duke siguruar q\u00eb rinovimi t\u00eb mos kufizohet vet\u00ebm n\u00eb nd\u00ebrrimin e brezave, por t\u00eb mb\u00ebshtetet n\u00eb pjes\u00ebmarrje gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse. Me zgjedhjet vendore n\u00eb vitin 2027 dhe ato parlamentare n\u00eb vitin 2029, partia ka nj\u00eb mund\u00ebsi vendimtare p\u00ebr t\u2019u riorganizuar dhe rind\u00ebrtuar.<\/p>\n

Rinovimi demokratik duhet t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb edhe Partin\u00eb Socialiste n\u00eb pushtet. Ironikisht, kjo parti ka qen\u00eb m\u00eb demokratike n\u00eb brend\u00ebsi gjat\u00eb viteve \u201990 n\u00ebn udh\u00ebheqjen e Fatos Nanos sesa \u00ebsht\u00eb sot. N\u00ebn udh\u00ebheqjen e Ram\u00ebs, besnik\u00ebria ka z\u00ebvend\u00ebsuar llogaridh\u00ebnien, nd\u00ebrsa pluralizmi i brendsh\u00ebm i ka l\u00ebn\u00eb vendin pajtimit t\u00eb verb\u00ebr. Partia Socialiste duhet t\u00eb p\u00ebrballet me rreziqet e sundimit t\u00eb nj\u00eb njeriu t\u00eb vet\u00ebm dhe t\u00eb rimarr\u00eb karakterin e saj institucional, duke promovuar nj\u00eb debat t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb politik dhe duke toleruar mendimin ndryshe.<\/p>\n

Ky ngushtim i pluralizmit t\u00eb brendsh\u00ebm pasqyrohet edhe n\u00eb peizazhin m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb politik, ku tridhjet\u00eb e pes\u00eb vjet pas r\u00ebnies s\u00eb komunizmit, nuk kan\u00eb dal\u00eb alternativa t\u00eb besueshme q\u00eb t\u00eb sfidojn\u00eb mbizot\u00ebrimin e dy partive kryesore. Pas arrestimit t\u00eb ish-presidentit Ilir Meta p\u00ebr akuza korrupsioni, partia e tij pothuajse u shp\u00ebrb\u00eb, duke l\u00ebn\u00eb jet\u00ebn politike shqiptare t\u00eb mbajtur peng nga socialist\u00ebt dhe demokrat\u00ebt.<\/p>\n

Mungesa e alternativave pasqyron jo vet\u00ebm ngecjen e sistemit politik dhe ngushtimin e zgjedhjes demokratike, por n\u00ebnvizon edhe domosdoshm\u00ebrin\u00eb e hapjes s\u00eb rrug\u00ebve p\u00ebr aktor\u00eb t\u00eb rinj. Brezi i ri i Shqip\u00ebris\u00eb e ka d\u00ebshmuar aft\u00ebsin\u00eb e tij p\u00ebr inovacion jasht\u00eb vendit, por roli i tij n\u00eb atdhe mbetet i pap\u00ebrfillsh\u00ebm. P\u00ebr t\u00eb marr\u00eb drejtimin, ky brez duhet t\u00eb kanalizoj\u00eb aft\u00ebsit\u00eb e veta n\u00eb angazhim qytetar, organizim nga baza dhe nd\u00ebrtimin e platformave politike q\u00eb pasqyrojn\u00eb realitetin e tyre. Universitetet, rrjetet profesionale dhe lidhjet me diaspor\u00ebn mund t\u00eb sh\u00ebrbejn\u00eb si terren p\u00ebr t\u00eb nxitur formimin e udh\u00ebheqjes, duke ndihmuar t\u00eb rinjt\u00eb shqiptar\u00eb t\u00eb shnd\u00ebrrojn\u00eb p\u00ebrvoj\u00ebn e fituar jasht\u00eb vendit n\u00eb reforma brenda atdheut. Shfryt\u00ebzimi i k\u00ebtij potenciali p\u00ebrmes l\u00ebvizjeve qytetare dhe ndryshimeve institucionale mund t\u00eb sjell\u00eb nj\u00eb rigjall\u00ebrim politik. Pa k\u00ebt\u00eb, Shqip\u00ebria rrezikon t\u00eb mbetet nj\u00eb vend me njer\u00ebz t\u00eb talentuar, por i drejtuar nga nj\u00eb politik\u00eb e ngurt\u00eb. Demokracia shqiptare do t\u00eb p\u00ebrfitonte ndjesh\u00ebm nga forca t\u00eb reja politike moderne, me platforma q\u00eb i p\u00ebrgjigjen realiteteve t\u00eb nj\u00eb brezi t\u00eb lindur pas komunizmit, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb mbetet e lidhur me trash\u00ebgimit\u00eb e s\u00eb kaluar\u00ebs.<\/p>\n

Nevoja p\u00ebr rinovim shtrihet p\u00ebrtej partive politike, duke p\u00ebrfshir\u00eb themelet e vet\u00eb jet\u00ebs demokratike. E ardhmja e vendit nuk mund t\u00eb varet vet\u00ebm nga Partia Socialiste, Partia Demokratike apo ndonj\u00eb aktor i vet\u00ebm politik. Ajo q\u00eb k\u00ebrkohet \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rinovim q\u00eb angazhon qytetar\u00ebt, shoq\u00ebrin\u00eb civile, median dhe partner\u00ebt nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb p\u00ebr t\u00eb siguruar llogaridh\u00ebnie dhe p\u00ebr t\u00eb nxitur pjes\u00ebmarrjen qytetare. S\u00eb bashku, k\u00ebto shtylla p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb themelin e ringjalljes demokratike, por secila \u00ebsht\u00eb e brisht\u00eb dhe k\u00ebrkon p\u00ebrkushtim t\u00eb vazhduesh\u00ebm.<\/p>\n

Shqip\u00ebria po p\u00ebrballet me nj\u00eb kriz\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb thell\u00eb t\u00eb pjes\u00ebmarrjes qytetare. N\u00eb zgjedhjet e majit 2025, pjes\u00ebmarrja ra n\u00eb vet\u00ebm 41 p\u00ebr qind, me r\u00ebnie t\u00eb ndjeshme tek votuesit e rinj, gj\u00eb q\u00eb pasqyron zhg\u00ebnjim dhe ndjesin\u00eb se vota ka pak pesh\u00eb. Nd\u00ebrkoh\u00eb, shoq\u00ebria civile e ka humbur rolin e saj si mbik\u00ebqyr\u00ebse dhe nxit\u00ebse e reformave, e dob\u00ebsuar nga mungesa e financimit, trysnis\u00eb politike dhe apatis\u00eb publike. Fuqizimi i brezit m\u00eb t\u00eb ri k\u00ebrkon reforma institucionale q\u00eb e b\u00ebjn\u00eb pjes\u00ebmarrjen kuptimplot\u00eb, nisma arsimore q\u00eb nxisin kultur\u00ebn qytetare dhe platforma q\u00eb u japin z\u00eb t\u00eb rinjve. Po aq e domosdoshme \u00ebsht\u00eb q\u00eb shoq\u00ebria civile t\u00eb rimarr\u00eb vendin e saj n\u00eb debatin publik, t\u00eb mbroj\u00eb autonomin\u00eb e institucioneve dhe t\u00eb nxis\u00eb qytetar\u00ebt t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb llogaridh\u00ebnie dhe drejt\u00ebsi. Shtimi i pjes\u00ebmarrjes qytetare mund t\u00eb zgjoj\u00eb nd\u00ebrgjegjen demokratike t\u00eb kombit dhe t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si kund\u00ebrpesh\u00eb ndaj pushetit ekzekutiv, por brisht\u00ebsia e saj k\u00ebrkon angazhim t\u00eb vazhduesh\u00ebm.<\/p>\n

Nj\u00eb media e lir\u00eb dhe e pavarur \u00ebsht\u00eb po aq e domosdoshme p\u00ebr rim\u00ebk\u00ebmbjen e demokracis\u00eb. Reformat duhet t\u00eb garantojn\u00eb transparenc\u00ebn e medias, t\u00eb mbrojn\u00eb gazetar\u00ebt dhe t\u00eb investojn\u00eb n\u00eb raportimin me interes publik. Vet\u00ebm nj\u00eb media e fuqizuar mund ta mbaj\u00eb pushtetin p\u00ebrgjegj\u00ebs. Por do t\u00eb jet\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb media t\u00eb siguroj\u00eb pavar\u00ebsin\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb, pasi ndikimi i rr\u00ebnjosur politik dhe pron\u00ebsia e p\u00ebrqendruar e b\u00ebjn\u00eb k\u00ebt\u00eb objektiv t\u00eb nd\u00ebrlikuar, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb nevoja p\u00ebr mbik\u00ebqyrje b\u00ebhet gjithnj\u00eb e m\u00eb e ngutshme.<\/p>\n

S\u00eb fundi, roli i bashk\u00ebsis\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare, ve\u00e7an\u00ebrisht i Bashkimit Evropian, mbetet vendimtar. Kusht\u00ebzimi \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga pak mjetet e mbetura p\u00ebr t\u00eb shtyr\u00eb reformat, por duhet t\u00eb zbatohet me qart\u00ebsi dhe vendosm\u00ebri. Mb\u00ebshtetja duhet t\u00eb kusht\u00ebzohet jo nga p\u00ebrputhja sip\u00ebrfaq\u00ebsore q\u00eb shihet sot, por nga p\u00ebrparimi i preksh\u00ebm n\u00eb pavar\u00ebsin\u00eb e gjyq\u00ebsorit, integritetin zgjedhor dhe lirin\u00eb e medias. Rruga e Shqip\u00ebris\u00eb drejt Europ\u00ebs duhet t\u00eb shtrohet me p\u00ebrmbajtje demokratike, jo me gjeste simbolike.<\/p>\n

P\u00ebrfundimi<\/strong><\/p>\n

Demokracia shqiptare ndodhet n\u00eb nj\u00eb faz\u00eb ku nd\u00ebrthuren rreziku dhe mund\u00ebsia. P\u00ebrqendrimi i pushtetit, dob\u00ebsimi i institucioneve, margjinalizimi i opozit\u00ebs dhe apatia qytetare kan\u00eb krijuar kushte p\u00ebr konsolidim autoritar. Megjithat\u00eb, ende ekziston mund\u00ebsia p\u00ebr riperteritje demokratike. Shqip\u00ebria p\u00ebrballet me nj\u00eb zgjedhje t\u00eb prer\u00eb: rr\u00ebshqitje autoritare e mb\u00ebshtetur n\u00eb rrjete klienteliste dhe t\u00ebrheqje qytetare, ose riperteritje demokratike p\u00ebrmes pluralizmit t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, pavar\u00ebsis\u00eb institucionale dhe pjes\u00ebmarrjes kuptimplot\u00eb t\u00eb qytetar\u00ebve ne jet\u00ebn politike.<\/p>\n

Me fitoren e tij d\u00ebrrmuese n\u00eb zgjedhje, Rama mban nj\u00eb ndikim t\u00eb pashembullt p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar drejtimin e Shqip\u00ebris\u00eb. Megjith\u00ebse pozita e tij politike e pakontestuar mund ta b\u00ebj\u00eb t\u00eb mendoj\u00eb se nuk ka arsye t\u00eb ndryshoj\u00eb kursin, sfidat e m\u00ebdha t\u00eb vendit dhe pasiguria n\u00ebse Shqip\u00ebria do t\u00eb arrij\u00eb t\u00eb p\u00ebrmbush\u00eb kushtet dhe t\u00eb realizoj\u00eb aspiratat e saj p\u00ebr an\u00ebtar\u00ebsim n\u00eb BE e b\u00ebjn\u00eb t\u00eb domosdosh\u00ebm nj\u00eb korrigjim n\u00eb stilin e udh\u00ebheqjes, duke braktisur prirjet autoritare dhe praktikat kleptokratike q\u00eb minojn\u00eb themelet demokratike t\u00eb vendit. M\u00ebnyra se si ai zgjedh ta ushtroj\u00eb pushtetin do t\u00eb p\u00ebrcaktoj\u00eb, n\u00eb mas\u00eb t\u00eb madhe, jo vet\u00ebm rrug\u00ebtimin e demokracis\u00eb shqiptare, por edhe trash\u00ebgimin\u00eb e tij politike. Para se t\u00eb merrte detyr\u00ebn n\u00eb vitin 2013, Rama nd\u00ebrtoi imazhin e nj\u00eb vizionari t\u00eb p\u00ebrkushtuar ndaj s\u00eb ardhmes, duke premtuar vendosjen e shtetit t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs, rim\u00ebk\u00ebmbjen e institucioneve, zgjedhje t\u00eb lira dhe t\u00eb ndershme dhe mbrojtjen e liris\u00eb s\u00eb shtypit. Do t\u00eb ishte paradoksale n\u00ebse ai, n\u00eb fund, do t\u00eb mbahej mend si demokrati shpres\u00ebdh\u00ebn\u00ebs q\u00eb u shnd\u00ebrrua n\u00eb mish\u00ebrimin e pushtetit t\u00eb p\u00ebrqendruar, duke zgjedhur konsolidimin autoritar mbi thellimin e demokracis\u00eb.<\/p>\n

E nj\u00ebjta ep\u00ebrsi politike q\u00eb i jep Ram\u00ebs hap\u00ebsir\u00eb t\u00eb gjer\u00eb veprimi, nj\u00ebkoh\u00ebsisht nxjerr n\u00eb pah brisht\u00ebsin\u00eb e sistemit q\u00eb ai drejton. P\u00ebrqendrimi i pushtetit ka prodhuar nj\u00eb model qeverisjeje q\u00eb duket i fuqish\u00ebm, por ai mb\u00ebshtetet mbi themele t\u00eb l\u00ebkundshme dhe \u00ebsht\u00eb duksh\u00ebm m\u00eb pak i q\u00ebndruesh\u00ebm se sa paraqitet. Kund\u00ebrth\u00ebnia e m\u00ebnyr\u00ebs s\u00eb qeverisjes s\u00eb kryeministrit q\u00ebndron n\u00eb faktin se, ndon\u00ebse e ka konsoliduar pushtetin me leht\u00ebsi, ai e ka shum\u00eb m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb siguroj\u00eb funksionimin e q\u00ebndruesh\u00ebm dhe efektiv t\u00eb sistemit. Pa mekanizma t\u00eb besuesh\u00ebm kontrolli dhe pa institucione t\u00eb pavarura, q\u00eb kan\u00eb aft\u00ebsin\u00eb t\u00eb p\u00ebrmbushin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb efektive misionin e tyre dhe t\u00eb mbik\u00ebqyrin veprimet e qeveris\u00eb, rendi politik rrezikon te cenohet nga tronditjet q\u00eb mund t\u00eb shkaktohen nga r\u00ebnia e mb\u00ebshtetjes popullore, shtimi i pak\u00ebnaq\u00ebsis\u00eb shoq\u00ebrore, apo zhvendosja e mb\u00ebshtetjes nga grupe dhe rrjete t\u00eb ngulitura, n\u00ebse ato ndihen se interesat e tyre k\u00ebrc\u00ebnohen nga Rama.<\/p>\n

Ky realitet n\u00ebnvizon domosdoshm\u00ebrin\u00eb q\u00eb aktor\u00ebt e tjer\u00eb vendimtar\u00eb t\u00eb ngrihen n\u00eb lart\u00ebsin\u00eb e sfid\u00ebs dhe t\u00eb ndermarrin veprime konkrete p\u00ebr t\u00eb ndikuar n\u00eb form\u00ebsimin e rrug\u00ebtimit t\u00eb vendit. E ardhmja e Shqiperise nuk mund t\u00eb vendoset vet\u00ebm nga Rama. Ajo varet nga institucione q\u00eb jan\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb luajn\u00eb rolin e tyre themelor dhe t\u2019i sh\u00ebrbejn\u00eb publikut, nga parti politike q\u00eb rinovohen, nga nj\u00eb shoq\u00ebri civile q\u00eb flet me forc\u00eb, nga qytetar\u00eb q\u00eb angazhohen me vendosm\u00ebri, si dhe nga q\u00ebndrimi parimor i aleat\u00ebve strategjik\u00eb. N\u00ebse k\u00ebta aktor\u00eb nd\u00ebrveprojn\u00eb s\u00eb bashku, Shqip\u00ebria mund t\u00eb kap\u00ebrcej\u00eb rr\u00ebshqitjen autoritare dhe qeverisjen p\u00ebrvet\u00ebsuese, duke hedhur themelet p\u00ebr riperteritjen demokratike. N\u00ebse arrin t\u00eb mobilizoj\u00eb burimet e saj demokratike, Shqip\u00ebria mund ta shnd\u00ebrroj\u00eb brisht\u00ebsin\u00eb n\u00eb forc\u00eb, pengesat n\u00eb mund\u00ebsi dhe t\u00eb p\u00ebrmbush\u00eb aspiratat e saj demokratike.<\/p>\n

Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb rrug\u00ebtim i ngutsh\u00ebm, sfidues, por i arritsh\u00ebm \u2013 nj\u00eb proces q\u00eb k\u00ebrkon vendosm\u00ebri dhe bashk\u00ebveprim p\u00ebr riperteritjen demokratike t\u00eb vendit. Shqiptar\u00ebt meritojn\u00eb nj\u00eb rend demokratik t\u00eb denj\u00eb, q\u00eb jo vet\u00ebm p\u00ebrmbush aspiratat e tyre politike dhe shoq\u00ebrore, por edhe e siguron t\u00eb ardhmen e Shqip\u00ebris\u00eb t\u00eb rr\u00ebnjosur fuqish\u00ebm n\u00eb Bashkimin Evropian.<\/p>\n

*Fjala n\u00eb konventen e Shoqat\u00ebs p\u00ebr Studime Sllave, t\u00eb Evrop\u00ebs Lindore, dhe t\u00eb Euroazis\u00eb (ASEEES), Uashington, 22 n\u00ebntor 2025.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nga\u00a0Elez BIBERAJ Tridhjet\u00eb e pes\u00eb vjet pas daljes s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb nga nj\u00eb prej diktaturave komuniste m\u00eb t\u00eb ashpra n\u00eb Evrop\u00eb, rrug\u00ebtimi i saj demokratik p\u00ebrfaq\u00ebson nj\u00eb rast tipik t\u00eb tranzicioneve post-autoritariste, duke d\u00ebshmuar premtimin p\u00ebr nj\u00eb rip\u00ebrt\u00ebritje politike, por nj\u00ebkoh\u00ebsisht duke nxjerr\u00eb n\u00eb pah pengesat e konsolidimit t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm. N\u00eb k\u00ebt\u00eb sfond, zgjedhjet parlamentare t\u00eb …<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":129230,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-129214","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/129214","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=129214"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/129214\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":129233,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/129214\/revisions\/129233"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/129230"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=129214"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=129214"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=129214"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}