{"id":13181,"date":"2022-05-23T12:32:51","date_gmt":"2022-05-23T12:32:51","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=13181"},"modified":"2022-05-23T12:32:51","modified_gmt":"2022-05-23T12:32:51","slug":"eurostat-shqiperia-me-vdekshmerine-me-te-larte-foshnjore-ne-rajon","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2022\/05\/23\/eurostat-shqiperia-me-vdekshmerine-me-te-larte-foshnjore-ne-rajon\/","title":{"rendered":"Eurostat: Shqip\u00ebria me vdekshm\u00ebrin\u00eb m\u00eb t\u00eb lart\u00eb foshnjore n\u00eb Rajon"},"content":{"rendered":"<p>Vdekshm\u00ebria foshnjore \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsuar ndjesh\u00ebm vitet e fundit n\u00eb vendin tone edhe pse mir\u00ebqenia \u00ebsht\u00eb rritur dhe varf\u00ebria \u00ebsht\u00eb ulur, cka logjikisht duhet t\u00eb kishte ndikuar n\u00eb uljen e fenomenit, mir\u00ebpo ka ndodhur e kund\u00ebrta.<\/p>\n<p>Eurostat n\u00eb nj\u00eb raport p\u00ebrmbledhes p\u00ebr Ballkanin P\u00ebr\u00ebndimor dhe Turqin\u00eb v\u00ebrejti se, Shqip\u00ebria e kishte vdekshm\u00ebrine foshnjore 10.3 p\u00ebr 1000 lindje t\u00eb gjalla, fenomen, i cili mbeti i lart\u00eb edhe m\u00eb 2020 me 10 foshnje p\u00ebr 1000 lindje. Kjo norm\u00eb ishte m\u00eb shum\u00eb se dyfishi i mesatares rajonale, raportoi Eurostat.<\/p>\n<p>Pas Shqip\u00ebris\u00eb Kosova renditet me norm\u00ebn m\u00eb t\u00eb lart\u00eb n\u00eb Rajon me 8.7 foshnje t\u00eb vdekura p\u00ebr 100 lindje, Maqedonia e Veriut me 5.6, Serbia me 4.8 dhe Mali i Zi me 2.4 (shih grafikun bashk\u00ebngjitur). N\u00eb BE norma mesatare e vdekshm\u00ebris\u00eb foshnjore p\u00ebr vitin 2019 ishte 3.4.<\/p>\n<p>Tre vitet e fundit, Shqip\u00ebria p\u00ebrmbysi p\u00ebrpjekjet e tre dekadave, kur vdekshm\u00ebria e foshnjave n\u00ebn nj\u00eb vje\u00e7 rinisi rritjen e mpreht\u00eb. T\u00eb dh\u00ebnat zyrtare tregojn\u00eb se n\u00eb shkall\u00eb vendi, n\u00eb vitin 2020 humb\u00ebn jet\u00ebn 281 foshnja deri n\u00eb 1 vje\u00e7, nd\u00ebrsa n\u00eb vitin paraardh\u00ebs 293 foshnja, niveli m\u00eb i lart\u00eb q\u00eb nga viti 2012. Rritja e fenomenit p\u00ebr t\u00eb dytin vit ndodhi n\u00eb nj\u00eb koh\u00eb q\u00eb lindjet ran\u00eb me shpejt\u00ebsi. N\u00eb vitin 2019, Shqip\u00ebria e kishte vdekshm\u00ebrin\u00eb foshnjore gati sa dyfishi i rajonit, dhe m\u00eb e larta n\u00eb Europ\u00eb. Treguesi ndon\u00ebse me r\u00ebnie t\u00eb leht\u00eb mbeti i lart\u00eb edhe p\u00ebr vitin 2020.<\/p>\n<p>Publikimet e iNSTAT tregojn\u00eb se, gjat\u00eb vitit 2020 fatalitetet n\u00eb moshat 0-1 vje\u00e7 u rrit\u00ebn ndjesh\u00ebm n\u00eb qarqet e Gjirokastr\u00ebs, Kor\u00e7\u00ebs, Lezh\u00ebs, Elbasanit dhe Vlor\u00ebs, n\u00eb raport me vitin paraardh\u00ebs, nga 9 \u2013 100 % sipas qarqeve. Ekspert\u00ebt e sh\u00ebndetit publik n\u00eb vend, shpjegojn\u00eb se, Shqip\u00ebria, q\u00eb nga fillimi i viteve 1990, e kishte p\u00ebrmir\u00ebsuar duksh\u00ebm e vdekshm\u00ebrin\u00eb n\u00eb 1 vje\u00e7.<\/p>\n<p>Rikthimi i fenomenit n\u00eb qarqe, sipas tyre, tregon se, sistemi sh\u00ebndet\u00ebsor sidomos n\u00eb kujdesin neonatal po p\u00ebrballet me dob\u00ebsi n\u00eb asistenc\u00ebn q\u00eb jepet p\u00ebr foshnj\u00ebn n\u00eb 28 dit\u00ebt e para t\u00eb jet\u00ebs. Edhe t\u00eb dh\u00ebnat zyrtare, n\u00eb fakt, tregojn\u00eb pik\u00ebrisht k\u00ebt\u00eb dob\u00ebsi, pasi numri m\u00eb i lart\u00eb i fataliteteve u faturohet nd\u00ebrlikimeve n\u00eb barr\u00eb, n\u00eb lindje, gjat\u00eb dhe pas lindjes. M\u00eb 2019, nga kjo anomali humb\u00ebn betej\u00ebn me jet\u00ebn 42 bebe m\u00eb shum\u00eb se n\u00eb vitin 2018. Fatalitetet nga s\u00ebmundjet respiratore sh\u00ebnuan rritje me 400% n\u00eb raport me 2018.<\/p>\n<p>Ekspert\u00ebt e sh\u00ebndetit publik pohojn\u00eb si shkaktar\u00eb munges\u00ebn e pajisjeve mjek\u00ebsore dhe mjek\u00ebve, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb qarqe. Ministria e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb, e cila grumbullon t\u00eb dh\u00ebnat n\u00eb koh\u00eb reale p\u00ebr lindjet dhe fatalitetet e foshnjave, nuk komentoi mbi fenomenin, duke ia kaluar k\u00ebt\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi institutit t\u00eb Sh\u00ebndetit Publik (ISHP).<\/p>\n<p>Burimet nga stafet e materniteve pohojn\u00eb se ka mungesa n\u00eb specialitete neonatale dhe pajisje.<\/p>\n<p>Neonatologjia \u00ebsht\u00eb nj\u00eb deg\u00eb e pediatris\u00eb q\u00eb trajton sh\u00ebndetin e foshnjave n\u00eb 28 dit\u00ebt e para t\u00eb jet\u00ebs. Duke pasur fokus specifik dhe p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr jet\u00ebn e bebes, mjek\u00ebt pediat\u00ebr nuk preferojn\u00eb t\u00eb specializohen n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim. Ata e shohin m\u00eb t\u00eb udh\u00ebs t\u00eb punojn\u00eb si pediat\u00ebr i p\u00ebrgjithsh\u00ebm, pasi do t\u00eb mbulojn\u00eb problemet sh\u00ebndet\u00ebsore p\u00ebr f\u00ebmij\u00eb deri n\u00eb 14 vje\u00e7, ndryshe nga neonatolog\u00ebt t\u00eb cil\u00ebt duhet t\u00eb specifikohen p\u00ebr bebet nj\u00ebmuajshe.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vdekshm\u00ebria foshnjore \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkeq\u00ebsuar ndjesh\u00ebm vitet e fundit n\u00eb vendin tone edhe pse mir\u00ebqenia \u00ebsht\u00eb rritur dhe varf\u00ebria \u00ebsht\u00eb ulur, cka logjikisht duhet t\u00eb kishte ndikuar n\u00eb uljen e fenomenit, mir\u00ebpo ka ndodhur e kund\u00ebrta. Eurostat n\u00eb nj\u00eb raport p\u00ebrmbledhes p\u00ebr Ballkanin P\u00ebr\u00ebndimor dhe Turqin\u00eb v\u00ebrejti se, Shqip\u00ebria e kishte vdekshm\u00ebrine foshnjore 10.3 p\u00ebr 1000 &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":13182,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-13181","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-ekonomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13181","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13181"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13181\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13182"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13181"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13181"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13181"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}