{"id":133449,"date":"2026-01-14T12:22:15","date_gmt":"2026-01-14T12:22:15","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=133449"},"modified":"2026-01-14T12:22:38","modified_gmt":"2026-01-14T12:22:38","slug":"presidenti-trump-ka-te-drejte-perendimi-nuk-mund-te-mbijetoje-me-dobesine-evropiane","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2026\/01\/14\/presidenti-trump-ka-te-drejte-perendimi-nuk-mund-te-mbijetoje-me-dobesine-evropiane\/","title":{"rendered":"Kedhi: Presidenti Trump ka t\u00eb drejt\u00eb: Per\u00ebndimi nuk mund t\u00eb mbijetoj\u00eb me dob\u00ebsin\u00eb evropiane"},"content":{"rendered":"<div class=\"oped-rm\"><span class=\"date\"><strong>Nga Nikola KEDHI<\/strong><\/span><\/div>\n<div id=\"rekl-30\"><\/div>\n<div id=\"rekl-3\">Doktrina e Trump-it e trajton Europ\u00ebn jo si nj\u00eb vart\u00ebse, por si nj\u00eb t\u00eb rritur, duke e lidhur mbijetes\u00ebn e Per\u00ebndimit me fuqin\u00eb europiane.<\/div>\n<div class=\"readmore-text-here\">\n<p>Dob\u00ebsia e Europ\u00ebs nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb vet\u00ebm problemi i Europ\u00ebs; ajo \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb kriz\u00ebn e vet\u00eb Per\u00ebndimit. P\u00ebr dekada me radh\u00eb, kontinenti ka rr\u00ebshqitur drejt vet\u00ebk\u00ebnaq\u00ebsis\u00eb, \u00ebsht\u00eb t\u00ebrhequr nga tregjet e lira, ka dob\u00ebsuar ushtrit\u00eb e kapacitetet mbrojt\u00ebse dhe ka deleguar sigurin\u00eb e vet te Uashingtoni. Ajo q\u00eb nisi si integrim u ngurt\u00ebsua n\u00eb var\u00ebsi. Rezultati \u00ebsht\u00eb nj\u00eb Europ\u00eb ekonomikisht e ngecur, strategjikisht e brisht\u00eb dhe gjithnj\u00eb e m\u00eb e pasigurt p\u00ebr identitetin e saj.<\/p>\n<p>Strategjia e fundit e Siguris\u00eb Komb\u00ebtare e Presidentit Trump dhe Akti i Autorizimit t\u00eb Mbrojtjes Komb\u00ebtare jan\u00eb dokumentet e para madhore amerikane pas shum\u00eb koh\u00ebsh q\u00eb i flasin Europ\u00ebs jo si nj\u00eb t\u00eb mituri n\u00ebn kujdestari, por si nj\u00eb t\u00eb rrituri. Mesazhi i tyre \u00ebsht\u00eb i qart\u00eb: Per\u00ebndimi nuk mund t\u00eb mbijetoj\u00eb n\u00ebse blloku i tij m\u00eb i madh demokratik k\u00ebmb\u00ebngul t\u00eb mbetet strukturalisht i dob\u00ebt. Amerika nuk do ta braktis\u00eb Europ\u00ebn, por nuk do t\u00eb vazhdoj\u00eb as t\u00eb ushqej\u00eb iluzionet e saj. Topi tani \u00ebsht\u00eb n\u00eb fush\u00ebn e Europ\u00ebs.<\/p>\n<p>Politika e jashtme e Trumpit shpesh keqinterpretohet si improvizim. N\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, ka marr\u00eb form\u00eb nj\u00eb Doktrin\u00eb Trump e sovranitetit strategjik. Thelbi i saj \u00ebsht\u00eb i thjesht\u00eb: asnj\u00eb komb nuk ka t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb mbrojtje nga Shtetet e Bashkuara n\u00ebse nuk kontribuon aktivisht n\u00eb sigurin\u00eb kolektive; koalicionet nd\u00ebrtohen mbi interesa dhe vlera t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta, jo mbi inerci; dhe qytet\u00ebrimi per\u00ebndimor \u00ebsht\u00eb di\u00e7ka q\u00eb ia vlen t\u00eb ruhet. Dikur, Shtetet e Bashkuara dhe Europa i ndanin k\u00ebto bindje dhe aleanca e tyre ishte e fort\u00eb pik\u00ebrisht mbi k\u00ebt\u00eb baz\u00eb.<\/p>\n<p>Kjo qasje heq dor\u00eb nga fantazia e nj\u00eb \u201crendi t\u00eb bazuar n\u00eb rregulla\u201d q\u00eb zbatohet vetvetiu. Sulmet e Rusis\u00eb ndaj Gjeorgjis\u00eb dhe Ukrain\u00ebs, si edhe agresionet e ngjashme nga fuqi t\u00eb tjera ndaj vendeve m\u00eb t\u00eb dob\u00ebta, kan\u00eb treguar vazhdimisht se nuk ekziston nj\u00eb rend i till\u00eb universal. Fakti i thjesht\u00eb dhe kok\u00ebfort\u00eb \u00ebsht\u00eb se rendi krijohet dhe mbahet nga shtete sovrane q\u00eb zot\u00ebrojn\u00eb fuqi, vullnet dhe qart\u00ebsi q\u00ebllimi. Qasja e Trumpit z\u00ebvend\u00ebson zakonin e garancive t\u00eb pakufizuara me nj\u00eb \u201cekuilib\u00ebr sovran\u00ebsh\u201d: Shtetet e Bashkuara do t\u00eb mbeten fuqia per\u00ebndimore dominuese, por aleat\u00ebt e saj duhet t\u00eb shnd\u00ebrrohen n\u00eb shtylla reale, jo n\u00eb vart\u00ebs t\u00eb p\u00ebrhersh\u00ebm, p\u00ebr t\u00eb ruajtur ekuilibrin e fuqis\u00eb n\u00eb Per\u00ebndim dhe p\u00ebr t\u00eb frenuar kund\u00ebrshtar\u00eb gjeopolitik\u00eb q\u00eb kuptojn\u00eb vet\u00ebm forc\u00ebn, e q\u00eb kan\u00eb p\u00ebrfituar nga rregullat e deritanishme p\u00ebr t\u2019u forcuar.<\/p>\n<p>Trump ka b\u00ebr\u00eb tashm\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr t\u00eb dob\u00ebsuar boshtin Rusi\u2013Kin\u00eb\u2013Iran\u2013Kore e Veriut sesa paraardh\u00ebsit e tij. Presioni i Trumpit mbi Mosk\u00ebn ka qen\u00eb m\u00eb i ndjesh\u00ebm se ai i JoeBidenit. Duke shtyr\u00eb aleat\u00ebt e NATO-s t\u00eb rrisin shpenzimet p\u00ebr mbrojtjen, duke vendosur masa dyt\u00ebsore q\u00eb godasin t\u00eb ardhurat ruse nga nafta dhe duke nd\u00ebrmjet\u00ebsuar paqen n\u00eb Kaukaz, Trump i ka ngushtuar ndjesh\u00ebm hap\u00ebsir\u00ebn e manovr\u00ebs Rusis\u00eb.<\/p>\n<p>Irani, dikur i trim\u00ebruar nga qet\u00ebsimi per\u00ebndimor, sot \u00ebsht\u00eb n\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi. Goditjet izraelite dhe amerikane i kan\u00eb shkat\u00ebrruar infrastruktur\u00ebn b\u00ebrthamore dhe ushtarake. S\u00eb bashku me Marr\u00ebveshjet e Abrahamit dhe marr\u00ebveshjen e paqes Armeni\u2013Azerbajxhan, Lindja e Mesme \u00ebsht\u00eb riform\u00ebsuar n\u00eb m\u00ebnyra q\u00eb e mbajn\u00eb Rusin\u00eb jasht\u00eb dhe e l\u00ebn\u00eb Teheranin gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb izoluar. Proksit e Iranit jan\u00eb dob\u00ebsuar, ekonomia e tij \u00ebsht\u00eb p\u00ebrtok\u00eb dhe sot regjimi \u00ebsht\u00eb n\u00eb prag t\u00eb r\u00ebnies.<\/p>\n<p>Doktrina e p\u00ebrdit\u00ebsuar Monroe ka mbajtur gjithashtu Kin\u00ebn jasht\u00eb Hemisfer\u00ebs Per\u00ebndimore. P\u00ebrpjekjet e Pekinit p\u00ebr t\u00eb bler\u00eb asete strategjike dhe ndikim politik n\u00eb Amerik\u00ebn Latine jan\u00eb bllokuar ose jan\u00eb zhb\u00ebr\u00eb, nd\u00ebrsa diktatori i Venezuel\u00ebs ndodhet tashm\u00eb n\u00ebn arrest, me regjimin e tij t\u00eb destabilizuar. Deklaratat e Trumpit p\u00ebr Kanalin e Panamas\u00eb dhe Groenland\u00ebn duhen par\u00eb si pjes\u00eb e k\u00ebsaj doktrine m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb.<\/p>\n<p>T\u00eb marra s\u00eb bashku, k\u00ebto l\u00ebvizje e kan\u00eb \u00e7ar\u00eb \u201caleanc\u00ebn e pashenjt\u00eb\u201d t\u00eb kund\u00ebrshtar\u00ebve t\u00eb Amerik\u00ebs, t\u00eb cil\u00ebt prej koh\u00ebsh kishin dob\u00ebsuar dhe madje rr\u00ebzuar rendin bot\u00ebror t\u00eb pas Luft\u00ebs s\u00eb Ftoht\u00eb. Europa duhet ta marr\u00eb seriozisht k\u00ebt\u00eb fakt: Trump ka treguar se forca dhe qart\u00ebsia strategjike mund t\u2019i dob\u00ebsojn\u00eb kund\u00ebrshtar\u00ebt shum\u00eb m\u00eb efektivisht sesa platitudat dhe masat gjysmake. Shtetet e Bashkuara po b\u00ebjn\u00eb pjes\u00ebn e tyre p\u00ebr t\u00eb riform\u00ebsuar ekuilibrin global. Pyetja \u00ebsht\u00eb n\u00ebse Europa do t\u00eb b\u00ebj\u00eb pjes\u00ebn e saj p\u00ebr t\u00eb riform\u00ebsuar vetveten.<\/p>\n<p>Siguria fillon me prodhimin. T\u00ebrheqja e Europ\u00ebs nga dinamizmi i tregut t\u00eb lir\u00eb e ka dob\u00ebsuar ndjesh\u00ebmkonkurrueshm\u00ebrin\u00eb e saj. Nd\u00ebrsa Trump ka ndjekur riindustrializimin, \u00e7regullimin, af\u00ebrsimin e zinxhir\u00ebve t\u00eb furnizimit dhe boll\u00ebkun energjetik n\u00eb Shtetet e Bashkuara, Europa ka dyfishuar rregullimin maksimalist dhe utopizmin e gjelb\u00ebr, politika q\u00eb kan\u00eb larguar fabrika, kapital dhe talent.<\/p>\n<p>Nj\u00eb kontinent nga i cili dikur nisi Revolucioni Industrial sot po vet\u00ebvritet nga mbirregullimi. Taksat e larta, tregjet e ngurta t\u00eb pun\u00ebs dhe armiq\u00ebsia ndaj energjis\u00eb konvencionale dhe b\u00ebrthamore kan\u00eb prodhuar var\u00ebsi nga gazi rus, zinxhir\u00ebt kinez\u00eb t\u00eb furnizimit dhe shpenzimet amerikane p\u00ebr mbrojtjen. Nuk ka asnj\u00eb entitet europian n\u00eb dhjet\u00ebshen e kompanive, startupeve apo firmave t\u00eb inteligjenc\u00ebs artificiale m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha, sepse instinkti europian \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb \u201crregullo para se t\u00eb krijosh\u201d.<\/p>\n<p>Rim\u00ebk\u00ebmbja reale nuk do t\u00eb vij\u00eb nga programe t\u00eb reja qeveritare t\u00eb Brukselit, por nga \u00e7lirimi i energjis\u00eb dhe nism\u00ebs s\u00eb miliona individ\u00ebve dhe familjeve q\u00eb sot jan\u00eb t\u00eb bllokuar n\u00ebn shtresa taksash, burokracie dhe paternalizmi. Europ\u00ebs nuk i mungon talenti; i mungon leja p\u00ebr ta p\u00ebrdorur at\u00eb.<\/p>\n<p>Doktrina e Trumpit e trajton stagnimineuropian jo si nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb brendshme, por si nj\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi strategjike. Dob\u00ebsia ekonomike do t\u00eb thot\u00eb ushtri t\u00eb n\u00ebnfinancuara, shoq\u00ebri t\u00eb brishta dhe nj\u00eb politik\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb tunduar nga kompromisi me furnitor\u00eb autoritar\u00eb t\u00eb energjis\u00eb dhe kreditit. Nj\u00eb Europ\u00eb q\u00eb nuk mund t\u00eb mbaj\u00eb industrin\u00ebevet\u00eb n\u00eb k\u00ebmb\u00eb nuk do t\u00eb arrij\u00eb dot as deterenc\u00ebn.<\/p>\n<p>N\u00ebse Europa d\u00ebshiron t\u00eb jet\u00eb di\u00e7ka m\u00eb shum\u00eb sesa nj\u00eb muze i madh\u00ebshtis\u00eb s\u00eb kaluar, ajo duhet t\u00eb rizbuloj\u00ebrrug\u00ebn drejt rritjes: taksa m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta dhe m\u00eb t\u00eb thjeshta, prodhim i energjis\u00eb vendase dhe nj\u00eb angazhim serioz ndaj teknologjive t\u00eb reja. P\u00ebrndryshe, qendra e gravitetit t\u00eb bot\u00ebs demokratike do t\u00eb vazhdoj\u00eb t\u00eb zhvendoset nga Atlantiku drejt Indo-Paq\u00ebsorit, jo me dizajn amerikan, por nga d\u00ebshtimi europian.<\/p>\n<p>Strategjia e Trumpit b\u00ebn di\u00e7ka q\u00eb elitat europiane e kan\u00eb shmangur p\u00ebr vite me radh\u00eb: lidh fuqin\u00eb e shtetit me identitetin e tij. Ajo flet p\u00ebr rikthimin e \u201cvet\u00ebbesimit qytet\u00ebrimor\u201d t\u00eb Per\u00ebndimit dhe u b\u00ebn thirrje kombeve t\u00eb bot\u00ebs s\u00eb lir\u00eb t\u00eb mbrojn\u00eb historit\u00eb, kulturat dhe kufijt\u00eb e tyre.<\/p>\n<p>Kjo nuk \u00ebsht\u00eb nostalgji. \u00cbsht\u00eb qart\u00ebsi strategjike. Nj\u00eb shoq\u00ebri q\u00eb dyshon n\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn e saj p\u00ebr t\u00eb ekzistuar nuk mund t\u00eb projektoj\u00eb fuqi. Nj\u00eb civilizim q\u00eb e trajton t\u00eb shkuar\u00ebn e tij si barr\u00eb morale nuk do t\u2019i p\u00ebrballoj\u00eb kostot e mbrojtjes, t\u00eb rritjes s\u00eb f\u00ebmij\u00ebve apo t\u00eb investimit afatgjat\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr shum\u00eb koh\u00eb, institucione me ndikim n\u00eb Europ\u00eb e kan\u00eb trajtuar identitetin komb\u00ebtar si t\u00eb dyshimt\u00eb, familjen si opsionale, kufijt\u00eb si detaje administrative dhe lirin\u00eb e shprehjes si nj\u00eb privilegj t\u00eb negociuesh\u00ebm. Rezultati \u00ebsht\u00eb fragmentimi: migrim i pakontrolluar, shoq\u00ebri paralele dhe vet\u00ebcensur\u00eb kulturore. N\u00eb nj\u00eb kontekst t\u00eb till\u00eb, shprehje si \u201cautonomi strategjike\u201d jan\u00eb bosh. Autonomia presupozon kohezion.<\/p>\n<p>Mesazhi i Trumpit \u00ebsht\u00eb se Per\u00ebndimi nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb OJQ; \u00ebsht\u00eb nj\u00eb civilizim. Presidenti nuk k\u00ebrkon dominimin amerikan mbi Europ\u00ebn. Ai k\u00ebrkon ekuilib\u00ebr. \u201cAmerika e Para\u201d nuk do t\u00eb thot\u00eb \u201cAmerika e vetme\u201d; do t\u00eb thot\u00eb nj\u00eb Amerik\u00eb mjaftuesh\u00ebm e fort\u00eb p\u00ebr t\u00eb udh\u00ebhequr, e shoq\u00ebruar nga aleat\u00eb europian\u00eb mjaftuesh\u00ebm t\u00eb fort\u00eb p\u00ebr t\u00eb pasur pesh\u00eb. P\u00ebr Europ\u00ebn, kjo n\u00ebnkupton tri gj\u00ebra:<\/p>\n<p>Riarmatosje si akt vet\u00ebrespekti, jo si n\u00ebnshtrim ndaj Uashingtonit. Nj\u00eb Europ\u00eb q\u00eb nuk mund t\u00eb nxjerr\u00eb forca serioze nga Baltiku n\u00eb Mesdhe nuk \u00ebsht\u00eb \u201cpacifiste\u201d; \u00ebsht\u00eb strategjikisht joserioze.<br \/>\nRiindustrializim dhe realiz\u00ebm energjetik. Nj\u00eb kontinent q\u00eb mbyll burime energjie pa alternativa t\u00eb q\u00ebndrueshme dhe q\u00eb e shtyn industrin\u00eb jasht\u00eb tij do ta gjej\u00eb politik\u00ebn e tij t\u00eb jashtme t\u00eb kusht\u00ebzuar nga kushdo q\u00eb arrin t\u2019ua mbaj\u00eb dritat ndezur.<br \/>\nRim\u00ebk\u00ebmbje civilizuese. Europa duhet t\u00eb ndaloj\u00eb s\u00eb k\u00ebrkuari falje p\u00ebr ekzistenc\u00ebn e saj. Kombet, kulturat dhe rr\u00ebnj\u00ebt e saj judeo-kristiane nuk jan\u00eb pengesa p\u00ebr t\u00eb ardhmen; ato jan\u00eb e vetmja baz\u00eb mbi t\u00eb cil\u00ebn mund t\u00eb nd\u00ebrtohet nj\u00eb e ardhme e lir\u00eb.<\/p>\n<p>Lajmi i mir\u00eb p\u00ebr ne n\u00eb Ballkan \u00ebsht\u00eb se n\u00eb k\u00ebt\u00eb riorganizim sferash influence, duke ditur brisht\u00ebsin\u00eb e rajonit ton\u00eb, influencat e ndryshme dhe r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb strategjike, e duke marr\u00eb parasysh dob\u00ebsin\u00eb e Per\u00ebndimit, SHBA n\u00eb dokumentin e siguris\u00eb komb\u00ebtare duket se na kan\u00eb vendosur n\u00eb sfer\u00ebn e tyre t\u00eb ndikimit. Fokusi i tyre \u00ebsht\u00eb te lufta ndaj influencave ruse dhe kineze, demokratizimi i vendeve t\u00eb Ballkanit e futja e atyre q\u00eb ende nuk jan\u00eb n\u00eb NATO, lufta ndaj karteleve e krimit t\u00eb organizuar dhe siguria kibernetike.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00ebr\u00ebsin\u00eb e vet, Trump ka paraqitur nj\u00eb doktrin\u00eb q\u00eb e trajton Europ\u00ebn jo si klient, por si nj\u00eb t\u00eb barabart\u00eb potencial. Pyetja \u00ebsht\u00eb n\u00ebse Europa do ta shfryt\u00ebzoj\u00eb k\u00ebt\u00eb moment apo do t\u00eb t\u00ebrhiqet prej tij. Shtetet e Bashkuara e kan\u00eb b\u00ebr\u00eb zgjedhjen e tyre: forc\u00eb, sovranitet dhe udh\u00ebheqje t\u00eb rip\u00ebrt\u00ebrir\u00eb per\u00ebndimore. N\u00ebse Europa d\u00ebshton t\u00eb ngrihet, Per\u00ebndimi do t\u00eb bjer\u00eb, jo sepse Amerika e braktisi at\u00eb, por sepse Europa ka braktisur vetveten.<\/p>\n<p><strong>Artikulli \u00ebsht\u00eb b<a href=\"https:\/\/www.dailywire.com\/news\/president-trump-is-right-the-west-cannot-survive-on-european-weakness\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">otuar ne the &#8216;Daily Wire<\/a>&#8216;.<\/strong><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Nikola KEDHI Doktrina e Trump-it e trajton Europ\u00ebn jo si nj\u00eb vart\u00ebse, por si nj\u00eb t\u00eb rritur, duke e lidhur mbijetes\u00ebn e Per\u00ebndimit me fuqin\u00eb europiane. Dob\u00ebsia e Europ\u00ebs nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb vet\u00ebm problemi i Europ\u00ebs; ajo \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb kriz\u00ebn e vet\u00eb Per\u00ebndimit. P\u00ebr dekada me radh\u00eb, kontinenti ka rr\u00ebshqitur drejt vet\u00ebk\u00ebnaq\u00ebsis\u00eb, \u00ebsht\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":133450,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-133449","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-editorial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/133449","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=133449"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/133449\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":133452,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/133449\/revisions\/133452"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/133450"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=133449"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=133449"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=133449"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}