Disa jav\u00eb pasi Kongresi amerikan zhvilloi nj\u00eb seanc\u00eb d\u00ebgjimore ku u ngrit shqet\u00ebsimi p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen e drejt\u00ebsise dhe at\u00eb t\u00eb zgjedhjeve n\u00eb Shqip\u00ebri, vjen nj\u00eb tjet\u00ebr goditje e fort\u00eb nga Uashingtoni.<\/p>\n
Kongresmen\u00ebt kan\u00eb depozituar nj\u00eb seri pyetjesh p\u00ebr ekspertin amerikan, profesorin e njohur, Edward P. Joseph.<\/p>\n
Si\u00e7 ndodh normalisht pasi k\u00ebtyre seancave, pyetjet depozitohen me shkrim dhe ekspert\u00ebt p\u00ebrgjigjen pas disa jav\u00ebsh. Nj\u00eb fakt i till\u00eb tregon se Komiteti p\u00ebr Pun\u00ebt e Jashtme e ka marr\u00eb shum\u00eb seriozisht tem\u00ebn dhe ka k\u00ebrkuar p\u00ebrgjigje t\u00eb menduara mir\u00eb.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, p\u00ebrgjigjet kan\u00eb pesh\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe se fjal\u00ebt live n\u00eb seanc\u00eb pasi jan\u00eb t\u00eb arkivuara dhe p\u00ebrdoren nga Departamenti i Shtetit, Kongresi dhe diplomat\u00ebt.<\/p>\n
Pyetja e par\u00eb q\u00eb i \u00ebsht\u00eb drejtuar profesorit Joseph lidhet me shqet\u00ebsimet e ngritura p\u00ebr pavar\u00ebsin\u00eb e gjyq\u00ebsorit dhe gjetjet e raportit t\u00eb OSBE\/ODIHR p\u00ebr fars\u00ebn elektorale t\u00eb 11 majit.<\/p>\n
\u201cPavar\u00ebsisht nj\u00eb dekade reformash gjyq\u00ebsore t\u00eb mb\u00ebshtetura nga SHBA n\u00eb Shqip\u00ebri, si e vler\u00ebsoni vazhdimin e shqet\u00ebsimeve serioze mbi pavar\u00ebsin\u00eb e gjyq\u00ebsorit, sigurin\u00eb dhe procesin e rregullt ligjor\u2014ve\u00e7an\u00ebrisht duke pasur parasysh gjetjet e OSBE\/ODIHR q\u00eb tregojn\u00eb se udh\u00ebheq\u00ebsit e opozit\u00ebs u p\u00ebrball\u00ebn me procedime penale para zgjedhjeve t\u00eb fundit parlamentare?\u201d<\/strong>\u00a0thuhet n\u00eb pyetje.<\/p>\n Nd\u00ebrkoh\u00eb kjo \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjigjja e Joseph:<\/p>\n \u201cPyetjet e Komitetit nuk mund t\u00eb ishin m\u00eb t\u00eb p\u00ebrshtatshme koh\u00ebs. Shqip\u00ebria po p\u00ebrballet me testin m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb sundimit t\u00eb ligjit n\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb dekad\u00eb, p\u00ebr shkak t\u00eb shqet\u00ebsimeve n\u00eb rritje mbi pavar\u00ebsin\u00eb e gjyq\u00ebsorit, procesin e rregullt ligjor dhe integritetin zgjedhor.<\/p>\n Protestat e fundit pas arrestimit t\u00eb Zv. Kryeministres dhe Ministres s\u00eb Infrastruktur\u00ebs, Belinda Balluku, kan\u00eb nxitur nj\u00eb reflektim t\u00eb domosdosh\u00ebm mbi gjendjen e gjyq\u00ebsorit n\u00eb Shqip\u00ebri. K\u00ebto zhvillime tregojn\u00eb urgjenc\u00ebn p\u00ebr SHBA dhe Bashkimin Evropian q\u00eb t\u00eb ndjekin nga af\u00ebr ngjarjet dhe t\u00eb b\u00ebjn\u00eb t\u00eb qart\u00eb, n\u00eb nivelet m\u00eb t\u00eb larta, q\u00eb Uashingtoni dhe Brukseli presin q\u00eb sundimi i ligjit t\u00eb mbizot\u00ebroj\u00eb.<\/p>\n Administrata Trump nuk duhet t\u00eb nd\u00ebrhyj\u00eb n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet e brendshme t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Megjithat\u00eb, duhet t\u00eb koordinohet ngusht\u00eb me BE-n\u00eb p\u00ebr t\u00eb shfryt\u00ebzuar at\u00eb q\u00eb mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb mund\u00ebsi e shkurt\u00ebr p\u00ebr t\u00eb avancuar reformat e bllokuara prej koh\u00ebsh.<\/p>\n Akuzat q\u00eb dol\u00ebn n\u00eb fund t\u00eb vitit 2025\u2014pas seanc\u00ebs\u2014jan\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht serioze. Ato lidhen me abuzimet n\u00eb prokurimet publike n\u00eb Agjencin\u00eb Komb\u00ebtare p\u00ebr Shoq\u00ebrin\u00eb e Informacionit (AKShI), e cila mbik\u00ebqyr infrastruktur\u00ebn digjitale t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n Korrupsioni i dyshuar brenda AKShI ngre shqet\u00ebsime shtes\u00eb p\u00ebr sigurin\u00eb e SHBA, BE dhe NATO, pasi AKShI luan nj\u00eb rol qendror n\u00eb adresimin e k\u00ebrc\u00ebnimeve kibernetike, p\u00ebrfshir\u00eb sulmin kibernetik iranian ndaj Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n Sa i p\u00ebrket zgjedhjeve, Raporti i V\u00ebzhgimit t\u00eb Zgjedhjeve i OSBE\/ODIHR, maj 2025, dokumentoi arrestimin e ish-Presidentit Ilir Meta p\u00ebr akuza korrupsioni n\u00eb tetor 2024 dhe procedimet e vazhdueshme ndaj ish-Kryeministrit Sali Berisha. ODIHR theksoi protestat pas disa arrestimeve dhe hetimeve t\u00eb lidhura me opozit\u00ebn, t\u00eb cilat u perceptuan gjer\u00ebsisht si politike.<\/p>\n ODIHR gjithashtu vuri re arrestimin e Kryebashkiakut t\u00eb Tiran\u00ebs, Erion Veliaj, n\u00eb shkurt 2025, an\u00ebtar i shquar i Partis\u00eb Socialiste. Nd\u00ebrkoh\u00eb, ish-Ministri i Mbrojtjes, Fatmir Mediu, vazhdon t\u00eb p\u00ebrballet me gjykim n\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb hapur pasi ka skaduar afati ligjor, duke ngritur shqet\u00ebsime serioze p\u00ebr procesin e rregullt ligjor p\u00ebr shkak t\u00eb koh\u00ebzgjatjes dhe pengesave ndaj mbrojtjes s\u00eb tij.<\/p>\n Bashk\u00eb, k\u00ebto raste ngren\u00eb pyetje t\u00eb vazhdueshme mbi drejt\u00ebsin\u00eb selektive dhe mund\u00ebsin\u00eb e p\u00ebrdorimit t\u00eb gjyq\u00ebsorit si arm\u00eb, pavar\u00ebsisht p\u00ebrpjekjeve t\u00eb gjera t\u00eb mb\u00ebshtetura nga SHBA p\u00ebr reforma. Akuzat q\u00eb po zhvillohen n\u00eb AKShI thellojn\u00eb k\u00ebto shqet\u00ebsime dhe duhet t\u00eb motivojn\u00eb Uashingtonin q\u00eb t\u00eb rishikoj\u00eb qasjen ndaj reform\u00ebs gjyq\u00ebsore, duke i k\u00ebrkuar partner\u00ebve shqiptar\u00eb t\u00eb p\u00ebrmbushin angazhimet e tyre t\u00eb gjat\u00eb.<\/p>\n SHBA duhet t\u00eb komunikoj\u00eb qart\u00eb pritshm\u00ebrit\u00eb p\u00ebr drejt\u00ebsi t\u00eb paanshme dhe efikasitet gjyq\u00ebsor, duke p\u00ebrfshir\u00eb ndalimin e procedimeve selektive ose t\u00eb zvarritura ndaj kund\u00ebrshtar\u00ebve politik\u00eb.<\/p>\n Ky moment \u00ebsht\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrparimit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb drejt an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb BE, ku sundimi i ligjit mbetet kriter qendror. Nd\u00ebrsa Komisioni Evropian e vler\u00ebsoi Shqip\u00ebrin\u00eb si \u201cpjes\u00ebrisht e p\u00ebrgatitur\u201d n\u00eb fush\u00ebn e gjyq\u00ebsorit dhe t\u00eb drejtave themelore, ai nj\u00ebkoh\u00ebsisht njohu p\u00ebrpjekjet e vazhdueshme nga zyrtar\u00ebt publik\u00eb p\u00ebr t\u00eb ushtruar ndikim t\u00eb tepruar mbi gjyq\u00ebsorin dhe theksoi nevoj\u00ebn p\u00ebr reforma t\u00eb q\u00ebndrueshme.<\/p>\n Uashington duhet t\u00eb punoj\u00eb ngusht\u00eb me partner\u00ebt e BE-s\u00eb\u2014sidomos ato vende q\u00eb fokusohen tradicionalisht n\u00eb sundimin rigoroz t\u00eb ligjit, si Holanda\u2014p\u00ebr t\u00eb siguruar q\u00eb progresi n\u00eb an\u00ebtar\u00ebsim reflekton reforma reale dhe jo vet\u00ebm formalitete\u201d.<\/p>\n Nd\u00ebrkoh\u00eb pyetja e dyt\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb.<\/p>\n \u201cSi duhet q\u00eb komuniteti nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb vler\u00ebsoj\u00eb shkeljet zgjedhore t\u00eb dokumentuara nga ODIHR, dhe a mund t\u00eb ndihmoj\u00eb nj\u00eb qeveri teknike n\u00eb stilin e Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut p\u00ebr t\u00eb siguruar zgjedhje t\u00eb lira dhe t\u00eb ndershme n\u00eb Shqip\u00ebri?\u201d<\/strong><\/p>\n Joseph thekson n\u00eb p\u00ebrgjigjen e tij se duhet marr\u00eb n\u00eb konsiderat\u00eb \u00e7\u00ebshtja e qeveris\u00eb teknike<\/p>\n \u201cRaporti i Misionit t\u00eb V\u00ebzhgimit t\u00eb Zgjedhjeve ODIHR duhet marr\u00eb seriozisht. Ky mision ishte udh\u00ebhequr nga ish-Sekretari i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i OSBE, Lamberto Zannier, i njohur gjer\u00ebsisht p\u00ebr ekspertiz\u00ebn dhe besueshm\u00ebrin\u00eb e tij n\u00eb \u00e7\u00ebshtjet e Ballkanit.<\/p>\n 25 rekomandimet e raportit duhet t\u00eb shihen si udh\u00ebrr\u00ebfyes minimal p\u00ebr reforma, me prioritet t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb reforma zgjedhore gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse dhe depolitizimin e administrat\u00ebs zgjedhore.<\/p>\n Megjithat\u00eb, \u00e7\u00ebshtja kryesore shkon p\u00ebrtej zgjidhjeve teknike: nd\u00ebrhyrja politike mbetet problem kryesor.<\/p>\n Reforma gjyq\u00ebsore mbetet e domosdoshme p\u00ebr t\u00eb kompletuar reform\u00ebn zgjedhore. Zgjedhjet n\u00eb Shqip\u00ebri vazhdojn\u00eb t\u00eb shtremb\u00ebrohen nga keqp\u00ebrdorimi i burimeve shtet\u00ebrore, intimidimi dhe kufizimi i qart\u00eb i ndarjes midis partis\u00eb dhe shtetit.<\/p>\n N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, modeli i qeveris\u00eb teknike t\u00eb Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut meriton konsiderat\u00eb serioze. K\u00ebrkesa q\u00eb qeveria n\u00eb pushtet t\u00eb largohet para zgjedhjeve n\u00eb favor t\u00eb nj\u00eb qeverie teknike t\u00eb p\u00ebrkohshme ka p\u00ebrmir\u00ebsuar ndjesh\u00ebm besueshm\u00ebrin\u00eb zgjedhore dhe besimin publik.<\/p>\n Pavar\u00ebsisht rezistenc\u00ebs nga ata n\u00eb pushtet, ky model ka leht\u00ebsuar kalime paq\u00ebsore t\u00eb pushtetit dhe ka reduktuar abuzimet sistemike.<\/p>\n N\u00eb Shqip\u00ebri, adoptimi i nj\u00eb mekanizmi t\u00eb ngjash\u00ebm do t\u00eb p\u00ebrballej me rezistenc\u00eb t\u00eb fort\u00eb. Megjithat\u00eb, p\u00ebrvoja e Maqedonis\u00eb s\u00eb Veriut tregon q\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebsimi nd\u00ebrkomb\u00ebtar i vazhduesh\u00ebm, i kombinuar me presionin e brendsh\u00ebm, mund t\u00eb sjell\u00eb rezultate,\u201d\u00a0thuhet n\u00eb p\u00ebrgjigjen e Joseph.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Disa jav\u00eb pasi Kongresi amerikan zhvilloi nj\u00eb seanc\u00eb d\u00ebgjimore ku u ngrit shqet\u00ebsimi p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjen e drejt\u00ebsise dhe at\u00eb t\u00eb zgjedhjeve n\u00eb Shqip\u00ebri, vjen nj\u00eb tjet\u00ebr goditje e fort\u00eb nga Uashingtoni. Kongresmen\u00ebt kan\u00eb depozituar nj\u00eb seri pyetjesh p\u00ebr ekspertin amerikan, profesorin e njohur, Edward P. Joseph. Si\u00e7 ndodh normalisht pasi k\u00ebtyre seancave, pyetjet depozitohen me …<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[134],"tags":[],"class_list":["post-133866","post","type-post","status-publish","format-standard","","category-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/133866","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=133866"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/133866\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":133868,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/133866\/revisions\/133868"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=133866"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=133866"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=133866"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}