{"id":134121,"date":"2026-01-21T22:22:57","date_gmt":"2026-01-21T22:22:57","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=134121"},"modified":"2026-01-21T22:30:13","modified_gmt":"2026-01-21T22:30:13","slug":"fjalimi-i-trump-ne-davos-si-e-majta-radikale-po-shkaterron-europen-dhe-shifrat-e-bum-it-ekonomik-ne-shba","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2026\/01\/21\/fjalimi-i-trump-ne-davos-si-e-majta-radikale-po-shkaterron-europen-dhe-shifrat-e-bum-it-ekonomik-ne-shba\/","title":{"rendered":"Fjalimi i Trump n\u00eb Davos\/ Si e majta radikale po shkat\u00ebrron Europ\u00ebn dhe shifrat e bum-it ekonomik n\u00eb SHBA"},"content":{"rendered":"<div class=\"x14z9mp xat24cr x1lziwak x1vvkbs xtlvy1s x126k92a\">\n<div dir=\"auto\">\n<p><strong>Donald TRUMP\/ Davos<\/strong><\/p>\n<p>Faleminderit shum\u00eb, Larry. \u00cbsht\u00eb k\u00ebnaq\u00ebsi t\u00eb jem s\u00ebrish n\u00eb Davos-in e bukur, Zvic\u00ebr, dhe t\u2019u drejtohem kaq shum\u00eb udh\u00ebheq\u00ebsve t\u00eb respektuar t\u00eb biznesit, kaq shum\u00eb miqve, dhe disa armiqve.<\/p>\n<p>Mir\u00eb se vini n\u00eb Forumin Ekonomik Bot\u00ebror t\u00eb k\u00ebtij viti me lajme v\u00ebrtet fenomenale nga Amerika. Dje u sh\u00ebnua p\u00ebrvjetori nj\u00ebvje\u00e7ar i inaugurimit tim, dhe sot, pas 12 muajsh s\u00ebrish n\u00eb Sht\u00ebpin\u00eb e Bardh\u00eb, ekonomia jon\u00eb po lul\u00ebzon, rritja po shp\u00ebrthen, produktiviteti po rritet me hov, investimet po ngjiten, t\u00eb ardhurat po rriten, inflacioni \u00ebsht\u00eb mposhtur, kufiri yn\u00eb\u2014m\u00eb par\u00eb i hapur dhe i rreziksh\u00ebm\u2014tani \u00ebsht\u00eb i mbyllur dhe praktikisht i pakaluesh\u00ebm, dhe Shtetet e Bashkuara jan\u00eb n\u00eb mes t\u00eb kthes\u00ebs ekonomike m\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb dhe m\u00eb dramatike n\u00eb historin\u00eb e vendit ton\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00ebn administrat\u00ebn Biden, Amerika u godit nga makthi i stagflacionit, q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb rritje e ul\u00ebt dhe inflacion i lart\u00eb\u2014nj\u00eb recet\u00eb p\u00ebr mjerim, d\u00ebshtim dhe r\u00ebnie. Por tani, pas vet\u00ebm nj\u00eb viti t\u00eb politikave t\u00eb mia, po shohim t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn e sakt\u00eb \u2014 praktikisht pa inflacion dhe rritje ekonomike jasht\u00ebzakonisht t\u00eb lart\u00eb, rritje q\u00eb, besoj se do ta shihni shum\u00eb shpejt, nj\u00eb vend nuk e ka par\u00eb kurr\u00eb m\u00eb par\u00eb, ndoshta asnj\u00eb vend s\u2019e ka par\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb tre muajve t\u00eb fundit, inflacioni baz\u00eb ka qen\u00eb vet\u00ebm 1.6 p\u00ebr qind. Nd\u00ebrkoh\u00eb, rritja e tremujorit t\u00eb kat\u00ebrt parashikohet 5.4 p\u00ebr qind, shum\u00eb m\u00eb e lart\u00eb se \u00e7\u2019kishte parashikuar kushdo, p\u00ebrve\u00e7 meje dhe disa t\u00eb tjer\u00ebve.<\/p>\n<p>Q\u00eb nga zgjedhjet, tregu i aksioneve ka vendosur 52 rekorde t\u00eb reja historike. Pra, n\u00eb nj\u00eb vit: 52 rekorde, duke shtuar 9 trilion\u00eb dollar\u00eb vler\u00eb n\u00eb llogarit\u00eb e pensioneve, 401k-t\u00eb dhe kursimet e njer\u00ebzve. Njer\u00ebzit po shkojn\u00eb shum\u00eb mir\u00eb. Jan\u00eb shum\u00eb t\u00eb k\u00ebnaqur me mua.<\/p>\n<p>Q\u00eb nga inaugurimi im, kemi nxjerr\u00eb mbi 1.2 milion\u00eb njer\u00ebz nga kupon\u00ebt ushqimor\u00eb. Dhe pas kat\u00ebr vitesh ku Biden siguroi m\u00eb pak se 1 trilion dollar\u00eb investime t\u00eb reja n\u00eb vendin ton\u00eb\u2014mendoni p\u00ebr k\u00ebt\u00eb, 1 trilion, n\u00eb fakt shum\u00eb m\u00eb pak se kaq\u2014n\u00eb kat\u00ebr vjet, ne kemi siguruar angazhime p\u00ebr nj\u00eb rekord prej 18 trilion\u00eb dollar\u00ebsh. Dhe mendojm\u00eb se kur t\u00eb dalin shifrat p\u00ebrfundimtare, do t\u00eb jen\u00eb m\u00eb af\u00ebr 20 trilion\u00eb dollar\u00ebve investim. Kjo s\u2019\u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb kurr\u00eb nga asnj\u00eb vend n\u00eb asnj\u00eb koh\u00eb\u2014madje as af\u00ebr.<\/p>\n<p>Pak m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb vit m\u00eb par\u00eb, n\u00ebn demokrat\u00ebt e majt\u00eb radikal\u00eb, ishim nj\u00eb vend i vdekur. Tani jemi vendi m\u00eb \u201ci nxeht\u00eb\u201d kudo n\u00eb bot\u00eb. N\u00eb fakt, ekonomia e Shteteve t\u00eb Bashkuara \u00ebsht\u00eb n\u00eb rrug\u00eb t\u00eb rritet me dyfishin e ritmit q\u00eb FMN kishte parashikuar vet\u00ebm prillin e kaluar. Dhe me politikat e mia t\u00eb rritjes dhe tarifave, duhet t\u00eb jet\u00eb shum\u00eb m\u00eb e lart\u00eb. Un\u00eb besoj v\u00ebrtet se mund t\u00eb jet\u00eb shum\u00eb m\u00eb e lart\u00eb se kaq.<\/p>\n<p>Dhe kjo \u00ebsht\u00eb lajm i madh, dhe \u00ebsht\u00eb lajm i mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjitha kombet. SHBA \u00ebsht\u00eb motori ekonomik i planetit. Dhe kur Amerika lul\u00ebzon, e gjith\u00eb bota lul\u00ebzon. K\u00ebshtu ka qen\u00eb historikisht. Kur shkon keq, shkon keq. Dhe shpresoj q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb\u2014ju t\u00eb gjith\u00eb\u2014t\u00eb na ndiqni posht\u00eb dhe t\u00eb na ndiqni lart. Dhe jemi n\u00eb nj\u00eb pik\u00eb ku s\u2019besoj se kemi qen\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb. S\u2019e mendoja se mund ta b\u00ebnim kaq shpejt. Surpriza ime m\u00eb e madhe \u00ebsht\u00eb se mendova se do t\u00eb merrte m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb vit, ndoshta nj\u00eb vit e nj\u00eb muaj. Por ndodhi shum\u00eb shpejt.<\/p>\n<p>Sot pasdite dua t\u00eb flas se si e arrit\u00ebm k\u00ebt\u00eb mrekulli ekonomike, si synojm\u00eb t\u00eb rrisim standardet e jetes\u00ebs p\u00ebr qytetar\u00ebt tan\u00eb n\u00eb nivele t\u00eb papara m\u00eb par\u00eb, dhe ndoshta si edhe ju, n\u00eb vendet nga vini, mund t\u00eb b\u00ebni shum\u00eb m\u00eb mir\u00eb duke ndjekur at\u00eb q\u00eb po b\u00ebjm\u00eb, sepse disa vende n\u00eb Europ\u00eb, sinqerisht, nuk jan\u00eb as t\u00eb dallueshme m\u00eb. Nuk jan\u00eb t\u00eb dallueshme. Mund t\u00eb debatojm\u00eb, por s\u2019ka debat. Miq kthehen nga vende t\u00eb ndryshme\u2014s\u2019dua t\u00eb fyej ask\u00ebnd\u2014dhe thon\u00eb: \u201cNuk e njoh m\u00eb.\u201d Dhe jo n\u00eb kuptim pozitiv. N\u00eb kuptim shum\u00eb negativ. Dhe un\u00eb e dua Europ\u00ebn, dhe dua t\u00eb shoh Europ\u00ebn t\u00eb ec\u00eb mir\u00eb. Por nuk po shkon n\u00eb drejtimin e duhur.<\/p>\n<p>N\u00eb dekadat e fundit, u b\u00eb \u201curt\u00ebsi konvencionale\u201d n\u00eb Uashington dhe n\u00eb kryeqytetet europiane se e vetmja m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb rritur nj\u00eb ekonomi moderne per\u00ebndimore ishte p\u00ebrmes shpenzimeve qeveritare gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha, migracionit masiv t\u00eb pakontrolluar dhe importeve t\u00eb pafundme t\u00eb huaja. Konsensusi ishte q\u00eb t\u00eb ashtuquajturat pun\u00eb \u201ct\u00eb pista\u201d dhe industrit\u00eb e r\u00ebnda duhej t\u00eb d\u00ebrgoheshin diku tjet\u00ebr, q\u00eb energjia e lir\u00eb t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsohej nga \u201cMashtrimi i Ri i Gjelb\u00ebr\u201d, dhe q\u00eb vendet mund t\u00eb mbaheshin me \u201cfrym\u00eb\u201d duke importuar popullsi t\u00eb reja e krejt t\u00eb ndryshme nga toka t\u00eb larg\u00ebta.<\/p>\n<p>Kjo ishte rruga q\u00eb administrata e \u201cSleepy Joe\u201d Biden dhe shum\u00eb qeveri t\u00eb tjera per\u00ebndimore e ndoq\u00ebn shum\u00eb budallall\u00ebk, duke kthyer shpin\u00ebn ndaj gjith\u00e7kaje q\u00eb i b\u00ebn kombet t\u00eb pasura, t\u00eb fuqishme dhe t\u00eb forta. Dhe ka kaq shum\u00eb potencial n\u00eb kaq shum\u00eb kombe. Rezultati ishte deficite rekord buxhetore dhe tregtare dhe nj\u00eb deficit sovran n\u00eb rritje, i shtyr\u00eb nga vala m\u00eb e madhe e migracionit masiv n\u00eb historin\u00eb njer\u00ebzore. S\u2019kemi par\u00eb kurr\u00eb di\u00e7ka t\u00eb till\u00eb.<\/p>\n<p>Sinqerisht, shum\u00eb pjes\u00eb t\u00eb bot\u00ebs son\u00eb po shkat\u00ebrrohen para syve tan\u00eb, dhe udh\u00ebheq\u00ebsit as nuk e kuptojn\u00eb \u00e7\u2019po ndodh. Dhe ata q\u00eb e kuptojn\u00eb, nuk b\u00ebjn\u00eb asgj\u00eb p\u00ebr t\u00eb. Pothuajse t\u00eb gjith\u00eb t\u00eb ashtuquajturit ekspert\u00eb parashikuan se planet e mia p\u00ebr t\u2019i dh\u00ebn\u00eb fund k\u00ebtij modeli t\u00eb d\u00ebshtuar do t\u00eb shkaktonin recesion global dhe inflacion t\u00eb pakontrolluar. Por ne ua kemi provuar gabim. N\u00eb fakt, \u00ebsht\u00eb e kund\u00ebrta.<\/p>\n<p>Brenda nj\u00eb viti, agjenda jon\u00eb ka prodhuar nj\u00eb transformim q\u00eb Amerika s\u2019e ka par\u00eb prej m\u00eb shum\u00eb se 100 vitesh.<\/p>\n<p>N\u00eb vend q\u00eb t\u00eb mbyllim centrale energjie, ne po i hapim. N\u00eb vend q\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtojm\u00eb mullinj ere joefektiv\u00eb q\u00eb humbasin para, po i heqim dhe s\u2019po miratojm\u00eb asnj\u00eb t\u00eb ri. N\u00eb vend q\u00eb t\u00eb fuqizojm\u00eb burokrat\u00ebt, po i pushojm\u00eb. Dhe ata po shkojn\u00eb e po gjejn\u00eb pun\u00eb n\u00eb sektorin privat me dy ose tre her\u00eb m\u00eb shum\u00eb se sa merrnin n\u00eb qeveri. Pra, nis\u00ebn duke m\u00eb urryer kur i pushuam, dhe tani m\u00eb duan.<\/p>\n<p>N\u00eb vend q\u00eb t\u00eb rrisim taksat p\u00ebr prodhuesit vendas, ne po i ulim dhe po rrisim tarifat p\u00ebr vendet e huaja p\u00ebr t\u00eb paguar d\u00ebmin q\u00eb kan\u00eb shkaktuar. N\u00eb 12 muaj, kemi hequr mbi 270,000 burokrat\u00eb nga pagesat federale\u2014ulja m\u00eb e madhe brenda nj\u00eb viti n\u00eb pun\u00ebsimin qeveritar q\u00eb nga fundi i Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore. Mendonim se do t\u00eb vinte, por s\u2019kishim zgjidhje. P\u00ebr ta b\u00ebr\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb madh, nuk mund t\u00eb kesh gjith\u00eb k\u00ebto pun\u00eb federale.<\/p>\n<p>Kemi ulur shpenzimet federale me 100 miliard\u00eb dollar\u00eb dhe kemi shkurtuar deficitin buxhetor federal me 27 p\u00ebr qind brenda nj\u00eb viti t\u00eb vet\u00ebm. Do t\u00eb ulet edhe m\u00eb shum\u00eb, duke e ulur inflacionin shum\u00eb nga nivelet rekord t\u00eb administrat\u00ebs Biden. \u00c7do muaj, rritej e rritej.<\/p>\n<p>Premtova t\u00eb shkurtoja 10 rregullore t\u00eb vjetra p\u00ebr \u00e7do rregullore t\u00eb re. Por deri tani, kam shkurtuar 129 rregullore p\u00ebr \u00e7do nj\u00eb t\u00eb re t\u00eb miratuar. Pra sa her\u00eb vjen nj\u00eb rregullore e re, ne heqim t\u00eb pakt\u00ebn 10. Por deri tani mesatarja ka dal\u00eb 129\u2014po, 129, n\u00ebse mund ta besoni.<\/p>\n<p>N\u00eb korrik, miratuam uljet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb taksave n\u00eb historin\u00eb amerikane, p\u00ebrfshir\u00eb: pa taks\u00eb mbi bakshishet, pa taks\u00eb mbi or\u00ebt shtes\u00eb, pa taks\u00eb mbi Sigurimet Shoq\u00ebrore p\u00ebr t\u00eb moshuarit tan\u00eb t\u00eb mrekulluesh\u00ebm. Gjithashtu dham\u00eb 100 p\u00ebr qind shpenzim t\u00eb menj\u00ebhersh\u00ebm (expensing)\u2014kjo \u00ebsht\u00eb ajo q\u00eb u p\u00eblqen\u2014dhe amortizim bonus p\u00ebr \u00e7do pajisje t\u00eb re dhe investim kapital p\u00ebr t\u00eb ndihmuar kompanit\u00eb t\u00eb zgjerohen dhe ta zhvendosin prodhimin n\u00eb Amerik\u00eb. Jan\u00eb t\u00eb dashuruar me k\u00ebt\u00eb. Nd\u00ebrton nj\u00eb fabrik\u00eb: ne mund ta zbrisnim menj\u00ebher\u00eb si shpenzim\u2014t\u00eb gjith\u00ebn\u2014n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb prisnim 38 deri 41 vjet si m\u00eb par\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mrekulli q\u00eb po ndodh.<\/p>\n<p>Askush s\u2019e mendoi se do ta b\u00ebnte ndonj\u00eb vend, por ne e b\u00ebm\u00eb. Kjo ishte ajo q\u00eb e b\u00ebri mandatin tim t\u00eb par\u00eb mandatin m\u00eb t\u00eb suksessh\u00ebm kat\u00ebrvje\u00e7ar q\u00eb kemi pasur ndonj\u00ebher\u00eb nga ana financiare. Dhe tani e kemi rritur edhe m\u00eb shum\u00eb. Ky \u00ebsht\u00eb program 10-vje\u00e7ar, jo 1-vje\u00e7ar, por t\u00eb lejon t\u00eb zbrit\u00ebsh gjith\u00e7ka n\u00eb nj\u00eb vit. Dikur ishte 38 deri 41 vjet.<\/p>\n<p>Me tarifat, kemi ulur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb drastike deficitin ton\u00eb tregtar q\u00eb po fryhej, i cili ishte m\u00eb i madhi n\u00eb historin\u00eb bot\u00ebrore. Po humbnim m\u00eb shum\u00eb se 1 trilion dollar\u00eb \u00e7do vit dhe thjesht po shkonte d\u00ebm. Por n\u00eb nj\u00eb vit, e ulja deficitin ton\u00eb mujor tregtar me 77 p\u00ebr qind. Dhe e gjith\u00eb kjo pa inflacion, di\u00e7ka q\u00eb t\u00eb gjith\u00eb thonin se ishte e pamundur. Kishte disa njer\u00ebz brilant\u00eb q\u00eb mendonin se po b\u00ebja gj\u00ebn\u00eb e duhur. Un\u00eb mendoja se po b\u00ebja gj\u00ebn\u00eb e duhur. Tani t\u00eb gjith\u00eb mendojn\u00eb se po b\u00ebj gj\u00ebn\u00eb e duhur, sepse s\u2019u besojn\u00eb shifrave.<\/p>\n<p>Eksportet amerikane tani jan\u00eb rritur me m\u00eb shum\u00eb se 150 miliard\u00eb dollar\u00eb. Prodhimi vendas i \u00e7elikut \u00ebsht\u00eb rritur me 300,000 ton n\u00eb muaj, dhe do t\u00eb dyfishohet gjat\u00eb kat\u00ebr muajve t\u00eb ardhsh\u00ebm. Po dyfishohet e trefishohet, dhe po nd\u00ebrtojm\u00eb fabrika \u00e7eliku n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb vendin. Askush s\u2019e mendoi se do ta shihte k\u00ebt\u00eb. Nd\u00ebrtimi i fabrikave \u00ebsht\u00eb rritur me 41 p\u00ebr qind, dhe ai num\u00ebr do t\u00eb shp\u00ebrthej\u00eb tani sepse kjo \u00ebsht\u00eb gjat\u00eb procesit t\u00eb miratimeve, dhe ne kemi dh\u00ebn\u00eb miratime shum\u00eb, shum\u00eb t\u00eb shpejta.<\/p>\n<p>Gjat\u00eb k\u00ebtij procesi, kemi b\u00ebr\u00eb marr\u00ebveshje historike tregtare me partner\u00eb q\u00eb mbulojn\u00eb 40 p\u00ebr qind t\u00eb gjith\u00eb tregtis\u00eb s\u00eb SHBA\u2014disa nga kompanit\u00eb dhe vendet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb bot\u00eb. Edhe vende jan\u00eb partner\u00ebt tan\u00eb. Vendet europiane, Japonia, Koreja e Jugut\u2014jan\u00eb partner\u00ebt tan\u00eb. Kan\u00eb hyr\u00eb n\u00eb marr\u00ebveshje masive me ne, sidomos p\u00ebr naft\u00eb dhe gaz. Dhe k\u00ebto marr\u00ebveshje rrisin rritjen dhe b\u00ebjn\u00eb q\u00eb tregjet t\u00eb lul\u00ebzojn\u00eb, jo vet\u00ebm n\u00eb SHBA, por praktikisht n\u00eb \u00e7do vend q\u00eb erdhi t\u00eb b\u00ebj\u00eb marr\u00ebveshje, sepse, si\u00e7 e keni m\u00ebsuar, kur SHBA ngrihet, ju na ndiqni. \u00cbsht\u00eb b\u00ebr\u00eb realisht nj\u00eb \u201crregull\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb Amerik\u00eb, kam ndalur politikat shkat\u00ebrruese t\u00eb energjis\u00eb q\u00eb rrisin \u00e7mimet nd\u00ebrsa d\u00ebrgojn\u00eb pun\u00eb dhe fabrika te ndot\u00ebsit m\u00eb t\u00eb k\u00ebqij n\u00eb bot\u00eb. Ata v\u00ebrtet jan\u00eb ndot\u00ebs. N\u00ebn \u201cSleepy Joe\u201d Biden, lejet e reja vendase p\u00ebr naft\u00eb dhe gaz ran\u00eb me 95 p\u00ebr qind. Mendoni p\u00ebr k\u00ebt\u00eb. Dhe pastaj pyesnin: pse po rritej benzina kaq shpejt? Benzina shkoi mbi 5 dollar\u00eb p\u00ebr gallon, n\u00eb disa vende 7 dollar\u00eb e m\u00eb shum\u00eb, dhe mbi 100 centrale t\u00eb m\u00ebdha u mbyll\u00ebn n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb agresive nga njer\u00ebz t\u00eb paaft\u00eb q\u00eb s\u2019kishin asnj\u00eb ide \u00e7far\u00eb po b\u00ebnin.<\/p>\n<p>N\u00ebn udh\u00ebheqjen time, prodhimi amerikan i gazit natyror \u00ebsht\u00eb n\u00eb nivel rekord historik, me diferenc\u00eb t\u00eb madhe. Prodhimi amerikan i naft\u00ebs \u00ebsht\u00eb rritur me 730,000 fu\u00e7i n\u00eb dit\u00eb. Dhe jav\u00ebn e kaluar, mor\u00ebm 50 milion\u00eb fu\u00e7i vet\u00ebm nga Venezuela.<\/p>\n<p>Venezuela ka qen\u00eb vend i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm p\u00ebr shum\u00eb vite, por pastaj i shkat\u00ebrruan me politikat e tyre. Dhjet\u00eb vjet m\u00eb par\u00eb ishte vend i madh, dhe tani ka probleme. Por ne po i ndihmojm\u00eb. Dhe ato 50 milion\u00eb fu\u00e7i do t\u2019i ndajm\u00eb me ta, dhe ata do t\u00eb fitojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb para se sa kan\u00eb fituar n\u00eb shum\u00eb koh\u00eb. Venezuela do t\u00eb shkoj\u00eb jasht\u00ebzakonisht mir\u00eb. Ne vler\u00ebsojm\u00eb gjith\u00eb bashk\u00ebpunimin. Pasi sulmi p\u00ebrfundoi\u2014sulmi p\u00ebrfundoi\u2014dhe ata than\u00eb: \u201cLe t\u00eb b\u00ebjm\u00eb marr\u00ebveshje.\u201d M\u00eb shum\u00eb njer\u00ebz duhet ta b\u00ebjn\u00eb k\u00ebt\u00eb.<\/p>\n<p>Por Venezuela do t\u00eb fitoj\u00eb m\u00eb shum\u00eb para n\u00eb gjasht\u00eb muajt e ardhsh\u00ebm se sa n\u00eb 20 vitet e fundit. \u00c7do kompani e madhe nafte po hyn me ne. \u00cbsht\u00eb e pabesueshme. \u00cbsht\u00eb gj\u00eb e bukur p\u00ebr t\u2019u par\u00eb. Udh\u00ebheqja e vendit ka qen\u00eb shum\u00eb e mir\u00eb. Kan\u00eb qen\u00eb shum\u00eb, shum\u00eb t\u00eb zgjuar.<\/p>\n<p>\u00c7mimi i benzin\u00ebs tani \u00ebsht\u00eb n\u00ebn 2.50 dollar\u00eb p\u00ebr gallon n\u00eb shum\u00eb shtete, 2.30 n\u00eb shumic\u00ebn e shteteve, dhe s\u00eb shpejti do t\u00eb kemi mesatare n\u00ebn 2 dollar\u00eb p\u00ebr gallon. N\u00eb shum\u00eb vende tashm\u00eb ka r\u00ebn\u00eb edhe m\u00eb posht\u00eb, 1.95 dollar\u00eb. Shum\u00eb shtete jan\u00eb te 1.99\u2014shifra q\u00eb s\u2019i kemi d\u00ebgjuar prej vitesh\u2014n\u00eb fakt q\u00eb nga administrata ime e kaluar, e kishim ulur rreth k\u00ebtyre shifrave.<\/p>\n<p>Kam n\u00ebnshkruar nj\u00eb urdh\u00ebr p\u00ebr miratimin e shum\u00eb reaktor\u00ebve t\u00eb rinj b\u00ebrthamor\u00eb. Po shkojm\u00eb fort te b\u00ebrthamorja. S\u2019kam qen\u00eb tifoz i madh sepse s\u2019m\u00eb p\u00eblqente rreziku, por p\u00ebrparimi q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb \u00ebsht\u00eb i jasht\u00ebzakonsh\u00ebm, dhe p\u00ebrparimi i siguris\u00eb \u00ebsht\u00eb i pabesuesh\u00ebm. Po hyjm\u00eb fuqish\u00ebm n\u00eb energjin\u00eb b\u00ebrthamore, me \u00e7mime t\u00eb mira dhe shum\u00eb, shum\u00eb t\u00eb sigurt.<\/p>\n<p>Dhe ne jemi duke udh\u00ebhequr bot\u00ebn n\u00eb AI me diferenc\u00eb t\u00eb madhe. Po e udh\u00ebheqim Kin\u00ebn me diferenc\u00eb. Mendoj se Presidenti Xi respekton at\u00eb q\u00eb kemi b\u00ebr\u00eb, pjes\u00ebrisht sepse u kam lejuar k\u00ebtyre kompanive t\u00eb m\u00ebdha q\u00eb nd\u00ebrtojn\u00eb nd\u00ebrtesa gjigante t\u00eb nd\u00ebrtojn\u00eb edhe kapacitetin e tyre elektrik. Po nd\u00ebrtojn\u00eb centralet e tyre, q\u00eb, kur i mbledh, \u00ebsht\u00eb m\u00eb shum\u00eb se sa po b\u00ebn \u00e7do vend n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n<p>Lexova s\u00eb fundi nj\u00eb artikull n\u00eb Wall Street Journal q\u00eb Kina po krijon shum\u00eb energji\u2014dhe po. Duhet t\u2019ua jap. Por ne po krijojm\u00eb po aq ose m\u00eb shum\u00eb, dhe po i lejojm\u00eb ta b\u00ebjn\u00eb. Jam krenar. Ishte ideja ime. Thash\u00eb: s\u2019mund t\u00eb krijosh kaq energji. Na duhej m\u00eb shum\u00eb se dyfishi i energjis\u00eb aktuale vet\u00ebm p\u00ebr AI. Dhe thash\u00eb: s\u2019mund ta b\u00ebjm\u00eb. Kemi rrjet t\u00eb vjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Dhe erdha me iden\u00eb: ju jeni brilant\u00eb, keni shum\u00eb para\u2014shikojm\u00eb \u00e7far\u00eb mund t\u00eb b\u00ebni. Mund t\u00eb nd\u00ebrtoni centralin tuaj. M\u00eb pan\u00eb sikur s\u2019e besonin. T\u00eb gjitha emrat\u2014besoj se jan\u00eb n\u00eb sall\u00eb\u2014s\u2019e besonin. Un\u00eb thash\u00eb: jo, jo, mundeni. U kthyen dy jav\u00eb m\u00eb von\u00eb dhe s\u2019e kishin centralin. Than\u00eb: \u201cMenduam se po b\u00ebje shaka.\u201d Un\u00eb thash\u00eb: jo, jo vet\u00ebm q\u00eb s\u2019b\u00ebj shaka, por miratimet i keni brenda dy jav\u00ebsh.<\/p>\n<p>Gjithmon\u00eb them: b\u00ebrthamorja do tre jav\u00eb. Por shumica po shkojn\u00eb me naft\u00eb e gaz\u2014madje disa edhe me qymyr.<\/p>\n<p>P\u00ebr shkak t\u00eb fitores sime d\u00ebrrmuese, Shtetet e Bashkuara shmang\u00ebn kolapsin katastrofik energjetik q\u00eb goditi \u00e7do komb europian q\u00eb ndoqi \u201cMashtrimin e Ri t\u00eb Gjelb\u00ebr\u201d, ndoshta mashtrimi m\u00eb i madh n\u00eb histori. Mullinj ere kudo, shkat\u00ebrrojn\u00eb tok\u00ebn tuaj. Sa her\u00eb rrotullohen, humbisni nj\u00eb mij\u00eb dollar\u00eb. Duhet t\u00eb fitoni para nga energjia, jo t\u00eb humbisni.<\/p>\n<p>K\u00ebtu n\u00eb Europ\u00eb, kemi par\u00eb fatin q\u00eb e majta radikale donte t\u2019ia impononte Amerik\u00ebs. U p\u00ebrpoq\u00ebn shum\u00eb. Gjermania tani prodhon 22 p\u00ebr qind m\u00eb pak energji elektrike se sa n\u00eb 2017. Dhe s\u2019\u00ebsht\u00eb faji i kancelarit aktual\u2014ai po e zgjidh problemin. Por \u00e7\u2019b\u00ebn\u00eb para se t\u00eb vinte ai, mbase prandaj erdhi ai. Dhe \u00e7mimet e energjis\u00eb elektrike jan\u00eb 64 p\u00ebr qind m\u00eb t\u00eb larta.<\/p>\n<p>Mbret\u00ebria e Bashkuar prodhon vet\u00ebm nj\u00eb t\u00eb tret\u00ebn e energjis\u00eb totale nga t\u00eb gjitha burimet q\u00eb prodhonte n\u00eb 1999. Mendoni: nj\u00eb e treta. Dhe jan\u00eb ulur mbi Detin e Veriut, nj\u00eb nga rezervat m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb bot\u00eb. Por s\u2019e p\u00ebrdorin. Dhe kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb arsye pse energjia e tyre ka arritur nivele katastrofikisht t\u00eb ul\u00ebta me \u00e7mime po aq t\u00eb larta. \u00c7mime t\u00eb larta, nivele shum\u00eb t\u00eb ul\u00ebta. Mendoni: nj\u00eb e treta, dhe je mbi Detin e Veriut.<\/p>\n<p>Dhe thon\u00eb: \u201c\u00cbsht\u00eb shteruar.\u201d Nuk \u00ebsht\u00eb shteruar. Ka 500 vjet. As s\u2019e kan\u00eb gjetur gjith\u00eb naft\u00ebn. Deti i Veriut \u00ebsht\u00eb i pabesuesh\u00ebm. Nuk lejojn\u00eb ask\u00ebnd t\u00eb shpoj\u00eb. E b\u00ebjn\u00eb t\u00eb pamundur. Marrin 92 p\u00ebr qind t\u00eb t\u00eb ardhurave, prandaj kompanit\u00eb thon\u00eb: s\u2019ia vlen.<\/p>\n<p>Erdh\u00ebn tek un\u00eb: \u201cA mund t\u00eb b\u00ebsh di\u00e7ka?\u201d Un\u00eb dua q\u00eb Europa t\u00eb shkoj\u00eb mir\u00eb. Dua q\u00eb U.K. t\u00eb shkoj\u00eb mir\u00eb. Jan\u00eb ulur mbi nj\u00eb nga burimet m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb bot\u00eb dhe nuk e p\u00ebrdorin. Dhe energjia e tyre \u00ebsht\u00eb rritur 139 p\u00ebr qind n\u00eb \u00e7mim. Ka mullinj ere gjithandej Europ\u00ebs.<\/p>\n<p>Ka mullinj ere kudo. Dhe jan\u00eb humb\u00ebs. Nj\u00eb gj\u00eb q\u00eb kam v\u00ebn\u00eb re: sa m\u00eb shum\u00eb mullinj ere ka nj\u00eb vend, aq m\u00eb shum\u00eb para humb dhe aq m\u00eb keq shkon. Kina i prodhon pothuajse t\u00eb gjith\u00eb mullinjt\u00eb e er\u00ebs, por s\u2019kam arritur t\u00eb gjej parqe ere n\u00eb Kin\u00eb. E keni menduar ndonj\u00ebher\u00eb? Jan\u00eb t\u00eb zgjuar. Kina \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e zgjuar. I prodhojn\u00eb. I shesin shtrenjt\u00eb. I shesin atyre budallenjve q\u00eb i blejn\u00eb, por vet\u00eb nuk i p\u00ebrdorin.<\/p>\n<p>Vendosin disa si vitrin\u00eb, por s\u2019punojn\u00eb. Nuk rrotullohen. P\u00ebrdorin kryesisht qymyr. Kina shkon me qymyr, naft\u00eb e gaz. Po shohin pak edhe b\u00ebrthamoren. Dhe po shkojn\u00eb mir\u00eb. B\u00ebjn\u00eb nj\u00eb pasuri duke shitur mullinj ere. Dhe mendoj se jan\u00eb t\u00eb shokuar q\u00eb kjo vazhdon.<\/p>\n<p>Ishin shum\u00eb miq\u00ebsor\u00eb me mua. Jan\u00eb t\u00eb shokuar q\u00eb njer\u00ebzit vazhdojn\u00eb t\u2019i blejn\u00eb ato gj\u00ebra. Vrasin zogjt\u00eb. Prishin peizazhin. P\u00ebrve\u00e7 k\u00ebtyre, mendoj se jan\u00eb fantastike, meq\u00eb ra fjala. Budallenjt\u00eb i blejn\u00eb.<\/p>\n<p>Pasojat e k\u00ebtyre politikave shkat\u00ebrruese kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb qarta: rritje ekonomike m\u00eb e ul\u00ebt, standarde jetese m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta, norma lindshm\u00ebrie m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta, migracion m\u00eb p\u00ebr\u00e7ar\u00ebs shoq\u00ebrisht, m\u00eb shum\u00eb vulnerabilitet ndaj armiqve t\u00eb huaj, dhe ushtri shum\u00eb m\u00eb t\u00eb vogla.<\/p>\n<p>Shtetet e Bashkuara kujdesen shum\u00eb p\u00ebr njer\u00ebzit e Europ\u00ebs. V\u00ebrtet. Un\u00eb vij nga Europa. Skoci dhe Gjermania: 100 p\u00ebr qind Skoci nga n\u00ebna ime, 100 p\u00ebr qind Gjermani nga babai im. Dhe ne besojm\u00eb thell\u00eb n\u00eb lidhjet q\u00eb ndajm\u00eb me Europ\u00ebn si qytet\u00ebrim. Dua ta shoh t\u00eb ec\u00eb mir\u00eb. Prandaj energjia, tregtia, imigracioni dhe rritja ekonomike duhet t\u00eb jen\u00eb shqet\u00ebsime qendrore p\u00ebr k\u00ebdo q\u00eb do t\u00eb shoh\u00eb nj\u00eb Per\u00ebndim t\u00eb fort\u00eb dhe t\u00eb bashkuar.<\/p>\n<p>Ata duhet t\u00eb dalin nga kultura q\u00eb kan\u00eb krijuar 10 vitet e fundit. \u00cbsht\u00eb e tmerrshme \u00e7far\u00eb po i b\u00ebjn\u00eb vetes. Po e shkat\u00ebrrojn\u00eb veten. Jan\u00eb vende t\u00eb bukura. Ne duam aleat\u00eb t\u00eb fort\u00eb, jo t\u00eb dob\u00ebsuar r\u00ebnd\u00eb. Duam Europ\u00ebn t\u00eb fort\u00eb. N\u00eb fund t\u00eb fundit, k\u00ebto jan\u00eb \u00e7\u00ebshtje sigurie komb\u00ebtare, dhe ndoshta asnj\u00eb \u00e7\u00ebshtje sot nuk e b\u00ebn m\u00eb t\u00eb qart\u00eb situat\u00ebn se ajo q\u00eb po ndodh me Groenland\u00ebn.<\/p>\n<p>P\u00ebr Groenland\u00ebn dhe Danimark\u00ebn: A doni t\u00eb them disa fjal\u00eb p\u00ebr Groenland\u00ebn? Doja ta lija jasht\u00eb, por mendova se do m\u00eb kritikonin. Kam respekt t\u00eb madh si p\u00ebr popullin e Groenland\u00ebs ashtu edhe p\u00ebr popullin e Danimark\u00ebs. Por \u00e7do aleat i NATO-s ka detyrimin t\u00eb mbroj\u00eb territorin e vet. Dhe e v\u00ebrteta \u00ebsht\u00eb: asnj\u00eb vend ose grup vendesh s\u2019\u00ebsht\u00eb n\u00eb gjendje ta siguroj\u00eb Groenland\u00ebn p\u00ebrve\u00e7 Shteteve t\u00eb Bashkuara. Ne jemi fuqi e madhe\u2014shum\u00eb m\u00eb e madhe se sa e kuptojn\u00eb njer\u00ebzit. Besoj se e pan\u00eb k\u00ebt\u00eb dy jav\u00eb m\u00eb par\u00eb n\u00eb Venezuel\u00eb.<\/p>\n<p>E pam\u00eb k\u00ebt\u00eb n\u00eb Luft\u00ebn e Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, kur Danimarka ra ndaj Gjermanis\u00eb pas vet\u00ebm gjasht\u00eb or\u00ebsh luftimesh dhe nuk ishte n\u00eb gjendje t\u00eb mbronte as veten, as Groenland\u00ebn. K\u00ebshtu q\u00eb SHBA u detyrua\u2014e b\u00ebm\u00eb, e ndjem\u00eb si detyrim\u2014t\u00eb mbronte forcat tona dhe t\u00eb mbante territorin e Groenland\u00ebs. Dhe e mbajt\u00ebm, me kosto t\u00eb madhe. Ata s\u2019kishin shans t\u00eb hynin dhe u p\u00ebrpoq\u00ebn. Danimarka e di k\u00ebt\u00eb.<\/p>\n<p>Ne ngrit\u00ebm baza n\u00eb Groenland\u00eb p\u00ebr Danimark\u00ebn. Luftuam p\u00ebr Danimark\u00ebn. Nuk po luftonim p\u00ebr t\u00eb tjer\u00ebt. Po luftonim p\u00ebr ta shp\u00ebtuar. P\u00ebr Danimark\u00ebn, nj\u00eb cop\u00eb e madhe akulli\u2014\u00ebsht\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb ta quash tok\u00eb\u2014por ne e shp\u00ebtuam Groenland\u00ebn dhe i penguam armiqt\u00eb t\u00eb merrnin k\u00ebmb\u00eb n\u00eb hemisfer\u00ebn ton\u00eb. Pra e b\u00ebm\u00eb edhe p\u00ebr veten.<\/p>\n<p>Dhe pas luft\u00ebs\u2014q\u00eb e fituam, e fituam fuqish\u00ebm\u2014pa ne, sot do flisnit gjermanisht dhe ndoshta pak japonisht. Pas luft\u00ebs, ia kthyem Groenland\u00ebn Danimark\u00ebs. Sa budallenj ishim? Por e b\u00ebm\u00eb. Dhe sa mosmir\u00ebnjoh\u00ebs jan\u00eb tani?<\/p>\n<p>Tani vendi yn\u00eb dhe bota p\u00ebrballen me rreziqe m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha se kurr\u00eb, p\u00ebr shkak t\u00eb raketave, b\u00ebrthamores, arm\u00ebve q\u00eb as s\u2019mund t\u2019i p\u00ebrmend. Dy jav\u00eb m\u00eb par\u00eb pan\u00eb arm\u00eb q\u00eb askush s\u2019i kishte d\u00ebgjuar. S\u2019ishin n\u00eb gjendje t\u00eb q\u00ebllonin asnj\u00eb her\u00eb. Than\u00eb: \u00e7far\u00eb ndodhi? \u201cI kemi n\u00eb sh\u00ebnjest\u00ebr. Shtyp k\u00ebmb\u00ebz\u00ebn.\u201d Dhe asgj\u00eb. Asnj\u00eb raket\u00eb kund\u00ebrajrore. Nj\u00ebra u ngrit 30 metra dhe ra pran\u00eb atyre q\u00eb e nis\u00ebn. Than\u00eb: \u00e7\u2019po ndodh? Sistemet mbrojt\u00ebse ishin b\u00ebr\u00eb nga Rusia dhe Kina.<\/p>\n<p>Groenlanda \u00ebsht\u00eb territor i madh, pothuajse krejt i pabanuar dhe i pazhvilluar, i pambrojtur n\u00eb nj\u00eb vend ky\u00e7 strategjik mes SHBA-s\u00eb, Rusis\u00eb dhe Kin\u00ebs\u2014pik\u00ebrisht n\u00eb mes. Nuk ishte kaq e r\u00ebnd\u00ebsishme kur ia kthyem. Tani \u00ebsht\u00eb ndryshe. Disa flasin p\u00ebr mineralet. Ka plot. \u201cRare earth\u201d s\u2019ka si term\u2014ka \u201cp\u00ebrpunim t\u00eb rrall\u00eb\u201d. Por p\u00ebr t\u2019i marr\u00eb duhej t\u00eb kaloje qindra metra akull. S\u2019\u00ebsht\u00eb ky motivi. Ne na duhet p\u00ebr sigurin\u00eb komb\u00ebtare dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n<p>Ky ishull i madh, i pasiguruar, \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb e Amerik\u00ebs s\u00eb Veriut n\u00eb kufirin verior t\u00eb hemisfer\u00ebs per\u00ebndimore. \u00cbsht\u00eb territori yn\u00eb. Prandaj \u00ebsht\u00eb interes themelor i siguris\u00eb komb\u00ebtare t\u00eb SHBA-s\u00eb. Dhe ka qen\u00eb politika jon\u00eb p\u00ebr qindra vjet t\u00eb pengojm\u00eb k\u00ebrc\u00ebnimet e jashtme t\u00eb hyjn\u00eb n\u00eb hemisfer\u00ebn ton\u00eb. E kemi b\u00ebr\u00eb me sukses. S\u2019kemi qen\u00eb kurr\u00eb m\u00eb t\u00eb fort\u00eb se sot.<\/p>\n<p>Prandaj president\u00ebt amerikan\u00eb kan\u00eb k\u00ebrkuar ta blejn\u00eb Groenland\u00ebn p\u00ebr gati dy shekuj. Duhej ta kishim mbajtur pas Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb, por ishte president tjet\u00ebr. Sot \u00ebsht\u00eb shum\u00eb m\u00eb e nevojshme.<\/p>\n<p>N\u00eb 2019, Danimarka tha se do t\u00eb shpenzonte mbi 200 milion\u00eb dollar\u00eb p\u00ebr t\u00eb forcuar mbrojtjen e Groenland\u00ebs. Por shpenzoi m\u00eb pak se 1 p\u00ebr qind t\u00eb asaj shume. Nuk ka shenj\u00eb t\u00eb Danimark\u00ebs atje. Dhe e them me respekt. Vet\u00ebm SHBA mund ta mbroj\u00eb k\u00ebt\u00eb mas\u00eb gjigante, ta zhvilloj\u00eb, ta p\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb, dhe ta b\u00ebj\u00eb t\u00eb sigurt p\u00ebr Europ\u00ebn dhe p\u00ebr ne.<\/p>\n<p>Prandaj po k\u00ebrkoj negociata t\u00eb menj\u00ebhershme p\u00ebr t\u00eb diskutuar s\u00ebrish p\u00ebr marrjen (acquisition) e Groenland\u00ebs nga SHBA, ashtu si kemi marr\u00eb shum\u00eb territore t\u00eb tjera gjat\u00eb historis\u00eb, si\u00e7 kan\u00eb b\u00ebr\u00eb edhe shum\u00eb vende europiane. Kjo nuk do t\u00eb ishte k\u00ebrc\u00ebnim p\u00ebr NATO-n. P\u00ebrkundrazi, do ta rrite shum\u00eb sigurin\u00eb e aleanc\u00ebs. SHBA trajtohet shum\u00eb padrejt\u00ebsisht nga NATO. Ne japim shum\u00eb dhe marrim pak.<\/p>\n<p>Dhe kam qen\u00eb kritik i NATO-s p\u00ebr shum\u00eb vite, por kam b\u00ebr\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr ta ndihmuar NATO-n se \u00e7do president tjet\u00ebr. NATO s\u2019do ekzistonte pa mua n\u00eb mandatin e par\u00eb.<\/p>\n<p>Lufta e Ukrain\u00ebs \u00ebsht\u00eb shembull. Jemi mij\u00ebra milje larg, t\u00eb ndar\u00eb nga oqean. \u00cbsht\u00eb luft\u00eb q\u00eb s\u2019duhej t\u00eb kishte nisur, dhe nuk do t\u00eb kishte nisur n\u00ebse zgjedhjet e 2020 n\u00eb SHBA nuk do t\u00eb ishin manipuluar. Ishin t\u00eb manipuluara. Tani t\u00eb gjith\u00eb e din\u00eb. Njer\u00ebzit do t\u00eb ndiqen penalisht. Ndoshta \u00ebsht\u00eb lajm i madh, por duhet t\u00eb jet\u00eb. S\u2019mund t\u00eb kesh zgjedhje t\u00eb manipuluara.<\/p>\n<p>Duhet t\u00eb kesh kufij t\u00eb fort\u00eb, zgjedhje t\u00eb forta, dhe idealisht nj\u00eb shtyp t\u00eb mir\u00eb. Kufij t\u00eb fort\u00eb, zgjedhje t\u00eb forta, zgjedhje t\u00eb lira e t\u00eb ndershme, dhe media t\u00eb ndershme. Media \u00ebsht\u00eb e tmerrshme\u2014shum\u00eb e korruptuar, shum\u00eb e nj\u00ebanshme. Por nj\u00eb dit\u00eb do t\u00eb rregullohet sepse po humb besueshm\u00ebrin\u00eb.<\/p>\n<p>Un\u00eb fitova me fitore t\u00eb madhe, fitova shtat\u00eb shtetet vendimtare, fitova vot\u00ebn popullore, fitova gjith\u00e7ka. Dhe ata japin vet\u00ebm lajme negative. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se s\u2019kan\u00eb besueshm\u00ebri. N\u00ebse duan besueshm\u00ebri, duhet t\u00eb jen\u00eb t\u00eb drejt\u00eb.<\/p>\n<p>Dhe trash\u00ebgova situat\u00eb t\u00eb tmerrshme: kufiri i hapur, inflacioni jasht\u00eb kontrollit, \u00e7do gj\u00eb keq. Por trash\u00ebgova edhe rr\u00ebmuj\u00ebn Ukrain\u00eb-Rusi, di\u00e7ka q\u00eb s\u2019do t\u00eb kishte ndodhur. E njoh Putinin mir\u00eb. Ai nuk do ta b\u00ebnte. I thash\u00eb: \u201cVladimir, s\u2019po e b\u00ebn.\u201d Nuk do ta kishte b\u00ebr\u00eb kurr\u00eb. Ishte e tmerrshme \u00e7far\u00eb ndodhi. Pasi u largova, e pash\u00eb t\u00eb vinte.<\/p>\n<p>Biden i dha Ukrain\u00ebs dhe NATO-s 350 miliard\u00eb dollar\u00eb. Un\u00eb erdha dhe thash\u00eb: kjo \u00ebsht\u00eb rr\u00ebmuj\u00eb. Kufiri ishte jasht\u00eb kontrollit. Ne e rregulluam me kufirin m\u00eb t\u00eb fort\u00eb kudo.<\/p>\n<p>Dhe kam punuar p\u00ebr k\u00ebt\u00eb luft\u00eb nj\u00eb vit, nd\u00ebrsa nd\u00ebrkoh\u00eb zgjidha tet\u00eb luft\u00ebra t\u00eb tjera\u2026 (India, Pakistan\u2026 Armenia, Azerbajxhan\u2026). Putini m\u00eb telefonoi: \u201cS\u2019m\u00eb besohet q\u00eb e zgjidhe at\u00eb.\u201d I thash\u00eb: \u201cP\u00ebrqendrohu te lufta jote.\u201d<\/p>\n<p>\u00c7far\u00eb fiton SHBA nga e gjith\u00eb kjo pun\u00eb? Nga gjith\u00eb k\u00ebto para, ve\u00e7 vdekje, shkat\u00ebrrim dhe shum\u00eb para p\u00ebr njer\u00ebz q\u00eb s\u2019na vler\u00ebsojn\u00eb? Po flas p\u00ebr NATO-n, po flas p\u00ebr Europ\u00ebn. Ata duhet t\u00eb merren me Ukrain\u00ebn. Ne jo. SHBA \u00ebsht\u00eb larg. Kemi oqean t\u00eb madh. S\u2019kemi lidhje me t\u00eb.<\/p>\n<p>Deri sa erdha un\u00eb, NATO duhej t\u00eb paguante 2% t\u00eb PBB-s\u00eb, por s\u2019paguanin. Shumica s\u2019paguanin asgj\u00eb. SHBA paguante thuajse 100%. Un\u00eb e ndala. Pastaj i \u00e7ova n\u00eb 5% dhe tani po paguajn\u00eb. Di\u00e7ka q\u00eb s\u2019e mendonte kush.<\/p>\n<p>Dhe keni nj\u00eb Sekretar t\u00eb P\u00ebrgjithsh\u00ebm t\u00eb shk\u00eblqyer\u2014ndoshta n\u00eb sall\u00eb. Mark, je k\u00ebtu? Po. P\u00ebrsh\u00ebndetje, Mark.<\/p>\n<p>Ne s\u2019kemi k\u00ebrkuar asgj\u00eb dhe s\u2019kemi marr\u00eb asgj\u00eb. Ndoshta s\u2019do marrim, p\u00ebrve\u00e7 n\u00ebse vendos t\u00eb p\u00ebrdor forc\u00eb t\u00eb tepruar, ku do t\u00eb ishim t\u00eb pandalsh\u00ebm. Por un\u00eb s\u2019dua ta b\u00ebj.<\/p>\n<p>Ok, tani t\u00eb gjith\u00eb thon\u00eb: \u201cOh mir\u00eb.\u201d Ndoshta ky ishte deklarimi m\u00eb i madh sepse menduan se do p\u00ebrdorja forc\u00eb. Nuk kam nevoj\u00eb. S\u2019dua. Nuk do p\u00ebrdor.<\/p>\n<p>Gjith\u00e7ka q\u00eb k\u00ebrkojm\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vend i quajtur Groenland\u00eb, ku kemi pasur kujdestari (trustee), por ia kthyem Danimark\u00ebs pasi i mposht\u00ebm gjerman\u00ebt, japonez\u00ebt, italian\u00ebt e t\u00eb tjer\u00eb n\u00eb Luft\u00ebn e Dyt\u00eb. Ia dham\u00eb prap\u00eb. Ishim forc\u00eb e fuqishme at\u00ebher\u00eb, por jemi shum\u00eb m\u00eb t\u00eb fuqish\u00ebm tani.<\/p>\n<p>Pas rind\u00ebrtimit t\u00eb ushtris\u00eb n\u00eb mandatin tim t\u00eb par\u00eb dhe duke vazhduar sot, kemi buxhet 1.5 trilion\u00eb dollar\u00eb. Po sjellim mbrapsht anijet luftarake\u2026 (vijon me krahasime).<\/p>\n<p>Pra, nga NATO kemi marr\u00eb asgj\u00eb ve\u00e7se kemi mbrojtur Europ\u00ebn nga Bashkimi Sovjetik dhe tani Rusia. Ne kemi paguar gjith\u00e7ka. Dhe gjith\u00e7ka q\u00eb k\u00ebrkojm\u00eb \u00ebsht\u00eb t\u00eb marrim Groenland\u00ebn me titull t\u00eb plot\u00eb pron\u00ebsie, sepse s\u2019mund ta mbrosh me qira. Dhe psikologjikisht, kush do t\u00eb mbroj\u00eb nj\u00eb marr\u00ebveshje qiraje p\u00ebr nj\u00eb cop\u00eb t\u00eb madhe akulli n\u00eb mes t\u00eb oqeanit, ku n\u00ebse ka luft\u00eb, shum\u00eb veprim do t\u00eb ndodh\u00eb atje? Raketat do t\u00eb kalonin mbi qend\u00ebr t\u00eb asaj cope akulli.<\/p>\n<p>Gjith\u00e7ka q\u00eb duam nga Danimarka, p\u00ebr siguri komb\u00ebtare dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtare, \u00ebsht\u00eb kjo tok\u00eb ku do t\u00eb nd\u00ebrtojm\u00eb \u201cKupol\u00ebn e Art\u00eb\u201d m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb nd\u00ebrtuar ndonj\u00ebher\u00eb. Po nd\u00ebrtojm\u00eb Kupol\u00ebn e Art\u00eb q\u00eb, nga vet\u00eb natyra e saj, do t\u00eb mbroj\u00eb Kanadan\u00eb. Kanadaja merr shum\u00eb falas nga ne. Duhet t\u00eb jet\u00eb mir\u00ebnjoh\u00ebse. Por s\u2019\u00ebsht\u00eb. Pash\u00eb kryeministrin tuaj dje\u2026 (vijon).<\/p>\n<p>Ajo q\u00eb b\u00ebm\u00eb p\u00ebr Izraelin ishte e jasht\u00ebzakonshme, por kjo s\u2019\u00ebsht\u00eb asgj\u00eb krahasuar me at\u00eb q\u00eb kemi planifikuar p\u00ebr SHBA, Kanadan\u00eb dhe pjes\u00ebn tjet\u00ebr t\u00eb bot\u00ebs. Do t\u00eb nd\u00ebrtojm\u00eb nj\u00eb kupol\u00eb si asnj\u00eb tjet\u00ebr. Dhe i thash\u00eb Bibit: ndalo s\u00eb marr\u00eb meritat p\u00ebr kupol\u00ebn\u2014ajo \u00ebsht\u00eb teknologjia jon\u00eb.<\/p>\n<p>Tani, ata duan q\u00eb ne t\u2019i ndihmojm\u00eb me Ukrain\u00ebn. Dhe ne do ta b\u00ebjm\u00eb. Un\u00eb po ndihmoj. Jo p\u00ebr ta, por p\u00ebr t\u00eb ndalur vdekjet.<\/p>\n<p>N\u00ebse keni par\u00eb jav\u00ebn e kaluar, ishin 10,000 ushtar\u00eb. Muajin e kaluar vdiq\u00ebn 31,000 ushtar\u00eb. \u00cbsht\u00eb masak\u00ebr. Dhe un\u00eb dua ta ndal. Nuk i sh\u00ebrben SHBA-s\u00eb. Por jan\u00eb shpirtra. Jan\u00eb t\u00eb rinj\u2026 (vijon).<\/p>\n<p>Besoj se po merrem me Presidentin Putin dhe ai do marr\u00ebveshje. Besoj se po merrem me Presidentin Zelensky dhe ai do marr\u00ebveshje. Po e takoj sot\u2026 Ata duhet ta ndalojn\u00eb at\u00eb luft\u00eb sepse po vdesin shum\u00eb njer\u00ebz.<\/p>\n<p>Pra, ne duam nj\u00eb cop\u00eb akulli p\u00ebr mbrojtje bot\u00ebrore. Dhe ata s\u2019po e japin. Kemi k\u00ebrkuar asgj\u00eb tjet\u00ebr. Mund ta kishim mbajtur dhe nuk e mbajt\u00ebm. Pra kan\u00eb nj\u00eb zgjedhje: t\u00eb thon\u00eb po dhe do jemi mir\u00ebnjoh\u00ebs. Ose t\u00eb thon\u00eb jo, dhe do ta mbajm\u00eb mend.<\/p>\n<p>Nj\u00eb Amerik\u00eb e fort\u00eb dhe e sigurt do t\u00eb thot\u00eb nj\u00eb NATO e fort\u00eb. Prandaj po punoj \u00e7do dit\u00eb q\u00eb ushtria jon\u00eb t\u00eb jet\u00eb shum\u00eb e fuqishme, kufijt\u00eb shum\u00eb t\u00eb fort\u00eb, dhe mbi t\u00eb gjitha ekonomia t\u00eb jet\u00eb e fort\u00eb, sepse siguria komb\u00ebtare k\u00ebrkon siguri ekonomike dhe prosperitet, dhe ne kemi m\u00eb t\u00eb madhin q\u00eb kemi pasur ndonj\u00ebher\u00eb.<\/p>\n<p>Biden dhe aleat\u00ebt e tij shkat\u00ebrruan ekonomin\u00eb dhe soll\u00ebn inflacionin m\u00eb t\u00eb keq\u2026 (vijon).<\/p>\n<p>Politika e \u201ckombit m\u00eb t\u00eb favorizuar\u201d p\u00ebr \u00e7mimet e barnave\u2026 (vijon me shembuj dhe bised\u00eb me Macron, tarifa mbi ver\u00eb\/shampanj\u00eb, etj.)<\/p>\n<p>Rikthimi i \u00ebndrr\u00ebs amerikane t\u00eb pron\u00ebsis\u00eb s\u00eb sht\u00ebpis\u00eb\u2026 (vijon: ndalim investitor\u00ebsh institucional\u00eb p\u00ebr sht\u00ebpi nj\u00ebfamiljare, k\u00ebrkes\u00eb Kongresit, etj.)<\/p>\n<p>Tavan p\u00ebr interesat e kartave t\u00eb kreditit 10% p\u00ebr nj\u00eb vit\u2026 (vijon)<\/p>\n<p>T\u00eb sigurojm\u00eb Amerik\u00ebn si kryeqyteti bot\u00ebror i kriptos\u2026 (vijon)<\/p>\n<p>Udh\u00ebzime p\u00ebr blerje obligacionesh hipotekore, kryetar i ri i FED-it\u2026 (vijon)<\/p>\n<p>Tarifa p\u00ebr Zvicr\u00ebn, bised\u00eb me kryeministren\u2026 (vijon)<\/p>\n<p>SHBA po e mban bot\u00ebn n\u00eb k\u00ebmb\u00eb\u2026 (vijon)<\/p>\n<p>Imigracioni, krimi, siguria n\u00eb Uashington D.C., Memphis, New Orleans\u2026 (vijon)<\/p>\n<p>Nd\u00ebrprerja e pagesave p\u00ebr \u201csanctuary cities\u201d\u2026 (vijon)<\/p>\n<p>Mashtrime, pirat\u00eb, droga n\u00eb det\u2026 (vijon)<\/p>\n<p>Imigracioni dhe shoq\u00ebria per\u00ebndimore\u2026 (vijon, p\u00ebr kultur\u00ebn per\u00ebndimore dhe AI)<\/p>\n<p>\u2026 (mbyllja)<\/p>\n<p>Pra, s\u00eb bashku, me vet\u00ebbesim, guxim dhe k\u00ebmb\u00ebngulje, le t\u2019i ngrem\u00eb njer\u00ebzit tan\u00eb, t\u00eb rrisim ekonomit\u00eb tona, t\u00eb mbrojm\u00eb fatin ton\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, dhe t\u00eb nd\u00ebrtojm\u00eb nj\u00eb t\u00eb ardhme p\u00ebr qytetar\u00ebt tan\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb ambicioze, m\u00eb emocionuese, m\u00eb frym\u00ebzuese dhe m\u00eb e madhe se sa bota ka par\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb. Jemi n\u00eb nj\u00eb pozicion p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb gj\u00ebra q\u00eb askush s\u2019i ka menduar m\u00eb par\u00eb, dhe shum\u00eb njer\u00ebz n\u00eb k\u00ebt\u00eb sall\u00eb jan\u00eb ata q\u00eb po i b\u00ebjn\u00eb. Dua t\u2019ju p\u00ebrg\u00ebzoj, dhe jam me ju deri n\u00eb fund.<\/p>\n<p>Ju p\u00ebrg\u00ebzoj p\u00ebr suksesin tuaj t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm, dhe Shtetet e Bashkuara jan\u00eb kthyer\u2014m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha, m\u00eb t\u00eb forta, m\u00eb t\u00eb mira se kurr\u00eb m\u00eb par\u00eb. Dhe do t\u2019ju shoh rrotull. Faleminderit shum\u00eb t\u00eb gjith\u00ebve.<\/p>\n<p>Faleminderit shum\u00eb. Faleminderit.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Donald TRUMP\/ Davos Faleminderit shum\u00eb, Larry. \u00cbsht\u00eb k\u00ebnaq\u00ebsi t\u00eb jem s\u00ebrish n\u00eb Davos-in e bukur, Zvic\u00ebr, dhe t\u2019u drejtohem kaq shum\u00eb udh\u00ebheq\u00ebsve t\u00eb respektuar t\u00eb biznesit, kaq shum\u00eb miqve, dhe disa armiqve. Mir\u00eb se vini n\u00eb Forumin Ekonomik Bot\u00ebror t\u00eb k\u00ebtij viti me lajme v\u00ebrtet fenomenale nga Amerika. Dje u sh\u00ebnua p\u00ebrvjetori nj\u00ebvje\u00e7ar i inaugurimit &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":134122,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"class_list":["post-134121","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-bota"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134121","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=134121"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134121\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":134128,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134121\/revisions\/134128"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/134122"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=134121"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=134121"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=134121"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}