{"id":134980,"date":"2026-01-31T21:45:41","date_gmt":"2026-01-31T21:45:41","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=134980"},"modified":"2026-01-31T21:45:41","modified_gmt":"2026-01-31T21:45:41","slug":"pakti-i-deshtuar-per-universitetin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2026\/01\/31\/pakti-i-deshtuar-per-universitetin\/","title":{"rendered":"Pakti i d\u00ebshtuar p\u00ebr universitetin"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga Alvi Musaraj<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"248\" data-end=\"769\">N\u00eb Shqip\u00ebri, \u201cPakti p\u00ebr Universitetin\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dokument i bashk\u00ebrenduar, i lindur si nj\u00eb iniciativ\u00eb politike dhe sociale, i krijuar nga dialogu mes student\u00ebve dhe qeveris\u00eb n\u00eb vitin 2018, p\u00ebr t\u2019iu p\u00ebrgjigjur k\u00ebrkesave t\u00eb student\u00ebve, kryesisht atyre t\u00eb Mjek\u00ebsis\u00eb dhe Farmacis\u00eb, lidhur me p\u00ebrmir\u00ebsimin e arsimit t\u00eb lart\u00eb n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi, si rritja e pjes\u00ebmarrjes s\u00eb student\u00ebve n\u00eb vendimmarrje, transparenca financiare, cil\u00ebsia e infrastruktur\u00ebs universitare, ulja e tarifave apo reforma t\u00eb tjera strukturore t\u00eb sistemit arsimor.<\/p>\n<p data-start=\"771\" data-end=\"1178\">Ky pakt funksionon m\u00eb shum\u00eb si nj\u00eb set angazhimesh politike dhe objektivash p\u00ebr reform\u00eb, i diskutuar dhe shpesh i promovuar publikisht nga institucionet qeveritare dhe grupet e interesit studentor, sesa si nj\u00eb tekst q\u00eb ka statusin e nj\u00eb ligji t\u00eb miratuar me fuqi kushtetuese. Angazhimet e tij varen nga implementimi konkret nga qeveria, i cili deri tani shpesh \u00ebsht\u00eb konsideruar i mang\u00ebt n\u00eb zbatim.<\/p>\n<p data-start=\"771\" data-end=\"1178\">Nga k\u00ebndv\u00ebshtrimi ligjor, vet\u00eb Pakti p\u00ebr Universitetin nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ligj i miratuar nga Kuvendi me shumic\u00eb t\u00eb cil\u00ebsuar, ndaj nuk ka efekte t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta juridike q\u00eb krijojn\u00eb detyrime t\u00eb mir\u00ebp\u00ebrcaktuara p\u00ebr student\u00ebt apo rektoratet. Ai \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dokument politik dhe strategjik, i dakord\u00ebsuar n\u00eb dialog me student\u00ebt.<\/p>\n<p data-start=\"771\" data-end=\"1178\">\u00c7\u00ebshtje t\u00eb tjera q\u00eb lidhen me detyrime apo kontrata t\u00eb student\u00ebve (p.sh. detyrimi p\u00ebr t\u00eb punuar disa vite n\u00eb Shqip\u00ebri pas p\u00ebrfundimit t\u00eb studimeve t\u00eb mjek\u00ebsis\u00eb) jan\u00eb rregulluar me ligje t\u00eb ve\u00e7anta t\u00eb miratuara nga Kuvendi dhe q\u00eb kan\u00eb kaluar edhe n\u00eb shqyrtim t\u00eb Gjykat\u00ebs Kushtetuese p\u00ebr legjitimitetin e tyre. Kjo e fundit vendosi t\u00eb reduktoj\u00eb periudh\u00ebn dhe t\u00eb rishqyrtoj\u00eb disa dispozita.<\/p>\n<p data-start=\"771\" data-end=\"1178\">N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuad\u00ebr, p\u00ebrgjigjja korrekte ligjore \u00ebsht\u00eb se Pakti p\u00ebr Universitetin, si i till\u00eb, nuk \u00ebsht\u00eb ligj\u00ebrisht nj\u00eb marr\u00ebveshje detyruese me forc\u00eb t\u00eb plot\u00eb ligjore, por nj\u00eb platform\u00eb politike dhe dialogu me student\u00ebt dhe sektorin arsimor, e cila nuk lidhet drejtp\u00ebrdrejt me ligjshm\u00ebrin\u00eb apo detyrimet e dakord\u00ebsuara p\u00ebr individ\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb apo kategori student\u00ebsh.<\/p>\n<p data-start=\"771\" data-end=\"1178\">\n<p data-start=\"2261\" data-end=\"2332\"><strong>Si mund t\u00eb zgjidhet problemi konkret i student\u00ebve t\u00eb mjek\u00ebsis\u00eb?<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"2334\" data-end=\"2541\">Problemi i student\u00ebve t\u00eb mjek\u00ebsis\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, i lidhur me obligimin e pun\u00ebsimit p\u00ebr disa vite pas diplomimit, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb problem kompleks ligjor, ekonomik dhe shoq\u00ebror. Nga p\u00ebrvojat dhe zhvillimet e fundit:<\/p>\n<p data-start=\"2543\" data-end=\"2878\">Nj\u00eb qasje e avancuar \u00ebsht\u00eb angazhimi juridik n\u00eb rrug\u00eb institucionale p\u00ebr t\u00eb sfiduar dispozitat q\u00eb mund t\u00eb konsiderohen tejet kufizuese t\u00eb liris\u00eb s\u00eb l\u00ebvizjes apo t\u00eb karrier\u00ebs, p\u00ebrmes institucioneve gjyq\u00ebsore komb\u00ebtare apo nd\u00ebrkomb\u00ebtare (p.sh. ankimimi n\u00eb Gjykat\u00ebn Europiane t\u00eb t\u00eb Drejtave t\u00eb Njeriut, e cila po e shqyrton k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje).<\/p>\n<p data-start=\"2880\" data-end=\"3223\">Nj\u00eb tjet\u00ebr dimension \u00ebsht\u00eb rishikimi i politikave publike p\u00ebr mjek\u00ebsin\u00eb dhe mb\u00ebshtetjen e profesionist\u00ebve sh\u00ebndet\u00ebsor\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb rritjen e investimeve n\u00eb sektorin e sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb dhe p\u00ebrmir\u00ebsimin e kushteve profesionale, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb mos ket\u00eb nevoj\u00eb t\u00eb detyrohen student\u00ebt t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb p\u00ebr periudha t\u00eb gjata n\u00eb vend si kusht p\u00ebr diplomimin.<\/p>\n<p data-start=\"3225\" data-end=\"3511\">K\u00ebto qasje lidhen si me angazhimin politik, duke k\u00ebrkuar zgjidhje ligjore dhe konsultime m\u00eb t\u00eb gjera me student\u00ebt dhe shoq\u00ebrin\u00eb civile, ashtu edhe me politika arsimore dhe sh\u00ebndet\u00ebsore m\u00eb t\u00eb q\u00ebndrueshme q\u00eb nxisin profesionist\u00ebt t\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb n\u00eb vend pa humbur lirin\u00eb e tyre profesionale.<\/p>\n<p data-start=\"3225\" data-end=\"3511\">\n<p data-start=\"3518\" data-end=\"3562\"><strong>Si \u00ebsht\u00eb vepruar n\u00eb shtetet e tjera?<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"3564\" data-end=\"3873\">N\u00eb vendet e p\u00ebrparuara, problemi \u00ebsht\u00eb trajtuar si \u00e7\u00ebshtje e kapitalit njer\u00ebzor, jo si problem disiplinor. Logjika dominuese ka qen\u00eb strategjia e ruajtjes s\u00eb personelit (retention strategy), jo krijimi i barrierave t\u00eb daljes (exit barriers). Ja si \u00ebsht\u00eb strukturuar zgjidhja, n\u00eb terma praktik\u00eb dhe t\u00eb testuar:<\/p>\n<p data-start=\"3875\" data-end=\"4318\"><strong data-start=\"3875\" data-end=\"3886\">S\u00eb pari<\/strong>, angazhimi p\u00ebrmes incentivave, jo detyrimit kontraktual. N\u00eb Gjermani, Franc\u00eb, vendet skandinave dhe Kanada, shteti nuk i \u201cmbyll\u201d mjek\u00ebt e rinj me klauzola ndaluese, por ofron kontrata pune t\u00eb hershme, t\u00eb qarta dhe konkurruese. Studenti e di q\u00eb n\u00eb vitin e fundit t\u00eb studimeve se ku do t\u00eb punoj\u00eb, me \u00e7far\u00eb page, me \u00e7far\u00eb rruge karriere dhe me \u00e7far\u00eb mund\u00ebsish specializimi. Kjo krijon parashikueshm\u00ebri, nj\u00eb faktor ky\u00e7 n\u00eb vendimmarrje.<\/p>\n<p data-start=\"4320\" data-end=\"4490\"><strong data-start=\"4320\" data-end=\"4331\">S\u00eb dyti<\/strong>, rezidenc\u00eb e paguar dhe me standarde. N\u00eb shumic\u00ebn e vendeve t\u00eb BE-s\u00eb, mjeku i sapodiplomuar konsiderohet menj\u00ebher\u00eb pjes\u00eb e sistemit t\u00eb pun\u00ebs. Rezidenca \u00ebsht\u00eb me kontrat\u00eb pune, me sigurime shoq\u00ebrore, me pag\u00eb q\u00eb rritet \u00e7do vit, me mbrojtje ligjore gjat\u00eb ushtrimit t\u00eb profesionit.<\/p>\n<p data-start=\"4620\" data-end=\"4702\">Kjo e zhvendos perceptimin nga \u201cstudent i detyruar\u201d n\u00eb \u201cprofesionist n\u00eb zhvillim\u201d.<\/p>\n<p data-start=\"4704\" data-end=\"4874\"><strong data-start=\"4704\" data-end=\"4716\">S\u00eb treti<\/strong>, bonuse p\u00ebr zonat n\u00eb nevoj\u00eb (smart targeting). N\u00eb Britani, Norvegji dhe Australi, n\u00ebse zgjedh t\u00eb punosh n\u00eb zona rurale apo spitale me mungesa, p\u00ebrfiton shtesa page, kredi t\u00eb buta ose falje t\u00eb kredive studentore, mbulim strehimi, prioritet p\u00ebr specializime t\u00eb d\u00ebshiruara.<\/p>\n<p data-start=\"5003\" data-end=\"5077\">Pra, shteti blen koh\u00eb sh\u00ebrbimi me vler\u00eb reale, jo me ndalim administrativ.<\/p>\n<p data-start=\"5003\" data-end=\"5077\"><strong data-start=\"5079\" data-end=\"5093\">S\u00eb kat\u00ebrti<\/strong>, investim n\u00eb kushte pune, jo vet\u00ebm n\u00eb diploma. Vendet q\u00eb e kan\u00eb fituar \u201cluft\u00ebn e trurit\u201d kan\u00eb kuptuar nj\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb thjesht\u00eb: mjek\u00ebt largohen nga kushtet, jo nga atdheu. Prandaj, fokusi \u00ebsht\u00eb vendosur te infrastruktura spitalore, stafi mb\u00ebshtet\u00ebs (infermier\u00eb, teknik\u00eb), digjitalizimi i sh\u00ebrbimeve dhe respektimi i orareve t\u00eb pun\u00ebs dhe pushimeve. Kjo ul nivelin e \u201cburnout\u201d-it dhe rrit q\u00ebndrueshm\u00ebrin\u00eb afatgjat\u00eb.<\/p>\n<p data-start=\"5003\" data-end=\"5077\"><strong data-start=\"5531\" data-end=\"5543\">S\u00eb pesti<\/strong>, mobilitet i kontrolluar, jo i ndaluar. N\u00eb vende si Holanda apo Danimarka, mjek\u00ebt inkurajohen t\u00eb shkojn\u00eb p\u00ebr trajnime jasht\u00eb vendit, me kusht q\u00eb sistemi vendas t\u00eb mbetet atraktiv p\u00ebr kthim. Qasja \u00ebsht\u00eb \u201cbrain circulation\u201d, jo \u201cbrain drain\u201d.<\/p>\n<p data-start=\"5791\" data-end=\"5852\"><strong>\u00c7far\u00eb m\u00ebsimesh praktike mund t\u00eb zbatohen n\u00eb Shqip\u00ebri?<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"5854\" data-end=\"5887\">Modelet e suksesshme tregojn\u00eb se detyrimi ligjor funksionon n\u00eb let\u00ebr, por d\u00ebshton n\u00eb praktik\u00eb; incentivat ekonomike t\u00eb kombinuara me sigurin\u00eb profesionale prodhojn\u00eb lojalitet; investimi n\u00eb kushte pune ka efikasitet m\u00eb t\u00eb lart\u00eb sesa penalitetet.<\/p>\n<p data-start=\"6107\" data-end=\"6382\">N\u00eb termat e menaxhimit publik, mjek\u00ebt nuk mbahen me \u201clock-in clauses\u201d (kushte detyruese), por me \u201cvalue proposition\u201d (propozime cil\u00ebsore). Nj\u00eb sistem q\u00eb konkurron p\u00ebr talentin e vet fiton, nd\u00ebrsa nj\u00eb sistem q\u00eb e mbyll at\u00eb humbet gradualisht kredibilitetin dhe cil\u00ebsin\u00eb.<\/p>\n<p data-start=\"6384\" data-end=\"6668\">N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, nj\u00eb zgjidhje e q\u00ebndrueshme k\u00ebrkon bashk\u00ebrendim institucional, dialog real me student\u00ebt, reforma ligjore dhe p\u00ebrmir\u00ebsim t\u00eb kushteve reale q\u00eb t\u00eb ndryshojn\u00eb arsyet q\u00eb i shtyjn\u00eb mjek\u00ebt t\u00eb largohen nga Shqip\u00ebria, n\u00eb vend se t\u2019i detyrojn\u00eb t\u00eb punojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb caktuar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Alvi Musaraj N\u00eb Shqip\u00ebri, \u201cPakti p\u00ebr Universitetin\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb dokument i bashk\u00ebrenduar, i lindur si nj\u00eb iniciativ\u00eb politike dhe sociale, i krijuar nga dialogu mes student\u00ebve dhe qeveris\u00eb n\u00eb vitin 2018, p\u00ebr t\u2019iu p\u00ebrgjigjur k\u00ebrkesave t\u00eb student\u00ebve, kryesisht atyre t\u00eb Mjek\u00ebsis\u00eb dhe Farmacis\u00eb, lidhur me p\u00ebrmir\u00ebsimin e arsimit t\u00eb lart\u00eb n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi, si rritja &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":134981,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-134980","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134980","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=134980"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134980\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":134982,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134980\/revisions\/134982"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/134981"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=134980"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=134980"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=134980"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}