{"id":135537,"date":"2026-02-08T17:51:01","date_gmt":"2026-02-08T17:51:01","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=135537"},"modified":"2026-02-08T17:51:01","modified_gmt":"2026-02-08T17:51:01","slug":"nje-vote-qe-vlen-sistemi-proporcional-i-paster-holandez-ne-shqiperi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2026\/02\/08\/nje-vote-qe-vlen-sistemi-proporcional-i-paster-holandez-ne-shqiperi\/","title":{"rendered":"Nj\u00eb vot\u00eb q\u00eb vlen &#8211; sistemi proporcional i past\u00ebr holandez n\u00eb Shqip\u00ebri"},"content":{"rendered":"<p><strong>Alessandro XHUFI\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0<\/strong><br \/>\n<strong>An\u00ebtar i Departamentit Brain Gain<\/strong><\/p>\n<p>Reforma zgjedhore ka qen\u00eb gjithmon\u00eb nj\u00eb tem\u00eb e nxeht\u00eb n\u00eb politik\u00ebn shqiptare. Gazetar\u00eb dhe politikan\u00eb p\u00ebrplasen ashp\u00ebr n\u00eb emisione t\u00eb ndryshme televizive mbi arsyet pse ky apo ai sistem qenka m\u00eb i mir\u00eb, shpesh duke p\u00ebrdorur terma teknik\u00eb q\u00eb shqiptari p\u00ebrpara ekranit as nuk i kupton. Por si mund ta kuptojm\u00eb se cila \u00ebsht\u00eb zgjidhja m\u00eb e mir\u00eb? P\u00ebr ta kuptuar k\u00ebt\u00eb, duhet t\u00eb fillojm\u00eb nga ajo q\u00eb ka m\u00eb shum\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi p\u00ebr shqiptar\u00ebt dit\u00ebn q\u00eb shkojn\u00eb n\u00eb votime.<\/p>\n<p>Qytetar\u00ebt k\u00ebrkojn\u00eb nj\u00eb gj\u00eb shum\u00eb t\u00eb thjesht\u00eb: q\u00eb vota e tyre t\u00eb ket\u00eb pesh\u00eb reale. Ata jan\u00eb t\u00eb lodhur duke par\u00eb se si vota b\u00ebhet joefektive, si humbet ose deformohet dhe si shpesh nuk p\u00ebrkthehet drejt n\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsim politik. Nj\u00eb reform\u00eb zgjedhore nuk mund t\u00eb nd\u00ebrtohet mbi teori ideale, por duhet t\u00eb pasqyroj\u00eb kompleksitetin e kombit dhe shoq\u00ebris\u00eb ku zbatohet. Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb nj\u00eb vend i vog\u00ebl dhe relativisht homogjen, dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye nuk ka as luksin, as aft\u00ebsin\u00eb t\u00eb adoptoj\u00eb sisteme t\u00eb nd\u00ebrtuara p\u00ebr vende me madh\u00ebsi dhe realitete krejt t\u00eb ndryshme.<\/p>\n<p>Sistemi zgjedhor holandez p\u00ebrshtatet mir\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb skenar dhe, me sistemin e tij proporcional t\u00eb past\u00ebr, mund t\u2019u ofroj\u00eb shqiptar\u00ebve disa ide t\u00eb vlefshme. Para s\u00eb gjithash, n\u00eb Holand\u00eb ekziston vet\u00ebm nj\u00eb zon\u00eb zgjedhore. Kjo do t\u00eb thot\u00eb se \u00e7do vot\u00eb, pavar\u00ebsisht se ku hidhet, ka t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn pesh\u00eb. N\u00eb nj\u00eb vend t\u00eb vog\u00ebl si Shqip\u00ebria, ndarja n\u00eb disa zona zgjedhore \u00ebsht\u00eb jo vet\u00ebm e panevojshme, por edhe e d\u00ebmshme, sepse e b\u00ebn vot\u00ebn e nj\u00eb qytetari m\u00eb t\u00eb vlefshme se t\u00eb nj\u00eb tjetri, vet\u00ebm p\u00ebr shkak t\u00eb vendbanimit.<\/p>\n<p>M\u00ebnyra e votimit \u00ebsht\u00eb gjithashtu shum\u00eb e thjesht\u00eb. Qytetari merr nj\u00eb flet\u00eb votimi ku jan\u00eb t\u00eb listuara partit\u00eb dhe kandidat\u00ebt e tyre. Ai zgjedh nj\u00eb kandidat nga lista e nj\u00eb partie dhe kjo vot\u00eb i shkon drejtp\u00ebrdrejt asaj force politike. Nuk ka vota t\u00eb ndara, nuk ka kombinime artificiale dhe nuk ka llogaritje q\u00eb qytetari nuk i kupton. \u00c7do vot\u00eb hyn n\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebn llogari komb\u00ebtare dhe ndikon drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb shp\u00ebrndarjen e mandateve.<\/p>\n<p>Gjithashtu, n\u00eb k\u00ebt\u00eb sistem funksionon edhe mekanizmi i listave t\u00eb hapura. N\u00eb Holand\u00eb, nj\u00eb qytetar mund t\u00eb votoj\u00eb kandidatin q\u00eb preferon brenda partis\u00eb q\u00eb po voton, dhe n\u00eb baz\u00eb t\u00eb votave t\u00eb marra, kandidat\u00ebt avancojn\u00eb n\u00eb renditje deri sa t\u00eb zgjidhen. Kjo krijon nj\u00eb lidhje edhe m\u00eb t\u00eb fort\u00eb mes zgjedh\u00ebsit dhe kandidatit, duke rritur gjithashtu nivelin e p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb s\u00eb \u00e7do politikani, i cili n\u00eb fund t\u00eb mandatit t\u00eb tij duhet t\u2019i jap\u00eb llogari \u00e7do votuesi q\u00eb e ka votuar.<\/p>\n<p>Mandatet ndahen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb proporcionale me votat e marra n\u00eb rang komb\u00ebtar. N\u00ebse nj\u00eb parti merr rreth 20 p\u00ebr qind t\u00eb votave, ajo merr af\u00ebrsisht 20 p\u00ebr qind t\u00eb vendeve n\u00eb parlament. Kjo b\u00ebn q\u00eb shum\u00eb pak vota t\u00eb humbasin dhe q\u00eb rezultati zgjedhor t\u00eb jet\u00eb i kuptuesh\u00ebm p\u00ebr qytetarin. Nuk ka shumica artificiale n\u00eb ndihm\u00eb t\u00eb pushtetit aktual, as nuk ka deformime t\u00eb krijuara nga ndarja territoriale.<\/p>\n<p>Nj\u00eb tjet\u00ebr avantazh i duksh\u00ebm i k\u00ebtij sistemi \u00ebsht\u00eb legjitimiteti i perceptuar. N\u00eb fakt, ky sistem e b\u00ebn t\u00eb qart\u00eb se vota e nj\u00eb individi ka pesh\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb. Propozimi i nj\u00eb sistemi t\u00eb till\u00eb mund t\u00eb luftoj\u00eb abstenimin dhe t&#8217;i inkurajoj\u00eb qytetar\u00ebt t\u00eb votojn\u00eb dhe t&#8217;u besojn\u00eb m\u00eb shum\u00eb politikan\u00ebve, jo sepse politikan\u00ebt do t\u00eb b\u00ebhen magjikisht m\u00eb t\u00eb ndersh\u00ebm, por sepse ata do t\u00eb d\u00ebnohen m\u00eb leht\u00eb n\u00eb zgjedhjet e ardhshme.<\/p>\n<p>Ky sistem krijon nj\u00eb lidhje t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb mes vot\u00ebs dhe pushtetit. Qytetari e di se vota e tij ka pesh\u00eb reale dhe se nuk \u201cdigjet\u201d gjat\u00eb rrug\u00ebs. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, n\u00eb Holand\u00eb qeverit\u00eb jan\u00eb zakonisht koalicione, sepse parlamenti pasqyron m\u00eb mir\u00eb pluralizmin e shoq\u00ebris\u00eb dhe raportet reale t\u00eb forcave politike.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00ebr\u00ebsi, ky sistem garanton nj\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsim real politik, nj\u00eb prag elektoral t\u00eb ul\u00ebt dhe nj\u00eb pjes\u00ebmarrje m\u00eb t\u00eb lart\u00eb politike. N\u00eb Shqip\u00ebri, nj\u00eb sistem i till\u00eb mund t\u00eb n\u00ebnkuptoj\u00eb deputet\u00eb m\u00eb t\u00eb p\u00ebrgjegjsh\u00ebm, m\u00eb shum\u00eb dinamik\u00eb politike, luft\u00eb kund\u00ebr ng\u00ebr\u00e7it dhe kund\u00ebr qendrave t\u00eb pushtetit lokal t\u00eb tipit mafioz.<\/p>\n<p>P\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb, nj\u00eb sistem i till\u00eb nuk duhet par\u00eb si nj\u00eb model p\u00ebr t\u2019u kopjuar verb\u00ebrisht, por si nj\u00eb shembull i qart\u00eb se si barazia e vot\u00ebs dhe thjesht\u00ebsia e rregullave mund t\u00eb rrisin besimin n\u00eb zgjedhje. N\u00eb fund t\u00eb fundit, nj\u00eb sistem zgjedhor nuk matet nga sa i nd\u00ebrlikuar \u00ebsht\u00eb, por nga sa drejt e p\u00ebrkthen vullnetin e qytetar\u00ebve n\u00eb pushtet politik.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Alessandro XHUFI\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0 An\u00ebtar i Departamentit Brain Gain Reforma zgjedhore ka qen\u00eb gjithmon\u00eb nj\u00eb tem\u00eb e nxeht\u00eb n\u00eb politik\u00ebn shqiptare. Gazetar\u00eb dhe politikan\u00eb p\u00ebrplasen ashp\u00ebr n\u00eb emisione t\u00eb ndryshme televizive mbi arsyet pse ky apo ai sistem qenka m\u00eb i mir\u00eb, shpesh duke p\u00ebrdorur terma teknik\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":135538,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-135537","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/135537","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=135537"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/135537\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":135539,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/135537\/revisions\/135539"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/135538"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=135537"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=135537"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=135537"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}