{"id":135993,"date":"2026-02-13T09:16:06","date_gmt":"2026-02-13T09:16:06","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=135993"},"modified":"2026-02-13T09:16:06","modified_gmt":"2026-02-13T09:16:06","slug":"ndotja-e-ajrit-dhe-zhurmat-urbane-rreziqet-kryesore-per-shendetin-ne-tirane","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2026\/02\/13\/ndotja-e-ajrit-dhe-zhurmat-urbane-rreziqet-kryesore-per-shendetin-ne-tirane\/","title":{"rendered":"Ndotja e ajrit dhe zhurmat urbane, rreziqet kryesore p\u00ebr sh\u00ebndetin n\u00eb Tiran\u00eb"},"content":{"rendered":"<p>Ndotja e ajrit dhe zhurmat urbane mbeten nd\u00ebr rreziqet kryesore mjedisore p\u00ebr sh\u00ebndetin publik. T\u00eb dh\u00ebnat nga raporti i Komisionit Evropian mbi cil\u00ebsin\u00eb e jet\u00ebs n\u00eb qytetet evropiane tregojn\u00eb se ndotja atmosferike vazhdon t\u00eb jet\u00eb faktori m\u00eb i madh mjedisor q\u00eb ndikon n\u00eb s\u00ebmundshm\u00ebri dhe vdekje t\u00eb parakohshme n\u00eb Evrop\u00eb. P\u00ebrkrah saj, ekspozimi afatgjat\u00eb ndaj zhurm\u00ebs lidhet me probleme serioze kardiovaskulare dhe \u00e7rregullime t\u00eb gjumit.<\/p>\n<p>Shqip\u00ebria dhe ve\u00e7an\u00ebrisht Tirana renditen mes qyteteve me nivel m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt k\u00ebnaq\u00ebsie, si p\u00ebr cil\u00ebsin\u00eb e ajrit, ashtu edhe p\u00ebr zhurmat, duke reflektuar sfida strukturore t\u00eb zhvillimit urban dhe menaxhimit mjedisor.<\/p>\n<p><b><strong>K\u00ebnaq\u00ebsia me cil\u00ebsin\u00eb e ajrit: Shqip\u00ebria n\u00ebn mesataren evropiane<\/strong><\/b><\/p>\n<p>Sipas raportit, rreth 95% e popullsis\u00eb urbane n\u00eb Bashkimin Evropian \u00ebsht\u00eb e ekspozuar ndaj niveleve t\u00eb grimcave t\u00eb imta (PM2.5) mbi kufijt\u00eb e rekomanduar nga Organizata Bot\u00ebrore e Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb, nd\u00ebrsa n\u00eb vitin 2020 kjo ekspozim u lidh me rreth 275 mij\u00eb vdekje t\u00eb parakohshme, sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb Agjencis\u00eb Evropiane t\u00eb Mjedisit.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst, k\u00ebnaq\u00ebsia e qytetar\u00ebve me cil\u00ebsin\u00eb e ajrit ndryshon ndjesh\u00ebm sipas rajoneve. N\u00eb vendet e Evrop\u00ebs Jugore dhe Lindore, vet\u00ebm rreth gjysma e banor\u00ebve shprehen t\u00eb k\u00ebnaqur, p\u00ebrkat\u00ebsisht 48% dhe 54%, kundrejt nj\u00eb mesatareje evropiane prej 60%.<\/p>\n<p>P\u00ebr grupin e vendeve t\u00eb Ballkanit Per\u00ebndimor, ku b\u00ebn pjes\u00eb edhe Shqip\u00ebria, mesatarja bie ndjesh\u00ebm n\u00eb rreth 33%. Kjo e vendos vendin n\u00eb nj\u00eb pozicion m\u00eb problematik krahasuar me shumic\u00ebn e vendeve t\u00eb BE-s\u00eb. N\u00eb qytetet e m\u00ebdha dhe ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb kryeqytete, pak\u00ebnaq\u00ebsia \u00ebsht\u00eb edhe m\u00eb e theksuar. Vet\u00ebm 56% e banor\u00ebve t\u00eb kryeqyteteve jan\u00eb t\u00eb k\u00ebnaqur me ajrin, kundrejt 64% n\u00eb qytetet jokryeqytet.<\/p>\n<p>P\u00ebr Tiran\u00ebn, k\u00ebto t\u00eb dh\u00ebna n\u00ebnkuptojn\u00eb nj\u00eb perceptim t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb cil\u00ebsis\u00eb s\u00eb ajrit, i lidhur me trafikun e dendur, nd\u00ebrtimet intensive dhe hap\u00ebsirat e kufizuara t\u00eb gjelbra. Krahasuar me qytetet e vogla evropiane me m\u00eb pak se 250 mij\u00eb banor\u00eb, ku 72% e qytetar\u00ebve jan\u00eb t\u00eb k\u00ebnaqur, Tirana dhe metropole t\u00eb ngjashme mbeten shum\u00eb pas.<\/p>\n<p><b><strong>Zhurmat urbane: Tirana mes qyteteve m\u00eb t\u00eb pak\u00ebnaqura<\/strong><\/b><\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 ndotjes s\u00eb ajrit, raporti evidenton edhe ndikimin serioz t\u00eb ndotjes akustike n\u00eb sh\u00ebndetin publik. \u00c7do vit, zhurmat shkaktojn\u00eb mbi 11 mij\u00eb vdekje t\u00eb parakohshme n\u00eb Evrop\u00eb dhe prekin miliona qytetar\u00eb me shqet\u00ebsime t\u00eb vazhdueshme.<\/p>\n<p>Mesatarisht, 63% e banor\u00ebve evropian\u00eb jan\u00eb t\u00eb k\u00ebnaqur me nivelin e zhurm\u00ebs n\u00eb qytetin e tyre. Por edhe k\u00ebtu, vendet e Evrop\u00ebs Jugore, Lindore dhe Ballkanit Per\u00ebndimor shfaqin rezultate m\u00eb t\u00eb dob\u00ebta. N\u00eb k\u00ebt\u00eb grup, vet\u00ebm 46% e banor\u00ebve shprehen t\u00eb k\u00ebnaqur.<\/p>\n<p>Tirana renditet mes qyteteve me performanc\u00ebn m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt, me vet\u00ebm 36% t\u00eb qytetar\u00ebve t\u00eb k\u00ebnaqur me nivelin e zhurm\u00ebs. Ajo pozicionohet pran\u00eb qyteteve si Bukureshti, Palermo, Stambolli dhe Athina, t\u00eb cilat dominojn\u00eb list\u00ebn e dhjet\u00eb qyteteve me rezultatet m\u00eb t\u00eb dob\u00ebta.<\/p>\n<p>N\u00eb kontrast t\u00eb fort\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb qytetet e Evrop\u00ebs Veriore, si Oulu n\u00eb Finland\u00eb, ku 87% e banor\u00ebve jan\u00eb t\u00eb k\u00ebnaqur me qet\u00ebsin\u00eb urbane, apo Dublini, Malm\u00f6 dhe Helsinkit, me mbi 80%. K\u00ebto dallime pasqyrojn\u00eb politika urbane m\u00eb t\u00eb avancuara n\u00eb planifikimin e trafikut, transportit publik dhe mbrojtjes s\u00eb hap\u00ebsirave t\u00eb banimit.<\/p>\n<p><b><strong>Pabarazi sociale dhe ndikimi te grupet vulnerab\u00ebl<\/strong><\/b><\/p>\n<p>Raporti thekson se ndotja e ajrit dhe zhurmat nuk prekin nj\u00ebsoj t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebt. T\u00eb moshuarit, f\u00ebmij\u00ebt dhe personat me probleme sh\u00ebndet\u00ebsore jan\u00eb m\u00eb t\u00eb ekspozuar ndaj rreziqeve. Po ashtu, grupet me t\u00eb ardhura t\u00eb ul\u00ebta dhe nivel m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt arsimor shpesh jetojn\u00eb n\u00eb zona m\u00eb t\u00eb ndotura dhe m\u00eb t\u00eb zhurmshme.<\/p>\n<p>N\u00eb Shqip\u00ebri, kjo p\u00ebrkthehet n\u00eb nj\u00eb barr\u00eb shtes\u00eb p\u00ebr shtresat m\u00eb t\u00eb brishta sociale, duke e lidhur cil\u00ebsin\u00eb mjedisore drejtp\u00ebrdrejt me pabarazit\u00eb ekonomike dhe sociale.\/ekofin.al<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ndotja e ajrit dhe zhurmat urbane mbeten nd\u00ebr rreziqet kryesore mjedisore p\u00ebr sh\u00ebndetin publik. T\u00eb dh\u00ebnat nga raporti i Komisionit Evropian mbi cil\u00ebsin\u00eb e jet\u00ebs n\u00eb qytetet evropiane tregojn\u00eb se ndotja atmosferike vazhdon t\u00eb jet\u00eb faktori m\u00eb i madh mjedisor q\u00eb ndikon n\u00eb s\u00ebmundshm\u00ebri dhe vdekje t\u00eb parakohshme n\u00eb Evrop\u00eb. P\u00ebrkrah saj, ekspozimi afatgjat\u00eb ndaj &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":135994,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-135993","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/135993","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=135993"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/135993\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":135995,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/135993\/revisions\/135995"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/135994"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=135993"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=135993"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=135993"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}