{"id":137866,"date":"2026-03-11T09:31:27","date_gmt":"2026-03-11T09:31:27","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=137866"},"modified":"2026-03-11T09:31:27","modified_gmt":"2026-03-11T09:31:27","slug":"rrenimi-i-partise-socialiste","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2026\/03\/11\/rrenimi-i-partise-socialiste\/","title":{"rendered":"Rr\u00ebnimi i Partis\u00eb Socialiste!"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga Irena BEQIRAJ<\/strong><\/p>\n<p>Abdikimi i antar\u00ebve edhe rr\u00ebnimi i Partis\u00eb Socialiste!<\/p>\n<p>M\u00eb 23 mars 1933, brenda nj\u00eb dhome t\u00eb ndri\u00e7uar dob\u00ebt, ku ndihej aroma e ndenjur t\u00eb tymit t\u00eb purove, Ludwig Kaas po p\u00ebrpiqej ta bindte veten se po merrte vendimin e duhur. Kaas nj\u00eb prift katolik dhe udh\u00ebheq\u00ebs i Partis\u00eb s\u00eb Qendr\u00ebs ndodhej n\u00eb udh\u00ebkryq. P\u00ebr disa vite, partia e tij ishte p\u00ebrpjekur t\u00eb bllokonte ngritjen e Adolf Hitlerit. Por n\u00eb vitin 1932, Nacional-Socialist\u00ebt e Hitlerit u b\u00ebn\u00eb forca m\u00eb e madhe n\u00eb parlament dhe n\u00eb janar 1933, Hitleri u b\u00eb kancelar. Nd\u00ebrsa Hitleri p\u00ebrpiqej t\u00eb konsolidonte pushtetin, Partia e Qendr\u00ebs ishte pengesa e fundit q\u00eb Hitleri t\u00eb vendoste n\u00eb kontroll t\u00eb plot\u00eb Gjermanin\u00eb.<\/p>\n<p>Hitleri kishte prezantuar Aktin e Mund\u00ebsimit, akt i cili do t&#8217;i lejonte atij dhe kabinetit t\u00eb tij mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t\u00eb sunduar n\u00ebp\u00ebrmjet akteve normative, duke e \u00e7montuar demokracin\u00eb n\u00eb thelbin e saj. Vet\u00ebm n\u00ebse Partia e Qendr\u00ebs do t\u00eb rezistonte, mund t\u00eb bllokohej miratimi i aktit. Kaas dhe koleg\u00ebt e tij udh\u00ebheq\u00ebs t\u00eb Partis\u00eb s\u00eb Qendr\u00ebs debatuan p\u00ebr or\u00eb t\u00eb t\u00ebra, t\u00eb ndar\u00eb midis mbrojtjes s\u00eb parimit dhe vet\u00ebmbrojtjes. Disa k\u00ebrkuan rezistenc\u00eb, duke paralajm\u00ebruar se pushteti i Hitlerit duhej t\u00eb kontrollohej. Por shumica kishin frik\u00eb nga pasojat e sfid\u00ebs. T\u00eb tjer\u00eb ende mbaheshin pas shpres\u00ebs se duke bashk\u00ebpunuar me Hitlerin, ata mund t\u00eb ndikonin te Hitleri.<\/p>\n<p>N\u00eb fund, Kaas e bindi veten se opsioni i tij m\u00eb i mir\u00eb ishte t\u00eb bashk\u00ebpunonte , t\u00eb punonte brenda realitetit t\u00eb ri n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb shtypej prej tij. \u201cNe duhet ta ruajm\u00eb shpirtin ton\u00eb, por nj\u00eb refuzim i Aktit t\u00eb Mund\u00ebsimit do t\u00eb rezultoj\u00eb n\u00eb pasoja t\u00eb pak\u00ebndshme p\u00ebr partin\u00eb ton\u00eb\u201d. u tha ai koleg\u00ebve t\u00eb tij. Akti u miratua duke hapur rrug\u00ebn diktatur\u00ebs s\u00eb Hitlerit.<\/p>\n<p>Mb\u00ebshtetja p\u00ebr aktin nuk kishte asgj\u00eb strategjike, nuk i moderoi q\u00ebndrimet e Hitlerit, p\u00ebrkundrazi i dha atij kontroll t\u00eb plot\u00eb.<\/p>\n<p>Ky episod ilustron logjik\u00ebn e rrezikshme t\u00eb abdikimit ose besimit se, p\u00ebrball\u00eb nj\u00eb k\u00ebrc\u00ebnimi n\u00eb rritje p\u00ebr demokracin\u00eb, dor\u00ebzimi \u00ebsht\u00eb strategji, edhe bashk\u00ebpunimi me nj\u00eb autokrat \u00ebsht\u00eb mbijetes\u00eb.<\/p>\n<p>Sa her\u00eb m\u00eb jepet mund\u00ebsia t\u00eb flas\u00eb me socialist\u00eb t\u00eb vjet\u00ebr apo t\u00eb rinj, antar\u00eb apo ish antar\u00eb t\u00eb kryesis\u00eb s\u00eb kesaj partie, ndihet po e nj\u00ebjta logjik\u00eb abdikimi. Po an\u00ebtar\u00ebt e partis\u00eb socialiste kan\u00eb abdikuar, edhe kjo nuk ka ndodhur sot, por q\u00eb n\u00eb vitin 2005.<\/p>\n<p>Demokracia brenda saj u g\u00ebrrye ngadal\u00eb, n\u00eb fillim n\u00ebp\u00ebrmjet dor\u00ebzimit gradual t\u00eb atyre q\u00eb e kishin nd\u00ebrtuar e duhet ta mbronin at\u00eb. N\u00eb \u00e7do l\u00ebshim, q\u00eb partia b\u00ebnte karshi kryetarit autokrat ai u b\u00eb m\u00eb t\u00eb guximsh\u00ebm dhe p\u00ebrmbysja sot t\u00eb gjith\u00ebve u duket m\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb. P\u00ebrgjigjet q\u00eb n\u00eb fillim socialist\u00ebve ju duk\u00ebn pragmatike, duke pritur, duke heshtur, duke arritur nj\u00eb marr\u00ebveshje, vet\u00ebm sa e inkurajuan kryetarin autokrat duke \u00e7uar n\u00eb fund n\u00eb r\u00ebnien e vet\u00eb partis\u00eb.<\/p>\n<p>R\u00ebnia e partis\u00eb Socialiste nuk ishte e pashmangshme, pasi udh\u00ebheq\u00ebsit politik\u00eb kryesor\u00eb kishin shum\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr t&#8217;u kund\u00ebrp\u00ebrgjigjur. Por disa n\u00eb 2005 besonin se vet\u00ebm me Ram\u00ebn mund ta mundnin Berish\u00ebn, disa se mund ta p\u00ebrdornin Ram\u00ebn p\u00ebr t\u00eb siguruar dominimin e tyre. Disa besonin se mund ta kontrollonin Ram\u00ebn edhe pasi ta b\u00ebhej Kryeminist\u00ebr. T\u00eb gjith\u00eb gaboheshin.<\/p>\n<p>Demokracia brenda partis\u00eb rrall\u00eb vdes n\u00eb nj\u00eb moment t\u00eb vet\u00ebm. Ajo shkat\u00ebrrohet n\u00ebp\u00ebrmjet abdikimit: racionalizimeve dhe kompromiseve. Partia Socialiste vdiq kur kur an\u00ebtar\u00ebt me ndikim brenda saj i than\u00eb vetes se po t\u00eb l\u00ebshojn\u00eb vet\u00ebm pak terren, por do ishin m\u00eb t\u00eb sigurt ose se gjetja e nj\u00eb gjuhe t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt me nj\u00eb p\u00ebr\u00e7ar\u00ebs \u00ebsht\u00eb m\u00eb praktike sesa t\u00eb q\u00ebndrosh kund\u00ebr tij.<\/p>\n<p>Kryetari autoritar, i cili &#8220;urdh\u00ebron&#8221; as me fjal\u00eb por m\u00eb geste &#8220;mbyllni goj\u00ebn&#8221; nuk triumfoi kurr\u00eb vet\u00eb. Ai pati sukses sepse t\u00eb tjer\u00ebt e mund\u00ebsuan at\u00eb, p\u00ebr shkak t\u00eb ambicies s\u00eb tyre, p\u00ebr shkak t\u00eb frik\u00ebs s\u00eb tyre ose sepse i gjykuan\u00eb gabim rreziqet e l\u00ebshimeve t\u00eb vogla.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Irena BEQIRAJ Abdikimi i antar\u00ebve edhe rr\u00ebnimi i Partis\u00eb Socialiste! M\u00eb 23 mars 1933, brenda nj\u00eb dhome t\u00eb ndri\u00e7uar dob\u00ebt, ku ndihej aroma e ndenjur t\u00eb tymit t\u00eb purove, Ludwig Kaas po p\u00ebrpiqej ta bindte veten se po merrte vendimin e duhur. Kaas nj\u00eb prift katolik dhe udh\u00ebheq\u00ebs i Partis\u00eb s\u00eb Qendr\u00ebs ndodhej n\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":120300,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-137866","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-editorial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/137866","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=137866"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/137866\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":137867,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/137866\/revisions\/137867"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/120300"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=137866"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=137866"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=137866"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}