{"id":139525,"date":"2026-04-02T21:09:54","date_gmt":"2026-04-02T21:09:54","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=139525"},"modified":"2026-04-02T21:09:54","modified_gmt":"2026-04-02T21:09:54","slug":"si-funksionon-karteli-tjeter-ja-blejne-fshatareve-domaten-me-60-leke-kg-dhe-e-shesin-me-360-lekee-kg","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2026\/04\/02\/si-funksionon-karteli-tjeter-ja-blejne-fshatareve-domaten-me-60-leke-kg-dhe-e-shesin-me-360-lekee-kg\/","title":{"rendered":"Si funksionon karteli tjet\u00ebr\/ Ja blejn\u00eb fshatar\u00ebve domaten me 60 lek\u00eb\/kg dhe e shesin me 360 lek\u00ebe\/kg"},"content":{"rendered":"<p><strong>Irena Beqiraj<\/strong><\/p>\n<p>Rritja e menj\u00ebhershme e \u00e7mimit t\u00eb fruta perimeve me gati 50%, ka nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb detajuar e cila duhet p\u00ebrq\u00ebndruar tek grumbulluesit. Nga t\u00eb dh\u00ebnat por dhe nga fakti q\u00eb qeveria \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e ndjeshme p\u00ebr produktet buq\u00ebsore q\u00eb shiten trotuareve, duket se grumulluesit e fruta perimeve funksionojn\u00eb si federata e shurupit t\u00eb panj\u00ebs n\u00eb Kebek t\u00eb Kanadas\u00eb provinc\u00eb e cila prodhon m\u00eb shum\u00eb se 70 p\u00ebrqind t\u00eb shurupit t\u00eb panj\u00ebs n\u00eb bot\u00eb.<\/p>\n<p>Federata e Shurupit t\u00eb Panj\u00ebs s\u00eb Kebekut \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kartel po aq i pangopur sa OPEC. Me vendim t\u00eb qeveris\u00eb kanadese t\u00eb gjith\u00eb prodhuesit e vegj\u00ebl duhet t&#8217;ja shesin prodhimin Federat\u00ebs.<\/p>\n<p>\u00c7do pranver\u00eb, 7.400 prodhuesit e provinc\u00ebs e d\u00ebrgojn\u00eb prodhimin e tyre federat\u00ebs. Pavar\u00ebsisht faktit n\u00ebse prodhimi \u00ebsht\u00eb i bollsh\u00ebm apo i pak\u00ebt federata p\u00ebr t\u00eb mbajtur \u00e7mimin e lart\u00eb n\u00eb treg kontrollon sasit\u00eb q\u00eb hedh n\u00eb treg.<\/p>\n<p>Kur federata dyshon se fermer\u00ebt po prodhojn\u00eb dhe shesin jasht\u00eb sistemit, ajo me ndihm\u00ebn e qeveris\u00eb vendos gjoba edhe sekuestron prodhimin. E nj\u00ebjta gj\u00eb ndodh edhe n\u00eb Shqip\u00ebri. Fermeri n\u00eb munges\u00eb t\u00eb kapaciteteve p\u00ebr ti shitur produktet vet, i dor\u00ebzon produktet tek 2 apo 3 grumulluesit t\u00eb cil\u00ebt funksionojn\u00eb si kartel.<\/p>\n<p>Ata ja blejn\u00eb fermerit domaten me \u00e7mim 60 lek\/kg, (shpesh me lek n\u00eb dor\u00eb) edhe shesin me 350 lek. Ndonj\u00eb fermer rebel q\u00eb del n\u00eb rrug\u00eb p\u00ebr t\u00eb shitur produktet e veta si e vetmja mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrfituar sa meriton nga djersa e tij, n\u00eb em\u00ebr t\u00eb siguris\u00eb ushqimore shpartallohet nga qeveria.<\/p>\n<p>P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, si nj\u00eb kujtes\u00eb p\u00ebr debatit q\u00eb po b\u00ebhet sot, eksperienca n\u00eb tregun e fruta perimeve tregon se taksimi nuk stabilizon struktur\u00ebn e tregjeve edhe aq m\u00eb pak t\u00eb ul\u00eb \u00e7mimet. N\u00eb 2014 qeveria p\u00ebrdori teknikat e taksimit si nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb p\u00ebr t\u00eb siguruar tregje p\u00ebr fermer\u00ebt vendas me q\u00ebllim rritjen e konkurrenc\u00ebs n\u00eb treg edhe uljen e \u00e7mimeve, duke ju dh\u00ebn\u00eb mund\u00ebsi fermer\u00ebve t\u00eb shisnin produktet e tyre tek grumulluesit me \u00e7mimin e plot\u00eb me TVSH por pa i detyruar ata t\u00eb p\u00ebrfshiheshin n\u00eb skem\u00ebn e TVSH-s\u00eb.<\/p>\n<p>Qeveria lejoi autofaturimin nga ana e grumbulluesve p\u00ebr produktet e blera nga fermer\u00ebt duke ulur ngarkes\u00ebn fiskale mbi ta me q\u00ebllim uljen e \u00e7mimit final. Por p\u00ebrq\u00ebndrimi i tregut vet\u00ebm tek nj\u00eb num\u00ebr i kufizuar grumbulluesish, me gjith\u00eb leht\u00ebsin\u00eb fiskale t\u00eb qeveris\u00eb ndihmuan n\u00eb krijimin edhe forcimin e &#8220;federat\u00ebs&#8221; e grumbulluesve t\u00eb frutave dhe perimeve, t\u00eb cil\u00ebt u b\u00ebn\u00eb p\u00ebrfituesit ekskluziv t\u00eb TVSH-s\u00eb s\u00eb autofaturuar, duke l\u00ebn\u00eb duar bosh fermer\u00ebt q\u00eb teorikisht kjo skem\u00eb taksimi pretendonte t\u00eb ndihmonte.<\/p>\n<p>Puna n\u00eb qeveri m\u00eb m\u00ebsoi dallimin midis ekonomist\u00ebve t\u00eb mir\u00eb edhe t\u00eb k\u00ebqinj. Ajo q\u00eb e dallon nj\u00eb ekonomist t\u00eb keq nga nj\u00eb i mir\u00eb \u00ebsht\u00eb se ekonomisti i keq mund t\u00eb shoh\u00eb vet\u00ebm at\u00eb q\u00eb duket nd\u00ebrsa ekonomisti i mir\u00eb dallon edhe pasojat ende t\u00eb padukshme q\u00eb do t\u00eb vijn\u00eb pas efektit t\u00eb duksh\u00ebm t\u00eb nj\u00eb veprimi.<\/p>\n<p>Ekonomisti i mir\u00eb peshon meritat e nj\u00eb propozimi, nj\u00eb politike ose nj\u00eb institucioni duke marr\u00eb parasysh si efektet q\u00eb ai edhe t\u00eb tjer\u00ebt mund t\u00eb shohin, ashtu edhe pasojat e ardhshme q\u00eb ai parashikon por t\u00eb tjer\u00ebt jo.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Irena Beqiraj Rritja e menj\u00ebhershme e \u00e7mimit t\u00eb fruta perimeve me gati 50%, ka nevoj\u00eb p\u00ebr nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb detajuar e cila duhet p\u00ebrq\u00ebndruar tek grumbulluesit. Nga t\u00eb dh\u00ebnat por dhe nga fakti q\u00eb qeveria \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e ndjeshme p\u00ebr produktet buq\u00ebsore q\u00eb shiten trotuareve, duket se grumulluesit e fruta perimeve funksionojn\u00eb si federata e &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":139526,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[46],"tags":[],"class_list":["post-139525","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-ekonomi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/139525","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=139525"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/139525\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":139527,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/139525\/revisions\/139527"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/139526"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=139525"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=139525"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=139525"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}