{"id":139528,"date":"2026-04-03T08:24:01","date_gmt":"2026-04-03T08:24:01","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=139528"},"modified":"2026-04-03T08:24:01","modified_gmt":"2026-04-03T08:24:01","slug":"muri-i-gjakut-icmp-gjen-prova-per-varret-e-te-zhdukurve-ne-komunizem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2026\/04\/03\/muri-i-gjakut-icmp-gjen-prova-per-varret-e-te-zhdukurve-ne-komunizem\/","title":{"rendered":"&#8220;Muri i Gjakut&#8221;\/ ICMP gjen prova p\u00ebr varret e t\u00eb zhdukurve n\u00eb komuniz\u00ebm"},"content":{"rendered":"<h5><strong>Nj\u00eb hetim n\u00eb terren nga ekspert\u00ebt e Komisionit Nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr Personat e Zhdukur ka mbledhur t\u00eb dh\u00ebna p\u00ebr t\u00eb pakt\u00ebn 6 vendvarrime t\u00eb p\u00ebrdorura nga regjimi komunist p\u00ebr kund\u00ebrshtar\u00ebt politik\u00eb. Zhvarrimi dhe identifikimi i tyre mbetet n\u00eb dor\u00eb t\u00eb vullnetit t\u00eb qeveris\u00eb, thot\u00eb ICMP.<\/strong><\/h5>\n<p><strong>Blerina Gjoka &#8211; BIRN<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb vitin 2018, Hamza Kazazi trokiti n\u00eb zyrat e Komisionit Nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr Personat e Zhdukur, ICMP, me shpres\u00ebn se ardhja n\u00eb Shqip\u00ebri e k\u00ebsaj organizate do t\u00eb \u00e7onte p\u00ebrpara p\u00ebrpjekjet e tij prej dekadash p\u00ebr t\u00eb gjetur eshtrat e babait t\u00eb tij, Jup Kazazi \u2013 nj\u00eb nga drejtuesit e kryengritjes antikomuniste t\u00eb Postrib\u00ebs n\u00eb vitin 1946.<\/p>\n<p>Sipas dokumenteve arkivore t\u00eb koh\u00ebs, Jup Kazazi vrau veten pas nj\u00eb shk\u00ebmbimi zjarri n\u00eb Shkod\u00ebr me Brigad\u00ebn e Mbrojtjes s\u00eb Popullit, nj\u00eb organ i ministris\u00eb s\u00eb Mbrojtjes s\u00eb regjimit komunist. Trupi i tij u ekspozua n\u00eb publik p\u00ebr t\u00eb mbjell\u00eb terror, por nuk iu kthye kurr\u00eb familjes dhe nuk dihet se ku \u00ebsht\u00eb varrosur.<\/p>\n<p>Kazazi besonte se trupi i t\u00eb atit ndodhet n\u00eb vendin e njohur si \u201cMuri i Gjakut\u201d, pran\u00eb varrezave t\u00eb Rrmajit n\u00eb Shkod\u00ebr, ku pushkatoheshin dhe m\u00eb pas varroseshin pa em\u00ebr kund\u00ebrshtar\u00ebt e regjimit komunist. N\u00eb fillim t\u00eb viteve \u201990, ai g\u00ebrmoi privatisht n\u00eb zon\u00eb, ku gjeti nj\u00eb kafk\u00eb njeriu, nj\u00eb veladon prifti dhe nj\u00eb kryq, objekte t\u00eb cilat ia dor\u00ebzoi kish\u00ebs dhe nd\u00ebrpreu k\u00ebrkimet p\u00ebr t\u00eb atin.<\/p>\n<p>T\u00eb dh\u00ebnat e Kazazit dhe koordinatat p\u00ebr vendin u v\u00ebrtetuan si t\u00eb sakta n\u00eb vitin 2025 nga nj\u00eb grup arkeolog\u00ebsh t\u00eb ICMP. Sipas hetimit t\u00eb kryer prej tyre, l\u00ebndina pran\u00eb \u2018Murit t\u00eb Gjakut\u2019 ka ndryshime n\u00eb ngjyr\u00ebn dhe struktur\u00ebn e tok\u00ebs dhe q\u00eb ka indikacione p\u00ebr \u2018mbetje njer\u00ebzore\u2019 n\u00eb thell\u00ebsi t\u00eb saj.<\/p>\n<p>Hetimi antropologjik, arkeologjik dhe mjekoligjor, i kryer nga ICMP me k\u00ebrkes\u00eb t\u00eb Autoritetit t\u00eb Dosjeve, u krye n\u00eb 6 lokacione t\u00eb ndryshme dhe arriti n\u00eb p\u00ebrfundimin se n\u00eb pes\u00eb prej tyre ekziston nj\u00eb propabilitet i lart\u00eb q\u00eb t\u00eb ket\u00eb \u2018mbetje njer\u00ebzore\u2019, gj\u00eb q\u00eb p\u00ebrkon me t\u00eb dh\u00ebnat arkivore dhe d\u00ebshmit\u00eb e mbledhura.<\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 lokacionit pran\u00eb varrez\u00ebs s\u00eb Rrmajit, ICMP gjeti t\u00eb dh\u00ebna p\u00ebr varreza edhe n\u00eb Shpal t\u00eb Mirdit\u00ebs, n\u00eb dy vende t\u00eb ndryshme, n\u00eb nj\u00eb varrez\u00eb ekzistuese t\u00eb kish\u00ebs dhe n\u00eb nj\u00eb l\u00ebndin\u00eb, ku besohet se jan\u00eb varrosur n\u00eb nj\u00eb grop\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt 4 t\u00eb pushkatuarit e revolt\u00ebs s\u00eb 1973-it n\u00eb kampin e pun\u00ebs s\u00eb detyruar n\u00eb Spa\u00e7.<\/p>\n<p>Hetimi po ashtu doli n\u00eb p\u00ebrfundimin se kishte ndryshime t\u00eb struktur\u00ebs s\u00eb dheut n\u00eb form\u00eb t\u00eb nj\u00eb varreze t\u00eb shum\u00ebfisht\u00eb edhe n\u00eb Sh\u00ebn Vasil t\u00eb Sarand\u00ebs, nj\u00eb vend i p\u00ebrdorur si kamp internimi gjat\u00eb komunizmit, si dhe n\u00eb Shelegu-G\u00ebrmenj ku dyshohet p\u00ebr nj\u00eb varr t\u00eb vet\u00ebm q\u00eb p\u00ebrkon me d\u00ebshmit\u00eb p\u00ebr vendndodhjen e tij. N\u00eb nj\u00eb rast n\u00eb Mallkeq t\u00eb Selenic\u00ebs, t\u00eb dh\u00ebnat nuk p\u00ebrcaktojn\u00eb me propabilitet t\u00eb lart\u00eb mund\u00ebsin\u00eb e \u2018mbetjeve njer\u00ebzore\u2019 n\u00eb zon\u00ebn ku u krye hetimi dhe sugjerojn\u00eb p\u00ebr nj\u00eb hetim t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm.<\/p>\n<p>ICMP i prezantoi gjetjet e hetimit n\u00eb Tiran\u00eb m\u00eb 31 Mars, n\u00eb nj\u00eb tryez\u00eb t\u00eb organizuar me AIDSSH n\u00eb p\u00ebrmbyllje t\u00eb nj\u00eb projekti t\u00eb mb\u00ebshtetur nga Bashkimi Europian p\u00ebr drejt\u00ebsin\u00eb tranzitore dhe ballafaqimin me t\u00eb kaluar\u00ebn.<\/p>\n<p>N\u00eb t\u00eb gjitha k\u00ebto lokacione t\u00eb ekzaminuara, ICMP konstaton se \u201cjan\u00eb gjetur ndryshime morfologjike t\u00eb struktur\u00ebs s\u00eb dheut t\u00eb b\u00ebra nga dora e njeriut si rezultat i g\u00ebrmimeve\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb baz\u00eb t\u00eb k\u00ebtyre gjetjeve, ICMP u rekomandon institucioneve shqiptare q\u00eb t\u00eb nisin procesin e g\u00ebrrmimeve p\u00ebr gjetjen dhe identifikimin e personave t\u00eb zhdukur \u2013 nj\u00eb proces q\u00eb mbahet peng prej dekadash p\u00ebr shkak t\u00eb p\u00ebrplasjeve institucionale dhe munges\u00ebs s\u00eb vullnetit politik.<\/p>\n<p>Autoritetet shqiptare vler\u00ebsojn\u00eb se rreth 6,000 shqiptar\u00eb vdiq\u00ebn nga torturat ose ekzekutimet jasht\u00ebgjyq\u00ebsore ose u q\u00eblluan teksa p\u00ebrpiqeshin t\u00eb kalonin kufirin midis viteve 1944 dhe 1991, kur Shqip\u00ebria drejtohej nga nj\u00eb diktatur\u00eb e eg\u00ebr staliniste. Q\u00eb nga r\u00ebnia e komunizmit, t\u00eb af\u00ebrmit e t\u00eb zhdukurve kan\u00eb k\u00ebrkuar gjetjen e eshtrave t\u00eb tyre, por kan\u00eb marr\u00eb pak ndihm\u00eb nga shteti.<\/p>\n<p>Kryetarja e AIDSSH-s\u00eb, Gentiana Sula, tha se ky ishte nj\u00eb moment q\u00eb duhej p\u00ebrdorur p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb hapa konkret\u00eb p\u00ebr qart\u00ebsimin e fatit t\u00eb k\u00ebtyre personave, duke i k\u00ebrkuar Prokuroris\u00eb q\u00eb t\u00eb marr\u00eb n\u00eb shqyrtim gjetjet e ICMP-s\u00eb, si prova t\u00eb forta p\u00ebr hetim t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm.<\/p>\n<p>\u201cSot kemi 17 vendvarrime n\u00eb proces hetimi, 6 prej tyre t\u00eb vler\u00ebsuara me metoda shkencore. Hetimet jan\u00eb n\u00eb faz\u00eb finalizimi dhe hapi tjet\u00ebr \u00ebsht\u00eb i qart\u00eb: p\u00ebrcjellja e materialeve n\u00eb prokurori,\u201d deklaroi Sula.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrmarrja e hapave final\u00eb p\u00ebr zhvarrimin dhe identifikimin e eshtrave njer\u00ebzore, mbetet n\u00eb dor\u00eb t\u00eb vullnetit politik t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, thot\u00eb Samira Krehi\u00e7, shefe e Programit p\u00ebr Ballkanin Per\u00ebndimor t\u00eb ICMP. Organizata propozon ngritjen e nj\u00eb strukture koordinuese p\u00ebr t\u00eb nisur procesin e shum\u00ebpritur t\u00eb zhvarrimeve dhe identifikimeve.<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb bot\u00eb ekzistojn\u00eb modele funksionale q\u00eb e kan\u00eb provuar efikasitetin e tyre dhe ne i kemi propozuar nj\u00eb model t\u00eb till\u00eb dhe Shqip\u00ebris\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, vendimi i takon Zyr\u00ebs s\u00eb Kryeministrit ose vet\u00eb qeveris\u00eb shqiptare p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar n\u00ebse do ta marr\u00eb p\u00ebrsip\u00ebr k\u00ebt\u00eb rol,\u201d tha Krehi\u00e7 p\u00ebr BIRN.<\/p>\n<p>P\u00ebrfaq\u00ebsuesja e ICMP i b\u00ebri apel qeveris\u00eb shqiptare q\u00eb t\u00eb nd\u00ebrmarr\u00eb hapa konkret\u00eb, duke e konsideruar gjetjen e eshtrave t\u00eb t\u00eb zhdukurve n\u00eb komuniz\u00ebm nj\u00eb detyrim themelor t\u00eb shtetit, edhe n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb procesit t\u00eb integrimit europian.<\/p>\n<p>Sipas Krehi\u00e7, procesi i gjetjes dhe identifikimit t\u00eb t\u00eb zhdukurve \u00ebsht\u00eb nj\u00eb aspekt shum\u00eb i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i nd\u00ebrtimit t\u00eb nj\u00eb narrative historike t\u00eb bazuar n\u00eb fakte, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ajo t\u00eb mos t\u00eb deformohet dhe ndikohet nga mite ose nga motive politike.<\/p>\n<p>\u201d..ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb detyrim themelor i \u00e7do shteti q\u00eb, pasi ka d\u00ebshtuar t\u00eb mbroj\u00eb qytetar\u00ebt e tij ose pas ndodhjes s\u00eb mizorive, duhet t\u00eb mbroj\u00eb t\u00eb mbijetuarit dhe t\u00eb ruaj\u00eb kujtimin e t\u00eb humburve,\u201d p\u00ebrfundoi Krehi\u00e7.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb hetim n\u00eb terren nga ekspert\u00ebt e Komisionit Nd\u00ebrkomb\u00ebtar p\u00ebr Personat e Zhdukur ka mbledhur t\u00eb dh\u00ebna p\u00ebr t\u00eb pakt\u00ebn 6 vendvarrime t\u00eb p\u00ebrdorura nga regjimi komunist p\u00ebr kund\u00ebrshtar\u00ebt politik\u00eb. Zhvarrimi dhe identifikimi i tyre mbetet n\u00eb dor\u00eb t\u00eb vullnetit t\u00eb qeveris\u00eb, thot\u00eb ICMP. Blerina Gjoka &#8211; BIRN N\u00eb vitin 2018, Hamza Kazazi trokiti n\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":139529,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-139528","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/139528","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=139528"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/139528\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":139531,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/139528\/revisions\/139531"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/139529"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=139528"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=139528"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=139528"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}