{"id":139909,"date":"2026-04-09T06:58:15","date_gmt":"2026-04-09T06:58:15","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=139909"},"modified":"2026-04-09T06:58:15","modified_gmt":"2026-04-09T06:58:15","slug":"eshte-ekonomia-o-budalla","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2026\/04\/09\/eshte-ekonomia-o-budalla\/","title":{"rendered":"\u00cbsht\u00eb ekonomia o budalla!"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>Nga Bujar Leskaj<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Shprehja \u201cIt\u2019s the economy, stupid (\u00cbsht\u00eb ekonomia, o budalla!)\u201d e k\u00ebshilltarit Xhejms Karvil t\u00eb Presidentit Bill Klinton n\u00eb fushat\u00ebn e suksesshme presidenciale t\u00eb vitit 1992 paraqitet sot aktuale m\u00eb shum\u00eb se kurr\u00eb tek ne, ku sekti Rama n\u00eb qeverisje po b\u00ebn t\u00eb gjitha p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb rfr\u00ebnuar fermer\u00ebt, gjoja n\u00eb em\u00ebr t\u00eb mb\u00ebshtetjes s\u00eb tyre.<br \/>\nNd\u00ebrsa nga data 3 prill, nj\u00eb lit\u00ebr naft\u00eb kushton 224 lek\u00eb n\u00eb treg, vendimi i marr\u00eb nga\u00a0K\u00ebshilli i Ministrave, p\u00ebrmes Skem\u00ebs Komb\u00ebtare t\u00eb Bujq\u00ebsis\u00eb 2026 nuk e parashikon m\u00eb furnizimin me karburant pa TVSH, akciz\u00eb dhe taksa t\u00eb n\u00eb bujq\u00ebs. Vjet naft\u00ebn pa taksa e mor\u00ebn 49 mij\u00eb e 800 fermer\u00eb, ose tet\u00eb n\u00eb dhjet\u00eb fermer\u00eb. Kjo e b\u00ebnte mb\u00ebshtetjen shtet\u00ebrore t\u00eb naft\u00ebs nj\u00eb nga instrumentet m\u00eb t\u00eb p\u00ebrdorura dhe m\u00eb t\u00eb prekshme p\u00ebr fermer\u00ebt, pasi ndikonte drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb nj\u00eb nga kostot baz\u00eb t\u00eb prodhimit. Tani sekti Rama i l\u00eb fermer\u00ebt edhe pa k\u00ebt\u00eb mb\u00ebshtetje baz\u00eb. Praktikisht i braktis n\u00eb kriz\u00ebn m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00eb t\u00eb naft\u00ebs.<\/p>\n<p><strong><em>Heqja e naft\u00ebs pa taksa, harakiri n\u00eb bujq\u00ebsi!<\/em><\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb bujq\u00ebsi, nafta p\u00ebrdoret n\u00eb \u00e7do faz\u00eb t\u00eb ciklit bujq\u00ebsor. Nga p\u00ebrgatitja e tok\u00ebs dhe mbjellja n\u00eb pranver\u00eb, tek korrja gjat\u00eb ver\u00ebs dhe plugimet n\u00eb vjesht\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, \u00e7do rritje e \u00e7mimit t\u00eb saj p\u00ebrkthehet menj\u00ebher\u00eb n\u00eb kosto m\u00eb t\u00eb larta p\u00ebr fermerin.<br \/>\nHeqja e subvencionit t\u00eb naft\u00ebs n\u00eb Skem\u00ebn Komb\u00ebtare t\u00eb Bujq\u00ebsis\u00eb 2026 nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb ndryshim teknik. Ajo prek drejtp\u00ebrdrejt jet\u00ebn e fermer\u00ebve, kostot e prodhimit, \u00e7mimet e ushqimeve dhe t\u00eb ardhmen e bujq\u00ebsis\u00eb shqiptare.<br \/>\nSubvencioni i naft\u00ebs u krijua p\u00ebr t\u00eb ulur kostot e punimeve bujq\u00ebsore. Tek ne, shumica d\u00ebrrmuese e fermave jan\u00eb t\u00eb vogla dhe me fitim minimal. Fermeri nuk ka mund\u00ebsi t\u00eb p\u00ebrballoj\u00eb vet\u00eb (i) punimin e tok\u00ebs me traktor, (ii) mbjelljen dhe frezimin, (iii) vaditjen me pompa, si dhe transportin e prodhimit deri n\u00eb treg.<br \/>\nN\u00eb shum\u00eb zona, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb Myzeqe, Fier, Lushnj\u00eb, Kor\u00e7\u00eb, Berat dhe Elbasan, shpenzimet p\u00ebr naft\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb 20\u201335% t\u00eb kostos totale t\u00eb prodhimit. Pa subvencionin q\u00eb merrte deri tani dhe q\u00eb p\u00ebrb\u00ebnte 80 p\u00ebrqind t\u00eb aplikimeve n\u00eb skem\u00eb, fermeri do t\u00eb paguaj\u00eb t\u00eb gjith\u00eb fatur\u00ebn me \u00e7mimin e tregut, i cili tani n\u00eb fillim t\u00eb prillit 2026, \u00ebsht\u00eb 24 p\u00ebrqind m\u00eb i lart\u00eb sesa nj\u00eb muaj m\u00eb par\u00eb, m\u00eb 27 shkurt 2026.<br \/>\nFermeri shqiptar konkurron n\u00eb treg me produkte t\u00eb importuara nga Maqedonia e Veriut, Serbia, Greqia dhe vendet e tjera t\u00eb rajonit. N\u00eb k\u00ebto vende, fermer\u00ebt vazhdojn\u00eb t\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb (i) naft\u00eb me taksa t\u00eb reduktuara, (ii) subvencione direkte p\u00ebr hektar, (iii) mb\u00ebshtetje p\u00ebr plehra, far\u00ebra dhe vaditje, si dhe (iv) grante p\u00ebr mekanizim. Si rezultat, prodhimi i importuar hyn n\u00eb tregun ton\u00eb me kosto m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt sesa prodhimi vendas. N\u00ebse fermeri shqiptar paguan 110\u2013120 lek\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr \u00e7do lit\u00ebr naft\u00eb nga taksat q\u00eb k\u00ebtej e tutje nuk i hiqen, ai humbet automatikisht avantazhin konkurrues.<br \/>\nKur kostot rriten dhe fitimi bie, fermeri zgjedh t\u00eb mbjell\u00eb m\u00eb pak. Shum\u00eb fermer\u00eb do t\u00eb reduktojn\u00eb sip\u00ebrfaqet me grur\u00eb, mis\u00ebr, perime apo foragjere, sepse nuk mund t\u00eb p\u00ebrballojn\u00eb punimin e tok\u00ebs dhe karburantin. Kjo do t\u00eb sjell\u00eb m\u00eb pak tok\u00eb t\u00eb punuar, m\u00eb shum\u00eb tok\u00eb t\u00eb l\u00ebn\u00eb djerr\u00eb dhe ulje t\u00eb prodhimit bujq\u00ebsor. N\u00ebse nj\u00eb pjes\u00eb e fermer\u00ebve t\u00eb vegj\u00ebl heqin dor\u00eb nga kultivimi, prodhimi bujq\u00ebsor i vendit mund t\u00eb bjer\u00eb ndjesh\u00ebm gjat\u00eb vitit 2026, ve\u00e7an\u00ebrisht p\u00ebr drith\u00ebrat dhe perimet.<br \/>\nNga ana tjet\u00ebr, rritja e kostove t\u00eb fermerit nuk mbetet vet\u00ebm n\u00eb ferm\u00eb. Ajo transferohet tek \u00e7mimi i produkteve n\u00eb treg. N\u00ebse fermeri paguan m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr naft\u00ebn, ai do t\u00eb shes\u00eb m\u00eb shtrenjt\u00eb qum\u00ebshtin, perimet, frutat, drith\u00ebrat, mishin dhe vajin e ullirit. Heqja e subvencionit t\u00eb naft\u00ebs do t\u00eb ket\u00eb ndikim t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb edhe te familjet shqiptare, t\u00eb cilat do t\u00eb p\u00ebrballen me \u00e7mime m\u00eb t\u00eb larta ushqimore. Do t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb harakiri, vet\u00ebvrasje n\u00eb bujq\u00ebsi dhe mbar\u00eb ekonomin\u00eb ton\u00eb!<\/p>\n<p><strong><em>Fermer\u00ebt e vegj\u00ebl jan\u00eb ata q\u00eb masakrohen t\u00eb par\u00ebt<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Nafta e pasubvencionuar n\u00eb bujq\u00ebsi do t\u00eb \u00e7oj\u00eb n\u00eb rritje t\u00eb importeve t\u00eb produkteve bujq\u00ebsore, n\u00eb mbyllje t\u00eb fermave t\u00eb vogla, n\u00eb r\u00ebnie t\u00eb t\u00eb ardhurave n\u00eb zonat rurale dhe n\u00eb shtim t\u00eb emigracionit nga fshati. Fermer\u00ebt e vegj\u00ebl jan\u00eb m\u00eb t\u00eb prekurit, sepse ata kan\u00eb sip\u00ebrfaqe t\u00eb kufizuara, pak mund\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrballuar kostot e shtuara, shum\u00eb m\u00eb pak qasje n\u00eb kredi dhe m\u00eb pak mekanizim.<br \/>\nFermer\u00ebt e m\u00ebdhenj kan\u00eb m\u00eb shum\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb p\u00ebrballojn\u00eb rritjen e kostove. Ata kan\u00eb kapital, magazina, kredi dhe makineri m\u00eb efikase. Nd\u00ebrsa fermeri i vog\u00ebl, q\u00eb ka 1 deri 2 hektar\u00eb tok\u00eb ose disa krer\u00eb bag\u00ebti, \u00ebsht\u00eb m\u00eb i pambrojtur. P\u00ebr t\u00eb, disa dhjet\u00ebra mij\u00ebra lek\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr naft\u00eb mund t\u00eb jen\u00eb diferenca mes vazhdimit t\u00eb aktivitetit dhe mbylljes s\u00eb ferm\u00ebs.<br \/>\nDuke mos e patur m\u00eb k\u00ebt\u00eb mb\u00ebshtetje, sekti n\u00eb qeverisje do t\u00eb me efekt domino falimentim n\u00eb mas\u00eb t\u00eb fermave t\u00eb vogla, shtim t\u00eb emigracionit nga zonat rurale, braktisje t\u00eb m\u00ebtejshme t\u00eb fshatit dhe p\u00ebrqendrim t\u00eb prodhimit vet\u00ebm n\u00eb pak fermer\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj.<br \/>\nPjesa d\u00ebrrmuese e fermer\u00ebve t\u00eb vegj\u00ebl do t\u00eb detyrohen t\u00eb braktisin aktivitetin bujq\u00ebsor. Ky \u00ebsht\u00eb efekti i k\u00ebsaj politike t\u00eb mbrapsht\u00eb bujq\u00ebsore t\u00eb sektit Rama n\u00eb kulmin e kriz\u00ebs s\u00eb naft\u00ebs nga lufta n\u00eb Iran. Prandaj dhe blegtor\u00ebt protestuan pak dit\u00eb m\u00eb par\u00eb. N\u00eb zonat malore dhe t\u00eb thella, ku kostot e transportit jan\u00eb edhe m\u00eb t\u00eb larta, efekti b\u00ebhet edhe m\u00eb i r\u00ebnd\u00eb.<\/p>\n<p><strong><em>Ekonomia rurale n\u00eb prag t\u00eb shkat\u00ebrrimit<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Sekti Rama ofron mb\u00ebshtetje zero p\u00ebr naft\u00ebn, duke i braktisur totalisht fermer\u00ebt k\u00ebt\u00eb vit, nd\u00ebrsa Maqedonia e Veriut ofron 1.5 % t\u00eb PBB-s\u00eb p\u00ebr naft\u00ebn n\u00eb bujq\u00ebsi, Kosova 0.8%, Mali i Zi 1.2% dhe Serbia 1.7%. Ky hendek i madh tregon se fermeri shqiptar hyn n\u00eb treg me kushte duksh\u00ebm akoma dhe m\u00eb t\u00eb pafavorshme k\u00ebt\u00eb vit.<br \/>\nBujq\u00ebsia mbetet nj\u00eb nga burimet kryesore t\u00eb pun\u00ebsimit n\u00eb zonat rurale. Kur fermer\u00ebt prodhojn\u00eb m\u00eb pak, efekti p\u00ebrhapet n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb ekonomin\u00eb lokale. Ulen t\u00eb ardhurat e familjeve rurale, ulet k\u00ebrkesa p\u00ebr pun\u00eb sezonale, bien t\u00eb ardhurat e pikave t\u00eb grumbullimit dhe tregtar\u00ebve, si dhe dob\u00ebsohen bizneset e vogla q\u00eb furnizojn\u00eb fermer\u00ebt.<br \/>\nNj\u00eb ulje e aktivitetit bujq\u00ebsor me vet\u00ebm 5\u20137% mund t\u00eb ndikoj\u00eb ndjesh\u00ebm n\u00eb ekonomin\u00eb e qarqeve me baz\u00eb t\u00eb fort\u00eb bujq\u00ebsore si Fieri, Kor\u00e7a, Lushnja, Berati dhe Elbasani. Shqip\u00ebria rrezikon t\u00eb mbetet vendi me mb\u00ebshtetjen m\u00eb t\u00eb ul\u00ebt p\u00ebr bujq\u00ebsin\u00eb n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor.<\/p>\n<p><strong>xxx<\/strong><\/p>\n<p>Heqja e mb\u00ebshtetjes s\u00eb fermer\u00ebve me naft\u00eb pa taksa n\u00eb Skem\u00ebn Komb\u00ebtare t\u00eb Bujq\u00ebsis\u00eb p\u00ebr vitin 2026 rrit kostot e prodhimit n\u00eb bujq\u00ebsi, ul sip\u00ebrfaqet e mbjella, dob\u00ebson konkurrueshm\u00ebrin\u00eb dhe rrit \u00e7mimet p\u00ebr konsumatorin. M\u00eb t\u00eb prekurit jan\u00eb fermer\u00ebt e vegj\u00ebl dhe zonat rurale, t\u00eb cilat rrezikojn\u00eb t\u00eb humbin nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme t\u00eb aktivitetit ekonomik.<br \/>\nN\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur vendet e rajonit po rrisin subvencionet p\u00ebr bujq\u00ebsin\u00eb, Shqip\u00ebria me sektin Rama po ec\u00ebn n\u00eb drejtimin e kund\u00ebrt si gaforrja! Pa mb\u00ebshtetje p\u00ebr karburantin dhe inputet kryesore, bujq\u00ebsia jon\u00eb do ta ket\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb konkurroj\u00eb dhe t\u00eb siguroj\u00eb prodhim vendas me \u00e7mime t\u00eb p\u00ebrballueshme.<br \/>\nN\u00eb vend q\u00eb t\u00eb ndihmoj\u00eb sektorin m\u00eb t\u00eb dob\u00ebt t\u00eb ekonomis\u00eb, me k\u00ebt\u00eb mas\u00eb Rama thellon kriz\u00ebn n\u00eb fshat, ul prodhimin bujq\u00ebsor dhe blegtoral dhe rrit var\u00ebsin\u00eb e vendit nga importet ushqimore. Ruajtja e subvencionit t\u00eb naft\u00ebs \u00ebsht\u00eb nj\u00eb domosdoshm\u00ebri dhe jo privilegj, n\u00eb kushtet e sotme.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Bujar Leskaj Shprehja \u201cIt\u2019s the economy, stupid (\u00cbsht\u00eb ekonomia, o budalla!)\u201d e k\u00ebshilltarit Xhejms Karvil t\u00eb Presidentit Bill Klinton n\u00eb fushat\u00ebn e suksesshme presidenciale t\u00eb vitit 1992 paraqitet sot aktuale m\u00eb shum\u00eb se kurr\u00eb tek ne, ku sekti Rama n\u00eb qeverisje po b\u00ebn t\u00eb gjitha p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb rfr\u00ebnuar fermer\u00ebt, gjoja n\u00eb em\u00ebr t\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":95037,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44,37],"tags":[],"class_list":["post-139909","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-editorial","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/139909","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=139909"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/139909\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":139910,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/139909\/revisions\/139910"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/95037"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=139909"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=139909"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=139909"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}