{"id":141593,"date":"2026-04-29T15:44:09","date_gmt":"2026-04-29T15:44:09","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=141593"},"modified":"2026-04-29T15:44:09","modified_gmt":"2026-04-29T15:44:09","slug":"skulpture-e-njeriut-te-zhveshur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2026\/04\/29\/skulpture-e-njeriut-te-zhveshur\/","title":{"rendered":"Skulptur\u00eb e \u201cNjeriut t\u00eb Zhveshur\u201d"},"content":{"rendered":"<p><strong>Dr. Pranvera SHEHAJ<\/strong><br \/>\n<strong>Politologe, Ekonomiste, Publiciste<\/strong><\/p>\n<p>Gjasat jan\u00eb q\u00eb n\u00eb mendjen ton\u00eb mungesa e nj\u00eb shoq\u00ebrie t\u00eb sh\u00ebndetshme \u00ebsht\u00eb ngaher\u00eb dhe kok\u00ebfort\u00ebsisht me domosdo pasoj\u00eb e pritshme e politik\u00ebs. Ne, dritshkurt\u00ebsia q\u00eb na ky\u00e7 n\u00eb refuzimin e t\u00eb menduarit mbi veten, na shtyn n\u00eb k\u00ebrkimin e fajtor\u00ebve, nd\u00ebrkaq, vet\u00eb rehatohemi n\u00eb m\u00ebshir\u00ebn e t\u00eb zgjedhurit p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb viktim\u00eb. Sa her\u00eb e gjithmon\u00eb kur na lypet t\u00eb d\u00ebftojm\u00eb deri ku l\u00ebndohet nd\u00ebrgjegjja jon\u00eb si shoq\u00ebri, ne t\u00ebrhiqemi pas n\u00eb skut\u00ebrin\u00eb e heshtjes dhe ndyjm\u00eb paq\u00ebsisht shpirtin kolektiv m\u00eb shum\u00eb se sa fajtorja, &#8211; sipas nesh, politika &#8211; ndyn institucionet. Na e zhb\u00ebn ose jo vet\u00ebshpalljen viktim\u00eb, ka po aq gjasa q\u00eb politika t\u00eb ket\u00eb qen\u00eb filtri i ujit t\u00eb turbullt q\u00eb kut\u00ebrbon kat\u00ebrcip\u00ebrisht n\u00eb brigje e lartmadhni malesh t\u00eb vendit ton\u00eb, e q\u00eb ta mbyt frym\u00ebmarrjen me arom\u00ebn e r\u00ebnd\u00eb t\u00eb kalb\u00ebsis\u00eb q\u00eb ka kor\u00ebzuar tash e disa koh\u00eb ne si shoq\u00ebri.<br \/>\nPa nj\u00eb qeverisje t\u00eb mbrapsht\u00eb, ne nuk do ta kishim njohur vetveten. Pa flladin e ath\u00ebt t\u00eb k\u00ebtyre koh\u00ebve q\u00eb shuplakin qenien ton\u00eb, ne nuk do ta kishim kallur patriotizmin patetik q\u00eb p\u00ebrvesh r\u00ebndom shoq\u00ebrit\u00eb shterp\u00eb. Koh\u00ebt e mbrapshta jan\u00eb bekim p\u00ebr drit\u00ebzimin e t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs mbi veten, mbi njer\u00ebzit q\u00eb na rrethojn\u00eb. Vet\u00ebm hi\u00e7gj\u00ebja njihet n\u00eb rehati. Pushtetet e mbrapshta jan\u00eb sprova q\u00eb pa e patur q\u00ebllim n\u00eb vetvete, flakin tej pluhurin q\u00eb mbulon cenet dhe meskinitetin e shoq\u00ebrive ku vendosen, ose n\u00eb pa\u00e7in qen\u00eb me fat, forc\u00ebn dhe virtytet e tyre. Dhimbsh\u00ebm pranuar, ne jemi rasti i par\u00eb.<br \/>\nP\u00ebr nj\u00eb sistem politik autoritar, korruptiv dhe defi\u00e7itar t\u00eb marr\u00eb jet\u00eb dhe vazhdim\u00ebsi nuk \u00ebsht\u00eb mjaftuesh\u00ebm vet\u00ebshpjegues vulnerabiliteti ekonomik i votuesve, ashtu sikurse shantazhimi n\u00ebn frik\u00eb. Atij i nevojitet rr\u00ebnj\u00ebzimi i nj\u00eb modeli t\u00eb met\u00eb shoq\u00ebror, i cili n\u00eb bashk\u00ebkoh\u00ebsi me sistemin politik, t\u00eb shum\u00ebfishohet deri sa t\u00eb kthehet n\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb pjes\u00ebs mazhoritare t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb. Pranueshm\u00ebria e sistemit ngrihet mbi nj\u00eb model p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb zhveshjes n\u00eb disa drejtime, reflektim i largimit nga: morali, drejt\u00ebsia, identiteti komb\u00ebtar (tradita, patriotizmi), dhe humanizmi. Kur ky model p\u00ebrhapet si nj\u00eb mas\u00eb malinje n\u00eb krejt trupin shoq\u00ebror, ai kthehet n\u00eb standard t\u00eb pranuar, i cili konsolidohet fal\u00eb imunitetit t\u00eb munguar t\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebrie frikshm\u00ebrisht hipokrite, e atill\u00eb q\u00eb i ka fshehur koh\u00ebs t\u00eb meta t\u00eb thella.<br \/>\nPa shtratin e ngroht\u00eb dhe n\u00ebnshtrimin e vet\u00ebdijsh\u00ebm t\u00eb k\u00ebtij modeli, i atill\u00eb pushtet do t\u00eb kishte qen\u00eb nj\u00eb ndjesi efemere. Fal\u00eb tij, ai \u00ebsht\u00eb larg t\u00eb qenurit i till\u00eb.<\/p>\n<p><strong>Detaje t\u00eb skulptur\u00ebs<\/strong><\/p>\n<p>Zhveshja nga ideali! Mungesa e idealit th\u00ebrret p\u00ebr nostalgji edhe t\u00eb sistemeve politike fam\u00ebkeqe, konkretizuar n\u00eb nj\u00eb afirmim t\u00eb At Zef Pllumit, i cili bisedat m\u00eb t\u00eb \u00e7muara n\u00eb dimensionin intelektual i pati b\u00ebr\u00eb &#8211; rr\u00ebfen ai, &#8211; me komunist\u00ebt me t\u00eb cil\u00ebt ndau burgun. Ata, s\u00eb paku njihnin \u00e7\u2018besonin. P\u00ebrkrah\u00ebsi i pushtetit sot nuk ka ideal, ndaj v\u00ebshtir\u00eb q\u00eb me t\u00eb t\u00eb marr\u00ebsh k\u00ebnaq\u00ebsin\u00eb e kund\u00ebrshtimit argumentativ t\u00eb dyansh\u00ebm. Ai \u00ebsht\u00eb i zhytur n\u00eb nj\u00eb zbraz\u00ebti t\u00eb frikshme intelektuale, n\u00eb paditurin\u00eb e thell\u00eb t\u00eb t\u00eb njohurit t\u00eb filozofis\u00eb politike, reformave t\u00eb secilit krah, parimeve dhe vlerave politike. Ai nuk rreshtohet si ushtar i pushtetit p\u00ebr bindje ideologjike, e as si pasoj\u00eb e t\u00ebrheqjes p\u00ebrkundrejt nj\u00eb programi politik q\u00eb i p\u00ebrgjigjet vizionit. P\u00ebr t\u00eb, p\u00ebrkrahja ndaj pushtetit \u00ebsht\u00eb institucion i oportunizmit, p\u00ebrfitimeve dhe q\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb ekonomike. P\u00ebr rrjedhoj\u00eb, njeriu i zhveshur nga filozofia politike nuk ka pritshm\u00ebri p\u00ebr modelin e shtetit n\u00eb t\u00eb cilin jeton, aq m\u00eb pak vizion p\u00ebr t\u00eb ardhmen e tij. Avokati i djallit do t\u00eb orvatej ta shpinte k\u00ebt\u00eb pohim n\u00eb grack\u00eb p\u00ebrmes pyetjes: A nuk \u00ebsht\u00eb ky thjesht kapitaliz\u00ebm? Orvatje e kot\u00eb! Kapitalizmi e lyp deri n\u00eb d\u00ebshp\u00ebrim lirin\u00eb. Ai lul\u00ebzon fal\u00eb liris\u00eb politike dhe ekonomike, fal\u00eb programeve qeveris\u00ebse q\u00eb manifestojn\u00eb sa m\u00eb pak nd\u00ebrhyrjet e shtetit n\u00eb ciklet ekonomike e t\u00eb tjera mekanizmave t\u00eb asisojta. As e kund\u00ebrta, majtiz\u00ebm, s\u2019mund t\u00eb jet\u00eb asesi, s\u00eb paku par\u00eb n\u00eb drit\u00ebn e politikave sociale. Oportunizmi vetjak nuk q\u00ebndron n\u00eb asnj\u00eb an\u00eb t\u00eb continuum-it t\u00eb ideologjive politike, por ulet k\u00ebmb\u00ebnkryq n\u00eb sofr\u00ebn e konsumit bab\u00ebzit\u00ebs pa ndjer\u00eb nevoj\u00ebn e t\u00eb menduarit t\u00eb tilla \u00e7\u00ebshtje.<br \/>\nI heshturi, mjeshtri i artit t\u00eb t\u00eb mbijetuarit! Njeriu i zhveshur e ka heshtjen rafinim t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb d\u00ebshir\u00ebs p\u00ebr t\u00eb shprehur nj\u00eb mendim, nj\u00eb kritik\u00eb, nj\u00eb kund\u00ebrshti, nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb apo &#8211; n\u00eb mos qen\u00eb e th\u00ebn\u00eb \u2013 nj\u00eb revolt\u00eb. Ai jeton n\u00eb institucionin e heshtjes, brenda t\u00eb cilit, ai mbijeton fal\u00eb gjarp\u00ebrimit n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn e goj\u00ebs mbyllur dhe \u00e7udia vet\u00eb \u00ebsht\u00eb q\u00eb kjo i shkakton vet\u00ebk\u00ebnaq\u00ebsi. Ai i njeh vetes zgjuarsin\u00eb deri t\u00eb qenurin \u201clojtar\u201d me sistemin, me jet\u00ebn, me vendin. Kushdo q\u00eb nuk di t\u00eb hesht\u00eb p\u00ebrball\u00eb uturim\u00ebs n\u00eb humner\u00ebn ku kemi r\u00ebn\u00eb, p\u00ebr t\u00eb \u00ebsht\u00eb i met\u00eb, i mang\u00ebt, deri thelb\u00ebsisht idiot.<br \/>\nGjykat\u00ebsi i viktimave fajtore! Vet\u00ebk\u00ebnaq\u00ebsia i ushqen njeriut t\u00eb zhveshur delirin p\u00ebr t\u2018u vet\u00ebndjer\u00eb gjykat\u00ebs i viktimave fajtore. P\u00ebr t\u00eb, &#8211; i papuni p\u00ebr motive politike, i pastrehi si kurban i reformave selektive, i arratisuri si pasoj\u00eb e goditjes pa reshtur p\u00ebr ngjyrim politik, i ndjeri q\u00eb dha shpirt rrug\u00ebve t\u00eb fshatit ku ishte internuar, i burgosuri i keqtrajtuar si kund\u00ebrshtar politik, studenti i diplomuar q\u00eb endet rrug\u00ebve duke vuajtur idealin e tij, &#8211; t\u00eb gjith\u00eb e t\u00eb tjer\u00eb, jan\u00eb fajtor\u00eb t\u00eb fatit q\u00eb kan\u00eb gatuar. \u201cMir\u00eb e gjeti! \u00c7\u2019do q\u00eb ndihet?! S\u2019diti p\u00ebr vete! Pse merret me politik\u00eb, nuk di t\u00eb shoh\u00eb hallin e tij?!\u201d \u2013 me k\u00ebto shprehi e p\u00ebrplas \u00e7ekanin e gjykimit njeriu i zhveshur, duke e thyer n\u00eb t\u00eb tilla raste memec\u00ebrin\u00eb e tij. Ai \u00ebsht\u00eb i larguar nga morali, dinjiteti, besimi. Shpesh, t\u00eb till\u00eb qasje e kam paralelizuar me nj\u00eb tuf\u00eb prostitutash luksi, q\u00eb n\u00eb paturp\u00ebsin\u00eb e zgjedhjes, i drejtojn\u00eb gishtin nj\u00eb studenteje t\u00eb varf\u00ebr, apo nj\u00eb n\u00ebne q\u00eb rraskapitet n\u00eb mjerim. Prostitutat e kan\u00eb bindje se p\u00ebrsa koh\u00eb zgjidhja p\u00ebr t\u00eb jetuar mir\u00eb \u00ebsht\u00eb aty, gjithfar\u00eb t\u00eb tjera n\u00eb mes si morali, dinjiteti, nderi, dija, \u00ebndrrat, synimet, besimi deri ideali, jan\u00eb dokrra penges\u00eb.<br \/>\nJetimi! Njeriu i zhveshur \u00ebsht\u00eb i huaj p\u00ebr gjakun e tij. Ai nuk druhet ta nis\u00eb jet\u00ebn nga hi\u00e7gj\u00ebja dhe kufizon marrje-dh\u00ebniet me ata t\u00eb dor\u00ebs s\u00eb tij. V\u00ebllain, shokun, mikun opozitar, jetimi nuk e njeh. Ai refuzon t\u00eb njollos\u00eb institucionin e heshtjes dhe p\u00ebruljes duke u p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie me disident\u00ebt, qoft\u00eb edhe me koston e t\u00eb b\u00ebrit gjakun uj\u00eb. At\u00eb q\u00eb e godet sistemi, njeriu i zhveshur e largon deri n\u00eb mohim duke b\u00ebrtitur lakuriq\u00ebsin\u00eb e shpirtit t\u00eb tij q\u00eb kut\u00ebrbon kalb\u00ebsi oportuniste, jo frik\u00eb.<br \/>\nI pavleri, n\u00eb vet\u00ebdije dhe vet\u00ebpranim! Rebelimet e heshtura jan\u00eb fatkeq\u00ebsi e shoq\u00ebrive ku z\u00ebn\u00eb vend. N\u00eb sofr\u00ebn ton\u00eb, tryezat e mbledhura e t\u00eb ngushta, rrugicat e mekura nga bisedat e shkujdesura apo anonimiteti i shprehis\u00eb n\u00eb rrjete, pohojn\u00eb se dit\u00ebt po rrokullisin m\u00eb vrullsh\u00ebm t\u00eb ardhmen drejt ferrit t\u00eb padeklaruar. Kjo \u00ebsht\u00eb m\u00eb vrastare sesa do t\u00eb ishte mosekzistenca e nj\u00eb vet\u00ebdije t\u00eb till\u00eb sepse tregon leht\u00ebsin\u00eb me t\u00eb cil\u00ebn pranohet paaft\u00ebsia dhe pavlefshm\u00ebria si qytetar, si autokton. Njeriu i zhveshur, q\u00eb vet\u00ebm mbytyrazi dhe larg vesh\u00ebve me r\u00ebnd\u00ebsi e pranon bashk\u00ebjetes\u00ebn n\u00eb ferrin e atdheut, ndjen se \u00ebsht\u00eb i pavler\u00eb p\u00ebr t\u00eb sakrifikuar sado pak n\u00eb vendin e tij.<br \/>\nI paafti dhe i p\u00ebrlyeri! Njeriu i zhveshur e di se n\u00ebse uji i turbulluar kullon dhe ai do ta gjej\u00eb veten n\u00eb oqeanin e madh t\u00eb liris\u00eb, nuk mbijeton dot aty ku s\u2019ka p\u00ebrfitim q\u00eb vjen nga heshtja, servilizmi, spiunazhi, vet\u00ebshitja, vjedhja deri mashtrimi. Vet\u00ebdija se n\u00eb asnj\u00eb sistem politik tjet\u00ebr nuk do t\u00eb mund t\u00eb ishte m\u00eb mir\u00eb, i jep forc\u00eb q\u00eb t\u2019i mpreh\u00eb dh\u00ebmb\u00ebt e mbrojtjes dhe t\u00eb mbes\u00eb ushtar i p\u00ebrbetuar i pushtetit. Si i till\u00eb, ai b\u00ebhet djepi q\u00eb p\u00ebrkund pushtetin, shkrihet me t\u00eb deri n\u00eb ngadh\u00ebnjim dhe mir\u00ebpret p\u00ebr p\u00ebrfitim vetjak m\u00ebkatet e pushtetit. Thjesht pranuar, njeriu i zhveshur beson tek vjedhja si mekaniz\u00ebm zhvillimi, po aq sa tek korrupsioni si mjet zgjidh\u00ebs. Nd\u00ebrsa vjedh dhe \u201cngjit\u201d di\u00e7ka q\u00eb nuk i p\u00ebrket kudo t\u00eb mundet, e nd\u00ebrsa proklamon altruizmin p\u00ebr t\u00eb ndihmuar cilindo p\u00ebrkundrejt rryshfetit, n\u00eb \u00e7do pun\u00eb, n\u00eb \u00e7do fush\u00eb, njeriun e zhveshur e lidh me pushtetin, devotshm\u00ebria. N\u00eb krejt paditurin\u00eb rr\u00ebngjeth\u00ebse t\u00eb tij, ai ia njeh fytyr\u00ebn nj\u00eb t\u00eb v\u00ebrtete: si i paditur, si i paaft\u00eb, si hajdut, si mashtrues, si i pamoral, i paatdhe e i pafe, nuk ka asnj\u00eb sistem tjet\u00ebr n\u00eb t\u00eb cilin ai do t\u00eb mund t\u00eb lul\u00ebzonte m\u00eb shum\u00eb!<\/p>\n<p><strong>Prekja e fundit<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7\u2018portret ka skulptura ime? \u2013 lus t\u00eb rreket n\u00eb kuriozitet ndokush. As rruazat e pafundme t\u00eb shqipes q\u00eb dashuroj deri n\u00eb adhurim, nuk m\u00eb jan\u00eb t\u00eb dobishme p\u00ebr t\u2018ia gdhendur m\u00eb n\u00eb fund edhe portretin njeriut t\u00eb zhveshur. Dhe ndalem pik\u00ebrisht k\u00ebtu ku nd\u00ebr mend m\u00eb vjen Amedeo Modigliani, syt\u00eb e portreteve t\u00eb t\u00eb cilit ishin t\u00eb shkrehta (bosh), n\u00eb pamund\u00ebsin\u00eb e vullnetshme t\u00eb tij p\u00ebr t\u00eb pikturuar nj\u00eb shpirt q\u00eb nuk e njihte. Vet\u00ebm ky mendim m\u00eb thot\u00eb se do t\u00eb isha fare mediokre n\u00ebse do t\u00eb portretizoja m\u00eb tej njeriun e zhveshur. Aty ku shpirti \u00ebsht\u00eb i zhveshur, s\u2019mund t\u00eb ket\u00eb portret, aq m\u00eb pak identitet. \u201cNjeriu i zhveshur\u201d, kjo skulptur\u00eb (e)pa-fytyr\u00eb, monument i gjall\u00eb n\u00eb vendin tim!<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dr. Pranvera SHEHAJ Politologe, Ekonomiste, Publiciste Gjasat jan\u00eb q\u00eb n\u00eb mendjen ton\u00eb mungesa e nj\u00eb shoq\u00ebrie t\u00eb sh\u00ebndetshme \u00ebsht\u00eb ngaher\u00eb dhe kok\u00ebfort\u00ebsisht me domosdo pasoj\u00eb e pritshme e politik\u00ebs. Ne, dritshkurt\u00ebsia q\u00eb na ky\u00e7 n\u00eb refuzimin e t\u00eb menduarit mbi veten, na shtyn n\u00eb k\u00ebrkimin e fajtor\u00ebve, nd\u00ebrkaq, vet\u00eb rehatohemi n\u00eb m\u00ebshir\u00ebn e t\u00eb zgjedhurit &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":90550,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-141593","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-editorial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/141593","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=141593"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/141593\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":141594,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/141593\/revisions\/141594"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/90550"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=141593"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=141593"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=141593"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}