{"id":142988,"date":"2026-05-15T18:53:52","date_gmt":"2026-05-15T18:53:52","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=142988"},"modified":"2026-05-15T18:53:52","modified_gmt":"2026-05-15T18:53:52","slug":"mato-pastrimi-i-parave-ne-ndertim-po-le-te-rinjte-pa-strehe-te-monitoren-transaksionet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2026\/05\/15\/mato-pastrimi-i-parave-ne-ndertim-po-le-te-rinjte-pa-strehe-te-monitoren-transaksionet\/","title":{"rendered":"Mato: Pastrimi i parave n\u00eb nd\u00ebrtim po l\u00eb t\u00eb rinjt\u00eb pa streh\u00eb: T\u00eb monitoren transaksionet"},"content":{"rendered":"<p>N\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur Tirana dhe zonat turistike t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebrjetojn\u00eb nj\u00eb bum t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm nd\u00ebrtimi, me kulla q\u00eb ngrihen \u00e7do dit\u00eb, nj\u00eb pyetje thelb\u00ebsore po shqet\u00ebson gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb publikun: nga vijn\u00eb t\u00eb gjitha k\u00ebto para?<\/p>\n<p>Alarimin e ngriti Fanswa Mato, an\u00ebtar i departamentit \u201cBrain Gain\u201d n\u00eb PD, i cili nga tryeza e diskutimit \u2018Qeveria e Pasiguris\u00eb \u2013 dhe alternativa e opozit\u00ebs\u2019, denoncoi se pas fasad\u00ebs s\u00eb projekteve luksoze fshihet fenomeni i pastrimit t\u00eb parave, duke e deformuar tregun dhe duke e b\u00ebr\u00eb t\u00eb pamundur p\u00ebr qytetar\u00ebt e zakonsh\u00ebm blerjen e nj\u00eb sht\u00ebpie.<\/p>\n<p>Mato, nj\u00eb profesionist me p\u00ebrvoj\u00eb n\u00eb menaxhimin e nd\u00ebrtimit n\u00eb Ne\u00eb York, thekson paradoksin e hidhur t\u00eb realitetit shqiptar: nd\u00ebrsa miliona metra katror\u00eb nd\u00ebrtohen \u00e7do vit, \u00e7mimet e apartamenteve kan\u00eb arritur nivele t\u00eb pap\u00ebrballueshme p\u00ebr familjet mesatare.<\/p>\n<p><strong>Fanswa Mato:<\/strong> P\u00ebrvoja ime personale m\u00eb ka dh\u00ebn\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb punoj n\u00eb nj\u00eb mjedis ku standardet, transparenca dhe rezultatet konkrete jan\u00eb thelb\u00ebsore. Pik\u00ebrisht kjo eksperienc\u00eb m\u00eb motivon t\u00eb kontribuoj me njohurin\u00eb dhe p\u00ebrvoj\u00ebn time p\u00ebr \u00e7\u00ebshtjet q\u00eb lidhen me zhvillimin, mir\u00ebqenien dhe t\u00eb ardhmen e Shqip\u00ebris\u00eb. Sot dua t\u00eb flas p\u00ebr nj\u00eb nga problemet m\u00eb serioze q\u00eb po d\u00ebmton ekonomin\u00eb shqiptare dhe po r\u00ebndon jet\u00ebn e qytetar\u00ebve tan\u00eb: pastrimin e parave n\u00eb sektorin e pasurive t\u00eb paluajtshme dhe n\u00eb nd\u00ebrtim. Gjat\u00eb viteve t\u00eb fundit kemi par\u00eb nj\u00eb bum t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm nd\u00ebrtimesh, sidomos n\u00eb Tiran\u00eb dhe n\u00eb zonat turistike, ku kulla t\u00eb reja ngrihen \u00e7do dit\u00eb, projekte luksoze shtohen me ritme t\u00eb shpejta dhe miliona metra katror\u00eb nd\u00ebrtohen \u00e7do vit. Por pyetja q\u00eb ushtrojn\u00eb shqiptar\u00ebt \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e thjesht\u00eb: nga vijn\u00eb t\u00eb gjitha k\u00ebto para?<\/p>\n<p>Sepse realiteti \u00ebsht\u00eb ky: nd\u00ebrsa nd\u00ebrtohet gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb apartamente, qytetar\u00ebt shqiptar\u00eb e kan\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb blejn\u00eb nj\u00eb sht\u00ebpi. \u00c7mimet jan\u00eb rritur n\u00eb nivele t\u00eb pap\u00ebrballueshme p\u00ebr familjet e zakonshme. T\u00eb rinjt\u00eb nuk arrijn\u00eb t\u00eb sigurojn\u00eb nj\u00eb strehim, nd\u00ebrsa shum\u00eb apartamente mbeten bosh dhe p\u00ebrdoren vet\u00ebm si instrumente financiare. Ky \u00ebsht\u00eb paradoksi i Shqip\u00ebris\u00eb sot. N\u00eb nj\u00ebr\u00ebn an\u00eb kemi nj\u00eb mbingopje me nd\u00ebrtime, nga ana tjet\u00ebr kemi munges\u00eb strehimi p\u00ebr qytetar\u00ebt. Kjo nuk \u00ebsht\u00eb ekonomi normale tregu. Kjo \u00ebsht\u00eb pasoj\u00eb e deformimit t\u00eb tregut nga parat\u00eb informale dhe nga mungesa e kontrollit shtet\u00ebror.<\/p>\n<p>Sipas t\u00eb dh\u00ebnave dhe analizave t\u00eb institucioneve komb\u00ebtare dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtare, Shqip\u00ebria ka pasur p\u00ebr vite me radh\u00eb probleme serioze n\u00eb luft\u00ebn kund\u00ebr pastrimit t\u00eb parave dhe organizata t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme nd\u00ebrkomb\u00ebtare kan\u00eb evidentuar dob\u00ebsi n\u00eb kontrollin financiar dhe n\u00eb monitorimin e sektorit t\u00eb nd\u00ebrtimit. Gjat\u00eb analiz\u00ebs s\u00eb k\u00ebtij fenomeni, jan\u00eb p\u00ebrdorur t\u00eb dh\u00ebna nga institucione si Banka e Shqip\u00ebris\u00eb, INSTAT, Agjencia e Inteligjenc\u00ebs Financiare dhe FATF. Jan\u00eb zhvilluar gjithashtu biseda me profesionist\u00eb t\u00eb tregut, agjent\u00eb imobiliar, noter\u00eb dhe ekspert\u00eb financiar\u00eb. T\u00eb gjitha k\u00ebto tregojn\u00eb se ekziston nj\u00eb shqet\u00ebsim real p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn se si fondet e dyshimta dep\u00ebrtojn\u00eb n\u00eb ekonomin\u00eb shqiptare.<\/p>\n<p>Mekanizmat jan\u00eb t\u00eb ndryshme. N\u00eb shum\u00eb raste p\u00ebrdoren kompani me burime financiare t\u00eb paqarta, p\u00ebrdoren pagesa t\u00eb m\u00ebdha kesh, transferta t\u00eb dyshimta dhe forma t\u00eb tjera q\u00eb e b\u00ebjn\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb gjurmimin e origjin\u00ebs s\u00eb parave. N\u00eb disa raste kemi dhe kompani q\u00eb nuk justifikojn\u00eb nivelin e investimeve q\u00eb realizojn\u00eb. Dhe kush e paguan koston e k\u00ebsaj situate? E paguajn\u00eb qytetar\u00ebt shqiptar\u00eb, e paguajn\u00eb familjet e reja, e paguajn\u00eb bizneset e ndershme, e paguan ekonomia e vendit. Sepse kur parat\u00eb e paligjshme futen n\u00eb treg, konkurrenca b\u00ebhet e padrejt\u00eb. \u00c7mimet rriten artificialisht, korrupsioni forcohet, besimi tek shteti dob\u00ebsohet dhe n\u00eb fund humb qytetari i zakonsh\u00ebm q\u00eb punon me ndershm\u00ebri.<\/p>\n<p>Si opozit\u00eb, ne kemi detyrimin moral dhe politik t\u00eb ngrem\u00eb z\u00ebrin p\u00ebr k\u00ebt\u00eb problem. Shqip\u00ebria nuk mund t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb t\u00eb ardhmen mbi ekonomi informale dhe mbi munges\u00eb transparence. Ne kemi nevoj\u00eb p\u00ebr institucione t\u00eb forta, p\u00ebr kontroll real financiar dhe p\u00ebr shtet ligjor funksional. Ne k\u00ebrkojm\u00eb rritje t\u00eb transparenc\u00ebs n\u00eb transaksionet e pasurive t\u00eb paluajtshme, kufizim t\u00eb pagesave kesh n\u00eb sektorin e nd\u00ebrtimit, kontroll m\u00eb t\u00eb fort\u00eb mbi burimin e fondeve, monitorim m\u00eb rigoroz t\u00eb kompanive t\u00eb nd\u00ebrtimit, bashk\u00ebpunim m\u00eb t\u00eb madh mes institucioneve financiare dhe organeve ligjzbatuese. Ky nuk \u00ebsht\u00eb thjesht nj\u00eb debat politik. Ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb debat q\u00eb prek ekonomin\u00eb e vendit, t\u00eb ardhmen e t\u00eb rinjve dhe mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb qytetar\u00ebt shqiptar\u00eb t\u00eb jetojn\u00eb me dinjitet n\u00eb vendin e tyre.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb nj\u00eb koh\u00eb kur Tirana dhe zonat turistike t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebrjetojn\u00eb nj\u00eb bum t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm nd\u00ebrtimi, me kulla q\u00eb ngrihen \u00e7do dit\u00eb, nj\u00eb pyetje thelb\u00ebsore po shqet\u00ebson gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb publikun: nga vijn\u00eb t\u00eb gjitha k\u00ebto para? Alarimin e ngriti Fanswa Mato, an\u00ebtar i departamentit \u201cBrain Gain\u201d n\u00eb PD, i cili nga tryeza e &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":142989,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-142988","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/142988","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=142988"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/142988\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":142991,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/142988\/revisions\/142991"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/142989"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=142988"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=142988"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=142988"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}