{"id":146738,"date":"2026-06-26T11:17:05","date_gmt":"2026-06-26T11:17:05","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=146738"},"modified":"2026-06-26T11:17:05","modified_gmt":"2026-06-26T11:17:05","slug":"leter-drejtuar-reinier-de-graaf-me-gjithe-respektin-e-kursyer","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2026\/06\/26\/leter-drejtuar-reinier-de-graaf-me-gjithe-respektin-e-kursyer\/","title":{"rendered":"Let\u00ebr drejtuar Reinier de Graaf, me gjith\u00eb respektin e kursyer"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga Ina ZHUPA<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"font-size: 16px;\">I dashur Reinier,<\/span><\/p>\n<div class=\"readmore-text-here\">\n<p>N\u00ebse q\u00ebllimi yt ishte tronditja, ia arrite plot\u00ebsisht, me k\u00ebt\u00eb let\u00ebr q\u00eb nxin mes shoqesh, tek libri Dosjet Shqiptare. Por t\u00eb mos jem e padrejt\u00eb: letra jote i b\u00ebri shqiptarit t\u00eb mir\u00eb e t\u00eb zakonsh\u00ebm, si dhe atij t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm, nj\u00eb sh\u00ebrbim q\u00eb rrall\u00eb e b\u00ebn ndonj\u00eb i huaj me kaq mir\u00ebdashje.<\/p>\n<p>Tek ty dhe te ngjash\u00ebm me ty, shpesh p\u00ebrfytyrohen mendje t\u00eb lira, plot vlera e vyrtyte, drit\u00eb e civilizimit q\u00eb na ndri\u00e7on nga err\u00ebsira jon\u00eb ballkanike, frym\u00ebzim\u00a0 p\u00ebr k\u00ebt\u00eb provinc\u00eb q\u00eb \u00ebnd\u00ebrron t\u00eb b\u00ebhet metropol evropian. Prit\u00ebm me padurim q\u00eb nj\u00eb drit\u00eb e till\u00eb t\u00eb na vij\u00eb nga ty o arkitekt i huaj.<\/p>\n<p>Na u shfaqe, t\u00eb pam\u00eb, dhe na erdhe vrazhd\u00ebsisht i vock\u00ebl, sa patronazhisti i lagjes \u2014 ai q\u00eb, me skuthllikun mjeran, beson sinqerisht se ia ka siguruar paq buk\u00ebn e goj\u00ebs f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb vet\u00eb.<\/p>\n<p>Nj\u00eb e zakonshme si un\u00eb kishte menduar se ti i kishe hyr\u00eb m\u00eb thell\u00eb jet\u00ebs: se ishe n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb bukuris\u00eb, t\u00eb s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs, ndoshta edhe thjesht t\u00eb arkitektur\u00ebs s\u00eb mir\u00eb. Por jo. Ti paske dashur vet\u00ebm nj\u00eb kryeminist\u00ebr gangster. Le t\u00eb ishte autokrat, mjafton t\u00eb ishte mbreti yt personal.<\/p>\n<p>Aty ku mund t\u00eb t\u00eb kisha falur k\u00ebt\u00eb dob\u00ebsi t\u00eb zakonshme njer\u00ebzore, ti e shtyve m\u00eb tej. M\u00eb \u00e7ove drejt &#8220;autokracis\u00eb mir\u00ebb\u00ebr\u00ebse&#8221;, a thua se historia e njer\u00ebzimit nuk \u00ebsht\u00eb e mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb m\u00ebsuar se gj\u00eb e till\u00eb s&#8217;ka ekzistuar kurr\u00eb, as si be, as si premtim, as si gabim historik q\u00eb meritonte nj\u00eb shans t\u00eb dyt\u00eb.<\/p>\n<p>T\u00eb Imagjinoj teksa shkruan, n\u00eb mjedisin t\u00ebnd natyror: Holland\u00ebn, ku ti jeton e g\u00ebzon t\u00eb mirat e nj\u00eb demokracie q\u00eb e detyron qeverin\u00eb t\u2019i jap\u00eb llogari n\u00eb zgjedhje sa her\u00eb s\u2019i p\u00ebrmbush premtimet. Shkolla cil\u00ebsore, spitale jet\u00ebshp\u00ebtuese, rrug\u00eb e toka q\u00eb nuk p\u00ebrmbyten nga shiu q\u00eb mezi pushon mbi kok\u00ebn t\u00ebnde. Ushqime q\u00eb nuk helmojn\u00eb, edhe pse, pranoj, pa receta mesdhetare. E vetmja e met\u00eb e madhe e k\u00ebtij sistemi qenka se s\u2019t\u00eb ka ofruar kurr\u00eb nj\u00eb autokrat \u2014 nj\u00eb mbret personal, mir\u00ebb\u00ebr\u00ebs, q\u00eb t\u00eb t\u00eb \u00e7lironte nga barra e zgjedhjeve t\u00eb lira dhe t\u00eb t\u00eb jepte fuqi t\u00eb pakontrolluar p\u00ebr t\u00eb shfrenuar imagjinat\u00ebn arkitekturore.<\/p>\n<p>K\u00ebt\u00eb fuqi, me sa duket, e ke gjetur m\u00eb leht\u00eb n\u00eb Mangalemin ton\u00eb AliDems. N\u00eb nj\u00eb bllok pallatesh, banor\u00ebt e t\u00eb cilit num\u00ebrojn\u00eb qindarkat p\u00ebr t\u00eb mbyllur muajin, duke u lutur q\u00eb Zoti t\u00eb jet\u00eb i mir\u00eb e t\u00eb mos i sprovoj\u00eb me ndonj\u00eb shpenzim t\u00eb papritur, qoft\u00eb dasm\u00eb, a s\u00ebmundje.<\/p>\n<p>Po t\u00eb pyes si nj\u00eb nx\u00ebn\u00ebse naive auditoresh europiane: A ia vlen shtypja p\u00ebr nj\u00eb projekt arkitektonik? Cil\u00ebn kryevep\u00ebr bot\u00ebrore konkuron sot mangalemi yt, q\u00eb na magjeps kaq fort sa t\u00eb na b\u00ebj\u00eb t\u00eb urojm\u00eb vet\u00eb zinxhir\u00ebt?<\/p>\n<p>Dhe nga buroi, pyes me sinqeritet t\u00eb plot\u00eb, ky guxim donkishotesk p\u00ebr ta botuar k\u00ebt\u00eb let\u00ebr, q\u00eb, ngjan m\u00eb shum\u00eb si rr\u00ebfim dashurie i shkruar nga nj\u00eb Romeo posht\u00eb ballkonit t\u00eb Xhuljet\u00ebs s\u00eb tij, sesa si mantra politike e nj\u00eb profesionisti serioz?<\/p>\n<p>N\u00eb librat e tu, ti thua se profesioni i arkitektit \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb nj\u00eb mjet kompromisi moral, shpesh i p\u00ebrfshir\u00eb pa vet\u00ebdije n\u00eb pastrim parash. Uroj q\u00eb t\u2019u kthehesh p\u00ebrs\u00ebri shkrimeve t\u00eb tua. E m\u00eb pas t\u00eb na ndri\u00e7osh n\u00ebse ti vet\u00eb u p\u00ebrfshive me apo pa dije n\u00eb lavatri\u00e7en ediane t\u00eb pastrimit.<\/p>\n<p>Mir\u00ebmbe\u00e7 n\u00eb k\u00ebrkim t\u00eb autokratit t\u00ebnd mir\u00ebb\u00ebr\u00ebs!<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.syri.net\/uploads\/syri.net\/images\/2026\/June\/26\/auto_732435323_10237737324906375_7432870321003441285_n1782471740.jpg\" alt=\"Image\" \/><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Ina ZHUPA I dashur Reinier, N\u00ebse q\u00ebllimi yt ishte tronditja, ia arrite plot\u00ebsisht, me k\u00ebt\u00eb let\u00ebr q\u00eb nxin mes shoqesh, tek libri Dosjet Shqiptare. Por t\u00eb mos jem e padrejt\u00eb: letra jote i b\u00ebri shqiptarit t\u00eb mir\u00eb e t\u00eb zakonsh\u00ebm, si dhe atij t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm, nj\u00eb sh\u00ebrbim q\u00eb rrall\u00eb e b\u00ebn ndonj\u00eb i huaj &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":119692,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-146738","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/146738","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=146738"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/146738\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":146739,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/146738\/revisions\/146739"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/119692"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=146738"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=146738"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=146738"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}