{"id":147981,"date":"2026-07-09T08:56:41","date_gmt":"2026-07-09T08:56:41","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=147981"},"modified":"2026-07-09T08:56:41","modified_gmt":"2026-07-09T08:56:41","slug":"le-courrier-des-balkans-edi-rama-ose-megalomania-ne-pushtet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2026\/07\/09\/le-courrier-des-balkans-edi-rama-ose-megalomania-ne-pushtet\/","title":{"rendered":"&#8220;Le Courrier des Balkans&#8221;: Edi Rama ose megalomania n\u00eb pushtet!"},"content":{"rendered":"<p>\u201cEdi Rama ose megalomania n\u00eb pushtet\u201d, me k\u00ebt\u00eb titull, media franceze \u201cLe Courrier des Balkans\u201d i kushton nj\u00eb artikull t\u00eb gjat\u00eb librit \u201cThe Albanian Files\u201d, duke e paraqitur at\u00eb si nj\u00eb pasqyr\u00eb t\u00eb nj\u00eb Shqip\u00ebrie t\u00eb mbushur me projekte gjigante arkitekturore.<\/p>\n<p>Artikulli ngre debate mbi modelin e zhvillimit t\u00eb vendit, rolin e kryeministrit n\u00eb p\u00ebrzgjedhjen e projekteve dhe kritikat p\u00ebr munges\u00ebn e transparenc\u00ebs.<\/p>\n<p><strong>Artikulli<\/strong><\/p>\n<p>Edi Rama akuzohet se po e shnd\u00ebrron Shqip\u00ebrin\u00eb n\u00eb nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb personale eksperimentesh. N\u00eb librin voluminoz \u201cThe Albanian Files\u201d, nj\u00eb vep\u00ebr prej 800 faqesh e botuar nga sht\u00ebpia botuese Lars M\u00fcller n\u00eb Zyrih, Edi Rama paraqitet jo vet\u00ebm si kreu i qeveris\u00eb, por mbi t\u00eb gjitha si arkitekti kryesor i nj\u00eb Shqip\u00ebrie t\u00eb transformuar n\u00eb nj\u00eb galeri arti t\u00eb hapur.<\/p>\n<p>Ky katalog monumental p\u00ebrmbledh projektet e 60 studiove nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb arkitektur\u00ebs dhe zbulon nj\u00eb mekaniz\u00ebm t\u00eb mir\u00eborganizuar: shteti hap rrug\u00ebn, arkitekt\u00ebt shpalosin idet\u00eb e tyre, nd\u00ebrsa investitor\u00ebt privat\u00eb \u2013 shpesh t\u00eb p\u00ebrmendur n\u00eb hetime t\u00eb ndjeshme \u2013 financojn\u00eb projektet.<\/p>\n<p>Libri p\u00ebrfshin plot 523 projekte. Nga k\u00ebto, 57 jan\u00eb p\u00ebrfunduar, 53 jan\u00eb n\u00eb proces zbatimi, nd\u00ebrsa 47 presin marrjen e lejeve. N\u00eb 41% t\u00eb rasteve, emri i porosit\u00ebsit ose financuesit t\u00eb projektit nuk b\u00ebhet i ditur.<\/p>\n<p>Mes marinave gjigante, resorteve me qindra hektar\u00eb dhe kullave 40 deri n\u00eb 70 kate t\u00eb ngritura n\u00eb zem\u00ebr t\u00eb Tiran\u00ebs, vendi po mbushet me projekte spektakolare. K\u00ebto nd\u00ebrhyrje prekin si kryeqytetin, ashtu edhe zonat m\u00eb t\u00eb lakmuara bregdetare, ve\u00e7an\u00ebrisht rreth liqenit artificial t\u00eb Tiran\u00ebs dhe vij\u00ebs bregdetare.<\/p>\n<p>Edi Rama rekruton personalisht shum\u00eb arkitekt\u00eb, nj\u00eb praktik\u00eb q\u00eb e kishte ndjekur edhe kur ishte kryebashkiak i Tiran\u00ebs.<\/p>\n<p>Rasti i arkitektit amerikan Sam Chermayeff p\u00ebrmendet si shembull dometh\u00ebn\u00ebs. M\u00eb 1 maj 2024, n\u00eb or\u00ebn 22:00, ai merr nj\u00eb telefonat\u00eb nga miku i tij Pablo Bofill: \u201cEdi do t\u00eb t\u00eb telefonoj\u00eb\u201d. Pak \u00e7aste m\u00eb von\u00eb, Adelajda Roka, drejtoresh\u00eb e Agjencis\u00eb s\u00eb Zhvillimit t\u00eb Territorit, i propozon dy projekte n\u00eb Tiran\u00eb, p\u00ebrkat\u00ebsisht me sip\u00ebrfaqe 15 mij\u00eb dhe 30 mij\u00eb metra katror\u00eb.<\/p>\n<p>Chermayeff pranon \u201cpa e kuptuar plot\u00ebsisht se \u00e7far\u00eb po ndodhte\u201d. Disa jav\u00eb m\u00eb von\u00eb, ai pritet n\u00eb pist\u00ebn e aeroportit dhe d\u00ebrgohet n\u00eb nj\u00eb vil\u00eb t\u00eb quajtur \u201cHouse of Comrades\u201d. Aty takohet me tre biznesmen\u00eb me makina G-Wagon, ora luksoze Richard Mille dhe byzylyk\u00eb Cartier, t\u00eb cil\u00ebt i japin liri t\u00eb plot\u00eb p\u00ebr projektimin e nj\u00eb kulle 44-kat\u00ebshe. Amerikani i quan me krenari \u201cour guys\u201d (\u201cnjer\u00ebzit tan\u00eb\u201d).<\/p>\n<p>Modernizimi i shpejt\u00eb nxit kritika<\/p>\n<p>Ky modernizim i p\u00ebrshpejtuar ka shkaktuar kritika t\u00eb forta. Sipas kund\u00ebrshtar\u00ebve t\u00eb tij, ai tregon nj\u00eb devijim t\u00eb pushtetit, i cili anashkalon z\u00ebrin e qytetar\u00ebve dhe privatizon territoret m\u00eb t\u00eb \u00e7muara t\u00eb vendit.<\/p>\n<p>N\u00eb bregdet, projektet kan\u00eb p\u00ebrmasa gjigante:<\/p>\n<p>Orikum Oasis \u2013 500 mij\u00eb metra katror\u00eb;<\/p>\n<p>Livadh Resorts \u2013 242 mij\u00eb metra katror\u00eb;<\/p>\n<p>masterplani i MVRDV p\u00ebr lagun\u00ebn e Nart\u00ebs \u2013 639 hektar\u00eb.<\/p>\n<p>Zona t\u00eb mbrojtura \u2013 laguna, delta dhe parqe komb\u00ebtare \u2013 jan\u00eb drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb fokus t\u00eb k\u00ebtyre projekteve, pavar\u00ebsisht vler\u00ebsimeve mjedisore shpesh shqet\u00ebsuese.<\/p>\n<p>Hetimet e SPAK-ut kan\u00eb nxjerr\u00eb m\u00eb her\u00ebt n\u00eb pah lidhje mes disa prej k\u00ebtyre zhvillimeve, trafikut t\u00eb drog\u00ebs dhe falsifikimeve t\u00eb dokumenteve t\u00eb pron\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cNj\u00eb qeverisje e menduar si nj\u00eb shfaqje e p\u00ebrhershme\u201d<\/p>\n<p>P\u00ebrtej shifrave, \u201cThe Albanian Files\u201d paraqet nj\u00eb m\u00ebnyr\u00eb qeverisjeje t\u00eb nd\u00ebrtuar si nj\u00eb performanc\u00eb e vazhdueshme. Festivalet, vilat e rinovuara dhe intervistat nd\u00ebrkomb\u00ebtare sh\u00ebrbejn\u00eb si pjes\u00eb e nj\u00eb skenografie q\u00eb synon t\u00eb t\u00ebrheq\u00eb publikun e huaj.<\/p>\n<p>Edi Rama i p\u00ebrshkruan arkitekt\u00ebt si \u201cf\u00ebmij\u00ebt e privilegjuar t\u00eb Zotit\u201d, t\u00eb vetmit q\u00eb lejohen \u201ct\u00eb luajn\u00eb sikur jan\u00eb Zoti\u201d.<\/p>\n<p>P\u00ebr qytetar\u00ebt q\u00eb prej jav\u00ebsh protestojn\u00eb kund\u00ebr betonizimit t\u00eb Nart\u00ebs dhe privatizimit t\u00eb bregdetit, ky lib\u00ebr shihet si nj\u00eb festim zyrtar i zhdukjes s\u00eb fjal\u00ebs \u201cjo\u201d.<\/p>\n<p>Sipas kritik\u00ebve, ai paraqet nj\u00eb Shqip\u00ebri ku z\u00ebri i qytetar\u00ebve fshihet p\u00ebrball\u00eb nj\u00eb vizioni spektakolar, por jo transparent, t\u00eb modernizimit.<\/p>\n<p>\u201cThe Albanian Files\u201d nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb katalog arkitekturor: \u00ebsht\u00eb manifesti i nj\u00eb pushteti q\u00eb e sheh veten si kurator t\u00eb nj\u00eb vendi-galeri, nd\u00ebrsa shoq\u00ebria civile mbetet thjesht spektatore.<\/p>\n<p>Reagimi i fundit erdhi jav\u00ebn e kaluar, kur protestuesit ia dor\u00ebzuan zyrtarisht librin SPAK-ut, duke e cil\u00ebsuar si \u201clibrin e mallkuar t\u00eb Ram\u00ebs\u201d dhe duke e paraqitur si prov\u00ebn e par\u00eb materiale n\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje t\u00eb dyshuar kriminaliteti q\u00eb lidhet me k\u00ebto projekte urbane.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cEdi Rama ose megalomania n\u00eb pushtet\u201d, me k\u00ebt\u00eb titull, media franceze \u201cLe Courrier des Balkans\u201d i kushton nj\u00eb artikull t\u00eb gjat\u00eb librit \u201cThe Albanian Files\u201d, duke e paraqitur at\u00eb si nj\u00eb pasqyr\u00eb t\u00eb nj\u00eb Shqip\u00ebrie t\u00eb mbushur me projekte gjigante arkitekturore. Artikulli ngre debate mbi modelin e zhvillimit t\u00eb vendit, rolin e kryeministrit n\u00eb p\u00ebrzgjedhjen &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":147982,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-147981","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/147981","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=147981"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/147981\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":147984,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/147981\/revisions\/147984"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/147982"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=147981"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=147981"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=147981"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}