{"id":148805,"date":"2026-07-21T09:58:46","date_gmt":"2026-07-21T09:58:46","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=148805"},"modified":"2026-07-21T09:58:46","modified_gmt":"2026-07-21T09:58:46","slug":"kush-perfiton-nga-investitori-strategjik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2026\/07\/21\/kush-perfiton-nga-investitori-strategjik\/","title":{"rendered":"Kush p\u00ebrfiton nga &#8220;investitori strategjik&#8221;?"},"content":{"rendered":"<h4 id=\"rekl-49\">K\u00ebrkesa \u201cShqip\u00ebria nuk shitet\u201d keqinterpretohet kur paraqitet si refuzim i \u00e7do investimi. Interpretimi i saj i sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb procedural: \u00e7do tjet\u00ebrsim i s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt\u00ebs duhet b\u00ebr\u00eb n\u00eb drit\u00eb t\u00eb diellit \u2013 me \u00e7mim t\u00eb p\u00ebrcaktuar nga konkurrenca, me leje t\u00eb botuara, dhe me p\u00ebrfitues t\u00eb identifikuesh\u00ebm.<\/h4>\n<div class=\"readmore-text-here\">\n<p>Nj\u00eb kompani q\u00eb ka marr\u00eb nj\u00eb cop\u00eb t\u00eb bregdetit t\u00eb Adriatikut e ka adres\u00ebn zyrtare n\u00eb katin e 12-t\u00eb t\u00eb European Trade Centre n\u00eb Tiran\u00eb, ku, sipas nj\u00eb hetimi t\u00eb BIRN-it, \u201cnuk kishte as tabel\u00eb emri, dhe punonj\u00ebsit e nd\u00ebrtes\u00ebs than\u00eb se nuk njihnin asnj\u00eb kompani me at\u00eb em\u00ebr\u201d. Nj\u00eb pasuri q\u00eb u p\u00ebrket t\u00eb gjith\u00ebve mban emrin e nj\u00eb kompanie q\u00eb nuk gjendet dot as n\u00eb adres\u00ebn e vet \u2013 sepse pron\u00ebsia e saj \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar si nj\u00eb varg kutish, nj\u00ebra brenda tjetr\u00ebs dhe kutia e fundit \u00ebsht\u00eb bosh. Te ky boshll\u00ebk nis problemi.<\/p>\n<p>P\u00ebrpjekjet p\u00ebr ta ngushtuar debatin publik p\u00ebr Zv\u00ebrnecin n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrballje midis mbrojtjes s\u00eb natyr\u00ebs dhe zhvillimit ekonomik, n\u00eb rastin m\u00eb t\u00eb mir\u00eb nuk ndihmojn\u00eb. N\u00eb at\u00eb t\u00eb keqin jan\u00eb mashtruese. Pyetja e v\u00ebrtet\u00eb \u00ebsht\u00eb ekonomike dhe shum\u00eb e thjesht\u00eb: kur shteti transferon te pak privat\u00eb nj\u00eb pasuri q\u00eb u p\u00ebrket t\u00eb gjith\u00ebve, a e merr publiku vler\u00ebn e v\u00ebrtet\u00eb n\u00eb k\u00ebmbim \u2013 dhe a mund ta verifikoj\u00eb k\u00ebt\u00eb? N\u00eb rastin e projekteve n\u00eb Sazan dhe Zv\u00ebrnec, t\u00eb tria hallkat q\u00eb do t\u00eb lejonin nj\u00eb p\u00ebrgjigje \u2013 \u00e7mimi, procedura dhe identiteti i p\u00ebrfituesit \u2013 mbeten t\u00eb err\u00ebta. Kjo, jo flamingot, \u00ebsht\u00eb arsyeja pse \u00e7\u00ebshtja ka r\u00ebnd\u00ebsi p\u00ebr \u00e7do taksapagues.<\/p>\n<p><strong>Anatomia e statusit \u201cstrategjik\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Ligji mbi investimet strategjike krijon nj\u00eb kategori investitor\u00ebsh me trajtim t\u00eb privilegjuar. Sipas nj\u00eb analize t\u00eb Citizens.al, ky status \u201ckrijoi nj\u00eb sistem privilegjesh q\u00eb u dha kompanive private akses t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb tok\u00eb publike, bregdet, plazhe, zona turistike, ishuj dhe pasuri me interes publik\u201d, p\u00ebrfshir\u00eb \u201cqira simbolike\u201d dhe \u201cprocedura t\u00eb negociuara drejtp\u00ebrdrejt me shtetin\u201d. P\u00ebr projektin n\u00eb fjal\u00eb, sipas revist\u00ebs Forbes, qeveria shqiptare i dha miratimin paraprak planit t\u00eb Sazanit n\u00eb dhjetor 2024, duke i akorduar statusin e investitorit strategjik q\u00eb lejon miratime m\u00eb t\u00eb shpejta. Sipas kushteve t\u00eb marr\u00ebveshjes s\u00eb n\u00ebnshkruar n\u00eb 2024, kompania nuk do t\u00eb taksohet p\u00ebr 10 vjet gjat\u00eb nd\u00ebrtimit.<\/p>\n<p>Nga ana ekonomike, ky \u00ebsht\u00eb nj\u00eb subvencion. Ai mund t\u00eb jet\u00eb i justifikuar n\u00ebse projekti prodhon m\u00eb shum\u00eb vler\u00eb publike sesa heq. Por p\u00ebr ta gjykuar k\u00ebt\u00eb, qytetari duhet t\u2019i shoh\u00eb kushtet \u2013 dhe k\u00ebtu problemi b\u00ebhet i preksh\u00ebm.<\/p>\n<p><strong>Fitimet private, kostot publike<\/strong><\/p>\n<p>Struktura e marr\u00ebveshjes ndan p\u00ebrfitimet nga kostot n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb sistematike. Investitori merr; qytetari paguan. Investitori merr nj\u00eb aset bregdetar t\u00eb paz\u00ebvend\u00ebsuesh\u00ebm, leje t\u00eb shpejta dhe nj\u00eb \u00e7lirim tatimor dhjet\u00ebvje\u00e7ar gjat\u00eb nd\u00ebrtimit. Qytetari mbart kostot q\u00eb rrall\u00eb shfaqen n\u00eb nj\u00eb fatur\u00eb. Ja disa prej tyre:<\/p>\n<p>\u2013 Humbje kapitali natyror. Sipas Wetlands International, zona \u00ebsht\u00eb \u201csht\u00ebpi e m\u00eb shum\u00eb se 200 llojeve t\u00eb shpend\u00ebve shtegtar\u00eb \u2013 p\u00ebrfshir\u00eb flamingot, fokat mesdhetare dhe breshkat e detit q\u00eb b\u00ebjn\u00eb fole\u201d, q\u00eb Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb zotuar ta mbroj\u00eb sipas nj\u00eb numri konventash e marr\u00ebveshjesh. Mbrojtja u dob\u00ebsua n\u00eb dy hapa: sipas nj\u00eb hetimi t\u00eb BIRN-it, n\u00eb 2021 qeveria \u201culi statusin e mbrojtjes s\u00eb ekosistemit Pish\u00eb Poro-Nart\u00eb, e reduktoi at\u00eb me mbi 5 mij\u00eb hektar\u00eb\u201d; pastaj n\u00eb 2024, si\u00e7 raportojn\u00eb EuroNatur dhe reporter.al, amendamentet e Ligjit p\u00ebr Zonat e Mbrojtura \u201cdob\u00ebsuan masa t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme mbrojt\u00ebse\u201d dhe \u201chap\u00ebn rrug\u00eb nd\u00ebrtimeve me pes\u00eb yje\u201d. Kjo humbje nuk kthehet me para;<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb ardhura tatimore t\u00eb munguara gjat\u00eb dhjet\u00eb viteve t\u00eb nd\u00ebrtimit \u2013 nj\u00eb transferim i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb nga arka publike te bilanci privat;<\/p>\n<p>\u2013 T\u00eb ardhura t\u00eb munguara nga qiraja, kur toka publike jepet me \u201cqira simbolike\u201d;<\/p>\n<p>\u2013 Kosto oportune e tok\u00ebs publike t\u00eb dh\u00ebn\u00eb me \u201cprocedura t\u00eb negociuara drejtp\u00ebrdrejt\u201d e jo me gar\u00eb konkurruese \u2013 pa nj\u00eb procedur\u00eb t\u00eb hapur, qeveria nuk mund t\u00eb provoj\u00eb se mori \u00e7mimin e tregut.<\/p>\n<p>Le ta pranojm\u00eb me bujari premtimin e qeveris\u00eb. Projektet paraqiten si investime shum\u00eb-miliard\u00ebshe dhe si motor zhvillimi p\u00ebr nj\u00eb zon\u00eb t\u00eb vendit q\u00eb e ka at\u00eb t\u00eb nevojsh\u00ebm. Edhe sikur ajo shif\u00ebr t\u00eb realizohej e plot\u00eb, ajo duhet peshuar kund\u00ebr fatur\u00ebs: dhjet\u00eb vjet pa taksa, tok\u00eb publike me qira simbolike, mbi 5,000 hektar\u00eb mbrojtje t\u00eb hequr q\u00eb n\u00eb 2021, dhe nj\u00eb kosto strategjike q\u00eb sapo \u00ebsht\u00eb shfaqur \u2013 si\u00e7 raporton revista Newsweek, m\u00eb 17 qershor 2026 Parlamenti Evropian miratoi nj\u00eb rezolut\u00eb q\u00eb k\u00ebrkon shfuqizimin e amendamenteve, nd\u00ebrsa p\u00ebrputhja mjedisore dhe shteti i s\u00eb drejt\u00ebs jan\u00eb kushte thelb\u00ebsore t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsimit n\u00eb BE. Nj\u00eb investim krijon vler\u00eb neto vet\u00ebm n\u00ebse p\u00ebrfitimi tejkalon k\u00ebt\u00eb fatur\u00eb \u2013 dhe askush nuk e ka b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb llogari publikisht.<\/p>\n<p><strong>Mjegulla rreth pron\u00ebsis\u00eb: guacka dhe trust-i<\/strong><\/p>\n<p>Elementi q\u00eb e shnd\u00ebrron nj\u00eb marr\u00ebveshje t\u00eb diskutueshme n\u00eb nj\u00eb problem qeverisjeje \u00ebsht\u00eb fshehja e p\u00ebrfituesit. Shpjegimi i dy koncepteve teknike e b\u00ebn fare t\u00eb qart\u00eb. Nj\u00eb kompani-guack\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb subjekt q\u00eb ekziston vet\u00ebm n\u00eb let\u00ebr, pa aktivitet real, dhe sh\u00ebrben p\u00ebr t\u00eb mbajtur nj\u00eb aset ose nj\u00eb kontrat\u00eb. Nj\u00eb trust holandez \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sh\u00ebrbim q\u00eb figuron si pronar zyrtar n\u00eb vend t\u00eb personit t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, duke b\u00ebr\u00eb q\u00eb emri i p\u00ebrfituesit t\u00eb mos shfaqet n\u00eb regjistrat publik\u00eb.<\/p>\n<p>Sipas hetimit t\u00eb BIRN-it, kompania shqiptare \u201cZv\u00ebrnec South Adriatic Development\u201d u krijua n\u00eb gusht 2024 dhe \u201czot\u00ebrohet nga nj\u00eb zinxhir kompanish guack\u00eb n\u00ebn menaxhimin e trustit holandez Dutch Trust Management B.V.\u201d Nj\u00eb prej subjekteve n\u00eb at\u00eb struktur\u00eb, \u201cBlue Industries Investment Holding B.V.\u201d, \u201czot\u00ebrohet nga pes\u00eb individ\u00eb anonim\u00eb nga Shqip\u00ebria, emrat e t\u00eb cil\u00ebve mbrohen ligj\u00ebrisht pasi asnj\u00ebri nuk zot\u00ebron m\u00eb shum\u00eb se 25% t\u00eb aksioneve\u201d. Nuk \u00ebsht\u00eb rast\u00ebsi q\u00eb adresa e saj zyrtare \u00ebsht\u00eb nj\u00eb kat pa tabel\u00eb emri: kompania \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrtuar q\u00eb t\u00eb mos gjendet.<\/p>\n<p>Sipas BIRN-it, kjo struktur\u00eb siguroi dy leje zhvillimi nga K\u00ebshilli Komb\u00ebtar i Territorit, i kryesuar nga Kryeministri, n\u00eb janar dhe prill 2025 \u2013 leje q\u00eb \u201cnuk jan\u00eb zbardhur ende\u201d, nd\u00ebrsa \u201ckompania q\u00eb ka p\u00ebrfituar lejet n\u00eb KKT ka pron\u00ebsi t\u00eb panjohur\u201d. Struktura funksionon si kukullat matrioshka: \u00e7do kukull ka nj\u00eb tjet\u00ebr kukull brenda, derisa arrihet nj\u00eb juridiksion ku ligji e lejon q\u00eb emri i fundit t\u00eb mbetet i paduksh\u00ebm. Kur nj\u00eb aset publik i kalon nj\u00eb subjekti pronar\u00ebt e fundit t\u00eb t\u00eb cilit jan\u00eb t\u00eb fshehur, qytetari nuk mund as t\u00eb identifikoj\u00eb k\u00eb po pasuron, as t\u00eb verifikoj\u00eb n\u00ebse ka konflikt interesi. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, m\u00eb 1 qershor 2026, SPAK-u \u201cka konfirmuar zyrtarisht se ka nisur hetime\u201d. Hetimi \u00ebsht\u00eb n\u00eb proces dhe asnj\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi nuk \u00ebsht\u00eb v\u00ebrtetuar n\u00eb gjykat\u00eb; por vet\u00eb nevoja p\u00ebr t\u00eb hetuar tregon se transparenca minimale mungon.<\/p>\n<p><strong>Vet\u00ebm 2 nga 44<\/strong><\/p>\n<p>N\u00ebse ligji i investimeve strategjike do ti kishte sh\u00ebrbyer q\u00ebllimit t\u00eb shpallur \u2013 t\u00ebrheqjes se kapitalit t\u00eb huaj \u2013 do t\u00eb prisnim nj\u00eb shumic\u00eb projektesh me investitor\u00eb t\u00eb huaj. Ka ndodhur e kund\u00ebrta: sipas Citizens.al, \u201cderi n\u00eb vitin 2023 vet\u00ebm 2 nga 44 projektet e miratuara rezultonin investime t\u00ebr\u00ebsisht t\u00eb huaja\u201d. Ky raport sugjeron se instrumenti funksionon kryesisht si kanal p\u00ebr t\u2019u dh\u00ebn\u00eb pasuri publike interesave t\u00eb lidhur brenda vendit \u2013 ajo q\u00eb literatura ekonomike e quan rent-seeking: p\u00ebrfitim i nxjerr\u00eb jo nga krijimi i produkteve a sh\u00ebrbimeve me vler\u00eb, por nga aksesi i privilegjuar te vendimet shtet\u00ebrore. Rasti i Zv\u00ebrnecit \u00ebsht\u00eb forma m\u00eb e skajshme e s\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs logjik\u00eb.<\/p>\n<p>K\u00ebrkesa \u201cShqip\u00ebria nuk shitet\u201d keqinterpretohet kur paraqitet si refuzim i \u00e7do investimi. Interpretimi i saj i sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb procedural: \u00e7do tjet\u00ebrsim i s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt\u00ebs duhet b\u00ebr\u00eb n\u00eb drit\u00eb t\u00eb diellit \u2013 me \u00e7mim t\u00eb p\u00ebrcaktuar nga konkurrenca, me leje t\u00eb botuara, dhe me p\u00ebrfitues t\u00eb identifikuesh\u00ebm. K\u00ebto nuk jan\u00eb k\u00ebrkesa t\u00eb tepruara. Jan\u00eb kushte minimale q\u00eb i lejojn\u00eb shqiptar\u00ebt t\u00eb gjykojn\u00eb n\u00ebse qeveria po vepron si administruese e pasuris\u00eb s\u00eb tyre apo si nd\u00ebrmjet\u00ebse e saj. Nj\u00eb bregdet q\u00eb u p\u00ebrket t\u00eb gjith\u00ebve nuk mund t\u2019i kaloj\u00eb nj\u00eb adrese ku askush nuk njeh asnj\u00eb kompani. Derisa \u00e7mimi, procedura dhe identiteti i p\u00ebrfituesit t\u00eb b\u00ebhen publik\u00eb, supozimi i arsyesh\u00ebm nuk \u00ebsht\u00eb keqbesimi por dyshimi i informuar. Dhe dyshimi i informuar, i shprehur paq\u00ebsisht, \u00ebsht\u00eb p\u00ebrkufizimi mir\u00ebfillt\u00eb i qytetaris\u00eb. K\u00ebt\u00eb shqiptar\u00ebt po e tregojn\u00eb n\u00eb shesh.<\/p>\n<p>Evarist Stoja \u00ebsht\u00eb Profesor i Financ\u00ebs pran\u00eb Universiteti t\u00eb Bristolit n\u00eb Mbret\u00ebrin\u00eb e Bashkuar.<strong>\/reporter.al<\/strong><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>K\u00ebrkesa \u201cShqip\u00ebria nuk shitet\u201d keqinterpretohet kur paraqitet si refuzim i \u00e7do investimi. Interpretimi i saj i sakt\u00eb \u00ebsht\u00eb procedural: \u00e7do tjet\u00ebrsim i s\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt\u00ebs duhet b\u00ebr\u00eb n\u00eb drit\u00eb t\u00eb diellit \u2013 me \u00e7mim t\u00eb p\u00ebrcaktuar nga konkurrenca, me leje t\u00eb botuara, dhe me p\u00ebrfitues t\u00eb identifikuesh\u00ebm. Nj\u00eb kompani q\u00eb ka marr\u00eb nj\u00eb cop\u00eb t\u00eb bregdetit &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":147999,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-148805","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/148805","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=148805"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/148805\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":148807,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/148805\/revisions\/148807"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/147999"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=148805"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=148805"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=148805"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}