Kulla t\u00eb larta t\u00eb projektuara nga arkitekt\u00eb me fam\u00eb bot\u00ebrore, resorte t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb bregdetin e Jonit dhe qindra leje nd\u00ebrtimi t\u00eb dh\u00ebna vitet e fundit jan\u00eb b\u00ebr\u00eb simboli i modelit t\u00eb zhvillimit q\u00eb qeveria shqiptare e promovon si nj\u00eb histori suksesi ekonomik komb\u00ebtar.<\/p>\n
P\u00ebr qeverin\u00eb, k\u00ebto zhvillime nxisin rritjen ekonomike dhe rrisin aft\u00ebsin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr investitor\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb.<\/p>\n
Emra t\u00eb njohur t\u00eb arkitektur\u00ebs, si italiani Stefano Boeri, kan\u00eb projektuar projekte t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb kryeqytet, nd\u00ebrsa investime t\u00eb m\u00ebdha, p\u00ebrfshir\u00eb ato t\u00eb lidhura me Jared Kushner, dh\u00ebndrin e presidentit amerikan Donald Trump, n\u00eb ishullin e Sazanit dhe zon\u00ebn e Zv\u00ebrnecit, jan\u00eb paraqitur si d\u00ebshmi e besimit nd\u00ebrkomb\u00ebtar te ekonomia shqiptare.<\/p>\n
Megjithat\u00eb, ky narrativ \u00ebsht\u00eb shoq\u00ebruar prej koh\u00ebsh edhe me nj\u00eb tjet\u00ebr k\u00ebndv\u00ebshtrim m\u00eb skeptik. Ekonomist\u00eb, organizata t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb civile dhe media investigative kan\u00eb ngritur vazhdimisht pyetje mbi origjin\u00ebn e kapitalit q\u00eb po ushqen bumin e nd\u00ebrtimeve.<\/p>\n
Dyshimet se sektor\u00ebt e nd\u00ebrtimit dhe pasurive t\u00eb paluajtshme mund t\u00eb p\u00ebrdoren p\u00ebr pastrim parash nuk jan\u00eb t\u00eb reja. Ato jan\u00eb diskutuar n\u00eb raporte nd\u00ebrkomb\u00ebtare, analiza ekonomike dhe hetime t\u00eb shumta, por rrall\u00ebher\u00eb jan\u00eb shoq\u00ebruar me procedime konkrete penale.<\/p>\n
S\u00eb fundmi, megjithat\u00eb, disa prej k\u00ebtyre dyshimeve t\u00eb hershme kan\u00eb nisur t\u00eb hyjn\u00eb n\u00eb fush\u00ebn e hetimeve zyrtare.<\/p>\n
N\u00eb muajt e fundit, Struktura e Posa\u00e7me Kund\u00ebr Korrupsionit dhe Krimit t\u00eb Organizuar (SPAK) ka zhvilluar operacione q\u00eb synojn\u00eb rrjete t\u00eb dyshuara t\u00eb krimit t\u00eb organizuar, p\u00ebrfshir\u00eb sekuestrime pasurish me vlera t\u00eb konsiderueshme.<\/p>\n
Sipas materialeve t\u00eb referuara n\u00eb raportimet mediatike, k\u00ebto hetime po shqyrtojn\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si t\u00eb ardhurat nga aktivitetet kriminale mund t\u00eb jen\u00eb kanalizuar drejt investimeve n\u00eb pasuri t\u00eb paluajtshme, nd\u00ebrtim dhe turiz\u00ebm n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n
Edhe pse hetimet vijojn\u00eb dhe p\u00ebrgjegj\u00ebsia penale ende nuk \u00ebsht\u00eb p\u00ebrcaktuar nga gjykatat, k\u00ebto raste p\u00ebrfaq\u00ebsojn\u00eb her\u00ebt e para kur dyshimet e hershme p\u00ebr sektorin e nd\u00ebrtimit po shqyrtohen p\u00ebrmes dosjeve konkrete hetimore.<\/p>\n
Tirana, qyteti i kullave<\/strong><\/b><\/p>\n Nd\u00ebrkoh\u00eb, Tirana \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb nj\u00eb qytet t\u00eb dominuar nga kullat. Brenda pak vitesh, dhjet\u00ebra nd\u00ebrtesa t\u00eb larta kan\u00eb ndryshuar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb drastike panoram\u00ebn e kryeqytetit.<\/p>\n Ndryshe nga shum\u00eb kryeqytete europiane, ku nd\u00ebrtesat e larta jan\u00eb t\u00eb p\u00ebrqendruara n\u00eb zona t\u00eb p\u00ebrcaktuara biznesi, n\u00eb Tiran\u00eb ato jan\u00eb shp\u00ebrndar\u00eb pothuajse n\u00eb t\u00eb gjitha zonat kryesore urbane: rreth Sheshit Sk\u00ebnderbej, pran\u00eb Liqenit Artificial, n\u00eb zon\u00ebn e ish-Bllokut, p\u00ebrgjat\u00eb bulevardit kryesor dhe brenda lagjeve ekzistuese t\u00eb banimit.<\/p>\n Nj\u00eb element i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i transformimit t\u00eb Tiran\u00ebs nuk lidhet vet\u00ebm me projektet, por edhe me mekanizmin institucional q\u00eb q\u00ebndron pas miratimit t\u00eb tyre.<\/p>\n Sipas nj\u00eb analize p\u00ebr Citizens.al, K\u00ebshilli Komb\u00ebtar i Territorit dhe Ujit (KKTU) ka luajtur nj\u00eb rol qendror n\u00eb ndryshimin e panoram\u00ebs s\u00eb kryeqytetit, duke miratuar t\u00eb pakt\u00ebn 139 projekte kullash gjat\u00eb dekad\u00ebs s\u00eb fundit.<\/p>\n Ky institucion, i drejtuar nga kryeministri, \u00ebsht\u00eb kritikuar vazhdimisht p\u00ebr p\u00ebrqendrimin e nj\u00eb pushteti t\u00eb jasht\u00ebzakonsh\u00ebm vendimmarr\u00ebs n\u00eb nj\u00eb struktur\u00eb t\u00eb vetme, duke lejuar shpesh nd\u00ebrtime q\u00eb tejkalojn\u00eb ose devijojn\u00eb nga parametrat e planeve zyrtare urbanistike t\u00eb qytetit.<\/p>\n Hetimi evidenton gjithashtu munges\u00ebn e transparenc\u00ebs p\u00ebr shum\u00eb prej k\u00ebtyre vendimeve, pasi nj\u00eb num\u00ebr i konsideruesh\u00ebm lejesh jan\u00eb publikuar me vones\u00eb ose nuk jan\u00eb b\u00ebr\u00eb publike. Si rezultat, nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e zgjerimit vertikal t\u00eb Tiran\u00ebs \u00ebsht\u00eb zhvilluar p\u00ebrmes nj\u00eb procesi q\u00eb mbetet vet\u00ebm pjes\u00ebrisht i duksh\u00ebm p\u00ebr publikun.<\/p>\n Debati nuk lidhet vet\u00ebm me estetik\u00ebn urbane. Urbanist\u00eb dhe organizata t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb civile kan\u00eb kritikuar prej koh\u00ebsh reduktimin e hap\u00ebsirave publike, rritjen e dend\u00ebsis\u00eb s\u00eb nd\u00ebrtimeve dhe devijimet nga planet e miratuara.<\/p>\n N\u00eb disa raste, jan\u00eb ngritur shqet\u00ebsime se disa projekte tejkalojn\u00eb parametrat e p\u00ebrcaktuar n\u00eb dokumentet zyrtare t\u00eb planifikimit, duke ngritur pyetje m\u00eb t\u00eb gjera mbi zbatimin e rregullave.<\/p>\n Nj\u00eb investigim i televizionit MCN, i realizuar dy vite m\u00eb par\u00eb, analizoi konsumin e energjis\u00eb elektrike n\u00eb disa kulla t\u00eb reja n\u00eb Tiran\u00eb dhe evidentoi se nj\u00eb num\u00ebr i konsideruesh\u00ebm apartamentesh dukej se ishin kryesisht bosh. Megjith\u00ebse nuk ka prova p\u00ebr praktika t\u00eb paligjshme, gjetjet ngrit\u00ebn pyetje mbi funksionin real t\u00eb nj\u00eb pjese t\u00eb tregut t\u00eb pasurive t\u00eb paluajtshme, ku investimi n\u00eb prona mund t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb m\u00eb shum\u00eb p\u00ebr q\u00ebllime financiare sesa p\u00ebr banim.<\/p>\n Zhvillimi, toka dhe investimet strategjike n\u00eb bregdetin e jugut<\/strong><\/b><\/p>\n Nj\u00eb dinamik\u00eb e ngjashme po zhvillohet edhe p\u00ebrgjat\u00eb vij\u00ebs bregdetare shqiptare. Riviera e Jonit \u00ebsht\u00eb kthyer n\u00eb laboratorin kryesor t\u00eb projekteve t\u00eb turizmit luksoz, nd\u00ebrsa qeveria e paraqet k\u00ebt\u00eb transformim si nj\u00eb shtys\u00eb kryesore p\u00ebr zhvillimin ekonomik.<\/p>\n Megjithat\u00eb, k\u00ebto projekte kan\u00eb shkaktuar edhe kund\u00ebrshtime t\u00eb forta nga komunitetet lokale dhe organizatat mjedisore, ve\u00e7an\u00ebrisht kur preken zona t\u00eb mbrojtura.<\/p>\n Nj\u00eb investigim i Citizens.al n\u00eb vitin 2023 zbuloi se p\u00ebrmes Ligjit p\u00ebr Investimet Strategjike, shteti shqiptar ka v\u00ebn\u00eb n\u00eb dispozicion rreth 5.8 milion\u00eb metra katror\u00eb tok\u00eb p\u00ebr projekte t\u00eb ndryshme n\u00eb bregdet.<\/p>\n Edhe pse ligji u hartua p\u00ebr t\u00eb t\u00ebrhequr investime t\u00eb huaja, nj\u00eb pjes\u00eb e konsiderueshme e projekteve t\u00eb miratuara i p\u00ebrkasin kompanive vendase, disa prej t\u00eb cilave kan\u00eb ngritur pik\u00ebpyetje p\u00ebr lidhjet e tyre me struktura t\u00eb pushtetit politik dhe ekonomik, si dhe p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn e marrjes s\u00eb tokave publike.<\/p>\n N\u00eb k\u00ebt\u00eb panoram\u00eb p\u00ebrfshihen edhe projekte t\u00eb m\u00ebdha turistike si Green Coast n\u00eb Palas\u00eb, s\u00eb bashku me investime t\u00eb tjera n\u00eb jug t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb dhe n\u00eb zonat ishullore.<\/p>\n K\u00ebto zhvillime jan\u00eb b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb debati m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb mbi m\u00ebnyr\u00ebn se si menaxhohet toka publike dhe zonat e mbrojtura, si dhe mbi pyetjen se kush p\u00ebrfiton realisht nga ky model zhvillimi.<\/p>\n N\u00eb qend\u00ebr t\u00eb diskutimit q\u00ebndron pyetja n\u00ebse modeli aktual i zhvillimit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebson rritje ekonomike t\u00eb q\u00ebndrueshme apo nj\u00eb p\u00ebrqendrim t\u00eb kapitalit n\u00eb projekte t\u00eb m\u00ebdha, me transparenc\u00eb t\u00eb kufizuar mbi pron\u00ebsin\u00eb dhe burimet e financimit.<\/p>\n Nga pastrimi i parave te nd\u00ebrtimi?<\/strong><\/b><\/p>\n Krahas k\u00ebtij debati publik, hetimet e SPAK kan\u00eb hapur nj\u00eb tjet\u00ebr dimension: lidhjen e mundshme mes rrjeteve nd\u00ebrkomb\u00ebtare t\u00eb trafikut t\u00eb drog\u00ebs dhe investimeve n\u00eb nd\u00ebrtim, pasuri t\u00eb paluajtshme dhe turiz\u00ebm.<\/p>\n Nj\u00eb nga rastet m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme \u00ebsht\u00eb hetimi i quajtur \u201cAruba Corporation\u201d, i raportuar nga Reporter.al dhe media t\u00eb tjera, ku SPAK ka l\u00ebshuar urdh\u00ebr-arreste dhe ka sekuestruar pasuri n\u00eb lidhje me nj\u00eb rrjet t\u00eb madh nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb trafikut t\u00eb kokain\u00ebs dhe pastrimit t\u00eb parave.<\/p>\n Sipas materialeve hetimore t\u00eb cituara n\u00eb raportime mediatike, nj\u00eb rrjet kriminal i strukturuar ka diskutuar mund\u00ebsi investimi n\u00eb Shqip\u00ebri, p\u00ebrfshir\u00eb zhvillime urbane dhe projekte t\u00eb pasurive t\u00eb paluajtshme.<\/p>\n Hetimi p\u00ebrshkruan nj\u00eb model t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur: t\u00eb ardhurat nga trafiku i drog\u00ebs dyshohet se futen n\u00eb ekonomin\u00eb formale p\u00ebrmes blerjes s\u00eb tokave, investimeve n\u00eb nd\u00ebrtim dhe projekteve turistike, duke i kthyer gradualisht fondet e paligjshme n\u00eb pasuri q\u00eb duken legjitime.<\/p>\n N\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr linj\u00eb hetimi t\u00eb raportuar nga Citizens.al, SPAK ka vendosur masa sigurie ndaj disa biznesmen\u00ebve q\u00eb operojn\u00eb n\u00eb sektor\u00ebt e nd\u00ebrtimit dhe pasurive t\u00eb paluajtshme, p\u00ebrfshir\u00eb Ilir Shtufin, n\u00eb lidhje me dyshime p\u00ebr lidhje mes rrjeteve t\u00eb trafikut t\u00eb drog\u00ebs dhe flukseve t\u00eb investimeve.<\/p>\n Sipas k\u00ebtyre raportimeve, Shtufi lidhet me zhvillime t\u00eb m\u00ebdha kullash n\u00eb Tiran\u00eb dhe kompani aktive n\u00eb tregun e nd\u00ebrtimit.<\/p>\n Hetimet po fokusohen te m\u00ebnyra e financimit t\u00eb k\u00ebtyre projekteve, strukturat e pron\u00ebsis\u00eb p\u00ebrmes kompanive t\u00eb nd\u00ebrlidhura dhe l\u00ebvizja e kapitalit p\u00ebrmes transaksioneve t\u00eb shumta, nga investimi fillestar deri te nd\u00ebrtimi dhe shitja e pronave.<\/p>\n Nj\u00eb element tjet\u00ebr i dosjeve hetimore \u00ebsht\u00eb p\u00ebrfshirja e projekteve bregdetare n\u00eb analiz\u00ebn financiare, p\u00ebrfshir\u00eb Green Coast dhe investime t\u00eb tjera n\u00eb jug t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n K\u00ebto projekte nuk paraqiten si objekt akuzash n\u00eb vetvete, por jan\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb shqyrtimi m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb mbi m\u00ebnyr\u00ebn se si toka, nd\u00ebrtimi dhe investimet turistike mund t\u00eb p\u00ebrdoren p\u00ebr futjen e kapitalit me origjin\u00eb t\u00eb paqart\u00eb n\u00eb ekonomin\u00eb formale.<\/p>\n Sipas qasjes hetimore t\u00eb SPAK, modeli i dyshuar shpesh ndjek nj\u00eb logjik\u00eb t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur: sigurimi ose kontrolli i tokave n\u00eb zona me vler\u00eb t\u00eb lart\u00eb, cop\u00ebzimi i pron\u00ebsis\u00eb p\u00ebrmes strukturave t\u00eb nd\u00ebrlikuara t\u00eb kompanive dhe m\u00eb pas zhvillimi i projekteve t\u00eb m\u00ebdha q\u00eb rrisin ndjesh\u00ebm vler\u00ebn e aseteve.<\/p>\n Nj\u00eb model zhvillimi n\u00ebn v\u00ebzhgim<\/strong><\/b><\/p>\n K\u00ebto hetime ende nuk japin p\u00ebrfundime p\u00ebrfundimtare mbi natyr\u00ebn e zhvillimit urban n\u00eb Shqip\u00ebri. Ato jan\u00eb n\u00eb vijim dhe \u00e7do p\u00ebrgjegj\u00ebsi penale duhet t\u00eb provohet n\u00eb gjykat\u00eb.<\/p>\n Megjithat\u00eb, ato po ndryshojn\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si interpretohet transformimi urban i Shqip\u00ebris\u00eb. Nd\u00ebrtimi nuk shihet m\u00eb vet\u00ebm si simbol i rritjes ekonomike dhe modernizimit, por edhe si nj\u00eb sektor ku transparenca financiare, strukturat e pron\u00ebsis\u00eb dhe origjina e kapitalit po kalojn\u00eb gjithnj\u00eb e m\u00eb shum\u00eb n\u00ebn lup\u00ebn e kontrollit.<\/p>\n N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, pyetja kryesore nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb vet\u00ebm sa shum\u00eb po nd\u00ebrton Shqip\u00ebria, por\u00a0kush po e financon k\u00ebt\u00eb transformim dhe p\u00ebrmes cilave kanale financiare po qarkullon ky kapital.<\/strong><\/b>\/\u00a0Osservatorio Balcani Caucaso Transeuropa<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kulla t\u00eb larta t\u00eb projektuara nga arkitekt\u00eb me fam\u00eb bot\u00ebrore, resorte t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb bregdetin e Jonit dhe qindra leje nd\u00ebrtimi t\u00eb dh\u00ebna vitet e fundit jan\u00eb b\u00ebr\u00eb simboli i modelit t\u00eb zhvillimit q\u00eb qeveria shqiptare e promovon si nj\u00eb histori suksesi ekonomik komb\u00ebtar. Tirana ka p\u00ebsuar nj\u00eb transformim rr\u00ebnj\u00ebsor t\u00eb peizazhit urban, nd\u00ebrsa Riviera …<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":148963,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-148962","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/148962","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=148962"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/148962\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":148964,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/148962\/revisions\/148964"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/148963"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=148962"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=148962"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=148962"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}