M\u00eb 8 korrik 2026, Gjykata e P\u00ebrgjithshme e Bashkimit Evropian rr\u00ebzoi nj\u00eb tjet\u00ebr p\u00ebrpjekje t\u00eb oligarkut rus Oleg Deripaska p\u00ebr t\u00eb hequr sanksionet e vendosura ndaj tij pas agresionit rus n\u00eb Ukrain\u00eb.<\/p>\n
Gjykata e cil\u00ebsoi Deripask\u00ebn nj\u00eb \u201cbiznesmen me ndikim\u201d q\u00eb vepron n\u00eb nj\u00eb sektor ekonomik me r\u00ebnd\u00ebsi p\u00ebr t\u00eb ardhurat e qeveris\u00eb ruse dhe rr\u00ebzoi pretendimet e tij se ishte shk\u00ebputur nga interesat e m\u00ebparshme t\u00eb biznesit.<\/p>\n
Vendimi sh\u00ebnoi nj\u00eb tjet\u00ebr humbje p\u00ebr themeluesin e kompanis\u00eb s\u00eb aluminit Rusal dhe nj\u00eb prej oligark\u00ebve rus\u00eb m\u00eb t\u00eb njohur n\u00eb Per\u00ebndim.<\/p>\n
Por vite p\u00ebrpara se sanksionet evropiane t\u2019i ngrinin asetet dhe t\u00eb drejtat e tij si aksioner, interesat ekonomike t\u00eb Deripask\u00ebs kishin mb\u00ebrritur edhe n\u00eb Shqip\u00ebri \u2013 jo p\u00ebrmes nj\u00eb kompanie ruse apo nj\u00eb biznesi q\u00eb mbante emrin e tij, por n\u00ebp\u00ebrmjet nj\u00eb prej korporatave m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb nd\u00ebrtimit n\u00eb Evrop\u00eb.<\/p>\n
Deripaska kontrollonte p\u00ebrmes kompanis\u00eb Rasperia Trading Limited nj\u00eb paket\u00eb prej rreth 28 p\u00ebr qind t\u00eb aksioneve t\u00eb kompanis\u00eb austriake Strabag SE.<\/p>\n
Strabag kishte nd\u00ebrkoh\u00eb nj\u00eb prani t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb tregun shqiptar t\u00eb nd\u00ebrtimit, drejtp\u00ebrdrejt dhe p\u00ebrmes filialit t\u00eb saj Trema Engineering 2, duke fituar kontrata p\u00ebr rrug\u00eb, rind\u00ebrtim e objekteve pas t\u00ebrmetit t\u00eb vitit 2019-t\u00eb dhe projekte t\u00eb tjera infrastrukturore.<\/p>\n
T\u00eb dh\u00ebnat e pagesave t\u00eb thesarit t\u00eb analizuara nga BIRN tregojn\u00eb se vet\u00ebm nga janari 2019 deri n\u00eb prill 2022, kompanit\u00eb e lidhura me Strabag ark\u00ebtuan rreth 23 milion\u00eb euro nga buxheti i shtetit.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb periudh\u00eb, Deripaska ishte n\u00eb list\u00ebn amerikane t\u00eb sanksioneve, por ende jo n\u00eb at\u00eb t\u00eb Bashkimit Evropian.<\/p>\n
Rasti i oligarkut rus ngre pik\u00ebpyetje mbi aft\u00ebsin\u00eb e institucioneve shqiptare p\u00ebr t\u00eb identifikuar interesat ekonomike q\u00eb q\u00ebndrojn\u00eb pas kompanive q\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb para publike, por edhe mbi hendekun q\u00eb ekzistonte n\u00eb at\u00eb koh\u00eb mes regjimeve amerikane dhe evropiane t\u00eb sanksioneve.<\/p>\n
Ekspert\u00ebt i than\u00eb BIRN se kontrolli i nj\u00eb kompanie vet\u00ebm n\u00eb nivelin e pronarit t\u00eb saj t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb nuk mjafton p\u00ebr t\u00eb zbuluar se kush mund t\u00eb p\u00ebrfitoj\u00eb ekonomikisht n\u00eb fund t\u00eb nj\u00eb zinxhiri t\u00eb nd\u00ebrlikuar korporativ.<\/p>\n
\u201cAutoritetet e prokurimit shpesh skanojn\u00eb emrin e ofertuesit dhe ndoshta pronarin e tij t\u00eb menj\u00ebhersh\u00ebm,\u201d tha Tom Keatinge, drejtor i Qendr\u00ebs p\u00ebr Financa dhe Siguri n\u00eb institutin britanik RUSI.<\/p>\n
\u201cAta kan\u00eb shum\u00eb m\u00eb pak gjasa t\u00eb hartojn\u00eb t\u00eb gjith\u00eb zinxhirin e pron\u00ebsis\u00eb, t\u00eb drejtat e vot\u00ebs dhe p\u00ebrfituesit fundor\u00eb ekonomik\u00eb,\u201d shtoi ai.<\/p>\n
Sipas Keatinge, nj\u00eb kompani e njohur evropiane mund t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb n\u00eb raste t\u00eb tilla si nj\u00eb \u201cmburoj\u00eb legjitimiteti\u201d.<\/p>\n
Strabag i tha BIRN se nuk ka asnj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie biznesi me Deripask\u00ebn dhe k\u00ebmb\u00ebnguli se oligarku rus nuk zot\u00ebron dhe nuk kontrollon drejtp\u00ebrdrejt apo t\u00ebrthorazi kompanin\u00eb ose sip\u00ebrmarrjet e grupit.<\/p>\n
\u201cQ\u00eb nga fillimi i luft\u00ebs, ne kemi mbajtur nj\u00eb q\u00ebndrim t\u00eb qart\u00eb dhe kemi zbatuar masa vendimtare p\u00ebr t\u2019u distancuar nga aksioneri i sanksionuar,\u201d tha Birgit K\u00fcmmel, drejtuese e Komunikimit Nd\u00ebrkomb\u00ebtar n\u00eb Strabag SE.<\/p>\n
Kompania theksoi gjithashtu se Strabag nuk \u00ebsht\u00eb subjekt i sanksioneve q\u00eb do ta pengonin at\u00eb t\u00eb zhvillonte aktivitet biznesi.<\/p>\n
Mburoja e legjitimitetit<\/strong><\/p>\n Oleg Deripaska \u00ebsht\u00eb prej dekadash nj\u00eb nga figurat m\u00eb t\u00eb fuqishme t\u00eb biznesit rus, me nj\u00eb pasuri t\u00eb krijuar gjat\u00eb t\u00eb ashtuquajturave \u201cluft\u00ebrave t\u00eb aluminit\u201d dhe t\u00eb konsoliduar m\u00eb pas p\u00ebrmes lidhjeve t\u00eb tij me shtetin rus dhe presidentin Vladimir Putin.<\/p>\n N\u00eb vitin 2024, Deripaska e quajti publikisht luft\u00ebn n\u00eb Ukrain\u00eb nj\u00eb \u201c\u00e7menduri\u201d, duke kritikuar kryesisht kostot dhe d\u00ebmin ekonomik t\u00eb saj. Megjithat\u00eb, p\u00ebr qeverit\u00eb per\u00ebndimore ai vazhdon t\u00eb konsiderohet i lidhur ngusht\u00eb me Kremlinin dhe prej vitesh \u00ebsht\u00eb objekt i sanksioneve.<\/p>\n N\u00eb Shqip\u00ebri, interesat e tij ekonomike nuk u shfaq\u00ebn asnj\u00ebher\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb.<\/p>\n Lidhja kalonte p\u00ebrmes strukturave korporative jasht\u00eb vendit. P\u00ebrmes kompanis\u00eb \u201cRasperia Trading Limited\u201d, t\u00eb regjistruar n\u00eb Qipro, Deripaska zot\u00ebronte rreth 28% t\u00eb aksioneve t\u00eb korporat\u00ebs austriake Strabag SE \u2013 nj\u00eb p\u00ebrqindje q\u00eb u reduktua pas vendosjes s\u00eb sanksioneve.<\/p>\n P\u00ebrmes k\u00ebtij zinxhiri pron\u00ebsie, lidhja shtrihej edhe te aktiviteti i Strabag n\u00eb Shqip\u00ebri, p\u00ebrfshir\u00eb kompanin\u00eb Trema Engineering 2 dhe deg\u00ebn e \u201cStrabag\u201d n\u00eb Tiran\u00eb, t\u00eb cilat p\u00ebrfituan dhjet\u00ebra milion\u00eb euro nga buxheti shtetit p\u00ebr projekte rrugore dhe infrastrukturore.<\/p>\n Pas pushtimit t\u00eb Ukrain\u00ebs nga Rusia n\u00eb vitin 2022, pozicioni i Deripask\u00ebs dhe i interesave t\u00eb lidhura me t\u00eb n\u00eb Evrop\u00eb u dob\u00ebsua ndjesh\u00ebm. Sanksionet ngrin\u00eb asetet e tij, p\u00ebrfshir\u00eb aksionet e \u201cRasperia\u201d n\u00eb Strabag, duke i hequr kompanis\u00eb aksesin n\u00eb t\u00eb drejtat q\u00eb rridhnin nga statusi i aksionerit.<\/p>\n Deripaska i ka kund\u00ebrshtuar masat n\u00eb gjykata t\u00eb ndryshme, nga Australia e deri n\u00eb Bashkimin Evropian, por p\u00ebrpjekjet e tij ligjore nuk kan\u00eb sjell\u00eb heqjen e sanksioneve.<\/p>\n Edhe Strabag konfirmoi p\u00ebr BIRN se aksionet e \u201cRasperia\u201d dhe t\u00eb gjitha t\u00eb drejtat e lidhura me to u ngrin\u00eb n\u00eb vitin 2022, n\u00eb p\u00ebrputhje me regjimin e sanksioneve t\u00eb Bashkimit Evropian.<\/p>\n Korporata b\u00ebri me dije gjithashtu se n\u00eb dhjetor 2024 kompania e lidhur me Deripask\u00ebn ndryshoi aksioner\u00eb.<\/p>\n \u201cStrabag SE mori njoftimin e aksionerit kryesor p\u00ebr MKAO* \u2018Rasperia Trading Ltd.\u2019, duke njoftuar se MKAO Valtoura Holdings Limited kontrollon Rasperia. Kjo t\u00eb \u00e7onte n\u00eb supozimin se Rasperia nuk kontrollohet m\u00eb nga Oleg Deripaska\u201d, thuhet n\u00eb p\u00ebrgjigje.<\/p>\n Megjithat\u00eb, ndryshimet n\u00eb struktur\u00ebn e pron\u00ebsis\u00eb jan\u00eb pritur me dyshim nga autoritetet n\u00eb Bashkimin Evropian dhe Shtetet e Bashkuara, nd\u00ebrsa aksionet e \u201cRasperia Trading Ltd\u201d n\u00eb Strabag SE vazhdojn\u00eb t\u00eb mbeten t\u00eb ngrira dhe n\u00ebn sanksione.<\/p>\n Rasti nxjerr n\u00eb pah v\u00ebshtir\u00ebsin\u00eb e institucioneve p\u00ebr t\u00eb identifikuar interesat ekonomike t\u00eb personave t\u00eb sanksionuar kur ato fshihen pas disa shtresave t\u00eb pron\u00ebsis\u00eb korporative dhe kompanive t\u00eb regjistruara n\u00eb juridiksione t\u00eb ndryshme.<\/p>\n Sipas Zef Pre\u00e7it, drejtor ekzekutiv i Qendr\u00ebs Shqiptare p\u00ebr K\u00ebrkime Ekonomike, n\u00eb ekonomin\u00eb e sotme \u201cpron\u00ebsia formale, dometh\u00ebn\u00eb ajo q\u00eb sh\u00ebnohet n\u00eb dokumentet zyrtare, shpesh \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm fasada\u201d.<\/p>\n Ai thekson se kontrolli real, p\u00ebrfitimi ekonomik dhe ndikimi mbi vendimmarrjen \u201cmund t\u00eb kalojn\u00eb p\u00ebrmes zinxhir\u00ebve t\u00eb kompanive, aksioner\u00ebve t\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebm, marr\u00ebveshjeve t\u00eb fshehta dhe juridiksioneve offshore\u201d.<\/p>\n P\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb, sipas Pre\u00e7it, ky nuk \u00ebsht\u00eb nj\u00eb problem i izoluar. Ai argumenton se nj\u00eb pjes\u00eb e koncesioneve t\u00eb dekad\u00ebs s\u00eb fundit jan\u00eb nd\u00ebrtuar mbi struktura t\u00eb ngjashme pron\u00ebsie, t\u00eb cilat sipas tij krijojn\u00eb rrezik p\u00ebr integritetin e shtetit.<\/p>\n \u201cN\u00ebse fondet publike p\u00ebrdoren nga kompani q\u00eb, drejtp\u00ebrdrejt ose t\u00ebrthorazi, krijojn\u00eb p\u00ebrfitim p\u00ebr persona t\u00eb sanksionuar si rasti Deripaska, at\u00ebher\u00eb problemi nuk \u00ebsht\u00eb m\u00eb teknik; \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtje e integritetit t\u00eb shtetit, e siguris\u00eb ekonomike dhe e besimit te prokurimi publik\u201d, tha ai.<\/p>\n Hendeku 4-vje\u00e7ar<\/strong><\/p>\n Shtetet e Bashkuara e vendos\u00ebn Oleg Deripask\u00ebn n\u00ebn sanksione n\u00eb vitin 2018, duke e p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb list\u00ebn e personave t\u00eb sanksionuar p\u00ebr nj\u00eb s\u00ebr\u00eb akuzash q\u00eb lidheshin me aktivitetet e qeveris\u00eb ruse.<\/p>\n Bashkimi Evropian ndoqi nj\u00eb rrug\u00eb tjet\u00ebr.<\/p>\n Brukseli e vendosi oligarkun rus n\u00ebn sanksione kat\u00ebr vjet m\u00eb von\u00eb, n\u00eb prill 2022, pas agresionit t\u00eb Ukrain\u00ebs nga Rusia.<\/p>\n Hendeku kat\u00ebrvje\u00e7ar mes sanksioneve amerikane dhe atyre evropiane pati pasoja edhe n\u00eb Shqip\u00ebri.<\/p>\n Megjith\u00ebse Deripaska ishte n\u00ebn sanksionet e SHBA-s\u00eb q\u00eb prej vitit 2018, kompanit\u00eb shqiptare t\u00eb lidhura p\u00ebrmes zinxhirit t\u00eb pron\u00ebsis\u00eb me Strabag vazhduan t\u00eb merrnin kontrata publike dhe pagesa nga buxheti i shtetit.<\/p>\n T\u00eb dh\u00ebnat e Instituti Shqiptar i Shkenc\u00ebs n\u00ebp\u00ebrmjet platform\u00ebs \u2018Spending Data\u2019, q\u00eb p\u00ebrmbledhin shpenzimet e Thesarit t\u00eb Shtetit, tregojn\u00eb se nga janari 2019 deri n\u00eb prill 2022, kur Bashkimi Evropian vendosi sanksionet, kompanit\u00eb ku Deripaska rezultonte aksioner i t\u00ebrthort\u00eb ark\u00ebtuan rreth 23 milion\u00eb euro, sipas kursit t\u00eb k\u00ebmbimit t\u00eb koh\u00ebs.<\/p>\n Pagesat lidhen kryesisht me projekte infrastrukturore t\u00eb financuara nga Fondi Shqiptar i Zhvillimit, si dhe me tender\u00eb t\u00eb rind\u00ebrtimit pas t\u00ebrmetit t\u00eb n\u00ebntorit 2019.<\/p>\n Agon Maliqi, hulumtues jorezident pran\u00eb K\u00ebshillit Atlantik n\u00eb Uashington D.C., e sheh k\u00ebt\u00eb si pasoj\u00eb t\u00eb nj\u00eb boshll\u00ebku ligjor dhe politik, me t\u00eb cilin nuk p\u00ebrballej vet\u00ebm Shqip\u00ebria.<\/p>\n \u201cAsokohe si n\u00eb Evrop\u00eb ashtu edhe n\u00eb Shqip\u00ebri, p\u00ebrkund\u00ebr sanksioneve amerikane, mungonte baza ligjore q\u00eb nj\u00eb kompanie austriake t\u2019i ndalohej veprimtaria,\u201d thot\u00eb Maliqi.<\/p>\n Ai shton se \u201cShqip\u00ebria, edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast si edhe n\u00eb shum\u00eb raste t\u00eb tjera, ndodhej n\u00eb nj\u00ebfar\u00eb sandui\u00e7i mes presioneve amerikane dhe atyre evropiane (n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast austriake)\u201d.<\/p>\n Tom Keatinge, ekspert i sanksioneve n\u00eb Royal United Services Institute, RUSI, paralajm\u00ebron se boshll\u00ebqe t\u00eb tilla krijojn\u00eb mund\u00ebsi p\u00ebr ristrukturimin e interesave ekonomike para se sanksionet t\u00eb harmonizohen.<\/p>\n Sipas tij, k\u00ebto boshll\u00ebqe jan\u00eb kritike \u201csepse ato krijojn\u00eb nj\u00eb dritare n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn asetet mund t\u00eb zhvendosen, pron\u00ebsia mund t\u00eb ristrukturohet dhe kontratat ose marr\u00ebveshjet e financimit mund t\u00eb sigurohen\u201d.<\/p>\n Megjithat\u00eb, Keatinge v\u00eb n\u00eb dukje se Shqip\u00ebria nuk mund t\u00eb faj\u00ebsohej p\u00ebr situat\u00ebn dhe as mund t\u00eb vepronte vet\u00ebm mbi baz\u00ebn e sanksioneve amerikane.<\/p>\n Problemi, sipas tij, lind kur regjimet e ndryshme t\u00eb sanksioneve krijojn\u00eb at\u00eb q\u00eb ai e quan \u201cproblem t\u00eb hallk\u00ebs m\u00eb t\u00eb dob\u00ebt\u201d, ku \u201cnj\u00eb transaksion i refuzuar n\u00eb nj\u00eb vend mund t\u00eb migroj\u00eb n\u00eb nj\u00eb tjet\u00ebr ku kontrolli \u00ebsht\u00eb m\u00eb pak i zhvilluar\u201d.<\/p>\n Identifikimi i p\u00ebrfituesve fundor\u00eb si iluzion<\/strong><\/p>\n P\u00ebrtej vones\u00ebs s\u00eb Evrop\u00ebs n\u00eb vendosjen e sanksioneve, ekspert\u00ebt identifikojn\u00eb dob\u00ebsi edhe n\u00eb mekanizmat shqiptar\u00eb p\u00ebr kontrollin e pron\u00ebsis\u00eb s\u00eb kompanive.<\/p>\n Shqip\u00ebria ka nj\u00eb regjist\u00ebr t\u00eb pronar\u00ebve p\u00ebrfitues, por Zef Pre\u00e7i e cil\u00ebson at\u00eb si nj\u00eb \u201carkiv vet\u00ebdeklarimesh\u201d dhe jo si nj\u00eb instrument real kontrolli.<\/p>\n Sipas tij, kur konstatohet nj\u00eb mosp\u00ebrputhje apo problem me pron\u00ebsin\u00eb, ajo nuk duhet t\u00eb mbetet \u201cvet\u00ebm nj\u00eb sh\u00ebnim administrativ\u201d. Institucionet, argumenton ai, duhet t\u00eb ken\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb bllokojn\u00eb tenderin, t\u00eb pezullojn\u00eb ekstraktin dhe \u201ct\u00eb \u00e7ojn\u00eb \u00e7\u00ebshtjen p\u00ebr hetim financiar e penal\u201d.<\/p>\n \u201cTransparenca nuk mund t\u00eb jet\u00eb fakultative; kontrata nuk duhet t\u00eb n\u00ebnshkruhet pa identifikimin e qart\u00eb t\u00eb p\u00ebrfituesit real\u201d, thot\u00eb Pre\u00e7i.<\/p>\n Ai ngre si problem edhe ndryshimet n\u00eb pron\u00ebsin\u00eb e kompanive pasi kontratat publike jan\u00eb n\u00ebnshkruar.<\/p>\n \u201cPron\u00ebsia ndryshon, aksionet shiten, kontrolli zhvendoset dhe personat e sanksionuar mund t\u00eb shfaqen m\u00eb von\u00eb n\u00eb zinxhirin e p\u00ebrfitimit,\u201d thekson ai.<\/p>\n Sipas Pre\u00e7it, ligjet dhe regjistrat kan\u00eb gjithashtu efekt t\u00eb kufizuar n\u00ebse administrata nuk ka kapacitetin apo vullnetin p\u00ebr t\u00eb kontrolluar strukturat komplekse t\u00eb pron\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n Ai v\u00ebren se n\u00eb raste t\u00eb tilla shpesh \u201cmungon aft\u00ebsia p\u00ebr t\u00eb lexuar p\u00ebrtej dokumentit t\u00eb par\u00eb\u201d, nd\u00ebrsa denoncon edhe nd\u00ebrhyrjet politike, t\u00eb cilat sipas tij \u201cushtrojn\u00eb nj\u00eb presion t\u00eb n\u00ebnkuptuar mbi institucionet\u201d.<\/p>\n \u201cMjafton nj\u00eb pritje jozyrtare n\u00eb zyrat e qeveris\u00eb, nj\u00eb vizit\u00eb n\u00eb vende ku KM as negocion dhe as n\u00ebnshkruan asgj\u00eb p\u00ebr interesin publik, ose edhe vet\u00ebm nj\u00eb foto me t\u00eb dhe administrata publike vihet n\u00eb rresht p\u00ebr t\u00eb sh\u00ebrbyer symbyllurazi \u2018biznesmen\u00eb\u2019 t\u00eb k\u00ebsaj kategorie,\u201d thot\u00eb Pre\u00e7i, duke pretenduar se n\u00eb k\u00ebto raste pengesat institucionale \u201czhduken\u201d.<\/p>\n Lufta hibride p\u00ebrmes sekser\u00ebve<\/strong><\/p>\n P\u00ebrfitimet e kompanive t\u00eb lidhura me Oleg Deripask\u00ebn n\u00eb Shqip\u00ebri nuk u kufizuan vet\u00ebm te kontratat e infrastruktur\u00ebs.<\/p>\n N\u00eb vitin 2017, \u201cTrema Engineering 2\u201d u p\u00ebrfshi me 33% t\u00eb aksioneve n\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb koncesionare \u201cShushica Hydropower Sh.p.k.\u201d, nj\u00eb projekt koncesionar, i cili m\u00eb pas u anulua mes kontestimeve t\u00eb aktivist\u00ebve t\u00eb mjedisit dhe vendimit t\u00eb qeveris\u00eb p\u00ebr t\u00eb vendosur n\u00eb mbrojtje Vjos\u00ebn dhe tributar\u00ebt e saj.<\/p>\n P\u00ebr Agon Maliqin, investimet e drejtp\u00ebrdrejta n\u00eb sektorin formal t\u00eb ekonomis\u00eb jan\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb element \u201cperiferik\u201d i m\u00ebnyr\u00ebs se si Rusia mund t\u00eb ushtroj\u00eb ndikim.<\/p>\n \u201cRusia i parap\u00eblqen lidhjet e natyr\u00ebs korruptive q\u00eb do t\u2019i b\u00ebnin k\u00ebto elita t\u00eb shantazhueshme dhe t\u00eb ndikueshme p\u00ebr t\u2019u sh\u00ebrbyer interesave ruse,\u201d thot\u00eb Maliqi.<\/p>\n Megjithat\u00eb, sipas tij, elitat shqiptare kan\u00eb pasur burime t\u00eb tjera t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme financimi q\u00eb kan\u00eb ushqyer korrupsionin, pa pasur domosdoshm\u00ebrisht nevoj\u00eb p\u00ebr kapital rus.<\/p>\n Ironikisht, ai thot\u00eb se ka gjas\u00eb q\u00eb \u201clidhjet me krimin e organizuar dhe trafiqet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, e kan\u00eb dob\u00ebsuar tundimin drejt kapitalit rus\u201d.<\/p>\n Por krimi i organizuar mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht nj\u00eb pik\u00eb dob\u00ebsie q\u00eb mund t\u00eb shfryt\u00ebzohet p\u00ebr ndikim t\u00eb huaj.<\/p>\n \u201cDyshimi im personal \u00ebsht\u00eb se Rusia mund ta ket\u00eb sh\u00ebnjestruar hallk\u00ebn m\u00eb t\u00eb dob\u00ebt n\u00eb Shqip\u00ebri nga prizmi i siguris\u00eb dhe me pushtet t\u00eb madh joformal, e ky \u00ebsht\u00eb krimi i organizuar dhe lidhjet e tij politike\u201d, thot\u00eb Maliqi.<\/p>\n Nj\u00eb prej rasteve q\u00eb lidh Shqip\u00ebrin\u00eb me rrethin e Deripask\u00ebs \u00ebsht\u00eb ai i ish-zyrtarit t\u00eb lart\u00eb t\u00eb FBI-s\u00eb, Charles McGonigal.<\/p>\n McGonigal pranoi faj\u00ebsin\u00eb n\u00eb Shtetet e Bashkuara n\u00eb nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje q\u00eb lidhej me pun\u00ebn e tij p\u00ebr Deripask\u00ebn pas largimit nga FBI-ja. Paralelisht, aktiviteti i tij n\u00eb Shqip\u00ebri dhe kontaktet me persona t\u00eb lidhur me qeverin\u00eb shqiptare u b\u00ebn\u00eb pjes\u00eb e nj\u00eb \u00e7\u00ebshtjeje tjet\u00ebr penale n\u00eb SHBA.<\/p>\n Rasti i McGonigal ilustron rolin e atyre q\u00eb Keatinge i quan \u201cEnablers\u201d \u2013 mund\u00ebsuesit q\u00eb ndihmojn\u00eb n\u00eb nd\u00ebrtimin dhe funksionimin e strukturave t\u00eb sofistikuara financiare dhe korporative.<\/p>\n \u201cMund\u00ebsuesit\u2026 jan\u00eb shpesh sistemi operativ i shmangies s\u00eb sanksioneve,\u201d thot\u00eb eksperti i RUSI.<\/p>\n \u201cAvokat\u00ebt, llogaritar\u00ebt, ofruesit e sh\u00ebrbimeve t\u00eb korporatave dhe konsulent\u00ebt\u2026 ofrojn\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht aft\u00ebsi teknike dhe nj\u00eb lust\u00ebr legjitimiteti\u201d, shton ai.<\/p>\n Rasti i interesave t\u00eb lidhura me Deripask\u00ebn n\u00eb Shqip\u00ebri ngre pik\u00ebpyetje mbi aft\u00ebsin\u00eb e filtrave burokratik\u00eb dhe t\u00eb regjistrave formal\u00eb p\u00ebr t\u00eb mbrojtur fondet publike nga interesat e personave t\u00eb sanksionuar.<\/p>\n Kur k\u00ebto interesa kalojn\u00eb p\u00ebrmes kompanive t\u00eb regjistruara ligj\u00ebrisht dhe aktive n\u00eb Bashkimin Evropian, ekspert\u00ebt argumentojn\u00eb se institucionet nuk mund t\u00eb mb\u00ebshteten vet\u00ebm te \u00a0dokumentacioni formal, por duhet t\u00eb verifikojn\u00eb pron\u00ebsin\u00eb dhe p\u00ebrfituesit ekonomik\u00eb.<\/p>\n P\u00ebrtej procedurave, Maliqi e sheh \u00e7\u00ebshtjen t\u00eb lidhur me imunitetin e institucioneve shqiptare ndaj korrupsionin, si nj\u00eb nga dob\u00ebsit\u00eb kryesore t\u00eb sistemit.<\/p>\n \u201cKorrupsioni \u00ebsht\u00eb n\u00eb thelb edhe brisht\u00ebsi e siguris\u00eb komb\u00ebtare\u201d, p\u00ebrfundoi ai.<\/p>\n