{"id":155538,"date":"2026-10-05T08:58:37","date_gmt":"2026-10-05T08:58:37","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=155538"},"modified":"2026-10-05T08:58:37","modified_gmt":"2026-10-05T08:58:37","slug":"psikologjia-e-ankthit-e-sundimtarit-dhe-frika-e-dites-se-llogarise","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2026\/10\/05\/psikologjia-e-ankthit-e-sundimtarit-dhe-frika-e-dites-se-llogarise\/","title":{"rendered":"\u200bPsikologjia e ankthit e sundimtarit dhe frika e dit\u00ebs s\u00eb llogaris\u00eb"},"content":{"rendered":"

Nga Ndri\u00e7im KULLA<\/strong><\/p>\n

R\u00ebnia e Edi Ram\u00ebs ka filluar t\u00eb marr\u00eb disa shenja dramatike, jo domosdoshm\u00ebrisht sepse pushteti i tij ka r\u00ebn\u00eb, sepse ai vazhdon t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb shumic\u00eb t\u00eb madhe parlamentare t\u00eb grabitur, por sepse n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si ai sillet me pushtetin, me kund\u00ebrshtar\u00ebt, me kritik\u00ebn publike dhe sidomos me institucionet q\u00eb mund t’i k\u00ebrkojn\u00eb nj\u00eb dit\u00eb llogari, duket se po shfaqet gjithnj\u00eb e m\u00eb qart\u00eb nj\u00eb psikologji e re e ankthit t\u00eb sundimtarit: psikologjia e njeriut q\u00eb e ndien se koha e pushtetit nuk \u00ebsht\u00eb e pafundme dhe se pas saj ekziston nj\u00eb dit\u00eb tjet\u00ebr, ajo e p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n

Kjo \u00ebsht\u00eb pika ku duhet k\u00ebrkuar shpjegimi i disa zhvillimeve t\u00eb fundit, sepse pushteti, kur \u00ebsht\u00eb i sigurt n\u00eb vetvete, nuk ka nevoj\u00eb t\u00eb nd\u00ebrtoj\u00eb \u00e7do dit\u00eb mure t\u00eb reja mbrojt\u00ebse rreth vetes; ai mb\u00ebshtetet te institucionet, te ligji, te transparenca dhe te bindja se \u00e7do akuz\u00eb duhet t\u00eb p\u00ebrballohet me prova dhe \u00e7do hetim duhet t\u00eb lihet t\u00eb ec\u00eb n\u00eb rrug\u00ebn e tij.<\/p>\n

Kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb se mund t\u00eb b\u00ebhet nj\u00eb diagnoz\u00eb psikologjike e kryeministrit nga jasht\u00eb, dhe aq m\u00eb pak t\u00eb pretendohet se \u00e7do sjellje e tij buron nga nj\u00eb \u00e7rregullim i caktuar. Por psikologjia politike ka koh\u00eb q\u00eb studion nj\u00eb dukuri tjet\u00ebr, shum\u00eb m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr demokracin\u00eb: m\u00ebnyr\u00ebn se si perceptimi i k\u00ebrc\u00ebnimit mund t\u00eb aktivizoj\u00eb prirje autoritare dhe se si pushteti mund t\u00eb ndikoj\u00eb vet\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si nj\u00eb udh\u00ebheq\u00ebs e percepton rrezikun p\u00ebrreth tij. Studimet e Feldman dhe Stenner mbi marr\u00ebdh\u00ebnien mes k\u00ebrc\u00ebnimit t\u00eb perceptuar dhe autoritarizmit, si edhe k\u00ebrkimet m\u00eb t\u00eb fundit mbi m\u00ebnyr\u00ebn se si pushteti mund ta zmadhoj\u00eb perceptimin e k\u00ebrc\u00ebnimeve, japin nj\u00eb korniz\u00eb t\u00eb dobishme p\u00ebr ta kuptuar k\u00ebt\u00eb mekaniz\u00ebm.<\/p>\n

N\u00eb rastin shqiptar, nuk shtrohet problem n\u00ebse Edi Rama ka apo nuk ka nj\u00eb problem psikologjik, por problemi \u00ebsht\u00eb n\u00ebse sjellja e tij dhe pushtetit q\u00eb ka po drejtohet nga perceptimi i rrezikut t\u00eb humbjes s\u00eb kontrollit.<\/p>\n

Sepse prej vitesh mbi qeverisjen e Ram\u00ebs jan\u00eb grumbulluar \u00e7\u00ebshtje, hetime, akuza dhe debate publike q\u00eb nuk vijn\u00eb vet\u00ebm nga opozita shqiptare. \u00c7\u00ebshtja e incenerator\u00ebve, dosja McGonigal, hetimet dhe konfliktet rreth zyrtar\u00ebve t\u00eb lart\u00eb, debati mbi tenderat publik\u00eb, \u00e7\u00ebshtjet q\u00eb lidhen me koncesionet dhe projektet e m\u00ebdha, transparenca e shpenzimeve dhe udh\u00ebtimeve t\u00eb kryeministrit, si dhe raste t\u00eb tjera t\u00eb trajtuara nga institucionet shqiptare dhe mediat nd\u00ebrkomb\u00ebtare kan\u00eb krijuar nj\u00eb klim\u00eb ku pushteti nuk mund t\u00eb pretendoj\u00eb m\u00eb se p\u00ebrball\u00eb tij ekziston vet\u00ebm nj\u00eb opozit\u00eb politike q\u00eb ankohet.<\/p>\n

M\u00eb 30 shtator 2026 qeveria paraqiti nj\u00eb paket\u00eb me 105 ndryshime n\u00eb Kodin e Procedur\u00ebs Penale. Sipas shpjegimit zyrtar, q\u00ebllimi \u00ebsht\u00eb forcimi i garancive procedurale, kufizimi i p\u00ebrdorimit t\u00eb paraburgimit, forcimi i kontrollit gjyq\u00ebsor, mbrojtja e t\u00eb dh\u00ebnave dhe zgjerimi i t\u00eb drejtave t\u00eb mbrojtjes.<\/p>\n

N\u00eb vetvete, k\u00ebto objektiva duken sikur jan\u00eb antidemokratike. Problemi \u00ebsht\u00eb se \u00e7do ndryshim n\u00eb procedur\u00ebn penale duhet t\u00eb shqyrtohet edhe p\u00ebr pasoj\u00ebn q\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb mbi aft\u00ebsin\u00eb e shtetit p\u00ebr t\u00eb hetuar korrupsionin dhe krimin e organizuar.<\/p>\n

Dhe ky shqet\u00ebsim tashm\u00eb \u00ebsht\u00eb shprehur publikisht nga Shoqata e Prokuror\u00ebve t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, e cila ka k\u00ebrkuar nj\u00eb analiz\u00eb t\u00eb qart\u00eb t\u00eb problemeve q\u00eb synon t\u00eb zgjidh\u00eb reforma dhe nj\u00eb vler\u00ebsim t\u00eb ndikimit t\u00eb ndryshimeve, duke paralajm\u00ebruar se disa prej tyre mund t\u00eb fragmentojn\u00eb kompetencat hetimore dhe t\u00eb ngadal\u00ebsojn\u00eb zbulimin e veprave penale, ve\u00e7an\u00ebrisht korrupsionin dhe krimin e organizuar.<\/p>\n

Prandaj, edhe k\u00ebrkesa p\u00ebr nj\u00eb ekspertiz\u00eb nd\u00ebrkomb\u00ebtare q\u00eb k\u00ebrkoi z. Berisha menj\u00ebher\u00eb, nuk duhet trajtuar si nj\u00eb loj\u00eb politike. N\u00ebse reforma \u00ebsht\u00eb v\u00ebrtet nj\u00eb reform\u00eb europiane, ajo nuk ka pse t’i trembet shqyrtimit europian. P\u00ebrkundrazi, do t\u00eb ishte m\u00eb e dobishme q\u00eb \u00e7do dispozit\u00eb q\u00eb mund t\u00eb prek\u00eb ekuilibrin nd\u00ebrmjet prokuroris\u00eb, gjykat\u00ebs dhe mbrojtjes t\u00eb shqyrtohej me standardet e K\u00ebshillit t\u00eb Europ\u00ebs dhe, aty ku k\u00ebrkohet, nga Komisioni i Venecias. Komisioni i Venecias ka nj\u00eb histori t\u00eb gjat\u00eb shqyrtimi t\u00eb reformave shqiptare n\u00eb fush\u00ebn e procedurave penale dhe t\u00eb shtetit t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs.<\/p>\n

Zgjedhjet e 11 majit 2025 i dhan\u00eb Partis\u00eb Socialiste 83 nga 140 mandatet e Kuvendit. V\u00ebzhguesit nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb evidentuan zgjedhjet u zhvilluan n\u00eb nj\u00eb mjedis t\u00eb polarizuar dhe pa nj\u00eb fush\u00eb plot\u00ebsisht t\u00eb barabart\u00eb, duke p\u00ebrmendur keqp\u00ebrdorimin e burimeve publike, presionin mbi punonj\u00ebs publik\u00eb dhe raste intimidimi.<\/p>\n

K\u00ebto 83 mandate i japin qeveris\u00eb nj\u00eb fuqi t\u00eb konsiderueshme p\u00ebr t\u00eb miratuar ligje.<\/p>\n

Prandaj shqet\u00ebsimi m\u00eb i madh nuk q\u00ebndron te numri 105, por te shqet\u00ebsimi i thell\u00eb q\u00eb ai num\u00ebr hap: \u00e7far\u00eb ndodh me sistemin e drejt\u00ebsis\u00eb kur shumica q\u00eb kontrollon ekzekutivin dhe parlamentin nd\u00ebrhyn nj\u00ebkoh\u00ebsisht n\u00eb rregullat procedurale me t\u00eb cilat funksionon drejt\u00ebsia?<\/p>\n

Por duket se n\u00eb sfondin e k\u00ebsaj beteje juridike ndodhet nj\u00eb problem m\u00eb i thell\u00eb: frika nga dita e llogaris\u00eb.<\/p>\n

Studimet mbi psikologjin\u00eb politike kan\u00eb treguar se k\u00ebrc\u00ebnimi i perceptuar mund t\u00eb aktivizoj\u00eb prirje autoritare dhe se lider\u00ebt me pushtet t\u00eb madh mund t\u00eb perceptojn\u00eb k\u00ebrc\u00ebnimet m\u00eb fort, duke p\u00ebrdorur m\u00eb shum\u00eb intuit\u00ebn dhe skemat e m\u00ebparshme t\u00eb interpretimit t\u00eb rrezikut.<\/p>\n

Dhe n\u00ebse sot ekzistojn\u00eb hetime dhe akuza t\u00eb shumta ndaj figurave t\u00eb pushtetit, zgjidhja nuk mund t\u00eb jet\u00eb dob\u00ebsimi i mekanizmave q\u00eb duhet t\u00eb zbulojn\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00ebn. N\u00ebse disa njer\u00ebz jan\u00eb akuzuar padrejt\u00ebsisht, drejt\u00ebsia duhet t’i mbroj\u00eb. N\u00ebse disa jan\u00eb fajtor\u00eb, drejt\u00ebsia duhet t’i nd\u00ebshkoj\u00eb. N\u00ebse dikush \u00ebsht\u00eb i pafajsh\u00ebm, duhet t\u00eb dal\u00eb i pafajsh\u00ebm. Por ligji nuk mund t\u00eb nd\u00ebrtohet sipas frik\u00ebs se kush mund t\u00eb jet\u00eb nes\u00ebr n\u00eb bank\u00ebn e t\u00eb akuzuarit.<\/p>\n

Ky \u00ebsht\u00eb parimi q\u00eb duhet mbrojtur.<\/p>\n

Dhe pik\u00ebrisht k\u00ebtu opozita, shoq\u00ebria civile, mediat dhe partner\u00ebt nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb kan\u00eb nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm: jo t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsojn\u00eb drejt\u00ebsin\u00eb, por t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb q\u00eb drejt\u00ebsia t\u00eb mos z\u00ebvend\u00ebsohet nga pushteti; jo t\u00eb shpallin fajtor\u00eb njer\u00ebz pa gjyq, por t\u00eb mos lejojn\u00eb q\u00eb rregullat procedurale t\u00eb kthehen n\u00eb mburoja t\u00eb pushtetit.<\/p>\n

Kjo \u00ebsht\u00eb arsyeja pse debati p\u00ebr 105 ndryshimet nuk duhet t\u00eb mbyllet n\u00eb nj\u00eb p\u00ebrplasje t\u00eb zakonshme mazhoranc\u00eb-opozit\u00eb. Duhet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb debat publik mbi shqet\u00ebsimet m\u00eb themelore: a po e b\u00ebjm\u00eb drejt\u00ebsin\u00eb m\u00eb t\u00eb drejt\u00eb, apo po e b\u00ebjm\u00eb pushtetin m\u00eb t\u00eb sigurt p\u00ebrball\u00eb drejt\u00ebsis\u00eb?<\/p>\n

Dhe p\u00ebrgjigjja duhet t\u00eb vij\u00eb nga teksti i ligjit, nga ekspertiza juridike, nga praktika e gjykatave dhe nga standardet europiane, jo nga frika e pushtetit.<\/p>\n

N\u00ebse Edi Rama beson se k\u00ebto ndryshime jan\u00eb nj\u00eb reform\u00eb moderne europiane e procedur\u00ebs penale, at\u00ebher\u00eb nuk ka arsye q\u00eb procesi t\u00eb mos jet\u00eb maksimalisht transparent dhe i hapur ndaj ekspertiz\u00ebs s\u00eb jashtme. Sepse ankthi i v\u00ebrtet\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb ai q\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb kryeminist\u00ebr p\u00ebr t\u00eb ardhmen e vet.<\/p>\n

Ankthi i v\u00ebrtet\u00eb duhet t\u00eb jet\u00eb i nj\u00eb shoq\u00ebrie q\u00eb sheh se njeriu q\u00eb ka q\u00ebndruar kaq gjat\u00eb n\u00eb krye t\u00eb pushtetit po ngat\u00ebrron mbrojtjen e vet politike me mbrojtjen e shtetit.<\/p>\n

Prandaj, n\u00eb k\u00ebt\u00eb moment, \u00e7\u00ebshtja nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm Edi Rama.<\/p>\n

\u00c7\u00ebshtja \u00ebsht\u00eb n\u00ebse Shqip\u00ebria do t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb shtet ku pushteti i p\u00ebrgjigjet ligjit, apo nj\u00eb sistem ku ligji p\u00ebrshtatet gradualisht me nevojat e pushtetit.<\/p>\n

Kjo \u00ebsht\u00eb beteja e v\u00ebrtet\u00eb.<\/p>\n

Dhe n\u00eb nj\u00eb demokraci, ajo nuk fitohet duke i dh\u00ebn\u00eb askujt pushtet t\u00eb pakufizuar, por duke siguruar q\u00eb edhe pushteti m\u00eb i madh t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb dit\u00eb kur duhet t\u00eb p\u00ebrgjigjet.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nga Ndri\u00e7im KULLA R\u00ebnia e Edi Ram\u00ebs ka filluar t\u00eb marr\u00eb disa shenja dramatike, jo domosdoshm\u00ebrisht sepse pushteti i tij ka r\u00ebn\u00eb, sepse ai vazhdon t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb shumic\u00eb t\u00eb madhe parlamentare t\u00eb grabitur, por sepse n\u00eb m\u00ebnyr\u00ebn se si ai sillet me pushtetin, me kund\u00ebrshtar\u00ebt, me kritik\u00ebn publike dhe sidomos me institucionet q\u00eb mund …<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":149265,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-155538","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-editorial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/155538","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=155538"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/155538\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":155539,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/155538\/revisions\/155539"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/149265"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=155538"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=155538"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=155538"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}