{"id":158742,"date":"2026-10-26T10:05:28","date_gmt":"2026-10-26T10:05:28","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=158742"},"modified":"2026-10-26T10:05:28","modified_gmt":"2026-10-26T10:05:28","slug":"birn-retorika-e-rames-ndaj-protestuesve-nje-reminishence-e-diktatures","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2026\/10\/26\/birn-retorika-e-rames-ndaj-protestuesve-nje-reminishence-e-diktatures\/","title":{"rendered":"BIRN: Retorika e Ram\u00ebs ndaj protestuesve, nj\u00eb reminishenc\u00eb e diktatur\u00ebs!"},"content":{"rendered":"<div id=\"rekl-49\">Sulmet verbale t\u00eb kryeministrit ndaj protestuesve interpretohen nga ekspert\u00ebt e historis\u00eb dhe t\u00eb psikoterapis\u00eb si nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr \u201cdamkosje kolektive\u201d t\u00eb ngjashme me luft\u00ebn e klasave t\u00eb para viteve \u201990.<\/div>\n<div class=\"readmore-text-here\">\n<p>Q\u00eb prej p\u00ebrshkall\u00ebzimit t\u00eb protestave n\u00eb p\u00ebrplasje t\u00eb dhunshme me policin\u00eb, kryeministri Edi Rama ka ashp\u00ebrsuar tonet dhe po p\u00ebrdor nj\u00eb retorik\u00eb p\u00ebr\u00e7ar\u00ebse dhe nd\u00ebshkuese ndaj student\u00ebve, q\u00eb shkon p\u00ebrtej paralajm\u00ebrimit p\u00ebr zbatimin e ligjit.<\/p>\n<p>Ai pretendoi fillimisht, pa paraqitur prova, se pas mobilizimit t\u00eb t\u00eb rinjve q\u00ebndrojn\u00eb sh\u00ebrbime t\u00eb huaja si Rusia apo Irani, apo l\u00ebvizja ANTIFA, e shpallur si organizat\u00eb terroriste nga presidenti amerikan, Donald Trump.<\/p>\n<p>M\u00eb pas, ai k\u00ebrc\u00ebnoi me heqje bursash, kufizim t\u00eb sh\u00ebrbimeve dhe me masa t\u00eb tjera q\u00eb prekin drejtp\u00ebrdrejt t\u00eb drejtat e garantuara n\u00eb Kushtetut\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cDo t\u2019ju mbyllim shum\u00eb aksese n\u00ebp\u00ebr aeroporte, n\u00ebp\u00ebr hotele, n\u00ebp\u00ebr trena, n\u00ebp\u00ebr t\u00eb gjitha mjetet e transportit dhe natyrisht q\u00eb do t\u00eb bashk\u00ebpunojm\u00eb dhe e kemi nisur pun\u00ebn me vendet e Bashkimit Europian p\u00ebr t\u2019ua ndaluar aksesin n\u00eb ato vende si njer\u00ebz t\u00eb dhunsh\u00ebm,\u201d deklaroi ai.<\/p>\n<p>Retorika e p\u00ebrdorur nga kryeministri nuk ngre vet\u00ebm shqet\u00ebsime p\u00ebr baz\u00ebn kushtetuese dhe ligjore, por rikthen sipas studiuesve t\u00eb historis\u00eb, reminishencat e s\u00eb shkuar\u00ebs totalitare t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cNj\u00ebsoj si para viteve \u201990, ai po i paraqet protestuesit si armiq t\u00eb popullit, agjent\u00eb dhe bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00eb t\u00eb fuqive t\u00eb huaja,\u201d i tha BIRN Hasan Bello, studiues i historis\u00eb politike shqiptare, ve\u00e7an\u00ebrisht gjat\u00eb periudh\u00ebs komuniste.<\/p>\n<p>Sipas Bellos, kryeministri po synon t\u00eb delegjitimoj\u00eb student\u00ebt p\u00ebrmes termave p\u00ebrjashtues, k\u00ebrc\u00ebnimeve dhe nj\u00eb polarizimi t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb, t\u00eb ngjashme me \u201cluft\u00ebn e klasave\u201d.<\/p>\n<p>\u201cKjo i hap rrug\u00ebn shtimit t\u00eb tensionit social dhe represionit nga organet ligjzbatuese,\u201d theksoi Bello.<\/p>\n<p>Edhe \u00c7elo Hoxha, drejtor i Institutit t\u00eb Studimeve p\u00ebr Krimet dhe Pasojat e Komunizmit, v\u00ebren reminishencat e nj\u00eb kulture autoritare n\u00eb retorik\u00ebn e Ram\u00ebs. Ai thot\u00eb gjithashtu se sjellja e kryeministrit reflekton \u2018personalizimin e pushtetit\u2019 deri n\u00eb at\u00eb pik\u00eb, sa shfaqet si \u201cburim i autoritetit ligjor p\u00ebr gjith\u00e7ka\u201d.<\/p>\n<p>\u201cDiktator\u00ebt japin urdh\u00ebra e direktiva pa marr\u00eb n\u00eb konsiderat\u00eb infrastruktur\u00ebn ligjore n\u00eb fuqi,\u201d tha Hoxha, duke n\u00ebnkuptuar se Rama po vepron n\u00eb tejkalim t\u00eb kufizimeve demokratike.<\/p>\n<p>P\u00ebr pedagogen Enriketa Papa, kjo retorik\u00eb \u00ebsht\u00eb e d\u00ebmshme dhe aspak produktive n\u00eb nj\u00eb moment kaq delikat, kur tensionet sociale jan\u00eb tep\u00ebr t\u00eb nxehta.<\/p>\n<p>\u201cP\u00ebrpos reminishencave t\u00eb kultur\u00ebs s\u00eb dhun\u00ebs dhe mend\u00ebsis\u00eb autoritare si trash\u00ebgimi t\u00eb s\u00eb kaluar\u00ebs komuniste, retorika nxit konfliktin dhe jo uljen e tensioneve dhe paqen sociale,\u201d tha Papa p\u00ebr BIRN.<\/p>\n<p><strong>Ndarja mes \u201cnesh\u201d dhe \u201catyre\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Regjimet totalitare e kan\u00eb p\u00ebrdorur historikisht gjuh\u00ebn p\u00ebrjashtuese p\u00ebr t\u00eb ndar\u00eb shoq\u00ebrin\u00eb mes qytetar\u00ebve t\u00eb konsideruar t\u00eb pranuesh\u00ebm dhe atyre t\u00eb shpallur armiq \u2013 nj\u00eb proces q\u00eb n\u00ebn diktatur\u00ebn totalitare 45-vje\u00e7are n\u00eb Shqip\u00ebri njihej si \u2018lufta e klasave\u2019. Kjo gjuh\u00eb p\u00ebrjashtuese e justifikon p\u00ebrjashtimin dhe nd\u00ebshkimin e nj\u00eb pjese t\u00eb popullsis\u00eb si domosdoshm\u00ebri p\u00ebr mbrojtjen e shoq\u00ebris\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb linj\u00eb, psikoterapisti Neli Demi e analizon retorik\u00ebn e kryeministrit Edi Rama si nj\u00eb form\u00eb stigmatizimi q\u00eb shkon p\u00ebrtej nd\u00ebshkimit t\u00eb veprimeve t\u00eb dhunshme, duke krijuar iden\u00eb e nj\u00eb kategorie qytetar\u00ebsh q\u00eb duhen p\u00ebrjashtuar nga jeta shoq\u00ebrore.<\/p>\n<p>\u201cKjo gjuh\u00eb ushqen ndarjen mes \u2018nesh\u2019, qytetar\u00ebve t\u00eb pranuesh\u00ebm, dhe \u2018atyre\u2019, njer\u00ebzve prej t\u00eb cil\u00ebve duhet t\u00eb mbrohemi,\u201d tha Demi, nd\u00ebrsa shtoi se \u201cfrika mund ta b\u00ebj\u00eb publikun m\u00eb t\u00eb gatsh\u00ebm t\u00eb pranoj\u00eb p\u00ebrjashtimin, nd\u00ebrsa zem\u00ebrimi mund ta kthej\u00eb posht\u00ebrimin e tjetrit n\u00eb di\u00e7ka m\u00ebse t\u00eb merituar\u201d.<\/p>\n<p>N\u00eb nj\u00eb demokraci, konstaton Demi, p\u00ebrgjegj\u00ebsia e drejtuesit politik \u00ebsht\u00eb q\u00eb t\u00eb vendos\u00eb kufij ndaj dhun\u00ebs, duke ruajtur dallimin mes autorit t\u00eb nj\u00eb veprimi t\u00eb paligjsh\u00ebm, protestuesit dhe kund\u00ebrshtarit politik. Por retorika e p\u00ebrdorur nga kryeministri mbart sipas tij rrezikun q\u00eb t\u00eb rris\u00eb edhe m\u00eb tej mosbesimin dhe konfliktin.<\/p>\n<p>\u201cP\u00ebrgjegj\u00ebsia individuale k\u00ebrkon prova dhe shqyrtim individual, nd\u00ebrsa damkosja kolektive, si n\u00eb rastin e reagimeve t\u00eb Kryeministrit Rama, i shkrin k\u00ebto dallime,\u201d tha Demi p\u00ebr BIRN.<\/p>\n<p>Gjithsesi, Demi thekson se \u201chistoria dhe psikologjia, na kan\u00eb m\u00ebsuar e v\u00ebrtetuar vazhdimisht q\u00eb forca mund t\u00eb imponoj\u00eb bindje, por nuk mund t\u00eb prodhoj\u00eb besim\u201d.<\/p>\n<p><strong>Masa antikushtetuese<\/strong><\/p>\n<p>Kushtetuta e Shqip\u00ebris\u00eb garanton t\u00eb drejtat dhe lirit\u00eb themelore t\u00eb individit dhe parashikon se kufizimi i tyre b\u00ebhet vet\u00ebm me ligj, p\u00ebr nj\u00eb interes publik ose p\u00ebr mbrojtjen e t\u00eb drejtave t\u00eb t\u00eb tjer\u00ebve, dhe duhet t\u00eb jen\u00eb proporcionale me gjendjen q\u00eb i ka diktuar ato.<\/p>\n<p>Kushtetuta garanton gjithashtu t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr t\u00eb l\u00ebvizur lirisht, brenda dhe jasht\u00eb vendit, nd\u00ebrsa mbron t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr nj\u00eb proces t\u00eb rregullt ligjor kur cenohen t\u00eb drejtat, lirit\u00eb apo interesat kushtetuese dhe ligjore t\u00eb individit.<\/p>\n<p>Studiuesit e historis\u00eb theksojn\u00eb se n\u00eb \u00e7do rast, p\u00ebrgjegj\u00ebsia p\u00ebr veprime t\u00eb paligjshme n\u00eb nj\u00eb demokraci p\u00ebrcaktohet p\u00ebrmes procedurave ligjore dhe nga institucionet kompetente, jo p\u00ebrmes listave dhe urdhrave politik\u00eb t\u00eb shpallur publikisht.<\/p>\n<p>Sipas \u00c7elo Hoxh\u00ebs, vullneti politik i kryeministrit nuk mund t\u00eb p\u00ebrcaktoj\u00eb pasoja ligjore p\u00ebr qytetar\u00ebt.<\/p>\n<p>\u201cK\u00ebrc\u00ebnimi p\u00ebr ndalimin e hyrjes n\u00eb BE p\u00ebr persona t\u00eb caktuar ekspozon mang\u00ebsit\u00eb e formimit juridik t\u00eb Kryeministrit,\u201d thot\u00eb Hoxha, nd\u00ebrsa shton se \u201cd\u00ebshirat e tij nuk jan\u00eb akte normative, por shenja totalitarizmi\u201d.<\/p>\n<p>M\u00eb tej, ai argumenton se e drejta e l\u00ebvizjes \u00ebsht\u00eb e drejt\u00eb natyrore dhe drejt\u00eb kushtetuese dhe si e drejt\u00eb kushtetuese ajo nuk mund t\u00eb kufizohet me vendimarrje ekzekutive, por vet\u00ebm me vendim gjykate, p\u00ebr arsye t\u00eb bazuara n\u00eb ligj.<\/p>\n<p>E nj\u00ebjta gj\u00eb vlen edhe p\u00ebr faturimin e d\u00ebmit ndaj protestuesve ose gjobitja e prind\u00ebrve n\u00eb vend t\u00eb f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb mitur q\u00eb, sipas Hoxh\u00ebs, \u201cnuk mund t\u00eb b\u00ebhen me vendim ekzekutiv ose politik\u201d, por vet\u00ebm pasi t\u2019i n\u00ebshtrohen procesit ligjor p\u00ebrmes gjykat\u00ebs.<\/p>\n<p>Edhe historiani Hasan Bello i konsideron mjetet q\u00eb Rama k\u00ebrkon t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb kund\u00ebr protestuesve si antikushtetuese dhe n\u00eb kund\u00ebrshtim me vlerat demokratike europiane.<\/p>\n<p>\u201c\u00cbsht\u00eb n\u00eb nderin e tij personal dhe detyrim ligjor q\u00eb t\u00eb heq\u00eb dor\u00eb nga gjuha e p\u00ebrdorur deri sot dhe reminishencat q\u00eb t\u00eb kujtojn\u00eb at\u00eb q\u00eb p\u00ebrdorte regjimi komunist kund\u00ebr student\u00ebve n\u00eb vitin \u201991,\u201d p\u00ebrfundoi Bello.<a href=\"https:\/\/www.reporter.al\/2026\/10\/26\/retorika-e-rames-ndaj-protestuesve-nje-reminishence-e-diktatures\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\/BIRN\/<\/a><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sulmet verbale t\u00eb kryeministrit ndaj protestuesve interpretohen nga ekspert\u00ebt e historis\u00eb dhe t\u00eb psikoterapis\u00eb si nj\u00eb p\u00ebrpjekje p\u00ebr \u201cdamkosje kolektive\u201d t\u00eb ngjashme me luft\u00ebn e klasave t\u00eb para viteve \u201990. Q\u00eb prej p\u00ebrshkall\u00ebzimit t\u00eb protestave n\u00eb p\u00ebrplasje t\u00eb dhunshme me policin\u00eb, kryeministri Edi Rama ka ashp\u00ebrsuar tonet dhe po p\u00ebrdor nj\u00eb retorik\u00eb p\u00ebr\u00e7ar\u00ebse dhe nd\u00ebshkuese &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":158743,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-158742","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/158742","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=158742"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/158742\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":158744,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/158742\/revisions\/158744"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/158743"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=158742"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=158742"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=158742"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}