{"id":160041,"date":"2026-11-06T21:44:49","date_gmt":"2026-11-06T21:44:49","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=160041"},"modified":"2026-11-06T21:44:49","modified_gmt":"2026-11-06T21:44:49","slug":"falimenton-banka-dixhitale-3-milione-njerez-humbasin-kursimet-kaos-ne-paraguai","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2026\/11\/06\/falimenton-banka-dixhitale-3-milione-njerez-humbasin-kursimet-kaos-ne-paraguai\/","title":{"rendered":"Falimenton banka dixhitale\/ 3 milion\u00eb njer\u00ebz humbasin kursimet, kaos n\u00eb Paraguai"},"content":{"rendered":"<p>Nj\u00eb kriz\u00eb e paprecedent\u00eb financiare dhe sociale ka shp\u00ebrthyer n\u00eb Paraguai pas kolapsit t\u00eb rrufesh\u00ebm t\u00eb ueno bank, institucionit t\u00eb par\u00eb dhe m\u00eb t\u00eb madh dixhital n\u00eb vend.<\/p>\n<p>Brenda pak or\u00ebsh, sistemi financiar i shtetit t\u00eb Amerik\u00ebs Latine \u00ebsht\u00eb gjendur n\u00eb prag t\u00eb kaosit, duke l\u00ebn\u00eb pa qasje n\u00eb parat\u00eb e tyre rreth 3 milion\u00eb qytetar\u00eb \u2014 af\u00ebrsisht 60% t\u00eb popullsis\u00eb s\u00eb rritur.<\/p>\n<p>Ajo q\u00eb nisi si nj\u00eb prej historive m\u00eb t\u00eb suksesshme t\u00eb teknologjis\u00eb financiare (fintech) n\u00eb rajon, \u00ebsht\u00eb shnd\u00ebrruar n\u00eb makthin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb depozituesve, t\u00eb cil\u00ebt tashm\u00eb shohin t\u00eb ngrira pagat, kursimet e jet\u00ebs dhe fondet e pensioneve.<\/p>\n<p>Paniku nisi kur aplikacioni celular i ueno bank, rrjeti i ATM-ve dhe t\u00eb gjitha sh\u00ebrbimet e pagesave u fik\u00ebn papritur, pas nj\u00eb nd\u00ebrhyrjeje emergjente t\u00eb Bank\u00ebs Qendrore t\u00eb Paraguait (BCP).<\/p>\n<p>Rregullator\u00ebt mor\u00ebn vendimin drastik p\u00ebr sekuestrimin dhe likuidimin e bank\u00ebs pasi zbuluan se kapitali i saj kishte r\u00ebn\u00eb n\u00eb nivele kritike.<\/p>\n<p>Sipas raporteve t\u00eb para t\u00eb auditimit, drejtuesit e bank\u00ebs kishin thyer rregullat m\u00eb bazike t\u00eb siguris\u00eb financiare. Ata akuzohen se kan\u00eb dh\u00ebn\u00eb mbi 150 milion\u00eb dollar\u00eb kredi t\u00eb dyshimta e pa kolateral p\u00ebr kompani fantazm\u00eb q\u00eb kontrolloheshin n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb fsheht\u00eb nga vet\u00eb menaxher\u00ebt e bank\u00ebs dhe kompania e tyre m\u00ebm\u00eb, Grupo V\u00e1zquez.<\/p>\n<p><strong>Kaos n\u00eb rrug\u00eb dhe banka t\u00eb zbrazura<\/strong><\/p>\n<p>N\u00eb kryeqytetin Asunci\u00f3n dhe n\u00eb qytetet kryesore, skenat e fundit jan\u00eb dramatike. Radh\u00eb t\u00eb gjata njer\u00ebzish t\u00eb d\u00ebshp\u00ebruar kan\u00eb rrethuar deg\u00ebt e mbyllura t\u00eb bank\u00ebs dhe zyrtar\u00ebt qeveritar\u00eb, duke k\u00ebrkuar rikthimin e fondeve t\u00eb tyre.<\/p>\n<p>Shum\u00eb prej tyre nuk kan\u00eb mund\u00ebsi t\u00eb paguajn\u00eb as faturat mujore apo t\u00eb blejn\u00eb ushqime, pasi t\u00eb gjitha mjetet e tyre monetare ishin t\u00eb lidhura me kartat dixjitale t\u00eb ueno bank.<\/p>\n<p>\u201cErdha t\u00eb t\u00ebrheq pag\u00ebn time dhe gjith\u00e7ka \u00ebsht\u00eb e bllokuar. Na than\u00eb se banka dixhitale ishte e ardhmja e sigurt, por na lan\u00eb n\u00eb rrug\u00eb pa asnj\u00eb qindark\u00eb,\u201d deklaroi nj\u00eb qytetar i prekur jasht\u00eb nj\u00ebr\u00ebs prej qendrave t\u00eb likuidimit.<\/p>\n<p><strong>Cunami politik: Dor\u00ebheqja e Presidentit<\/strong><\/p>\n<p>P\u00ebrve\u00e7 tragjedis\u00eb ekonomike p\u00ebr miliona familje, ky falimentim ka shkaktuar edhe nj\u00eb t\u00ebrmet t\u00eb fuqish\u00ebm politik. Presidenti i vendit, Santiago Pe\u00f1a, dha dor\u00ebheqjen nga detyra p\u00ebr t\u00eb shmangur nj\u00eb shkarkim t\u00eb turpsh\u00ebm nga Kongresi.<\/p>\n<p>Hetimet e fundit kan\u00eb zbuluar se Pe\u00f1a jo vet\u00ebm q\u00eb kishte qen\u00eb aksioner n\u00eb grupin kontrollues t\u00eb bank\u00ebs deri n\u00eb vitin 2025, por qeveria e tij kishte transferuar mbi 800 milion\u00eb dollar\u00eb t\u00eb fondeve publike dhe pensioneve shtet\u00ebrore drejt k\u00ebsaj banke t\u00eb d\u00ebshtuar.<\/p>\n<p>P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, ish-drejtori i ueno bank ishte em\u00ebruar nga vet\u00eb presidenti n\u00eb krye t\u00eb Bank\u00ebs Qendrore, duke krijuar nj\u00eb konflikt flagrant interesi q\u00eb lejoi fshehjen e kriz\u00ebs p\u00ebr muaj me radh\u00eb.<\/p>\n<p><strong>\u00c7far\u00eb do t\u00eb ndodh\u00eb me kursimet?<\/strong><\/p>\n<p>Nd\u00ebrsa qeveria ka miratuar ligje urgjente p\u00ebr t\u00eb nisur aktivizimin e skem\u00ebs s\u00eb sigurimit t\u00eb depozitave, frika mbetet e lart\u00eb. Ligji vendas garanton kthimin e shumave vet\u00ebm deri n\u00eb rreth 38,000 dollar\u00eb p\u00ebr person.<\/p>\n<p>P\u00ebr bizneset e mesme dhe fondet e m\u00ebdha t\u00eb pensioneve q\u00eb kishin depozituar miliona n\u00eb k\u00ebt\u00eb institucion, gjasat p\u00ebr t\u2019i rikuperuar parat\u00eb mbeten minimale.<\/p>\n<p>Ky skandal ka vendosur n\u00eb pik\u00ebpyetje t\u00eb madhe sigurin\u00eb e t\u00eb gjith\u00eb sistemit t\u00eb ri bankar dixhital n\u00eb Amerik\u00ebn Latine, duke sh\u00ebrbyer si nj\u00eb paralajm\u00ebrim i zymt\u00eb se pas shk\u00eblqimit t\u00eb teknologjis\u00eb shpesh mund t\u00eb fshihen skemat m\u00eb t\u00eb vjetra t\u00eb mashtrimit financiar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb kriz\u00eb e paprecedent\u00eb financiare dhe sociale ka shp\u00ebrthyer n\u00eb Paraguai pas kolapsit t\u00eb rrufesh\u00ebm t\u00eb ueno bank, institucionit t\u00eb par\u00eb dhe m\u00eb t\u00eb madh dixhital n\u00eb vend. Brenda pak or\u00ebsh, sistemi financiar i shtetit t\u00eb Amerik\u00ebs Latine \u00ebsht\u00eb gjendur n\u00eb prag t\u00eb kaosit, duke l\u00ebn\u00eb pa qasje n\u00eb parat\u00eb e tyre rreth 3 milion\u00eb &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":160042,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[],"class_list":["post-160041","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-bota"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/160041","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=160041"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/160041\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":160043,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/160041\/revisions\/160043"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/160042"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=160041"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=160041"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=160041"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}