{"id":161399,"date":"2026-11-19T10:18:15","date_gmt":"2026-11-19T10:18:15","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=161399"},"modified":"2026-11-19T10:18:15","modified_gmt":"2026-11-19T10:18:15","slug":"media-amerikane-nje-udhetim-neper-erresiren-e-komunizmit-ne-shqiperi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2026\/11\/19\/media-amerikane-nje-udhetim-neper-erresiren-e-komunizmit-ne-shqiperi\/","title":{"rendered":"Media amerikane: Nj\u00eb udh\u00ebtim n\u00ebp\u00ebr err\u00ebsir\u00ebn e komunizmit n\u00eb Shqip\u00ebri"},"content":{"rendered":"<div id=\"rekl-49\"><strong>Nga Peter Lucas, <a href=\"https:\/\/www.bostonherald.com\/2026\/11\/19\/lucas-albania-trip-a-walk-through-darkness-of-socialism\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">BOSTON HERALD<\/a><\/strong><\/div>\n<div class=\"readmore-text-here\">\n<p>Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb histori p\u00ebr socializmin q\u00eb po e tregoj p\u00ebrpara se t\u00eb humbas\u00eb n\u00eb koh\u00eb.<\/p>\n<p>Sidomos tani, kur Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb s\u00ebrish n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb v\u00ebmendjes s\u00eb mediave, me protestues q\u00eb k\u00ebrc\u00ebnojn\u00eb t\u00eb rr\u00ebzojn\u00eb qeverin\u00eb socialiste t\u00eb kryeministrit Edi Rama.<\/p>\n<p>Ishte gushti i vitit 1986. Pas shum\u00eb k\u00ebmb\u00ebnguljeje, u b\u00ebra gazetari i par\u00eb amerikan q\u00eb lejohej t\u00eb hynte n\u00eb Republik\u00ebn Popullore t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, e izoluar nga bota, pas 35 vitesh. Fakti q\u00eb prind\u00ebrit e mi kishin lindur n\u00eb Shqip\u00ebri m\u00eb ndihmoi t\u00eb siguroja k\u00ebt\u00eb mund\u00ebsi.<\/p>\n<p>P\u00ebrjetova nj\u00eb tronditje kulturore kur mb\u00ebrrita n\u00eb aeroportin e zbraz\u00ebt t\u00eb Tiran\u00ebs. Pist\u00ebn e tij e ruanin ushtar\u00eb t\u00eb armatosur, pa pasur asgj\u00eb konkrete p\u00ebr t\u00eb mbrojtur. Nuk kishte asnj\u00eb avion tjet\u00ebr.<\/p>\n<p>Ishte sikur t\u00eb kisha zbritur n\u00eb Koren\u00eb e Veriut. P\u00ebrfaq\u00ebsuesit e Partis\u00eb Komuniste, q\u00eb m\u00eb prit\u00ebn, donin t\u00eb m\u00eb kthenin menj\u00ebher\u00eb n\u00eb avionin p\u00ebr n\u00eb Zyrih. E dija se amerikan\u00ebt nuk i donin p\u00ebr shkak t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Vietnamit, por un\u00eb kisha nj\u00eb viz\u00eb t\u00eb rregullt.<\/p>\n<p>Pasi m\u00eb mor\u00ebn n\u00eb pyetje dhe m\u00eb kontrolluan, m\u00eb konfiskuan kopjen e librit t\u00eb Larry McMurtry-t, \u2018Lonesome Dove\u2019, pasi n\u00eb vend nuk lejohej t\u00eb futej asnj\u00eb literatur\u00eb e huaj.<\/p>\n<p>U largova nga aeroporti me ndjesin\u00eb e nj\u00eb njeriu t\u00eb vetmuar, ashtu si titulli i librit: nj\u00eb p\u00ebllumb i vetmuar.<\/p>\n<p>Por un\u00eb kisha mb\u00ebrritur n\u00eb Shqip\u00ebri dhe do t\u00eb shkruaja p\u00ebr gjith\u00e7ka q\u00eb do t\u00eb shihja p\u00ebr gazet\u00ebn Boston Herald.<\/p>\n<p>Enver Hoxha, diktatori komunist paranojak dhe i ashp\u00ebr, i cili kishte marr\u00eb kontrollin e vendit n\u00eb fund t\u00eb Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore dhe e kishte izoluar at\u00eb nga pjesa tjet\u00ebr e bot\u00ebs p\u00ebr 44 vjet, kishte vdekur n\u00eb prill t\u00eb vitit 1985.<\/p>\n<p>Prandaj, fakti q\u00eb po m\u00eb lejonin t\u00eb hyja n\u00eb vendin q\u00eb Hoxha e kishte sunduar me dor\u00eb t\u00eb hekurt mund t\u00eb ishte nj\u00eb shenj\u00eb se Shqip\u00ebria do t\u00eb hapej ndaj bot\u00ebs. Ose ndoshta jo.<\/p>\n<p>Ajo q\u00eb gjeta ishte nj\u00eb vend komunist\/socialist, ku njer\u00ebzit jetonin n\u00eb frik\u00eb.<\/p>\n<p>Hoxha kishte vdekur, por portreti i tij ishte kudo. Po ashtu, kudo ndodheshin edhe njer\u00ebzit e friksh\u00ebm t\u00eb Sigurimit, policis\u00eb sekrete shqiptare.<\/p>\n<p>Pasardh\u00ebsi i tij, Ramiz Alia, t\u00eb cilin m\u00eb von\u00eb do t\u00eb kisha rastin ta takoja, kishte marr\u00eb drejtimin e vendit. Megjithat\u00eb, Shqip\u00ebria vazhdonte t\u00eb ishte nj\u00eb shtet policor dhe do t\u00eb mbetej e till\u00eb deri n\u00eb p\u00ebrmbysjen e komunist\u00ebve n\u00eb vitet 1990-1991.<\/p>\n<p>T\u00eb gjith\u00eb spiunonin nj\u00ebri-tjetrin.<\/p>\n<p>Kudo kishte bunker\u00eb ushtarak\u00eb prej betoni, t\u00eb nd\u00ebrtuar nga paranoja e Hoxh\u00ebs, p\u00ebr t\u00eb penguar nj\u00eb pushtim t\u00eb mundsh\u00ebm nga ndonj\u00eb shtet, pushtim q\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb nuk ndodhi kurr\u00eb.<\/p>\n<p>Nuk kishte kisha dhe as makina. Feja ishte zhdukur me ligj dhe pron\u00ebsia private e automjeteve ishte e ndaluar. Askush, p\u00ebrve\u00e7 funksionar\u00ebve t\u00eb Partis\u00eb, nuk kishte telefon. Shqiptar\u00ebve u ndalohej t\u00eb largoheshin nga vendi. Nuk kishte liri.<\/p>\n<p>Nuk kishte turist\u00eb, prandaj nuk kishte as kafene apo restorante. Shqiptar\u00ebve t\u00eb zakonsh\u00ebm u ndalohej t\u00eb hynin n\u00eb ato pak hotele shtet\u00ebrore, ku mund t\u00eb kishte muzik\u00eb dhe ndonj\u00eb bar koktejesh n\u00eb katin n\u00ebntok\u00ebsor.<\/p>\n<p>Njer\u00ebzit ishin t\u00eb shtypur dhe t\u00eb rr\u00ebnuar. Nuk kishin asgj\u00eb, por shumica nuk e dinin k\u00ebt\u00eb, sepse, duke jetuar n\u00eb nj\u00eb padije t\u00eb kontrolluar, nuk kishin asnj\u00eb ide se si jetonin njer\u00ebzit n\u00eb vendet e tjera evropiane. Propaganda komuniste\/socialiste u thoshte se kurr\u00eb nuk kishin jetuar m\u00eb mir\u00eb dhe ata ose e besonin k\u00ebt\u00eb, ose b\u00ebnin sikur e besonin.<\/p>\n<p>P\u00ebrpjekjet e mia p\u00ebr t\u00eb biseduar me shqiptar\u00ebt, me shqipen time mjaft t\u00eb kufizuar \u2014 kisha m\u00ebsuar vet\u00ebm disa fjal\u00eb \u2014 dhe me anglishten e tyre po ashtu t\u00eb kufizuar, zakonisht nuk \u00e7onin askund. Personi q\u00eb m\u00eb shoq\u00ebronte dhe raportonte \u00e7do dit\u00eb p\u00ebr mua ishte gjithmon\u00eb pran\u00eb meje. Njer\u00ebzit kishin frik\u00eb t\u00eb flisnin kur ai ishte aty. Ishin t\u00eb n\u00ebnshtruar.<\/p>\n<p>Gjithsesi, nj\u00eb m\u00ebngjes t\u00eb nxeht\u00eb, kur shoq\u00ebruesi im nuk u paraqit, dola nga hoteli dhe u nisa n\u00eb k\u00ebmb\u00eb drejt Universitetit t\u00eb Tiran\u00ebs, me shpres\u00ebn se ndoshta ndonj\u00eb student do t\u00eb pranonte t\u00eb fliste me mua.<\/p>\n<p>U zhg\u00ebnjeva, derisa takova tri studente, pak jasht\u00eb kampusit, t\u00eb cilat po m\u00eb v\u00ebzhgonin.<\/p>\n<p>U afrova dhe i p\u00ebrsh\u00ebndeta n\u00eb shqip. N\u00eb vend q\u00eb t\u00eb largoheshin, nj\u00ebra prej tyre m\u00eb habiti duke m\u00eb th\u00ebn\u00eb n\u00eb anglisht:<\/p>\n<p>\u201cTi je amerikan\u201d.<\/p>\n<p>\u201cSi e kuptove?\u201d \u2014 e pyeta, i befasuar nga anglishtja e saj e qart\u00eb, nga v\u00ebzhgimi q\u00eb kishte b\u00ebr\u00eb dhe nga gatishm\u00ebria e saj p\u00ebr t\u00eb folur me mua.<\/p>\n<p>\u201cNga k\u00ebpuc\u00ebt e mia, nga rrobat?\u201d \u2014 e pyeta.<\/p>\n<p>\u201cJo. Nga m\u00ebnyra se si ec\u00ebn. Ne t\u00eb v\u00ebzhguam\u201d.<\/p>\n<p>\u201cNga m\u00ebnyra se si eci?\u201d<\/p>\n<p>\u201cPo. Ti ec\u00ebn drejt, pa u shqet\u00ebsuar, me kok\u00ebn lart dhe duke par\u00eb p\u00ebrpara. Ne shqiptar\u00ebt nuk ecim k\u00ebshtu. Ne ecim k\u00ebshtu\u201d.<\/p>\n<p>Ajo mblodhi shpatullat, uli kok\u00ebn dhe v\u00ebshtroi tok\u00ebn.<\/p>\n<p>\u201cK\u00ebshtu ecim ne\u201d.<\/p>\n<p>Vazhduam t\u00eb bisedonim edhe pak. Por ato ishin nervoze q\u00eb po flisnin me nj\u00eb amerikan. Kam harruar shum\u00eb nga ato q\u00eb m\u00eb than\u00eb. Megjithat\u00eb, ai koment i shkurt\u00ebr p\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn se si ecja m\u00eb mbeti n\u00eb mendje p\u00ebr vite me radh\u00eb.<\/p>\n<p>Ai m\u00eb tregoi gjith\u00e7ka q\u00eb duhej t\u00eb dija p\u00ebr socializmin.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga Peter Lucas, BOSTON HERALD Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb histori p\u00ebr socializmin q\u00eb po e tregoj p\u00ebrpara se t\u00eb humbas\u00eb n\u00eb koh\u00eb. Sidomos tani, kur Shqip\u00ebria \u00ebsht\u00eb s\u00ebrish n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb v\u00ebmendjes s\u00eb mediave, me protestues q\u00eb k\u00ebrc\u00ebnojn\u00eb t\u00eb rr\u00ebzojn\u00eb qeverin\u00eb socialiste t\u00eb kryeministrit Edi Rama. Ishte gushti i vitit 1986. Pas shum\u00eb k\u00ebmb\u00ebnguljeje, u b\u00ebra &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":161400,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-161399","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","","category-politike"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/161399","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=161399"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/161399\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":161401,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/161399\/revisions\/161401"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/161400"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=161399"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=161399"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=161399"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}