{"id":19143,"date":"2022-07-29T09:45:09","date_gmt":"2022-07-29T09:45:09","guid":{"rendered":"https:\/\/rdnews.al\/?p=19143"},"modified":"2022-07-29T09:45:30","modified_gmt":"2022-07-29T09:45:30","slug":"nje-100-vjetor-historik-pa-historine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/2022\/07\/29\/nje-100-vjetor-historik-pa-historine\/","title":{"rendered":"Nj\u00eb 100-vjetor historik pa historin\u00eb!"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nga\u00a0Lu\u00e7iano BO\u00c7I<\/strong><\/p>\n<p><strong>(<em>Takim me ironin\u00eb<\/em>)<\/strong><\/p>\n<p>Kremtimi i 100 vjetorit t\u00eb nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie jetike p\u00ebr nj\u00eb komb, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ngjarje me p\u00ebrmasa madhore. N\u00eb raste t\u00eb tilla historia dominon ligj\u00ebrimin politik dhe p\u00ebrcakton piketat e s\u00eb ardhmes, pavar\u00ebsisht momentum-it kulmor.<\/p>\n<p>Pavar\u00ebsisht kush \u00ebsht\u00eb qeveria e pavar\u00ebsisht kush drejton diplomacin\u00eb aktuale. Te dyja jan\u00eb rast\u00ebsi fatlume.<\/p>\n<p>Por kjo gj\u00eb nuk ndodhi n\u00eb ceremonin\u00eb e 100- vjetorit historik t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve midis Shqip\u00ebris\u00eb dhe SHBA-s\u00eb.<\/p>\n<p>Historia e k\u00ebsaj ngjarjeje u th\u00ebrrmua dhe nj\u00eb pjes\u00eb e madhe e saj u la aty pas kuintave, e harruar me zor, megjith\u00ebse gjat\u00eb gjith\u00eb koh\u00ebs sundoi situat\u00ebn e nder\u00eb t\u00eb fjalimeve me pamje roz\u00eb e t\u00eb lyer me roz\u00eb.<\/p>\n<p>100 vite nuk jan\u00eb pak.<\/p>\n<p>100 vite kan\u00eb brenda tyre ngjarje kulmore e personazhe kulmor\u00eb, anashkalimi i t\u00eb cilave e zbehu s\u00eb tep\u00ebrmi shk\u00eblqimin e buz\u00ebqeshjeve falso dhe ndri\u00e7imin e fishekzjarreve t\u00eb rr\u00ebmujshme.<\/p>\n<p>Akoma m\u00eb shum\u00eb z\u00ebvend\u00ebsimi i historis\u00eb me ca k\u00ebng\u00eb atmosferike e parad\u00eb njer\u00ebzish t\u00eb pushtetsh\u00ebm n\u00eb shesh, e zbriti festimin n\u00eb nivelin e nj\u00eb anti-mitingu politik, duke i humbur atij solemnitetin dhe ceremonialin shpirt\u00ebror e shtet\u00ebror.<\/p>\n<p>Por nuk e mendoja q\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb k\u00ebt\u00eb atmosfer\u00eb t\u00eb sundonte ironia, q\u00eb nga ajo simbolike (p\u00ebrfshir\u00eb xhaket\u00ebn kryeministrore) e deri tek ajo e gjesteve, e fjalimeve dhe e kuptimeve.<\/p>\n<p>Ishte ironike tek shihje q\u00eb pasardh\u00ebsit e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb t\u00eb atyre q\u00eb fshin\u00eb e ndaluan 45 vjet marr\u00ebdh\u00ebnie, nga 100 vite gjithsej me SHBA-t\u00eb, t\u00eb performonin sot si dashnor\u00ebt e dashnoret m\u00eb t\u00eb m\u00ebdhenj t\u00eb k\u00ebsaj marr\u00ebdh\u00ebnie.<\/p>\n<p>Akoma m\u00eb ironike, tek shfaqeshin si medalje-mbajt\u00ebsit e k\u00ebsaj ngroht\u00ebsie 100 vje\u00e7are.<\/p>\n<p>Ndoshta shija shum\u00eb e \u00ebmb\u00ebl e k\u00ebtyre viteve t\u00eb fundit, i ka b\u00ebr\u00eb t\u00eb kap\u00ebrcejn\u00eb hidht\u00ebsin\u00eb e 45 viteve t\u00eb m\u00ebparshme.<\/p>\n<p>Kulmi i ironis\u00eb ishte p\u00ebrmendja qoft\u00eb dhe n\u00eb kontekst ironik e figur\u00ebs s\u00eb diktatorit E. Hoxha dhe e kontributit t\u00eb tij nga Rama dhe mosreagimi refuzues i sall\u00ebs, i mbushur madje tek-tuk dhe me njer\u00ebz gjer\u00ebsisht t\u00eb njohur p\u00ebr korrupsion.<\/p>\n<p>Hoxh\u00ebs aty midis, p\u00ebr turp t\u00eb historis\u00eb s\u00eb b\u00ebr\u00eb pis dhe pink, iu dha nj\u00eb vend.<\/p>\n<p>Por askush nuk guxoi aty t\u00eb p\u00ebrmend\u00eb figur\u00ebn qendrore t\u00eb rihapjes s\u00eb k\u00ebtyre marr\u00ebdh\u00ebnieve n\u00eb \u201890, t\u00eb mohuara me dhun\u00eb nga paraadh\u00ebsit e atyre q\u00eb sot zg\u00ebrdhiheshin n\u00eb pod.<\/p>\n<p>Refuzuan t\u00eb p\u00ebrmendin 30 vite histori. Kishin kurajo p\u00ebr E. Hoxh\u00ebn, por s\u2019kishin kurajo p\u00ebr Sali Berish\u00ebn! Vet\u00ebm me kontekst negativ madje.<\/p>\n<p>O tempora, O mores!<\/p>\n<p>Duan s\u2019duan, Sali Berisha \u00ebsht\u00eb etap\u00eb kulmore e historis\u00eb s\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve midis SHBA-s\u00eb dhe vendit ton\u00eb.<\/p>\n<p>Aty n\u00eb at\u00eb ceremoni ishte e pamundur t\u00eb ishin Xhejms Beker, Xhorxh Bush, Bill Klinton e t\u00eb tjer\u00eb figura t\u00eb njohura amerikane q\u00eb kan\u00eb vendosur piketa t\u00eb larta p\u00ebrgjat\u00eb k\u00ebtyre viteve n\u00eb k\u00ebt\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie.<\/p>\n<p>Por ishte e mundur q\u00eb bashk\u00ebpun\u00ebtori i tyre, ish-Presidenti i par\u00eb i sistemit pluralist, ish-Kryeministri p\u00ebr shum\u00eb vite i Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb NATO-s dhe p\u00ebr merit\u00eb t\u00eb tij e qeveris\u00eb s\u00eb tij, i Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb rrug\u00ebn e BE dhe prej merit\u00ebs s\u00eb tij e qeveris\u00eb s\u00eb tij, t\u00eb ishte aty, jo se po e shkruaj un\u00eb, por se e donte nderi dhe respekti i historis\u00eb e historis\u00eb s\u00eb k\u00ebtyre marr\u00ebdh\u00ebnieve.<\/p>\n<p>Duan s\u2019duan, Berisha ka rolin historik t\u00eb krijimit t\u00eb PD-t\u00eb dhe t\u00eb kap\u00ebrcimit epokal nga diktatura n\u00eb demokraci. Dhe para historis\u00eb t\u00eb gjith\u00eb p\u00ebrulen me respekt, pavar\u00ebsisht drit\u00eb-hijeve q\u00eb hedhin bashk\u00ebkoh\u00ebsit.<\/p>\n<p>P\u00ebrgjat\u00eb 30 viteve, n\u00eb t\u00eb gjitha pozicionet q\u00eb ka mbajtur, Sali Berisha ka pasur prioritet dhe mision forcimin dhe zhvillimin e k\u00ebsaj marr\u00ebdh\u00ebnie dhe sukseset jan\u00eb t\u00eb prekshme e kulmore.<\/p>\n<p>E k\u00ebt\u00eb nuk e mohon e nuk mund ta fsheh\u00eb dot askush, pavar\u00ebsisht se mund ta hesht\u00eb me dhun\u00eb, p\u00ebr shkak t\u00eb koniuktur\u00ebs politike apo diplomatike.<\/p>\n<p>\u201cNon grata\u201d nuk \u00ebsht\u00eb histori. \u00cbsht\u00eb nj\u00eb akt ende i paprovuar gjyq\u00ebsisht. Ajo nuk mund t\u00eb ishte nj\u00eb penges\u00eb p\u00ebr t\u2019u sh\u00ebruar nga e v\u00ebrteta.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb thjesht\u00eb nj\u00eb hije, madje e sfiduar q\u00eb nuk mund ta pengonte pranin\u00eb e njeriut ky\u00e7 t\u00eb k\u00ebtyre viteve marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb shk\u00eblqyera me SHBA-n\u00eb, sikurse vet\u00eb prania n\u00eb ceremoni nuk e rrezikonte non grata-n.<\/p>\n<p>Hija e saj megjithat\u00eb, pavar\u00ebsisht finteve, nuk e fshin dhe nuk e mbulon dot historin\u00eb.<\/p>\n<p>E k\u00ebtu m\u00ebsimi na vjen nga vet\u00eb SHBA-ja. Niksoni v\u00ebrtet u dor\u00ebhoq pas skandalit t\u00eb Watergat-it, si skandal i papranuesh\u00ebm p\u00ebr demokracin\u00eb amerikane, por roli e vendi historik i tij si ish-President i SHBA-ve, mbetet i pacenuesh\u00ebm.<\/p>\n<p>Vizita e tij 50 vite m\u00eb par\u00eb n\u00eb Kin\u00eb ndryshoi rrjedh\u00ebn e historis\u00eb bot\u00ebrore dhe hapi nj\u00eb faqe t\u00eb re n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebniet midis dy vendeve. E ky kulm historik \u00ebsht\u00eb i paharruesh\u00ebm.<\/p>\n<p>Merre me mend t\u00eb mos ftohej Nikson n\u00eb nj\u00eb event me simbolik\u00eb historike, pse u dor\u00ebhoq, pse ishte p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb nj\u00eb skandal!?<\/p>\n<p>N\u00eb demokracin\u00eb amerikane do ishte nj\u00eb skandal dhe m\u00eb i madh se Watergate.<\/p>\n<p>N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst p\u00ebrjashtimi i Berish\u00ebs nuk q\u00ebndron as moralisht, as historikisht, po dhe as politikisht, p\u00ebrderisa ai \u00ebsht\u00eb sot aty si shprehje e vullnetit t\u00eb lir\u00eb t\u00eb njer\u00ebzve t\u00eb organizuar n\u00eb nj\u00eb forc\u00eb politike q\u00eb shembi regjimin e riktheu marr\u00ebdh\u00ebniet me SHBA-t\u00eb.<\/p>\n<p>Heqja e Berish\u00ebs nga ceremonia, m\u00eb sjell nd\u00ebrmend ato p\u00ebrjashtimet figurative q\u00eb b\u00ebnte E. Hoxha, sa her\u00eb gjente armiq t\u00eb rinj dhe urdh\u00ebronte retushimin e fotove, p\u00ebr t\u00eb asgj\u00ebsuar nga syt\u00eb e publikut armiqt\u00eb e kllas\u00ebs. Si\u00e7 b\u00ebnte dhe me historin\u00eb. Me Zogun, me Fisht\u00ebn, Koliqin, Poradecin. Tani retushimi \u00ebsht\u00eb m\u00eb i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb e \u00ebsht\u00eb z\u00ebvend\u00ebsuar me mos-ftim e n\u00eb mos-fjal\u00eb e n\u00eb mos-foto.<\/p>\n<p>Jo vet\u00ebm kaq. N\u00eb rast t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur, t\u00eb ndaluar e kishin ceremonin\u00eb e shqiptar\u00ebve dhe bashk\u00ebpun\u00ebtor\u00ebt e tij. Asgj\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb ngjashm\u00ebri brilante me sjelljet e diktatur\u00ebs q\u00eb d\u00ebnimin e nj\u00eb figure t\u00eb lart\u00eb e vazhdonte me efektin domino n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb rrethin familjar dhe shoq\u00ebror, t\u00eb konsideruar si armiq potencial\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebrjashtimit en groupe, si nj\u00eb d\u00ebnim en groupe, ne i dham\u00eb fund me ndihm\u00ebn e SHBA-s\u00eb n\u00eb fillimin t\u00eb viteve \u201890.<\/p>\n<p>Por na u desh rikthimi i nj\u00eb pinjolli regjimi n\u00eb pushtet q\u00eb k\u00ebto d\u00ebnime t\u00eb rikthehen fatkeq\u00ebsisht p\u00ebrs\u00ebri. K\u00ebtu ishte ironia tjet\u00ebr e ceremonis\u00eb, ironia e historis\u00eb.<\/p>\n<p>E natyrsh\u00ebm lind pyetja: Vall\u00eb jemi n\u00eb demokraci alla amerikane, apo n\u00eb nj\u00eb regjim alla Hoxh\u00eb me regji nga lart?!<\/p>\n<p>Krahas Berish\u00ebs, aty mund t\u00eb ishin t\u00eb ftuar dhe cop\u00ebza t\u00eb tjera t\u00eb historis\u00eb. Edhe Nano, edhe Bufi, edhe\u2026edhe historia. Dhe si p\u00ebr ironi dhe ata munguan.<\/p>\n<p>Por nuk mbaron k\u00ebtu ironia.<\/p>\n<p>N\u00eb ceremonin\u00eb e 100 vjetorit t\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnieve, nuk mungonin \u201cshallekuqt\u00eb\u201d, q\u00eb i k\u00ebndonin dikur vargje e i dhuronin lule diktatorit, atij q\u00eb SHBA-t\u00eb i quante armiqt\u00eb e bot\u00ebs.<\/p>\n<p>Por mungonin ata. Specifik\u00ebt. Ata q\u00eb duruan vite t\u00eb t\u00ebra burgu, t\u00eb shkaktuar nga \u201ct\u00eb kuqt\u00eb\u201d, pasardh\u00ebsit rozato t\u00eb t\u00eb cil\u00ebve, japin sot mend p\u00ebr k\u00ebt\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie.<\/p>\n<p>Munguan ata q\u00eb rrezikuan jet\u00ebt e tyre p\u00ebr t\u00eb nd\u00ebrtuar n\u00ebn diktatur\u00eb fillin e marr\u00ebdh\u00ebnies s\u00eb pashuar me Amerik\u00ebn, demokracin\u00eb e lirin\u00eb e saj e q\u00eb me trishtim shihnin sot simbolin e bllokut t\u00eb dikursh\u00ebm t\u00eb jepte leksione miq\u00ebsie, grate e marr\u00ebdh\u00ebnie.<\/p>\n<p>100 vjetori historik u festua, por pa historin\u00eb brenda.<\/p>\n<p>Vitet ishin, historia mungoi.<\/p>\n<p>Zoti e bekoft\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnien SHBA-Shqip\u00ebri!<\/p>\n<p>Koncerti n\u00eb fund ishte thjesht\u00eb jehona q\u00eb prodhoi boshi i humner\u00ebs s\u00eb historis\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb ceremonial pa histori.<\/p>\n<p>Okelio-ja ironike, si akt final ironik i k\u00ebsaj ceremonie, ishte foto-p\u00ebqafimi Rama-Balla alla Brezhniev-Honecker!<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-19144\" src=\"https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/rama-10-300x194.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"194\" \/><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-19138\" src=\"https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/11-2-300x158.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"158\" srcset=\"https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/11-2-300x158.jpg 300w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/11-2-768x404.jpg 768w, https:\/\/rdnews.al\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/11-2.jpg 1024w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nga\u00a0Lu\u00e7iano BO\u00c7I (Takim me ironin\u00eb) Kremtimi i 100 vjetorit t\u00eb nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie jetike p\u00ebr nj\u00eb komb, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ngjarje me p\u00ebrmasa madhore. N\u00eb raste t\u00eb tilla historia dominon ligj\u00ebrimin politik dhe p\u00ebrcakton piketat e s\u00eb ardhmes, pavar\u00ebsisht momentum-it kulmor. Pavar\u00ebsisht kush \u00ebsht\u00eb qeveria e pavar\u00ebsisht kush drejton diplomacin\u00eb aktuale. Te dyja jan\u00eb rast\u00ebsi fatlume. Por &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[44],"tags":[],"class_list":["post-19143","post","type-post","status-publish","format-standard","","category-editorial"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19143","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19143"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19143\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19143"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19143"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rdnews.al\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19143"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}